Potencial Njebjes

pjatk, 21. oktobera 2016 spisane wot:

W aprylu předstaji Jan Kral w Serbskich Nowinach Njebjesa, permakulturny projekt Njebjelčanskeje gmejny. ‚Perma‘ steji za permanentne, wobstajne. Permakultura měni trajne, přirodźe bliske kołoběhi w ratarstwje, energijowym hospodar­stwje, wutworjenju krajiny, w socialnych strukturach. Je to koncept zamołwiteho hospodarjenja w dobje postupneje industrializacije a komercializacije wšěch wobłukow žiwjenja, najebać ekologiske a socialne sćěwki. Projekt Njebjesa měri so na wobchowanje­ rjaneje Njebjelčanskeje krajiny, na dalše wuhotowanje lubozneje wsy, spěchowanje komunalneho hospodarjenja. Bjezdwěla skruća projekt zhromadnosć a konstruktiwnosć Njebjelčanow, kotrejž wobradźištej gmejnje hižo wunoški kaž nowu pěstowarnju a wuměłstwowy centrum w Miłočanskej skale. Předewzaća a wuslědki kaž tutej wotbłyšćuja wěste wašnje myslenja za zhromadne kaž tež wosobinske zadźerženje. Po­dobne mamy zawěsće tež w druhich wsach.

Nowa Dyrlichowa dźewjata serbskorěčna zběrka – basnje a někotre powědki na cyłkownje 100 stronach – je do štyrjoch wjetšich wotrězkow rozrjadowana. Prěnje tři wobsahuja swójsku lyriku a krótkoprozu, štwórty a posledni skići dobry dwanatk přełožkow spřećelenych spisowaćelow. Wobalku a tři grafiki přinošuje Fee Vogler; kaž tajka sonina je wona z barbjenčkami něžne přadła naćisnyła, kotrež z wobsahami knižki zlochka koresponduja. Wone dowoleja čitarjej druhdy wotpočink.

Porjedźenka

póndźela, 19. septembera 2016 spisane wot:
W přiłoze Kultura & Wuměłstwo ze 16. septembra stej so w přinošku Benedikta Dyrlicha w rubrice Nakromne mysle zmylkaj jewiłoj. Prawje je, zo je so Bjarnat Krawc 1861 narodźił. Zdobom je prawje, zo bě so Krawc w Jitru pola Wóslinka narodźił. Prosymy wo wodaće za misnjenje. Redakcija SN

Nětko su chronikijeho wosebity konik

pjatk, 16. septembera 2016 spisane wot:

Na wopyće pola delnjoserbskeho žurnalista a publicista w Choćebuzu

Rjany to wuhlad z balkona bydlenja serbskeho žurnalista a publicista na Augusta Bebelowej w Choćebuzu. 77lětny Horst Adam widźi tu hišće dźěl bywšeho palencoweho zawoda Melde. Je pak tež dožiwił, kak su mjez staršimi domami nowe po modernym twarskim stilu nastali. „Tule rady sedźu a wo swojim žiwjenju, dźěle a idejach rozmysluju. To je za mnje a za moju partnerku Helgu, z kotrejž tu hižo pjeć lět bydlu, woprawdźity tuskulum.“ Byrnjež Choćebužan hižo­ wot lěta 2004 rentnar był, njemysli na to, pjero nabok połožić. Nadal začuwa wón tajku nutřkownu ćěr, za Nowy Casnik, Serbske Nowiny, rozhłós RBB kaž tež za němskorěčne nowiny přinoški pisać. Zas a zaso předstaja žurnalist z ćěłom a dušu ludźi, aktiwnych Delnjoserbow, ale tež wsy, hdźež bydla. Jeho zajimuja jich wuwiće, wjesela a starosće kaž tež stawizny wsy. Wot spočatka swojeho žurnalistiskeho a publicistiskeho skutkowanja je dźě to praktikował a wosebje w lětach 1973 do 2004, jako bě šefredaktor delnjoserbskeho tydźenika Nowy Casnik.

Pisana a w comicowym stilu rysowana nowostka

pjatk, 16. septembera 2016 spisane wot:

W Ludowym nakładnistwje Domowina wuńdźe njedawno nowa dźěćaca kniha z titulom „Wuzwol sej swoje powołanje“. Tekst z pjera Silvije Sanža, z čěšćiny do serbšćiny přełoženy wot Pětra Šołty a Jany Štilleroveje, bu wot Milana Stareho ilustrowany. Na 71 stronach předstaja so tuž něhdźe 300 powołanjow ze 17 dźěłowych wobłukow, mjez kotrymiž su na přikład dźiwadło, ratarski zawod, lětanišćo, šula abo dwórnišćo. Psyk Olik dawa zazběh a je stajny přewodźer po knize. Na tutym městnje chcu předpřimnyć a hnydom naspomnić, zo je to mjenje abo bóle kumšt, psyčka we wobšěrnych­ wobrazach namakać – tola přeswědčće so sami. Po měnjenju wudawaćela hodźi so kniha za dźěći wot šěsć lět.

K natwarej přewšo pisaneho, w comicowym stilu rysowaneho wudaća hodźi so rjec, zo je derje strukturowane. Kari­katury njejsu runjewon po mojim słodźe, tola k tomu ma kóždy wosobinske měnjenje – jednomu so lubi, tamnemu nic.

Awtor Jurij Koch wosomdźesaćiny swjećił

Hač jako spisowaćel, rozhłosownik abo awtor tež kritiskich přinoškow w printmedijach – hižo połsta lět přewodźa Jurij­ Koch towaršnostne žiwjenje ze swo­jim słowom, a to hornjo- a delnjoserbsce runje tak kaž němsce w dwěmaj wšelakimaj politiskimaj systemomaj. Wčera swjećeše wón w Choćebuzu wosomdźesaćiny, ke kotrymž SN z wutroby gratuluja. Cordula Ratajczakowa je so z awtorom, kiž bě w swójbje Hórčanskeho skałarja wotrostł, rozmołwjała.

Hač běštej to dźiwadłowy kruch „Mój wuměrjeny kraj“ (1977) abo kniha „Jubel und Schmerz der Mandelkrähe“ (1992), tema wotbagrowanja Slepjanskich wsow je Was husto zaběrała. Dźensa so wona znowa jewi.

Počesćenja jubilarej

pjatk, 16. septembera 2016 spisane wot:

Składnostnje 80. narodnin Jurja Kocha wuprajeja so slědowace wosobiny:

Detlef Kobjela, komponist z Budyšina: Jurij Koch je za mnje wusahowacy a originelny serbsko-němski spisowaćel z europskim wuznamom. Jeho wobšěrne tworjenje je jara rozdźělne, mnohostronske a poćahuje so wobsahowje kaž tež formalnje na skoro wšitke žanry poezije, dramatiki, prozy, lyriki a žurnalizma. Prěnje zetkanje z tekstami Kocha mějach w 1960tych lětach, jako spěwachmy jeho wot Bena Njekele skomponowany hudźbno-lyriski fejeton „Źěnsa“, kotryž skićeše žiwjenske začuće tehdomnišeje młodźiny.

Jean Kudela, přećel Serbow z Parisa: Knihi Kocha přeco z wulkim zajimom čitam,­ dokelž pytnješ w nich mjez linkami, zo je wón jara njewotwisny čłowjek,­ swobodnje myslacy spisowaćel. Jemu je so samo w NDRskim času zešlachćiło runje na to skedźbnić, štož druzy­ zamjel­čachu. Mam jeho za čło­wjeka, kiž je wobswětoškitej w serbskim pismowstwje městno spožčił. Najwažniši to tučasny serbski spisowaćel.

Po serbskim wudaću 2014 předpołoži Jurij Koch k swojim 80. narodninam nowu knihu: „Windrad auf dem Dach“, swoje žiwjenske dopomnjenki w němskej rěči. Čitarjej zbliža wón „starosłowjansko-serbsko-němsku krajinu Hornjeje Łužicy“ z krótkim stawizniskim ekskursom, podawa so na gymnazij w čěskich Warno­ćicach a zaso do Dobrošic. Ze sebjeironiju zhladuje na swoje nowe kmanosće spěšneho­ wobchadźenja z pismikami w třoch, štyrjoch rěčach a nahromadźenu kopičku wědy, z čimž sta so z mudračkom, kiž nadobo w srjedźišću steji.

K jónkrótnemubiotopej kultury so wuwił

pjatk, 16. septembera 2016 spisane wot:

Wo koncertnym dožiwjenju na tradicionalnym hudźbnym festiwalu Nukstock

Wot lěta 1997 wón eksistuje: Nukstock. Lěto wob lěto je łuka při Nukničanskej skale ćopłotu, zymu a samo błótowe bitwy dožiwiła. Wuprudźenju Nukstocka njeje pak wjedro dotal škodźało. Tónle festiwal je lubozny, sebjewědomy a přećelny šarm a cyły čwak my-začuća. Wjele hosći njeboji so dalokeje jězby na njón, zo bychu na kóždy pad tam přitomni byli. „Trjebamy nimale kóžde lěto tři tydźenje přihotowanskeho časa, zo bychmy městno zarjadowanja wotpowědnje wuhotowali“, wujasnja Bosćan Nawka. Za to dadźa so čłonojo towarstwa Barakka do dźěła. Tež cyły rjad staršich ludźi jim při tym pomha. Nukstock je so přez generacije wuwił k jónkrótnemu biotopej kultury.

Lěćo z knihu a wopytom Serbow w Rumunskej

pjatk, 16. septembera 2016 spisane wot:

W lěću móžeš na najwšelakoriše wašnje wodychnyć a tež trochu swój wobzor rozšěrić. Móžeš na přikład jónu něšto čitać, za čož hewak chwile nimaš, abo tež do (njeznateje) blišeje wokoliny abo do dalšich (tež njeznatych) kóncow kontinenta zapućować. Woboje sej lětsa znowa předewzach.

A tak wzach sej z polcow někotre knihi, kotrež tam hižo dlěje na wužiwanje ča­kachu. Mjez druhimi bě to „stawizna Bjarnata Krawca“, žiwjenjopis z wujimkami z listow a rozprawow serbskeho wučerja, komponista a hudźbneho wědomostnika, rodźeneho 1816 w Jitru pola Rakec a zemrěteho 1948 we Varnsdorfje. Wonu sta­wiznu drje sobu najwuznamnišeho Serba na proze do a w prěnjej połojcy 20. lětstotka, bě 1999 njeboh Achim Brankačk zestajał a w našim nakładni­stwje wudał.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

  • Serbska lajska dźiwadłowa skupina Šunow-Konjecy je swoju nowu komediju "Ludźo njedźiwaće so" 9. nowembra prapremjernje w Šunowskej Fabrikskej hospodźe předstajiła. tule namakaće někotre impresije z inscenacije. 

Tohorunja tón kónc tydźenja su w Ketl

nowostki LND