Po B 96 sej wuchod wotkryć

póndźela, 24. julija 2017 spisane wot:

„Wuchod – wotkryj sej, hdźe sy žiwy“ – tak rěka wusyłanje telewizijneho sćelaka MDR, kotrež wjedźe do wšelakich kónčin Němskeje. Aktualna produkcija Ilki Kettner a Iris Schülke zaběra so z legendarnej dalokodróhu B 96. Z 520 kilometrami najdlěša dróha w něhdyšej NDR sahaše wot Žitawy hač do Sassnitza na kupje Rujany. Čłonaj skupiny Silbermond Johannes Stolle a Stefanie Kloß powědataj wo swojich dopomnjenkach, a Stefanie měni: „W našim žiwjenju twori tale dróha stajnje zwjazowacu liniju.“ Ludwig Wjacławk a Wolfgang Wittrien z Rakec rozprawjataj wo prěnjej oldtimerowej ralley 1989 ze 150 jězdźidłami. Hannelore Tschirner z Habrachćic předstaja dom ze stołom, twarjeny we 18. lětstotku, kotryž bu jeje swójbje na kóncu přemały. Christfried Heinrich rysuje, kak bě so trěbne zapřijimanje dróhi za piwowy ćah po Eibauwje radźiło. Uwe Fankhänel z braniborskeho Lauchhammera je podłu B 96 ruske telewizory marki Raduga reparował. Dźensa poskića wón dyrdomdejske jězby we wopytowarskej jamje pod wuwoznym mostom F 60 njedaloko Grabina (Finsterwalde). Prěni dźěl wusyłanja bě poradźeny, jutře, 25. julija, w 21.15 hodź.

Bě markhrabja Gero złóstnik był?

póndźela, 10. julija 2017 spisane wot:

W lětušim 3. čisle Praskeho časopisa Česko­-lužický věstník wozjewi Jan To­mášek prěni dźěl dosć wobšěrneho přinoška wo markhrabi Geru. Nětko w dóšłym aprylskim (4.) wudaću awtor jeho wosobu dale wobjednawa. Wustaja, zo běchu „w dobje hrabje wot spočatka 19. lět­stotka hač do kónca Druheje swětoweje wójny wuslědki jednotliwych studijow často wot narodnostneho a politiskeho zmyslenja wobwliwowane“. Tak steješe w čěskej historiografiji a pola Pavela Josefa­ Šafaříka wuraz „złowólny zabijak Słowjanow“. Jako złóstnik bu Gero tež w 1904 wušłej dźiwadłowej hrě Aloisa Jiráseka­ předstajeny. Hra bu wot Mi­kławša Andrickeho zeserbšćena a wuńdźe w Budyšinje 1906 jako čisło 14 w rjedźe „Serbska dźiwadłowa zběrka“. Jan Tomášek­ rysuje we woběmaj dźělomaj žiwjenje a skutki pod stawizniskimi pozadkami­ – boja němskich zadobywarjow ze słowjansko-serbskimi kmjenami. Gero­ bě so w lěće 897 abo 900 narodźił a 20. měrca 965 w starobje 65 lět zemrěł.

Stare fotografije wuraz identity

pjatk, 02. junija 2017 spisane wot:

Drježdźany (ML/SN). „Fotografija je sej přiběrajcy wšědny dźeń serbskeje wjesneje ludnosće zdobyła, na přikład jako foto wo kwasu, swójbje abo jako dopomnjenka na wojersku słužbu. Na zbožo, hewak njebychu mnohe fota nastali, kotrež su zapřijate do wot Jürgena Maćija wudateho zwjazka ‚Wotmolowane – Historiske fotografije serbskeje Hornjeje Łužicy‘. K tam přiwzatym wobrazam słuša dopomnjenske foto wo wopyće serbskich reprezentantow 1889 na sakskim kralowskim dworje na 800. jubileju rodu Wettinow.“ Takle wopisuje Christian Ruf w nimale cyłostronskim přinošku „Kusk zadźeržaneho časa“ dźenika Dresdner Neueste Nachrichten nowostku Ludoweho nakładnistwa Domowina.

Na rozmołwje pola fararja Wita Sćapana

štwórtk, 01. junija 2017 spisane wot:

Dmitrij Kapitelman, němskorěčny spisowaćel, žurnalist a hudźbnik, běše jako dźěćo židowskeje swójby do Němskeje přišoł. Na štyri njedźele přesydli so wón z Berlina-Neuköllna do Budyšina. Za nowinu Die Zeit spisa w tym času kolumnu „Unter Deutschen“, w kotrejž tematizuje zadźěwki integracije. W 10. slědźe wozjewi renoměrowana nowina reportažu „W patchworkowym Božim domje dožiwjam nana Sćapana połneho přećiwkow“.

Tři rysowanki tworja horni ramik přinoška: Tachantska cyrkej pozběhuje so nad domami a wěžemi k pomróčenemu njebju, srjedźa zwobraznja moderny wuměłc wupřestrětu ruku a pódla steji katolski tachantski farar, dekan a prelat za wołtarjom simultaneje cyrkwje.

Wo wustajeńcy wo reformaciji

srjeda, 31. meje 2017 spisane wot:

Lipsk (ML/SN). „Wulka próca tči za wustajeńcu. Wysoko hódnoći wona kulturne herbstwo, zbudźa hordosć na serbskich prjedownikow we Łužicy a dopokazuje jednotu mjez rěču a wěru. Muzejownica Andrea Pawlikowa k tomu rjekny: ,Bjez wěry njebychu mnohe tradicije byli. Wustajeńca je dźěl cyłkowneho projekta Wobliča reformacije w Hornjej Łužicy, Čěskej a Šleskej.‘“ Takle piše Andreas Kirschke­ w tydźeniku Ewangelsko-lutherskeje krajneje cyrkwje Sakska Der Sonntag pod nadpismom „Reformacija po serbskim“ wo nowej wosebitej wustajeńcy Budyskeho Serbskeho muzeja „Pjeć lětstotkow – Serbja a reformacija“.

Wo runoprawosći w napisach

srjeda, 17. meje 2017 spisane wot:

Drježdźany (ML/SN). Čehodla njeje móžno­ serbske mjeno na wjesnu taflu w samsnej wulkosći kaž němske pisać. Tole praša so zadźiwana zapósłanča Zelenych w Sakskim krajnym sejmje Franziska Schubert. Nowina Dresdner Morgenpost wěnowaše problematice wobšěrny přinošk pod nadpismom „Zwada wo 35 milimetrow“. Němske mjena na wjesnych taflach su mjenujcy 105 milimetrow wulke, serbske jeno 70, „dokelž njeje tole pječa normowaneje wulkosće dla hinak móžno“. Tak cituje nowina sak­skeho wobchadneho ministra Martina Duliga (SPD). Tón wšak přiznawa, „zo by runje tak wulke pismo hódne było a Serbskemu zakonjej a sakskej wustawje wotpowědowało“.

Kulowčenjo najmjenje zasłužeja

srjeda, 03. meje 2017 spisane wot:

Drježdźany (ML/SN). „4 610 eurow za jednoho, 1 621 eurow za tamneho, sprawne to njeklinči.“ Takle piše dźenik Dresdner Neueste Nachrichten w swojim dwustronskim kónctydźenskim přinošku „2 989 eurow wjace nječini druheho zbožownišeho“. W nastawku přirunuje nowina zasłužbu a žiwjenske poměry w městomaj Wolfsburgu a Kulowje. We łužiskim měsće zasłužeja ludźo tak mało kaž w žanym druhim. „Runohódnej njemóžetej Kulow a Wolfsburg ženje być: katolske městačko z něhdźe 6 000 wobydlerjemi we wuchodoněmskej diasporje z wjerškowym karnewalom a delnjosakske industrijne město ze 124 000 wobydlerjemi, kotřiž su stajnje na dobro abo zło z Volkswagenowym koncernom zwjazani. Móža pak ludźo we woběmaj městomaj někak runohódnje žiwi być?“

„Dźěći su zamóženje naroda“

štwórtk, 16. měrca 2017 spisane wot:

Lětuše prěnje čisło časopisa Česko-lu­žický věstník podawa wobšěrny přinošk k stawiznam „Centralneje šulskeje maćicy“ (Ústrědní matice školské – ÚMŠ) w lětach 1870 do 1951. Institucija bu jako wuslědk rosćaceho narodneho wědomja w Čěskej, na Morawje a w Šleskej załožena. Patrioća mějachu „děti za majetek národa“, piše awtorka Eva Lukešová. „Zo by sej je narod za sebje zdźeržał, štož dźě bě za dalše jeho přetraće wažne, dyrbješe so jim wukubłanje w ródnej rěči poskićeć.“ ÚMŠ zdoby sej připóznaće za čas monarchije a potom w młodej Čěskosłowakskej. Ale maćica měješe tež wuznam za nas Serbow: Čitar zhoni, zo załoži ÚMŠ w Českej Lípje serbski gymnazij, we Varnsdorfje zmóžni so młodym Serbam wukubłanje z wusměrjenjom na powołanske a ratarske skutkowanje. (Přispomnjenje: Korektnosće dla dyrbi so rjec, zo přećahny spočatk lěta 1947 gymnazialne wukubłanje tež do Varnsdorfa – M.K.).

Serbskosć jako pokład spóznać

pjatk, 03. měrca 2017 spisane wot:

Choćebuz (ML/SN). „Lěta je komuna Kopańce nad Sprjewju (Neuhausen) za serbskimi korjenjemi pytała, wotwažowała, přećiwo tomu so rozsudźiła. W januarje pak komunalni politikarjo z nowiny zhonichu, zo je hłowny wuběrk Braniborskeho krajneho sejma gmejnu serbskemu sydlenskemu rumej přirjadował, prjedy hač sej gmejnscy radźićeljo dwanaćestronski pruwowanski spis přečitachu. Čujachu so tuž wot krajneho knježerstwa překwapjeni.“ Pod nadpismom „Pokład tłóči jich kaž winowatosć“ pisaše wo tym Choćebuska nowina Lausitzer Rundschau. Społnomócnjena krajneho knježerstwa za serbske naležnosće, kulturna statna sekretarka Ulrike Gutheil, bě so tohodla połtřeća hodźiny ze zastupnikami gmejny rozmołwjała. Gmejnscy radźićeljo rozprawjachu wo tym, zo na wsach serbske nałožki pěstuja a dźěćom tež poručeja so na wučbje serbšćiny wobdźělić. Wjesna předstejićerka Kopańc Anke­ Dabow rjekny: „Naše dźěći njemóža drje delnjoserbšćinu doma pola nas nałožować.

Jan Ćěsla čestny měšćan Neveklova

štwórtk, 16. februara 2017 spisane wot:

W najnowšim čisle Praskeho časopisa Česko-lužický věstník (11-12/2016) je dwustronska rozprawa Trudle Malinkoweje wo jeje jězbje z mandźelskim Janom loni w oktobru do Čěskeje. W městačku Neveklov južnje Prahi chcyštaj wuslědźić, kotre slědy bě tam naš krajan Jan Ćěsla zawostajił.

nawěšk

  • 21. jolka-swjedźeń w Nuknicy je nimo. Štož zwostanje su dopomnjenki na rjany žortny a zabawny wječor w Nukničanskej Brězanec bróžni. Někotre impresije serbskeho wječora w Nuknicy, kotrež je naša fotografowka-wolontarka Hanka Šěnec zhotowiła, wam tule
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019

nowostki LND