Do Božej’ nocy zwony du

pjatk, 15. decembera 2017 spisane wot:

… a hwězdźički so saja rjenje …“. Tak je naš wulki basnik na wulkotne wašnje zapopadnył začuća, kiž mamy w hodownych dnjach. Hižo wosebite pomjenowanja w našej rěči – patoržica, Boža nóc, Boži dźeń – k wosebitym začućam w tutym krasnym času přinošuja. A wosobinsce měnju, zo je kěrluš we Wosadniku „Ow Boža nóc, ow swjata nóc …“ po melodiji a wobsahu wo wjele hłubši a rjeńši hač „Stille Nacht, heilige Nacht“. A samo za „Jauchzet, frohlocket, auf preiset die Tage …“ z hodowneho oratorija Bacha mamy jako Serbja runje tak začućapołne „Stwórba Boža, templo swjaty …“, drje nic za hodowny čas, ale samsneje kwality a hłu­bokosće.

Dyrbimy přiznać, a činimy to rady, zo je nas němska kultura, runje, štož hody nastupa, wězo sylnje wobwliwowała. Druhe słowjanske ludy maja tež jara rjane hodowne spěwy a wašnja, kotrež su zdźěla tež pola nas znate. Myslu pak sej, zo smy jako Serbja tola bóle wot němskeho wobwliwowani. A to njeje ničo špatneho.

Musica nova sorabica

pjatk, 15. decembera 2017 spisane wot:

Radźene koncerty mjez tradiciju a modernu

W rjedźe „musica nova sorabica“, kotryž zarjaduje Załožba za serbski lud w kooperaciji z kulturnym rumom Hornja Łužica-Delnja Šleska a Serbskim ludowym ansamblom, zaklinčachu nazymu­ cyłkownje tři koncerty, kotrež so pod hesłom „tradicija + eksperiment“ na najwšelakoriše wašnje serbskej ludowej, abo lěpje traděrowanej, hudźbje w nowym šaćiku runje tak wěnowachu kaž dospołnje nowym kompozicijam. Wšitke zarjadowanja běchu poměrnje derje wopytane – wothłós znajmjeńša bě dobry.

Přinošuje k rjanosći serbskeje kultury

pjatk, 17. nowembera 2017 spisane wot:

Na wopyće pola słowakskeho hudźbnika Jaroslava Pukača w Choćebuzu

Znaju jeho jako wjesołeho, žortni­weho a temperamentneho muža. Po cyłym swojim wašnju skutkuje wón młody, byrnjež w aprylu 70. narodniny swjećił. Tutu wjesołosć je sej Słowak Ja­roslav Pukač přez lětadołhe skutkowanje jako hudźbnik a kulturnik nasrěbał. Hudźenje­ a spěwanje stej jeho element, jeho radosć a eliksěr žiwjenja.

Nowostka Ludoweho nakładnistwa Domowina „Z Francom po swěće“

Je lědma někoho w Serbach, kiž jeho njeznaje, wandrowskeho Franca Čornaka, kiž bě tři lěta a něšto dnjow po puću, zo by so w swojim rjemjesle wukmanił a žiwjenske nazhonjenja zběrał. Dotal je wón čitarjow z knihu Franz im Glück, kotruž bě lěta 2015 ze žurnalistom Rainerom Schäferom napisał, jenož němsce do swěta sobu wzał. Nětko pak móža wšitcy z pomocu wóndano wot Ludoweho­ nakładnistwa Domowina wudateje knihi Z Francom po swěće tež serbsce­ z Chróšćanom pućować.

Serbowka

pjatk, 17. nowembera 2017 spisane wot:

Justyna Michniuk

W poslednim sćělesnjenju běch Serbowka

nošach rjanu, wušiwanu drastu

molowach jutrowne jejka

a njedźelu spěwach w Chróšćanskej cyrkwi

wótře kěrluše w swojej rěči

Nětko sym Europjanka, w Pólskej rodźena

nošu čornu drastu, dokelž wěčnje žaruju

wo swoju zhubjenu identitu

Znaju drje pjeć rěčow, ale w žanej njemóžu

zwuraznić swoju zludanosć

z woprawdźitosće

Rozdwojenje

Pytajo za swojimi korjenjemi

wostach tčacy mjez lětomaj ’39 a ’89

Što běše mjeztym?

Štó mi wotmołwi na wšě moje prašenja?

Njewěm, štó sym a dokal słušam

Wěm jenož, zo běchu moji prjedownicy Słowjenjo,

a słowjanska krej zawjazuje

(Z pólšćiny Dorothea Šołćina)

Nowa lyrika Justyny Michniuk

pjatk, 17. nowembera 2017 spisane wot:

W sewjeropólskim měsće Toruń rodźena a dźensa w Hamburgu bydlaca swobodna publicistka Justyna Michniuk pisa w pólskich časopisach přeco zaso wo zańdźenosći a přitomnosći Łužiskich Serbow. 30lětna Pólka je absolwentka studija mjezynarodnych stykow a balkanskeje filologije. Lěta 2010 wopyta wona­ prěni raz Łužicu, hdźež přewjedźe pólne slědźenja na temu „Łužica w 21. lětstotku – narodna identita a mjeńšinowe prawa w časach stopnjowaneje globalizacije a zjednotnjenja kultury“. Tema identity wotbłyšćuje so tež w jeje poeziji, přetož jako Pólka we wukraju rozestaja so basnjerka ze swojej narodnosću kaž tež z jazykami, kotrež rěči. Loni wobdźěli so prěni raz na Swjedźenju serbskeje poezije a přednjese w „nocy poezije při Starej wodarni“ swojej basni „Serbowka“ a „Rozdwojenje“, kotrejž stej w časopisu „Matrix“ (čo. 3/2016) pólsce, serbsce a němsce publikowanej. Tež za lětuši swjedźeń pozije na česć Jurja Chěžki, kotryž­ je bohužel wupadnył, bě Justyna Michniuk zajimawe basnje zapósłała. Chcemy je tule přebasnjene wozjewić a je tak publikumej spřistupnić.

Dorothea Šołćina

Brojenje

pjatk, 17. nowembera 2017 spisane wot:

Justyna Michniuk

Čas kapaše mi přez porsty

Přeńdźe do zašłosće

Do kotrejež njeda so nawróćić

Kaž k wotstawkej w knize

Wučerpana wot powabliwosćow

A podawkow bjez wuznama

Zawjertnych honač zachodnosće

Zo njebych ani chwilki hižo zhubiła

Z toho časa sym mjez wčera a dźensa

Jutře so ženje njestanje

Jenož kusk je mi škoda 

Zo nimam před sobu žadyn přichod

(Z pólšćiny přebasniła

Dorothea Šołćina)

„Mamoj samsne korjenje a zaměry“

pjatk, 17. nowembera 2017 spisane wot:

Serbsko-serbiske zetkanja z basnikom Mićom Cvijetićom:

Z dr. Mićom Cvijetićom, 1946 rodźenym basnikom a nowinarjom z Běłohroda, sym so w minjenych lětach wospjet zetkał, štož ma najwšelakoriše přičiny. Wosebje naju serbiska a serbska poezija wjaza, a to nic jenož z wuznaćom, zo so kóždy z naju prócuje tworjenje druheho­ zeznawać, so z nim rozestajeć. Smój wo tym přeswědčenaj, zo je trjeba wo serbiskej literaturje w Serbach a Němskej informować a ju rozšěrjeć. Je trjeba, zo Južni Serbja wo literaturje swojich sotrow a bratrow z Łužicy zhonja.

Dale sym sej ze serbiskim kolegu a přećelom wědomy, zo so z pomocu bjezposrědnich literarnych a wuměłskich stykow njehodźi jenož ignoranca mjez ludźimi a ludami přetworić do wćipnosće a zajima za blišich a dalšich susodow. Ně, kulturna wuměna zaruča wotkryće najwšelakorišich duchownych „resursow“, móže budźić kritiske a tworićelske mocy kaž tež wobšěrniše a pohłubšene zhladowanja na tradicije.

Wosebita „kralowna instrumentow“ w Drježdźanach poswjećena

Městna na koncertnej žurli Kulturneho palasta w Drježdźanach běchu 8. septembra jara požadane. Tam bu nowy instrument Budyskeje pišćeletwarskeje firmy Eule poswjećeny. Wosebite su Eulec pišćele hižo tohodla, dokelž su jeničke koncertne mjez 14 pišćelemi w Drježdźanskich cyrkwjach a snano třeće swojeho razu w Sakskej, nimo koncertnych pišćelow w Zhorjelcu (wot lěta 1910) a w Lipšćanskej Sukelnicy (wot 1986).

K tajkemu zarjadowanju słuša swjedźenska narěč. Dokelž jednaše so wo poswjećenje najwjetšeho hudźbneho instrumenta, njezadźiwa, zo so wjacori lawdatorojo­ – w přitomnosći sakskeho minis­terskeho prezidenta Stanisława Tilicha­ – słowa jimachu.

Swojorazny přistup k potajnosćam Budyšina

pjatk, 17. nowembera 2017 spisane wot:

Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu pokazuje wustajeńcu mólbow

Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu, załoženy 1991, je drje najznaćiši dźakowano tomu, zo je mjeztym hižo 64. wiki jutrownych jejkow přihotował. „Mjenje znate, ale nic mjenje zajimawe, su dalše projekty spěchowanskeho kruha“, kaž wo sebi twjerdźa. Tele twjerdźenje je woprawnjene: Wot kónca awgusta su w Serbskim domje w Budy­šinje wuslědki zašłeje dźěłarnički two­rjaceho wuměłstwa widźeć. Ludowi wuměłcy běchu so tónkróć do Budyšina samoho na „hóńtwu“ za hódnymi motiwami podali, slědujo tak wužadanje towarstwa. „Narodne drasty wotpowědnych regionow słuža w molerskich dźěłarničkach jako motiwy, w Delnjej Łužicy husto w kombinaciji z architekturu abo z temu hórnistwo a wuhlo, w Hornjej Łužicy často w zwisku z temami přirody.“

nawěšk

nowostki LND