Nowe přećelske zrěčenje

wutora, 22. januara 2019 spisane wot:

Aachen (dpa/SN). Runje 56 lět po podpisanju Élyséeskeho zrěčenja stej Němska a Francoska dźensa nowe dojednanje wo mjezsobnym přećelstwje schwaliłoj. Na krónowanskej žurli Aachenskeje radnicy staj zwjazkowa kanclerka Angela Merkel (CDU) a francoski statny prezident Emmanuel Macron dźensa swoje podpismo pod nowe němsko-francoske dojednanje sadźiłoj. Wone tež rjaduje, zwoprawdźić wjacore mjezsobne projekty. Élyséeske zrěčenje běchu 22. januara 1963 w Parisu podpisali.

Rěčitaj wo Kurilskich kupach

Moskwa (dpa/SN). Po lětdźesatki trajacej zwadźe wo Kurilske kupy chcetaj ruski prezident Wladimir Putin a japanski ministerski prezident Shinzō Abe spytać rozrisanje namakać. Putin je swojeho japanskeho hosća dźensa w Krjemlu witał. Sowjetski zwjazk bě južne Kurilske kupy kónc Druheje swětoweje wójny wobsadźił. Japanska sej je wróćo žada. Tohodla nimatej krajej tež po nimale 75 lětach přeco hišće žane měrowe zrěčenje.

Zahaja zjězd młodźiny

Drježdźany (dpa/SN). Bój přećiwo poćežowanju ratarskich płonin a dnowneje wody z nitratom sakskich burow přiběrajcy starosći. Połtřeća lěta po wukazanym nowym prawidle nastupajo hnojenje pódy maja ratarjo ze zakazom hnojenja wot nazymy problemy. „Dyrbimy do nowych składźišćow juchi inwestować runje tak kaž do dźělenja krutych ma­ćiznow a wody“, rozłožuje Wolfgang Vogel,­ prezident Sakskeho zwjazka ratarjow. Nimo toho liča burja z woteběra­cymi wunoškami, dokelž nimaja nazymske kultury žane přidatne wutki w formje dusykowych zwiskow. „Ličimy na kóždy pad ze stratami“, měni Andreas Jahnel,­ referatny nawoda za pódu a plahowanje rostlin w ratarskim zwjazku. Sakske ministerstwo za wobswět a ratarstwo posudkej Jahnela přihłosuje. „Njeje-li nazymu dosć dusyka w pódźe, zo móhli­ so rostliny wotpowědnje wuwiwać, móže k stratam dóńć, hdyž so wutki nalěto wotpowědnje njenarunaja“, rěka z ministerstwa na naprašowanje dpa.

Wuradźuja wo namjeće Pólskeje

wutora, 22. januara 2019 spisane wot:

Brüssel (dpa/SN). W zwadźe brexita dla je Pólska namjetowała, Wulkej Britaniskej kompromis poskićić a tak mjenowany backstop za Sewjernu Irsku na pjeć lět wobmjezować. Wonkowny minister Jacek Czaputowicz je to wčera britiskemu sćelakej BBC zdźělił, wotchilejo tak wot dotalneje linije Europskeje unije, kotraž tajke wobmjezowanje wotpokazuje.

Backstop je wot EU žadana garantija, zo mjez jeje čłonskim statom Irskej a britiskej Sewjernej Irskej tež po plano­wanym wustupje Wulkeje Britaniskeje w měrcu žana nowa mjeza njenastanje. W britiskim parlamenće so mnozy tomu spjećuja a chcedźa hranicu zaso natwarić. Wobkedźbowarjo z tym liča, zo mjeza nowym napjatosćam w Sewjernej Irskej polěkuje, kotrež móhli w namócnosćach wuwjercholić. Czaputowicz zdźěli, zo je wo wobmjezowanju z irskim kaž tež z britiskim wonkownym ministrom rěčał. „Njewěm, hač by Irska zwólniwa była tajki namjet zwoprawdźić. Mam pak zaćišć, zo móhło to dotal haćene jednanja přewinyć pomhać.“

To a tamne (22.01.19)

wutora, 22. januara 2019 spisane wot:

160 000 eurow na wołtar połožił je nje­znaty darićel w delnjobayerskej cyrkwi za pomocne projekty w Africe. Sobudźěłaćerka cyrkwje bě pjenjezy w gmejnje Saal nad Dunajom namakała. Regensburgske biskopstwo je mjeztym wobkrućiło, zo chcedźa pjenjezy za wšelake projekty nałožować. Po informacijach nowin bě žona pjenjezy hižo loni swjatki našła a je duchownemu přepodała. Hakle minjeny kónc tydźenja pak běchu medije wo njewšědnym podawku rozprawjeli.

Najlěpše wuhlady na wusměšowarske myto „złota malena“ mataj prezident USA Donald Trump a jeho mandźelska Melania. Wobaj buštaj w kategoriji „najšpatniši hrajer/najšpatniša hrajerka“ w filmje „Fahrenheit 11/9“ wo prezidentskich wólbach 2016 nominowanaj. Režiser Michael Moore zaběra so w filmje z postupjenjom Donalda Trumpa a z wu­skutkami jeho dobyća.­

Cyrkej njewotwisna

póndźela, 21. januara 2019 spisane wot:

Kijew (B/SN). Katolscy biskopja Ukrainy witachu załoženje wot Moskwy nje­wot­wisneje „prawosławneje cyrkwje Ukrainy“. Předsyda romsko-katolskeje bi­skopskeje konferency, biskop Bronisław Bernacki, gratulowaše nawodźe noweje cyrkwje, metropolitej Epiphaniusej: „Nadźijam so płódneho zhromadneho skutkowanja.“ Měnjenja europskich zastu­pjerjow cyrkwjow a politikarjow su rozdźělne – wot witanja hač k wotpokazanju statusa njewotwisneje ortodoksneje Ukrainy. Ně­hdźe 70 procentow wot 45 mi­lio­now wobydlerjow Ukrainy so k prawosławnej cyrkwi wuznawa.

Zwada wo swjate woprawjenje

Mnichow (B/SN). Předsyda katolskeje Němskeje biskopskeje konferency kar­di­nal Reinhard Marx mjenuje zwadu wo dowolnosć ewangelskim mandźelskim, swjate woprawjenje přijeć, „fiasko“. Mnozy ludźo su kritisce reagowali „na tajke dźiwadło, kotrež su biskopja hrali“, Reinhard Marx měni. Nětko maja biskopja jednotliwje rozsudźeć, hač ewangelskim mandźelskim dowola, k swjatemu woprawjenju hić.

„Cyrkej ma tež ćěmne strony“

Dźak ministerki Domowinje

póndźela, 21. januara 2019 spisane wot:

Podstupim (SN/at). Składnostnje wčerawšeje 70. róčnicy oficialneho přizwo­lenja skutkowanja Domowiny w Braniborskej je tamniša kulturna ministerka Martina Münch (SPD) angažement třěšneho zwjazka za serbske naležnosće hódnoćiła. „Dźakuju so Domowinje a jeje čłonam za jich wulki a wjelelětny angažement, zastupować zajimy serbskeho ludu“, rěka w minjeny pjatk wozjewjenej zdźělence ministerki. Domowina by­tost­nje k tomu přinošuje rěč, kulturu a tra­di­cije zachować, znate činić a so wo to starać, zo jich zajimy w Braniborskej a Sakskej słyša. Ministerka skedźbni při tej składnosći na loni zawjedźenu hłowno­hamtskosć społnomócnjenych za serbske naležnosće w třoch wokrjesach a w bjez­wokrjesnym měsće Choćebuzu, kotraž je wot 1. januara płaćiwa. „Za Braniborsku je serbska kultura wurjadna boha­tosć, kotruž chcemy dale wobchować“, Martina Münch piše.

20. januara 1949, hišće do załoženja Němskeje demokratiskeje republiki, bě Domowina wot tehdyšeho braniborskeho krajneho knježerstwa oficialne při­zwolenje w Braniborskej dóstała.

Z Kretschmerom

póndźela, 21. januara 2019 spisane wot:

Drježdźany (SN/at). Ministerski prezident Michael Kretschmer je načolny kandi­data sakskeje CDU za wólby kraj­neho sejma 1. septembra. Wobdźělnicy zhromadźizny zastupjerjow sakskeje unije­ su jeho sobotu w Drježdźanach ze 96,3 procentami na městno 1 krajneje lisćiny wuzwolili.

Na prěnich 16 městnach su mužojo a žony paritetisce zaměstnjeni. Mjez nimi je z Budyskeho wokrjesneho zwjazka Patricia Wissel na městnje 10. Budyšan Marko Šiman docpě lisćinowe městno 19, Wojerowčan Frank Hirche 31. Lisćina wopřijima mjena cyłkownje 57 kandidat(k)ow. Mjez nimi staj dale Kulowčan Mathias Kockert (městno 40) a Ralbičanka Halena Jancyna (městno 53).

Do zarjadowanja běchu diskusije, dokelž­ njebě krajne předsydstwo CDU při zestajenju namjeta za krajnu lisćinu prezidenta sakskeho sejma dr. Matthiasa Rößlera wobkedźbowało. Rößler pak je so po přemyslowanju bojowniskeje kandi­datury wzdał, mějo nadźiju, swój Mišnjanski wólbny wokrjes znowa zdobyć móc. Serbski zapósłanc Alojs Mi­kławšk­, kiž w swojim wólbnym wo­krjesu znowa direktnje nastupi, tohorunja na krajnej lisćinje mjenowany njeje.

Tarifowe jednanja zahajene

póndźela, 21. januara 2019 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Dźěłarnistwa a dźěłodawarjo su dźensa tarifowe jednanja za zjawnu słužbu zwjazkowych krajow zahajili. Runočasnje je so na městnje jednanjow w Berlinje něšto stow čłonow dźěłarnistwow k protestam zhromadźiło. Dźěłarnistwo ver.di a zwjazk zastojnikow žadatej sej šěsć procentow wjace mzdy, znajmjeńša pak 200 eurow měsačnje wjace. Dźěłodawarjo to wotpokazuja. Wot jednanjow su 3,3 miliony přistajenych potrjechene.

May z nowym planom

London (dpa/SN). Britiska premierministerka Theresa May chcyše hišće dźensa nowy plan wustupa kraja z Europskeje unije předpołožić, po tym zo bě parlament mjez Londonom a Brüsselom wujednane zrěčenje minjeny tydźeń z wulkej wjetšinu wotpokazał. Powšitkownje wšak ličachu z tym, zo May žane zasadne nowe namjety nima. Město toho chcyła wona dalše rozmołwy wjesć, zo móhła zapósłancow tola hišće wo swojim planje brexita přeswědčić.

Israelski nadpad w Syriskej

Z něhdźe 170 traktorami na čole je sobotu po informacijach zarjadowarja 35 000 ludźi w Berlinje za wobswětej bóle wotpowědowace ratarstwo a za strowe žiwidła demonstrowało. Pod hesłom „Mamy dosć wot ratarskeje industrije“ ćehnjechu wobdźělnicy składnostnje lětušeho Zeleneho tydźenja z wjacorych směrow k Braniborskim wrotam. Konferency ratarskich ministrow přepodachu protestny spis na dobro tradicionalneho a stroweho ratarstwa. Foto: dpa/Ralf Hirschberger

Statny dokument frizisce

póndźela, 21. januara 2019 spisane wot:

Nordfriisk Instituut a Schleswigsko-Holsteinska zrěčenje podpisałoj

Kiel/Bredstedt (SN). Prěni króć we wjace hač tysaclětnych stawiznach Sewjernych Frizow su statny dokument w frizišćinje sformulowali. Statny sekretar Dirk Schrödter, nawoda schleswigsko-holsteinskeje statneje kenclije, a Inken Völpel-Krohn, předsydka nošerskeho towarstwa Nordfriisk Instituuta w Bredstedće, staj 11. januara w Kielu friziske wudaće zaměroweho a wukonoweho dojednanja instituta ze Schleswigsko-Holsteinskej pod mjenom „Oufmåågede müülje ån lååstinge 2018-2021“ podpisałoj. Zrěčenje zaruča Nordfriisk Instituutej financnu planowansku wěstotu hač do lěta 2021 a předleži w němskim wudaću hižo wot lěta 2018. Zwjazkowy kraj Schleswigsko-Holsteinska je jedyn z najwjetšich spěchowarjow mjenowaneje slědźenskeje institucije. Dalše připokazanki dóstanje Nordfriisk Instituut wot sewjerofri­ziskeho wokrjesa, města Bredstedta (sewjerofrizisce: Bräist), ze stron třěšneho zwjazka Sydslesvigsk Forening a z přinoškow wjace hač 700 čłonow nošerskeho towarstwa instituta.

nawěšk

  • 21. jolka-swjedźeń w Nuknicy je nimo. Štož zwostanje su dopomnjenki na rjany žortny a zabawny wječor w Nukničanskej Brězanec bróžni. Někotre impresije serbskeho wječora w Nuknicy, kotrež je naša fotografowka-wolontarka Hanka Šěnec zhotowiła, wam tule
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019

nowostki LND