Zapósłane (07.12.18)

pjatk, 07. decembera 2018 spisane wot:

Jan Nuk z Radworja jima so pjera na prašenje: Wjacławske wiki a Serbja?

Wot 30. nazymnika knježitej w Budyšinje na Wjacławskich wikach zaso hołk a tołk. Wot Žitnych wikow přez Bohatu­ hasu hač k Hłownemu torhošću steja předawanišća. Dźiwaš so, kelko družin­ horceho wina z móžnych a njemóžnych płodow tam poski­ćeja.

Tež ja sym Wjacławske wiki wopytał, nic pak, zo bych so wopił abo do syteje wole so praženych kołbasow natykał. Ně, chcych zwěsćić, kelko serbskosće w stolicy Serbow na dohodownych wikach knježi. Nimale sym sebi mozle naběhał, ale pokazku na serbski Budyšin njejsym našoł. Tola skónčnje, tam na Bohatej hasy je stejišćo Budyskeho Rotarijoweho kluba. Woni chcedźa sebi z předawanjom horceho wina za socialne dźěło něšto pjenjez nadźěłać. A nochcych wěrić, na chorhojčce wabja ze serbskim napisom „Horce wino“, z čimž hižo ličił njejsym.

Za politiske samopostajowanje

štwórtk, 22. nowembera 2018 spisane wot:

Choćebuz/Bozen (ML/SN/JaW). „Ze 24 wolenymi zapósłancami je so Serbski sejm, parlament Serbow, prěni króć w Slepom schadźował. Parlamentownikow bě ně­hdźe 1 300 ludźi woliło (ličba poćahuje so na přizjewjenja za listowe wólby, nic pak na konkretnych 828 wolerjow; přisp. ML). We Łužicy bydli něhdźe 60 000 Serbow. Po dwanaćoch pochadźeja zapósłancy z Delnjeje a z Hornjeje Łužicy. Serbski sejm je hišće bjez předsydy.“

Zapósłane (19.11.18)

póndźela, 19. nowembera 2018 spisane wot:

Jan Bart sen. z Budyšina piše k wólbam Serbskeho sejma:

W swojim připisu k wólbam Serbskeho sejma (SN z 25. oktobra) skoržach, zo přemało wo kandidatach wěm, dokelž „njemóžeš z papjeru rěčeć“. – Připadnje zetkach so njedawno po serbskich kemšach w Hodźiju z jednym nětko wu­zwolenym čłonom noweho gremija.

W dobrej rozmołwje, w „žiwej konfrontaciji“, zeznach přichodneho sejmikarja jako zahoriteho zakitowarja serbšćinu spěchowacych idejow. Jeho słowa na papjerje (SN z 5. oktobra), „... WITAJ, 2plus a rěčne kubłanje za dorostłych kwantitatiwnje a kwalitatiwnje polěpšić“, dóstachu w naju rozmołwje hinašu wahu a wěrypodobnosć. To so tež w jeho swójbje wotbłyšćuje.

Hdyž su jeho sobuwojowarjo samsneje powahi a zwólniwi, čas a móc na dobro Serbstwa zasadźić, potom móžemy – tež hdyž sejm kritisce a wočakujo wobhladujemy – tola wjeseli a dźakowni być, zo so tu nowa horstka zmužitych ludźi spyta sobu na čoło stupić (přerězna staroba = 45,9 lět!).

„Nowi wužiwarjo“ serbšćiny

štwórtk, 15. nowembera 2018 spisane wot:

W serbskim kulturnym časopisu Rozhlad wozjewi w juniju 2018 Leoš Šatava zajimawy nastawk „,Nowi wužiwarjo‘ w konteksće mjeńšinowych rěčow a rewitalizaciskich prócowanjow w Europje“ (str. 19–25).

Prof. Šatava, etnolog na filozofiskej fakul­će Karloweje uniwersity w Praze a filozofiskej fakulće Uniwersity swj. Cyrila a Metoda w Trnavje, předstaja rěčnopolitiski zjaw, kotryž dyrbi po mojim měnje­nju serbskich prócowarjow, zasadźacych so za zachowanje serbskeje rěče a kultury, k rozmyslowanju a nowym kročelam wjesć.

Angela Stachowa zapomnjena?

wutora, 13. nowembera 2018 spisane wot:

Jako swjećeše w Lipsku bydlaca Angela Stachowa 18. awgusta sydomdźesaćiny, njebě w Serbach ničo wo dźěle jubilarki čitać a słyšeć. Ma tuž čěski přećel Serbow Leoš Šatava prawje, hdyž w čisle 7-8/2018 Praskeho časopisa Česko-lužický věstník wo „zapomnjenej“ serbskej awtorce pisa? Při tym mjenuje Stachowu „nowotarku moderneje serbskeje literatury“. Šatava naspomnja jeje dźěła „Sobotu wječor doma“ (1978), „Nahła zyma“ (1984) a w němskej rěči „Stunde zwischen Hund & Katz“ (1975) a „Geschichten für Majka“ (1978). Rěči tež wo „literarnym narodnym skandalu“, nastatym po wozjewjenju nowelki „Dótknjenje“ ze zběrki „Tři kristalowe karančki“ (1980). Stalinistisce zmysleni Serbja wumjetowachu Stachowej „pesimizm, negatiwnosć a dekadentnosć“. (Přispomnjenje: Jednaše so wo fiktiwny podawk, zo na turneji Serbskeho ludoweho ansambla w lěće 2025 žane serbske słowa słyšeć njeběchu. – M. K.) Kaž Šatava na kóncu nastawka znjeměrnjeny pisa, „je wjac hač mjerzace, zo su jeje twórby dźensa poměrnje mało znate“.

Zapósłane (08.11.18)

štwórtk, 08. nowembera 2018 spisane wot:

Wuzwolenym čłonam a bywšim kandidatam Serbskeho sejma piše Peter Kroh, wnučk a biograf Jana Skale:

3. nowember je serbskemu ludej a wam wosobinsce dźeń wjesela. Wólby Serbskeho sejma běchu wuspěšne, hłosy su wuličene. Słowjenjo we Łužicy maja prěni raz w swojich wjace hač tysac­lětnych stawiznach demokratisce wu­zwoleny parlament. To je historisce wu­znamne a zasłuža sej nanajwjetšu kedźbnosć a hódnoćenje. Wy sće na tym wobdźěleni­ byli a to dale sće. Wutrobny dźak!

Nětko budźeće k tomu přinošować, zo leža elementarne rozsudy nastupajo serbsku domiznu, rěč, kulturu a tradiciju skónčnje w rukach wuzwolenych reprezentantow serbskeho ludu. Z cyłeje wutroby wam k tomu gratuluju a přeju wam wjele wuspěcha w tymle naročnym zastojnstwje, předewšěm wulku wutrajnosć a móc.

Wo rozestajenjach nastupajo wólby

štwórtk, 08. nowembera 2018 spisane wot:

Berlin (ML/SN). „Utu Brězanec a Stanisława Tilicha kóždy znaje. Zo staj spěwarka a politikar wuznawacaj Serbaj, mało ludźi wě. Hišće mjenje znate pak je, što słowjanski ludźik, kotrehož něhdźe 60 000 ludźi bydli w sakskej Hornjej a w braniborskej Delnjej Łužicy, tuchwilu zaběra: wólby swójskeho parlamenta.“ Pod nadpismom „Serbja maja wólby“ pisaše tydźenik „Super illu“ wo hibanju za Serbski sejm. Kulturneho wědomostnika Měrćina Wałdu cituja: „Nimamy žane swójske politiske zastupnistwo, kotrež wo rozdźělenju financow rozsudźi.“ Serbski sejm ma 24 sydłow. Hač do 3. nowembra měješe­ so wón z listowymi wólbami ze 34 kandidatow wuzwolić.

Wuspěch lubjacy započatk so radźił

srjeda, 07. nowembera 2018 spisane wot:

Kajki wothłós je konferenca Domo­winy a Łužiskeje dźěłarnje přichoda wo předstejacej strukturnej změnje a dobje po kóncu wudobywanja brunicy srjedź septem­bra w Złym Komorowje mjez němskimi wobdźělnikami žnjała? Wozjewjamy tu wosobinski wid Daniela Häfnera.

Minjeny lětstotk zawostaji hłubo­ke zarězy we Łužicy a w serb­skej kulturje. Tele „bolosće Łužicy“ su za mnje zakótwjene we wupra­jenjach serbskeje žony w dźěłanskej narodnej drasće w filmowej trilogiji Pětra Rochi ze samsnym mjenom z lěta 1990. Staruška tam powěda, zo wona čas wjace njerozumi na swojim burskim statoku, z kotrehož na wobzoru hižo brunicowu jamu widźi. A nimo toho po zmysle praji: „Mój nan je přeco rjekł: Maš tomu poddan być, kiž ma móc nad tobu!“ Tych mało sadow rysuje mój wobraz wo Serbach hač do dźensnišeho.

Zapósłane (05.11.18)

póndźela, 05. nowembera 2018 spisane wot:

Městopřesyda Domowiny a župan župy Delnja Łužica Wylem Janhoefer reaguje na Zapósłane Měrka Šołty z Budyšina, wozjewjene w SN z 19. oktobra. Dokelž njemóže někotre podsuwanja bjez komentara jako tajke w zjawnosći stejo wostajić, wón pisa:

Dźiwam so, zo dyrbju w Serbskich Nowinach w Zapósłanym wěsteho knjeza Měrka Šołty čitać, zo wjetšina čłonow Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny ze srjedźneje a Delnjeje Łužicy po wšěm zdaću ničo njerozumi, hdyž so w gremiju w hornjoserbskej rěči rozmołwjeja. Zo njeje twjerdźenje awtora wěrne, potwjerdźa hižo fakt, zo móžach jeho dopis w SN čitać a sym jón tež zrozumił, byrnjež ani Hornjoserb ani maćernorěčny Delnjoserb njebył.

Mam zaćišć, zo awtor scyła njewě, kotre wosoby wón posudźuje. Su to mjez druhim bywšej studentce sorabistiki a maćernorěčni Delnjoserbja. My to wšitko rozumimy a Hornim Serbam tež rady rozłožimy, što „groniś“ woznamjenja.

Zo pak knjez Šołta tule wěrnosć nje­znaje, mje njezadźiwa. Wšako njejsym jeho hišće ženje na našich zjawnych po­sedźenjach, kotrež wšak wón w Zapósłanym kritizuje, widźał.

Na prašenja Fabiana Kaulfürsa w přinošku „Wólby do Serbskeho sejma“ we wudaću SN ze 24. oktobra wotmołwjataj rěčnikaj iniciatiwy za Serbski sejm dr. Měrćin Wałda a Hanzo Wylem-Keł:

Z wotmołwu na dwanaće Kukowskich prašenjow chcemy wujasnić, zo njeńdźe ow aktualnej napjatosći wólbow sejma a naprašowanjow wo to, hač my tutón prěni Serbski sejm chcemy, ale hač scyła k demokratiskemu ludowemu zastupnistwu dóńdźemy. Ale što ze sejma budźe, to dyrbimy jako lud po wólbach zhromadnje wuwić. Zdobom ma so rjec, zo dyrbjachmy so jako iniciatiwa stajnje w mjezystawje pohibować. Na jednej stronje dyrbjachmy dosć konkretne struktury a wobsahi sejmoweho dźěła namjetować, zo bychu jeho trěbnosć a šansy spóznajomne byli. Na tamnej stronje wědźachmy, zo njejsmy scyła legitimowani pozdźišo wuzwolenemu sejmej něšto diktować. Tuž wostanu najprjedy jenož předstawy, z kotrychž móže woleny sejm potom čerpać. Tule někotre krótke přispomnjenja na prašenja a problemy, kotrež Fabian Kaulfürst mjenuje abo kritizuje:

nawěšk

nowostki LND