Přiwšěm naspomnjenjahódne

štwórtk, 09. apryla 2020
artikl hódnoćić
(0 )
Kulowski křižerski procesion, kaž jón zdawna znajemy – tule loni na torhošću –, lětsa njedožiwimy.  Foto: Gernot Menzel Kulowski křižerski procesion, kaž jón zdawna znajemy – tule loni na torhošću –, lětsa njedožiwimy. Foto: Gernot Menzel

Fiktiwna rozprawa wo lětušich jutrach do chroniki

Swoje wosobinske měnjenje nastupajo tematiku, zo lětsa křižerjo jěchać njesmědźa, podawa tule Ralbičan Stanij Statnik, kiž bě wjele lět kantor Ral­bičanskeho křižerskeho procesiona, w slědowacej fiktiwnej rozprawje jako zapis do chroniki wo jutrach 2020. Serbske Nowiny je tule dokumentuja:

Jutry lěta 2020 běchu koronapandemije dla cyle hinašeho, nam scyła njezwučeneho razu a nadźijomnje posledni króć z wobmjezowanjemi. Hižo přihot na nje po zwučenym wašnju z wopytom křižoweho puća a póstnych prědowanjow dyrbjachmy z digitalnymi medijemi narunać, runje tak kaž wobrjady w martrownym tydźenju.

Zakaza dowožowanja koni dla bě wot wšeho spočatka jasne, zo njebudu procesiony w jednotliwych wosadach zestajeć móc. Tež wukaz wobmjezowanja kontaktow a zo smětej so maksimalnje dwě wosobje w zjawnym rumje pohibować, je runje tak křižerjam, kiž maja swójske konje abo kotřiž bychu sej je z bliskosće wobstarać móhli, jutrowne křižerstwo nimale znjemóžnił. Zo njebychu kantorojo křižerjow k njezakonskim jednanjam pozbudźeli, su jim formelnje poručili so lětsa křižerstwa wzdać. Tohodla běchu wšitcy zrudźeni, přiwšěm pak połni wočakowanjow, kajka drje jutrońčka 2020 budźe.

Jutrowne kemše sćěhowachmy přez livestream we 8 hodź. z Ralbic. Hižo tu začuwach, što nam woprawdźe pobrachuje: hordozne „haleluja“ w cyrkwi z přewodom pišćelow.

Jako chcych so po kemšach wo swoje nukle starać a dźěch won na dwór, słyšach nadobo dupot koni. Chwatach k pućej a wuhladach dwójku koni. Bratraj, kotrajž bydlitaj na samsnym statoku a mataj swójskej konjej, běštaj so swjedźensce zdrasćiłoj a „běštaj na čerstwym powětře, zo byštaj konjej pohibowałoj“. Připódla spěwaštaj jutrowny kěrluš – štož wšak po wukazach zakazane njebě. Jako běštaj na wysokosći našeje ležownosće, stejach na zahrodźe a wupřach jimaj ­„Žohnowane jutry!“ a „Daj Bóh zbožo na puć!“, njewědźo, kotry puć wolitaj. A potom zhromadnje ze swójbu kěrluš sobu spěwach — štož wšak tež zakazane njebě. Dohladach so, zo susodźa runja nam kěrluš sobu spěwaja – tež to z wotstawkom zakazane njeje. A hlej, něhdźe pjeć metrow dale, dalša dwójka, nan ze synom na swójskimaj konjomaj, runja prěnjej dwójce rjenje zdrasćenaj nimo nas spěwajo jěchaštaj. Prjedy hač prěnja dwójka z našeho bydlenskeho puća wotboči, wuhladachmy dalšu, tohorunja nan ze synom na swójskimaj konjomaj a bórze po nimaj dalšeju křižerjow, hospodar z mótkom. Hdyž tónle krótki „procesion“ widźach, myslach na njedawny wobraz w němskej nowinje ze syłu wulětnikarjow w Drježdźanach při Łobju, pak pěši abo na kolesach, a myslach při sebi: Tež naši jěcharjo-křižerjo ničo wopačnišeho nječinja, stajnje po dwěmaj a samo z wjetšim wotstawkom.

Jako běchu jěcharjo-křižerjo wotjěchali, podach so na kěrchow. A hlej, wotpowědnje wukazam njeběchu tam žani turisća a žane přihladowarstwo. Ze škričku wolóženja podach so domoj k wobjedu. Tola lědma zo běchmy dowobjedowali, słyšach znowa dupot koni. Z Kulowa bě so tohorunja mała skupina jěcharjow-křižerjow po starym wašnju do Ralbic nastajiła, bjez wužohnowanja w Kulowje a bjez witanja a nyšpora w Ralbicach. Dobra duša je jim na nawsy na małym blidku posylnjenje spřihotowała – zawěsće tež to njeje zakazane – tak zo móžeše so skupinka po krótkej přestawce zaso na dompuć nastajić. A hladajo na lěto 1632 bě tónraz wjac křižerjow hač tehdy, hdyž jěchaše jeničce pjeć z Kulowa do Ralbic.

Njewědźach spočatnje, kotry puć su naši jěcharjo-křižerjo z Ralbic wolili, hač su so do Kulowa nastajili – to wšak njeje dale hač puć wulětnikarjow z Drježdźan do Sakskeje Šwicy –, a hač ma zmysł na jich nawrót čakać. Ale hižo stare praji­dmo zwuraznja „nadźija wostanje hač do kónca“, a tak smědźach so na nawrót našich jěcharjow-křižerjow dočakać, kotřiž zaćahnychu wězo bjez witanja po cyrkwinskich wukazach, ale přiwšěm ze zakónčacej modlitwu za zemrětych na kěrchow. Křižerjo po dwójkach z wotstawkom, jenož bliši přiwuzni na kěrchowje so rozdźělejo z dosć wotstawkom, ale z jónkrótnej hordosću a nutrnosću spěwachu patronatny kěrluš, kotryž sym samo doma jasnje słyšał a sobu spěwał.

Po jutrońčce słyšach, zo běchu přihoty na nju njedźelu rano a hižo sobotu dospołnje po wukazach statnych zarjadow wotběželi: Jeno swójbni a njeposrědni přiwuzni na statokach, wćipni přihladowarjo njemějachu přistup, njedźelu rano je kóždy temperaturu kontrolował a wobkrućił, zo njewobsteja žanežkuli symptomy. W Kulowje je runja Ralbicam dobra duša křižerjam małe posylnjenje na torhošću přihotowała. Tež tam njeběchu turisća, jenož něšto domoródneho přihladowarstwa z trěbnym wotstawkom. A dźakne křižerske kemše wutoru po jutrach w Róžeńće tež běchu –, byrnjež křižerskich procesionow kaž zašłe lěta njebyło, wězo zaso přez livestream.

Wróćozhladujo na jutrońčku 2020 su naši křižerjo – a tu rěču wo Ralbičanskich a Kulowskich, dokelž rozprawy tamnych njeznaju – nam to najlěpše dopokazali, zo su wěra, nabožnosć a narodnosć naše najwjetše kubło, kotrež wobsteji přećiwo wšěm stracham a njedobrym wobstejnosćam. Tak móžemy do křižerskeje chroniki zapisać, zo běchu jutry 2020, hinaše hač wšě złe mysle, tukanja a wěšćenja do toho, přiwšěm naspomnjenjahódne.

Tu podata a dokumentowana fiktiwna rozprawa wo jutrach 2020 je dopis čitarja a měnjenje jednotliwca. Wona njewotbłyšćuje w kóždym padźe měnjenje redakcije Serbskich Nowin.

wozjewjene w: Diskusija
wjace z tohole wobłuka: « Debatu dyrbja Serbja sami wjesć
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND