Atomowa milina je Čecham hódź

srjeda, 30. awgusta 2017 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Sydom z dźesać Čechow je za to, wobchować resp. powjetšić podźěl miliny, kotruž atomowe milinarnje kraja naprodukuja. Za dotwar třećeho a štwórteho bloka Temelínskeje milinarnje wupraja so dobra połojca woprašanych. Wotpowědne zwěsćowanje je přewjedła agentura CVVM. Z atomowych milinarnjow pochadźa tuchwilu něhdźe třećina w Čěskej naprodukowaneje elektriki. Jedna z móžnosćow, powjetšić podźěl miliny z atomowych milinarnjow, je dotwar dweju blokow w Temelínje, čemuž wjetšina woprašanych přihłosuje. Třećina z nich to wotpokazuje. CVVM je so tež za tym­ wobhoniła, hač so čěska ludnosć jadroweje energetiki boji. Wulki abo srěni strach ma třećina ludźi, mjenje boji so 38 procentow z nich. Dobra štwórćina Čechow so jeje docyła njeboji. Měra stracha ludźi atomoweje miliny dla je po wudawanju CVVM wot lěta 2011 poměrnje stabilna. Porno lětu 1993, hdyž běchu so sobudźěłaćerjo­ mjenowaneje agentury prěni raz za tym prašeli, so pak ludźo dźensa wo wjele mjenje strachuja.

Spočatk januara wola prezidenta

póndźela, 28. awgusta 2017 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN) W Čěskej budu 12./13. januara 2018 wólby prezidenta. Termin postaji kónc tydźenja prezident senata Miloš Stěch. Dyrbjało-li wurisanske koło trěbne być, přewjedu je dwě njedźeli pozdźišo.­ Wólbny termin dyrbja naj­pozdźišo 90 dnjow do jeho přewjedźenja wozjewić. Prěnje koło móhło so tež 19./20. januara wotměć, potom pak by druhe koło do zymskich šulskich prózdnin padło, a to chce Stěch wobeńć. Druhi raz změja Čechowki a Češa po lěće 2013 hłowu stata zaso direktnje wolić. Nimo dotalneho zastawaćela zastojnstwa Mi­loša Zemana (72) su donětka jako dalši kandidaća na prezidentski stoł wěsći něhdyši předsyda Čěskeje akademije wědomo­sćow­ Jiří Drahoš (68), spisowaćel-basnik Michal Horáček (65), městopředsyda senata Jaroslav Kubera z ODS (70) a něhdyši šef kabineta minister­skeho prezidenta Jiříja Rusnoka Karel Štogl (44). Jara dobre wuhlady přicpě­waja wot najnowšeho Jiříjej Drahošej, kiž žněje­ we woprašowanjach spochi wjace přihłosowanja.

Susodny kraj Pólska přihotuje so na stotu róčnicu njewotwisnosće

Waršawa. Pólska hotuje so na 100. róčnicu wróćozdobyća njewotwisnosće, kotruž chcedźa klětu swjatočnje woswjećić. Za to ma knježerstwo hižo dosć idejow. Jedna z nich je referendum, z kotrymž měli wobydlerjo wo tym wothłosować, što chcedźa na wustawje změnić. Hdy a kak ma so referendum wotměć a wo kotre prašenja tam póńdźe, k tomu prezident Andrzej Duda dotal mjelči.

W kulturje njeje hranicow

pjatk, 25. awgusta 2017 spisane wot:

Štwórć lětstotka bórze budźe, zo su so Češa a Słowakojo statnje dobrowólnje rozešli. Dospołny wšak rozwod njeje nihdy był. A dźensniši dźeń su poćahi mjez wonymaj bratrowskimaj narodomaj samo tak dobre a wuske kaž hišće nihdy, wobkrućatej wobě stronje.

„Bliskosć našeju rěčow a zhromadne stawizny su zakład toho, zo mjez Čechami a Słowakami njeje žaneje kulturneje hranicy. W hudźbnych kruhach sej jedni kaž tamni njejsu wukrajnicy“, pisaše njedawno powěsćernja ČTK. Hwězdu dopřewrótoweje słowakskeje hudźbneje sceny Petera Nagyja cituje wona takle: „My muzikanća běchmy posledni, kotřiž su dźělenje chcyli. Poselstwo hudźby dźě stej kosmopolitizm a hłownje toleranca. Dźensa čini to wjeselo, a słowakšćina je za Čechow lubowólna rěč a nawopak.“ Zo přinjese dźělenje problemy, bě sej tež awtor musicalow, komponist, spěwar a pianist Vašo Patejdl myslił. „Na zbožo so zasadnje njeje ničo změniło. W EU smy hromadźe wostali. Wšo pokazuje na to, zo dale hromadźe słušamy.“

Minimalna mzda postupi

wutora, 22. awgusta 2017 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Minimalna mzda w Čěskej republice postupi wot 1. januara 2018 na 12 200 krónow. Wučinjaca dotal 11 000 krónow zwyši so wona wo cyłe jědnaće procentow. Najniša hodźinska mzda zwyši so ze 66 na 73,20 krónow. Naprawu wobzamkny wčera knježerstwo premiera Bohuslava Sobotki (ČSSD), kiž w tym zwisku na to pokaza, zo překroči minimalna zasłužba klětu potom 40,5 procentow přerězneje mzdy w staće. Při swojim nastupje 2014 bě jeho koalicija, wobstejaca z ČSSD, ANO a KDU-ČSL, z program přilubiła, swój čas 8 500 krónow wysoku minimalnu mzdu přibližić 40 procentam přerězneje mzdy. Ministerka za dźěło a socialne naležnosće Michaela Marksová (ČSSD) po posedźenju kabineta nowi­narjam rjekny, zo je wjetšina kolegow w knježerstwje trěbnosć zwyšenja minimalneje mzdy dowidźała. „Dospołnje jednomyslnje wšak k tomu njeje dóšło. Financny minister Ivan Pilný z ANO nochcyše scyła žane zwyšenje, a ratarski mi­nister Marian Jurečka bě za KDU-ČSL spočatnje 1 000 krónow za dosahace měł.“

Rekordny přirost

póndźela, 21. awgusta 2017 spisane wot:

Praha (ČŽ/K). Čěske hospodarstwo rosće a rosće – w prěnim połlěće 2017 přiby wone wo rekordnych 4,5 procentow, wo telko kaž hewak w žanym druhim čłonskim staće Europskeje unije. Analytikarjo ekonomiki běchu jeno tři procenty přirosta wěšćili. W prěnim kwartalu bě čěske hospodarstwo 2,3 procenty připołožiło. Statistiski zarjad ČSÚ, kotryž ekonomiske wuslědki bilancuje, naspomnja tež přičiny spomóžneho wuwića: „Wjetšina hałzow narodneho hospodarstwa zamó swoju wukonliwosć zwyšić, nic jenož předźěłaca industrija, ale tež nimale wšitke posłužby. Docpěło je so to ze zaměrnymi inwesticijemi. Přinošowała je k róstej socialneho bruttoprodukta hłownje wobstejnosć, zo su domjacnosće wulkomyslnišo přetrjebowali. Za samy nakup w interneće wudachu Češa w prěnim połlěće 46 miliardow krónow, 13 procentow wjac hač w druhej połojcy 2016.

K dobrym hospodarskim powěsćam słuša, zo je so lětsa wot januara do kónca junija 2 811 wosobow do samostatnosće dało. Nimale połojca z nich, 48 procentow, běchu młodźi ludźo w starobje 20 do 30 lět.

Wostawaja dale dobri přećeljo

póndźela, 21. awgusta 2017 spisane wot:

Před 25 lětami dźělenje Čěskosłowakskeje wobzamknyli

Praha/Bratislava (dpa/SN). Před 25 lětami bu w Brnje dźělenje Čěskosłowakskeje wobzamknjene. Bywšej partneraj pak hač do dźensnišeho wuske styki wudźeržujetej. Přiwšěm ći „mjeńši“ Češa mjeztym wobrazowy słownik trjebaja, zo bychu rěč susoda zrozumili.

Wokoło historiskeho zetkanja před 25 lětami na zahrodźe Brnjanskeje wile Tugendhat eksistuja najwšelakoriše legendy. Jedne pak je wot toho časa jasne: Na kóncu steješe­ dźělenje Čěskosłowakskeje. Tehdyšej ministerskaj prezidentaj dźělneju republikow Čěskeje a Słowak­skeje Václav Klaus a Vladimír Mečiar diskutowaštaj 26. awgusta 1992 někotre hodźiny dołho. Swojej delegaciji běštaj preč pósłałoj. Krótko do połnocy zdźěli Mečiar žur­nalistam: „Aktualny staw zhromad­neho kraja njemóžemy hižo dlěje wudźeržeć.“

„To njeje priwatna armeja“

pjatk, 18. awgusta 2017 spisane wot:

Lětuši wulki Dźeń pólskeho wójska katastrofy dla zasćinjeny był

Waršawa. W Pólskej je 15. awgust tradicionalny wulki swjatk. Hižo wjele lětdźesatkow swjeća to Dźeń pólskeje armeje. Samsny dźeń swjeći cyrkej Marije do­njebjeswzaća, štož je z wulkimi Božimi mšemi­ zwjazane.

Prawidła statnikow na dnju wójska su jasne:­ Zastupnicy knježerstwa steja we Waršawje na wulkej tribunje, wobkedźbuja na njebju lětadłowe formacije a na naměsće tanki a pochodowacych wojakow w pyšnych uniformach.

Lětsa pak bě wulki swjedźeń zasćinjeny. Jenož něšto dnjow do toho běchu njewjedra na sewjeru kraja zachadźeli a šěsć ludźi morili. Wosebje tragiski bě podawk w Pomorskim wojewódstwje. Tam bě štom na stan skawtow padnył a šulerce w starobje jědnaće a třinaće lět morił. Wichor wobškodźi třěchi wjace hač 3 500 domskich a zniči 6 000 hektarow lěsa. Tysacy­ ludźi běchu dny dołho bjez mi­liny, bjez pitneje wody a žiwidłow.

Přerězna staroba rozdźělna

pjatk, 18. awgusta 2017 spisane wot:

ŽIWJENSKE LĚTA ludźi su tež w Čěskej nahladnje přibyli. Po wozjewjenju tamnišeho statistiskeho zarjada ČSÚ wučinja přerězna staroba muži tuchwilu 76,2 lěće a žonow 82,1 lěto. Porno lětu 2000 docpěwaja mužojo wo štyri lěta wyšu starobu, žony wo tři lěta a wosom měsacow. W kraju wobsteja při tym wulke rozdźěle nastupajo žiwjenski čas. Muscy woby­dlerjo Prahi dočakaja so w přerězku 78 lět a na Vysočinje 77 lět žiwjenja, w Ústískim wobwodźe pak jeničce 74 lět. Pola žonow dožiwjeja tohorunja Pražanki najwyšu přerěznu starobu, mjenujcy 82,7 lět před žonami južneje Morawy z 82,6 a wobydlerkami Vysočiny z 82,4 lět. Žónski splah je tež w Ústískim regionje najšpatnišo na tym – tam je žonam „jeničce“ 79,5 lět přebytka na swěće popřatych. W Karlovarskim wobwodźe su žony přerěznje 80,7 lět žiwe, w Morawsko-šleskim pak 81,2 lěće. Po somoćanej rewoluciji 1989 je so přerězna žiwjenska staroba žonow kaž muži tež w Čěskej wobstajnje zwyšowała. Přinošowałoj stej k tomu mjez druhim bohatše zastaranje ze zeleninu a sadom kaž tež skutkowniše medicinske hladanje. Njedźiwajcy toho je staroba Čechow wo dwě lěće niša hač w přerězku Europskeje unije.

Hotowa tłóčeńca do parlamenta

štwórtk, 17. awgusta 2017 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). 32 stronow, hibanjow a zeskupjenjow by chcyło do přichodneho čěskeho sejma. Sydom wjac hač lěta 2013 a cyłkownje telko kaž hišće ženje po zesamostatnjenju kraja 1991 nastupi 20. a 21. oktobra ze swojimi kandidatami k wuzwolenju do delnjeje komory. Po­dłožki zapodachu wšitke w sejmje zastupjene strony kaž ČSSD, ANO, KSČM, ODS, TOP 09, KDU-ČSL a dalše. Ale tež Sta­rosća, Zeleni a Piraća chcyli skónčnje do njeho­ zaćahnyć.

Mjez nowonastatymi zeskupjenjemi rěka jedne Radostne Česko a tamne Dobrá volba, produkt něhdyšeho městopředsydy TOP 09 Pavola Lukše. Wuhlady na wuspěšne wobstaće maja dźiwajo na tuchwilne­ woprašowanja dotalne strony koaliciskeho knježerstwa a strony opozicije. Přemóžaca wjetšina wo zastupnistwo w sejmje so prócowacych hibanjow a zeskupjenjow budźe pak za­wěsće „do měsačka“ hladać, zwrěšćiwši na zadźěwku w podobje pjeć procentow. Hinak hač 2013 pokazuje pak přeco hišće wšo na to, zo tónkróć ANO dobudźe.

nawěšk

nowostki LND