Swojorazne pućowanske dožiwjenja

pjatk, 17. měrca 2017 spisane wot:

Zajimawa kniha rodźeneho łužiskeho wuměłca Reinharda Royja

Dóńt to wuměłca: Doma je lědma znaty, ale zwonka wuskeje domizny připóznaty a chwaleny. Z Reinhardom Royjom ma so nimale tež tak, njeby-li so wón sam prezentował na wustajeńcach a galerijach w Zgorzelecu a Zhorjelcu a šěršeje domizny na jednej, w New Yorku, Łódźi, Berlinje, Frankfurće nad Mo­hanom na tamnej stronje. Jeničce w pjeć lětach na nimale štyrceći wustajeńcach a galerijach – to je wjace hač kedźbyhódna přitomnosć na wuměłstwowej scenje našich dnjow a je indic připóznaća.

Reinhard Roy, rodźeny 1948 w Klětnom, syn serbskeho komponista Hinca Roja, nječini rowjenkam přistup k swojim twórbam runjewon lochki. Mjenuje dźě wón sam dypkowy raster jako swój charakteristiski srědk zwuraznjenja. Jednorje prajene: Je sej za swoje tworjenje raster wunamakał. Raster dawa jemu, kaž přiznawa, wěste móžnosće. „Wužiwam“, tak wón piše, „tónle zhotowjerski element za to, zwobraznjeć rumowe skutkowanje na płoninje.“

Serbske spěwy w błótowskim Lubinje zaklinčeli

Pod hesłom „Serbske spiwy“ móžachmy 3. měrca dožiwić zhromadny koncert chórow Serbskeho ludoweho ansambla a Delnjoserbskeho gymnazija Choćebuz na Paula Gerhardtowym gymnaziju w błótowskim Lubinje. Bohužel je so ličba přisłucharjow nimale runała ličbje akterow na jewišću, štož njeje optimalne za koncertnu atmosferu. Moderaciju mějachu Annika Spießec, Annemarie Voigtec a Jack Schwietzer. Škoda, zo stej holcy připowědźe přespěšnje přednjesłoj, pod čimž zrozumliwosć ćerpješe.

Premjera w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle

Lětuša hornjoserbska inscenacija za hłowny dom Budyskeho dwurěčneho dźiwadła njese napjatosć we sebi: Z Choćebuza pochadźacy dramatikar Oliver Bukowski­ (lětnik 1961) je wukubłany fi­lozof a psychologa – a wón poskića přihladowarjam k rozmyslowanju pohnuwacu nowu hru z titulom „Za brězami“.

„Při wšej fascinaciji za prawobydlerjow swěta zabywamy, zo mamy direktnje před nosom indigeny lud.“ A lědma štó w Němskej wo tym prawje wě. Tak započnje rozhłosownik dr. Geseko von Lüpke swoje hodźinske wusyłanje wo Serbach w Bayerskim rozhłosu, kotrež móžemy 22. měrca słyšeć. Zajimawe wšak je, z kotreje perspektiwy wón na Serbow zhladuje. Von Lüpke je wjele serbskich politikarjow, institucijow a komunow wopytał. Sam wón praji, kak njeznate jemu to wšo je, ale jeho fascinuje, kajku skedźbnosć Serbja naraz wubudźeja.

Jako wuńdźe před dźesać lětami prěni zwjazk, fotografam w serbskej Łužicy wěnowany, njeby sej čłowjek myslił, zo nam Ludowe nakładnistwo Domowina mjeztym hižo šesty a sedmy tajki poskića. LND je šansu za tónle swojorazny ediciski rjad spóznało. Dźakować ma so čitarstwo tež Jürgenej Maćijej, kiž bě sej namakanje, wupytanje, rjadowanje a přihot fotow nabrěmjenił. Wón ma za debjenki tohole žanra wótre wóčko, wušiknu ruku a nimo toho wutrajnosć, w zawostajenstwje fotografow a archiwach wone negatiwy wuhrjebać, kotrež knihu na kóncu debja. Ćim bóle płaći to za najnowšej zwjazkaj „Wotmolowane – Mit Licht gemalt“. Štóž njeje sej hač do spočatka měrca w Budyskim Serbskim muzeju pokazanu wustajeńcu před wjace hač sto lětami „wotmolowanych“ – kaž Serbja tomu rjeknychu – serbsko-łužiskich fotow wobhladał, je něšto zakomdźił; a ćim bóle tón, kiž sej listowanje, wobhladanje fotow a čitanje tekstow w nowostkomaj njepopřeje.

Wuwědomja ludźom jich korjenje

pjatk, 17. februara 2017 spisane wot:

Na wopyće pola Delnjoserbowki Uty Henšeloweje w Lubnjowje

53lětna Uta Henšelowa, wustupowaca połna energije a z přećelnosću, wita mje w bjezporočnej delnjoserbšćinje před swojim domom w Lubnjowje. Zyma šćipa namaj do mjezwoča, a wona wjedźe mje do swojeje galerije. Před jeje zachodom čitam na tafličce „Galerija UTACIANI“.

Při rozmołwje hnydom zhonju, zo je so Lubnjowčanka jako Domowinska regionalna rěčnica za Delnju Łužicu rozžohnowała a zo wukonja wot 1. februara zastojnstwo nawodnicy Šule za delnjoserbsku rěč a kulturu Choćebuz.

Pjeć prapremjerow serbskeje načasneje hudźby zaklinčało

Hudźbny rjad „wosebity koncert na spočatku lěta“, zahajeny 1995 pod nawodom z Łužicy pochadźaceje pianistki Heidemarje Wiesnerec, wěnowaše so lětsa reformaciji. Pjeć serbskich komponistow bě nadawk dóstał, składnostnje jubileja komorne twórby za mału wobsadku spisać. Te zaklinčachu nětko prapremjernje na zarjadowanjach w Berlinje, Wojerecach, Choćebuzu a Lipsku. W Budyskim Serbskim muzeju dožiwi nažel jenož něhdźe połsta připosłucharjow zajimawy a naročny wječor.

Budyske LND hotuje so na kóždolětne Lipšćanske knižne wiki

Wot 23. do 26. měrca wotměja so Lipšćanske knižne wiki. Na nich změje Ludowe­ nakładnistwo Domowina znowa swoje wustajenišćo. Alfons Wićaz je so z jednaćelku LND Marku Maćijowej rozmołwjał.

Čehodla je za LND tak wažne w Lipsku pódla być?

M. Maćijowa: Lipšćanske wiki, najwjetše we wuchodnej Němskej, wopytuje lěto a wjace čitarjow a knihikupcow, nic jeno z wuchodnych, ale tež ze zapadnych zwjazkowych krajow. Za naše zjawnostne dźěło je prosće jara wažne so na wikach wobdźěleć. Tam móža so čitarjo a medije wo našej produkciji wobhonić.

Informujeće tež wo dźensnišim žiwjenju Serbow?

M. Maćijowa: Na kóždy pad. Na wustajenišćo přichadźeja přeco zaso ludźo, kotřiž so za Serbami prašeja, snano tež hižo něšto wo nich wědźa a chcedźa so dokładnišo wobhonić. Tajke wiki su nam dobra składnosć wo Serbach informować. Wopytowarjo chcedźa na přikład wjace wo situaciji šulow wědźeć, kak je to z wukubłanjom w serbskej rěči, z młodźinu, hač wona hišće serbsce rěči, abo hač njeje wšitko kumštnje plahowane.

Mystiske pućowanjepo Budyšinje

pjatk, 17. februara 2017 spisane wot:

Nowy mějićel Hornjołužiskeho nakładnistwa Frank Nürnberger, dr. Andreas Gerth, je nětko němskorěčnu nowostku „Budyšin – Na slědach potajnych wot­krywanjow“ spisał. Grafikarka Claudia Dabischa je 82 stron wopřijacu ediciju z wuběrnymi, zdźěla fantastiskimi rysowankami wobohaćiła.

Knižka je putaca bajowa lektura młodym čitarjam kaž tež na mystiskich temach zajimowanym dorosćenym. Čerwjena nitka powědanja je pućowanje dobreho ducha Łužicy, bahnoweje soniny Luziki, z pućowarjom po časach Fynnom po starym Budyšinje k 31 městnam mystiskich podawkow, magiskich znamjenjow a njewšědnosćow. Wuchodźowanje započina so na Mosće měra, wjedźe po dróhach a hasach stareho města a kónči so na Hrodźišku. Awtor zeznajomja čitarja z potajnstwami „domu lěta“ na róžku Nutřkowna Lawska-Jerjowa, z křiwej Bohatej wěžu kaž tež ze wšelakimi symbolemi na portalach tachantstwa, domu z lěta 1670 na Mjasowych wikach, na cyrkwi swj. Pětra a na Maćijowej wěži.

Zajimawa hornjo- a delnjoserbska rěčna hra za cyłu swójbu

Rěčnu hru w delnjoserbskej (ds) a w hornjoserbskej­ (hs) wersiji je wudał Rěčny centrum WITAJ w koope­raciji z Ludowym nakładnistwom Do­mowina w lěće 2016. Wo čo w hrě dźe? Z pismikow zestajeja hrajerjo křižowku. Za dobyće liči so hódnota pismikow, kotrež­ so w zmysłapołnych słowach na hrajne­ polo kładu, a so z hódnotami kašćikow na hrajnym polu multiplikuje. Hrajer z najwjace dypkami dobudźe.

nawěšk

nowostki LND