Po sprjewinym dole niže Budyšina

štwórtk, 24. měrca 2016 spisane wot:

Po kraju po puću

Tónkróć za našu wuprawu z Budyšina awto njetrjebamy. Pohibujemy so po bjezposrědnjej wokolinje města, a to jenož pěši.

Sulšečan Robert Bejma šěsć měsacow na łódźi AIDA kucharił

Mjez pućowacymi, kotřiž dachu sej dowol na pućowanskej łódźi­ AIDA lubić, běše minjene lěta tež tójšto Serbow. Rady so na to dopominaja, što su wšo dožiwili, widźeli a kak wulkotnje su jich tam zastarali. Wo to so stotki ludźi personala na łódźi wodnjo a w nocy staraja, mjez kotrymiž bě tež hižo raz młody kuchar Robert Bejma­ ze Sulšec pola Kulowa.

Křižerjow hospoduja po starej tradiciji

štwórtk, 24. měrca 2016 spisane wot:

Kěrluše křižerjow a klepot konjacych pódkowow – mnohim je tole centralny podawk jutrow we Łužicy. A njemóža sej scyła předstajić, najwjetši cyrkwinski wjeršk lěta na hinaše wašnje woswjećić. Hosćo přichadźeja zbliska a zdaloka, zo bychu telko kaž móžno procesionow widźeli.­ Jutry w Serbach dožiwić­ je jim prosće samozrozumliwe.

Maš pak tež ludźi, kotrymž je samo­zrozumliwe, zo hižo wjele lět jutry křižerjow hospoduja. Takle dźe so tež Florianej a jeho mandźelskej Angelice Smolic w Swinjarni. Tradiciju su tam po generacijach dale dali, a wona drje je mjeztym hižo něšto stow lět stara.

60 koni na dworje

Jutrowny zaječk

štwórtk, 24. měrca 2016 spisane wot:

Michał Nawka

Zaječk je so zabłudźił

a wšě jejka rozzhubił

po zelenej zemi.

Wot koho je jejka brał?

Wot putkow je kupował,

płaćił z tolerjemi.

Hdźe wón jejka pisani,

wari, chowa za dźěći?

Njewidźach to ženje.

Za polemi pod hajkom

zaječk ma swój rjany dom.

Dźěła tam wšo rjenje.

wujimk basnje z knihi

„Dźěći pójće do pola“

Foto: SN/Maćij Bulank (24.03.16)

štwórtk, 24. měrca 2016 spisane wot:
Foto: SN/Maćij Bulank

Žona ze sylnej energiju

pjatk, 18. měrca 2016 spisane wot:

Na wopyće pola wučerki a chóroweje dirigentki Bernadett Hencyneje

Młódna trawa na zahrodźe při swójbnym domje w Budyšinje ma hižo něšto nalětnjeho na sebi­. Rjany to měrny blečk na kromje wokrjesneho města njedaloko Sprjewje. Tule bydli Bernadett Hencyna. Tež stwa w jeje domje wuprudźa přitulnosć, hladaš-li z wulkim woknom na zahrodku. „W nalěću a lěću při rjanym wjedrje rady w zahrodce dźěłam. Trjebam to prosće, to je za mnje wočerstwjenje“, praji Serbowka, jako mje zajimowaneho z woknom hladajo „lepi“. We jstwě z kožanymi křesłami, z blidom a kamorami steji tež klawěr. Na nim hrajo so Budyšanka zawěsće za nazwučowanja­ chórowych spěwow přihotuje. Jako wučerka za hudźbu a němčinu na Serbskim gymnaziju Budyšin kaž tež jako nawodnica chóra gymnaziastow­ 5. do 8. lětnika a Chróšćanskeho cyrkwinskeho chóra wona často na instrumenće hraje. „Njejsym žana pianistka. Móžu pak spěwy přewodźeć a sej tak jednotliwe melodije a chórowe hłosy za proby přiswojić.“

Dušu wočerstwjaca literarna zběrka

pjatk, 18. měrca 2016 spisane wot:

Hdyž wuńdźe zběrnik serbskeje literatury w němskej rěči, so skoku prašenje nanuzuje, hač je so z cyłkowneho bohatstwa serbskeje poezije a beletrije tež to prawe, reprezentatiwne zwuběrało a so při mnohoće serbskeho literarneho tworjenja­ na wurunowace wašnje zestajało. W nakładnistwje POP je jako prěni zešiwk­ BAWÜLON, časopis za literaturu a wuměłstwo lětnika 2016 wušoł přehlad wo serbskej literaturje zašłych lět.

Wšo hromadźe su na 270 stronach dźěła třiceći awtorow předstajene: Dźesatk basnjerkow a basnikow a awtorkow a awtorow serbskeho pjera – Beno Budar, Měrana Cušcyna, Róža Domašcyna, Benedikt Dyrlich, Jurij Koch, Kito Lorenc, Tomasz Nawka, Dorothea Šołćina, Měrćin Wałda a Bernd Pittkunings – a dwójce telko z němskeho kraja a wukraja dawa dojimawy dohlad do aktualneho literarneho tworjenja na serbske abo jej bliske wob­sahi.

Spěchowar serbskeje literatury

pjatk, 18. měrca 2016 spisane wot:

Před 55 lětami zetka w Bratislavje młody­ sobudźěłaćer nakładnistwa Mladé­ letá Peter Čačko prěni raz Serbow­. Tehdy měješe­ wustajeńcu Ludoweho­ nakładnistwa Domowina na starosći. Lěto na to wón Łužicu wopyta­ a so do serbskeje kultury zahlada. A lubosć­ k serbskej rěči, literaturje a wuměłstwu jeho hižo njepušći.

Jeho wobstajne zhromadne dźěło z LND wobradźi serbskim dźěćom wjace hač połsta koprodukciskich titulow ze słowakskim nakładnistwom, někotre w šěsć nakładach. A štó drje njeznaje woblubowane papjercowe knižki kaž „Časnik“, „Na wsy“ abo „Ric rac do Afriki“, z kotrymiž so ći najmjeńši zdźěla dźensa hišće zabawjeja!

Peter Čačko pak runaše tež mnohim serbskim bajkam, powědančkam a basnjam puć do słowjanskich dźěćacych stwow. Mjez nimi bě knižka „Kak je elefant do hribow šoł“ Jurja Brězana, běštej zběrce bajkow „Łučlany Pětr“ a „Klinkotata lipka“ a běchu znowa powědane bajki wjacorych serbskich awtorow z rjada „Bajka“.

„Sinfonija měła ludźi budźić“

pjatk, 18. měrca 2016 spisane wot:

Rozmołwa z komponistom Hincom Rojom

Hinc Roj, čłon Zwjazka serbskich wuměłcow, komponist a bydlacy w Klětnom, je hišće dźensa jara produktiwny w hudźbnym tworjenju. Alfons Wićaz je so z nim rozmołwjał.

Pjatk,15. apryla, budźe za Was wuznamny dźeń. Na nim zaklinči prěni króć Waša 5. sinfonija „Stalingrad“. Što to začu­waće?

H. Roj: Komponowach sinfoniju „Stalingrad“ po operaciji přećiwo rakej. To bě 2004. Štyri lěta pozdźišo partituru dokónčich. Za mnje bě to nutřkowna po­trjeba, wojakam Stalingrada – sowjetskim a němskim – pomnik stajić. Mi njeńdźe­ nastupajo Stalingradsku bitwu jenož wo němskich wojakow, ale tež wo ruskosowjetskich­, kotřiž mějachu wjace woporow hač němscy wojacy. To je mje jara jimało. Spytach tuž začuća wo­jakow wobeju stron hudźbnje zwuraznić. Za mnje je to wulkotne začuće, zo sinfonija prěni króć zaklinči. Sym wšěm dźakowny, kotřiž tole zmóžnja.

Smy žiwi w spěšnym času. To zwisuje z přewažnym statnym a ekonomiskim porjadom. Demokratija z kapitalistiskim hospodarstwom móže dosć wuspěšna być hladajo na žiwjenske wuměnjenja a techniski postup, ma pak tež rjad njedostatkow. Demokratija so na wjetšiny zepěra, spušćejo so na jich rozum. Tón so skerje dobywa z krótkočasnymi zrozumliwymi předewzaćemi hač z dołhodobnymi kompleksnymi. Tež krótke wólbne periody, na přikład štyri lěta, njespěchuja dołhodobne politiske skutkowanje. Za znowawuzwolenje płaći, štož so za krótki čas docpěje. Kapitalizm zespokoja potrjebu na produktach a słužbach a budźi přeća na dalše, nowše, lěpše abo někajke, jeno spěšnych pjenjez dla. Time is money.

Wuspěch tučasneje demokratije a kapitalistiskeho hospodarstwa je krótkowidny. Přichodne wuskutki na druhe towaršnosće a regiony mało płaća, su pak chutne – mjez nimi klimowa změna, socialna njerunosć, globalna njesprawnosć, wójny, terorizm a 60 milionow ćěkancow 2015 před nuzu, chudobu a wójnami – wjele z nich do kupow bohatstwa.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND