Stare fotografije wuraz identity

pjatk, 02. junija 2017 spisane wot:

Drježdźany (ML/SN). „Fotografija je sej přiběrajcy wšědny dźeń serbskeje wjesneje ludnosće zdobyła, na přikład jako foto wo kwasu, swójbje abo jako dopomnjenka na wojersku słužbu. Na zbožo, hewak njebychu mnohe fota nastali, kotrež su zapřijate do wot Jürgena Maćija wudateho zwjazka ‚Wotmolowane – Historiske fotografije serbskeje Hornjeje Łužicy‘. K tam přiwzatym wobrazam słuša dopomnjenske foto wo wopyće serbskich reprezentantow 1889 na sakskim kralowskim dworje na 800. jubileju rodu Wettinow.“ Takle wopisuje Christian Ruf w nimale cyłostronskim přinošku „Kusk zadźeržaneho časa“ dźenika Dresdner Neueste Nachrichten nowostku Ludoweho nakładnistwa Domowina.

Na rozmołwje pola fararja Wita Sćapana

štwórtk, 01. junija 2017 spisane wot:

Dmitrij Kapitelman, němskorěčny spisowaćel, žurnalist a hudźbnik, běše jako dźěćo židowskeje swójby do Němskeje přišoł. Na štyri njedźele přesydli so wón z Berlina-Neuköllna do Budyšina. Za nowinu Die Zeit spisa w tym času kolumnu „Unter Deutschen“, w kotrejž tematizuje zadźěwki integracije. W 10. slědźe wozjewi renoměrowana nowina reportažu „W patchworkowym Božim domje dožiwjam nana Sćapana połneho přećiwkow“.

Tři rysowanki tworja horni ramik přinoška: Tachantska cyrkej pozběhuje so nad domami a wěžemi k pomróčenemu njebju, srjedźa zwobraznja moderny wuměłc wupřestrětu ruku a pódla steji katolski tachantski farar, dekan a prelat za wołtarjom simultaneje cyrkwje.

Wo wustajeńcy wo reformaciji

srjeda, 31. meje 2017 spisane wot:

Lipsk (ML/SN). „Wulka próca tči za wustajeńcu. Wysoko hódnoći wona kulturne herbstwo, zbudźa hordosć na serbskich prjedownikow we Łužicy a dopokazuje jednotu mjez rěču a wěru. Muzejownica Andrea Pawlikowa k tomu rjekny: ,Bjez wěry njebychu mnohe tradicije byli. Wustajeńca je dźěl cyłkowneho projekta Wobliča reformacije w Hornjej Łužicy, Čěskej a Šleskej.‘“ Takle piše Andreas Kirschke­ w tydźeniku Ewangelsko-lutherskeje krajneje cyrkwje Sakska Der Sonntag pod nadpismom „Reformacija po serbskim“ wo nowej wosebitej wustajeńcy Budyskeho Serbskeho muzeja „Pjeć lětstotkow – Serbja a reformacija“.

Wo runoprawosći w napisach

srjeda, 17. meje 2017 spisane wot:

Drježdźany (ML/SN). Čehodla njeje móžno­ serbske mjeno na wjesnu taflu w samsnej wulkosći kaž němske pisać. Tole praša so zadźiwana zapósłanča Zelenych w Sakskim krajnym sejmje Franziska Schubert. Nowina Dresdner Morgenpost wěnowaše problematice wobšěrny přinošk pod nadpismom „Zwada wo 35 milimetrow“. Němske mjena na wjesnych taflach su mjenujcy 105 milimetrow wulke, serbske jeno 70, „dokelž njeje tole pječa normowaneje wulkosće dla hinak móžno“. Tak cituje nowina sak­skeho wobchadneho ministra Martina Duliga (SPD). Tón wšak přiznawa, „zo by runje tak wulke pismo hódne było a Serbskemu zakonjej a sakskej wustawje wotpowědowało“.

Kulowčenjo najmjenje zasłužeja

srjeda, 03. meje 2017 spisane wot:

Drježdźany (ML/SN). „4 610 eurow za jednoho, 1 621 eurow za tamneho, sprawne to njeklinči.“ Takle piše dźenik Dresdner Neueste Nachrichten w swojim dwustronskim kónctydźenskim přinošku „2 989 eurow wjace nječini druheho zbožownišeho“. W nastawku přirunuje nowina zasłužbu a žiwjenske poměry w městomaj Wolfsburgu a Kulowje. We łužiskim měsće zasłužeja ludźo tak mało kaž w žanym druhim. „Runohódnej njemóžetej Kulow a Wolfsburg ženje być: katolske městačko z něhdźe 6 000 wobydlerjemi we wuchodoněmskej diasporje z wjerškowym karnewalom a delnjosakske industrijne město ze 124 000 wobydlerjemi, kotřiž su stajnje na dobro abo zło z Volkswagenowym koncernom zwjazani. Móža pak ludźo we woběmaj městomaj někak runohódnje žiwi być?“

„Dźěći su zamóženje naroda“

štwórtk, 16. měrca 2017 spisane wot:

Lětuše prěnje čisło časopisa Česko-lu­žický věstník podawa wobšěrny přinošk k stawiznam „Centralneje šulskeje maćicy“ (Ústrědní matice školské – ÚMŠ) w lětach 1870 do 1951. Institucija bu jako wuslědk rosćaceho narodneho wědomja w Čěskej, na Morawje a w Šleskej załožena. Patrioća mějachu „děti za majetek národa“, piše awtorka Eva Lukešová. „Zo by sej je narod za sebje zdźeržał, štož dźě bě za dalše jeho přetraće wažne, dyrbješe so jim wukubłanje w ródnej rěči poskićeć.“ ÚMŠ zdoby sej připóznaće za čas monarchije a potom w młodej Čěskosłowakskej. Ale maćica měješe tež wuznam za nas Serbow: Čitar zhoni, zo załoži ÚMŠ w Českej Lípje serbski gymnazij, we Varnsdorfje zmóžni so młodym Serbam wukubłanje z wusměrjenjom na powołanske a ratarske skutkowanje. (Přispomnjenje: Korektnosće dla dyrbi so rjec, zo přećahny spočatk lěta 1947 gymnazialne wukubłanje tež do Varnsdorfa – M.K.).

Serbskosć jako pokład spóznać

pjatk, 03. měrca 2017 spisane wot:

Choćebuz (ML/SN). „Lěta je komuna Kopańce nad Sprjewju (Neuhausen) za serbskimi korjenjemi pytała, wotwažowała, přećiwo tomu so rozsudźiła. W januarje pak komunalni politikarjo z nowiny zhonichu, zo je hłowny wuběrk Braniborskeho krajneho sejma gmejnu serbskemu sydlenskemu rumej přirjadował, prjedy hač sej gmejnscy radźićeljo dwanaćestronski pruwowanski spis přečitachu. Čujachu so tuž wot krajneho knježerstwa překwapjeni.“ Pod nadpismom „Pokład tłóči jich kaž winowatosć“ pisaše wo tym Choćebuska nowina Lausitzer Rundschau. Społnomócnjena krajneho knježerstwa za serbske naležnosće, kulturna statna sekretarka Ulrike Gutheil, bě so tohodla połtřeća hodźiny ze zastupnikami gmejny rozmołwjała. Gmejnscy radźićeljo rozprawjachu wo tym, zo na wsach serbske nałožki pěstuja a dźěćom tež poručeja so na wučbje serbšćiny wobdźělić. Wjesna předstejićerka Kopańc Anke­ Dabow rjekny: „Naše dźěći njemóža drje delnjoserbšćinu doma pola nas nałožować.

Jan Ćěsla čestny měšćan Neveklova

štwórtk, 16. februara 2017 spisane wot:

W najnowšim čisle Praskeho časopisa Česko-lužický věstník (11-12/2016) je dwustronska rozprawa Trudle Malinkoweje wo jeje jězbje z mandźelskim Janom loni w oktobru do Čěskeje. W městačku Neveklov južnje Prahi chcyštaj wuslědźić, kotre slědy bě tam naš krajan Jan Ćěsla zawostajił.

„Pro Lusatia“ njerěka jenož pólsko-serbske towarstwo w Opolu, ale tež titul knižneje edicije zjednoćenstwa a historiskeho instituta tamnišeje uniwersity. Mjeztym předleži hižo 14. zwjazk z wjacorymi serbowědnymi přinoškami. Redakcija pod wjednistwom Piotra Pałysa je při­wzała nastawki k prašenjam rěčewědy a stawizniskeje doby wot lěta 1919 hač do přitomnosće.

Aktualnu rěčnu situaciju w Serbach posudźuje Tadeusz Lewaszkiewicz w artiklu „Delnjo- a hornjoserbšćina – wohroženej abo wuměracej rěči?“ Pólski wědomostnik podawa dosć negatiwny wusud: Rěč Delnjoserbow a ewangelskich Hornjoserbow woteměra, hornjoserbšćina w katolskej Hornjej Łužicy je wohrožena. Lewaszkiewicz měni, zo Serbja bój wo narodne a rěčne traće přěhraja, dokelž wjetšina ludźi materielnym hódnotam bóle hołduje hač narodnym. Tak trochuje wědomostnik ličbu Serbow na 20 000 do 25 000, z kotrychž mjenje hač połojca rěč jako maćeršćinu wobknježi.

Dźěćetko wobšěrnje předstajene

srjeda, 28. decembera 2016 spisane wot:

Dosć wobšěrnje wo serbskim adwentnym nałožku dźěćetka rozprawjeli su před dnjemi w lětušim Hodownym magacinje Swobodneho stata Sakskeje. Brošurku, kotrejež wobsah statna kenclija zamołwja, rozšěrjeja jako přiłohu w tydźeniku Zeit kaž tež we wulkich nowinach Welt, Süddeutsche Zeitung a Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung, potajkim po wšej Němskej.

Awtor přinoška, kiž njeje bohužel mjenowany, bě pódla, jako Silwija Panošina w Slepom dźěćetko hotowaše. W tym zwisku čitar zhoni, zo njesmě nichtó jeho mjezwočo widźeć. Nimo toho w přinošku wopisuja, kak dźěćetko – wuzwolena konfirmandka – z pomocnicomaj w šulach, starownjach, na adwentnych wikach a druhdźe dary rozdźěla.

K pohłubšenju maćizny je so awtor přinoška z dr. Susannu Hozynej z Budyskeho Serbskeho instituta rozmołwjał. Wona skedźbnja na to, zo ma darowanje w Serbach wjelelětnu tradiciju. Akterojo w tym zwisku su tež swjata Borbora „borborka“ w Kulowskej kónčinje, Janšojski bog w delnjołužiskich Janšojcach a swjaty­ Mikławš w Radworju.

nawěšk

nowostki LND