Łužica móže wjace!

wutora, 23. julija 2019 spisane wot:
Choćebuz (SN/MiR). W Choćebuzu wotměje so tónle pjatk dalši stawk za škit klimy. Zarjadowanje steji pod hesłom „Łužica móže wjace, nima jenož brunicu – změna klimy njeznaje prózdniny!“. Za­rjadowar je tamniša skupina Fridays for Future (FFF). Anton Kröber a Konstantin Go­rodetsky z kruha přihotowarjow nadźi­jataj so na mnohich zajimcow z Łužicy a zwonka njeje, kotřiž protestny ćah podpěruja. Stawk zahaja před Lutherowej cyrkwju, njedaloko hłowneho dwórnišća. Wottam poćahnu k hłownemu twarjenju LEAG. Te chcedźa wobdźělnikow z akciju „čerwjena linija“ wobstupić. Potom po­dadźa so dale k milinowej kupjeli, hdźež chcedźa protest z piknikom wuklinčeć dać. Za podpěru wočakuja iniciatorjo FFF-aktiwistow z Berlina. Z Luisu Neubauer so tež prominentna zastupjerka klimoweho škita wobdźěli a chce akterow pohonjeć. Zdobom su so přizjewili Serbja z kónčiny brunicoweje jamy Wochozy (Nochten), kotraž gmejnu Slepo wohrožuje. Mjez druhim chce sej wojowarka za zachowanje Slepjanskeho regiona před wotbagrowanjom Edit Pjenkowa do Choćebuza dojěć.

Za archeologiju

póndźela, 22. julija 2019 spisane wot:
Drježdźany (SN). Europski kooperaciski program INTERREG „Pólska – Sakska 2014-2020“ je wobkrućeny. Projekt „1 000 lět Hornja Łužica, – ludźo, twjerdźizny, města“ chcedźa Uniwersita Wrocław, Budyski Měšćanski muzej, Muzej za keramiku Bolesławiec, wulke wokrjesne město Žitawa ze swojim Měšćanskim muzejom, a Euroregionalny centrum za kulturu a komunikaciju Pieńsk zhromadnje přewjesć. Sakski krajny zarjad za archeologiju je „Lead Partner“. Projekt je na dwě a poł lěta wobmjezowany a dóstawa njecyłe­ 1,5 milionow eurow za personalne a wěcne srědki. Wón ma tomu přinošować, w saksko-pólskim pomjeznym regionje wobstejace archeologiske kulturne pomniki ludźom zbližić a wopřijacy wid na zhromadne kulturne namrěwstwo Hornjeje Łužicy podłu mjezy po­srědkować. Z pomocu wjacerěčnych wustajeńcow­ chcedźa ćežišća stawiznow prezentować kaž Budyski měr 1018, Zwjazk šěsćiměstow 1346 a dobu napoleonskich wójnow z bitwami při Bobru 1813. Wotměwać chcedźa dźěłarnički a wodźenja k archeologiskim městnosćam. Na ekskursijach dóstanu wobdźělnicy nowe dopóznaća wo městnosćach namakankow a pomnikach.

Poskitk prózdninarjam je wulki

pjatk, 19. julija 2019 spisane wot:

W prózdninach maja mnohe zarjadnišća wosebite poskitki. Za šulerjow, kotřiž hort, abo dźěći, kiž pěstowarnju wopytuja, su to wobohaćenja wšědneho dnja w zarjadnišćach.

Kamjenc/Budyšin/Wojerecy (SN/MiR). Ducy po Łužicy napadnu na mnohich městnach plakaty ze žrawcom. Muzej Zapadneje Łužicy w Kamjencu wabi z nimi na wosebitu wustajeńcu pod hesłom „Žrawcy – rubježnicy w běhu milionow lět“. Dźěći wot šěsć do dwanaće lět móža so, wuhotowane z kartu, do žiwjenskeho ruma žrawcow podać. Po puću wočakuja je łoskoćiwe prašenja. Su-li cil docpěli, namakaja tež pokład. Wosebje narodninarjo budu so nad poskitkom wjeselić. Wšako móža po wobhladanju wustajeńcy w muzeju tam ze swojimi přećelemi swačić.

Na slědach prjedownikow

štwórtk, 18. julija 2019 spisane wot:

Slepjanscy šulerjo sej na projektowym dnju blišu domiznu wotkryli

Lennox Schnabel, Finn Seeliger, Lucien Herrgesell a Annemarie Frömer – wšitcy štyrjo dźewjećlětni – su so hižo dlěje na synowe žně wjeselili. Połni wočakowanjow su woni na statok Hanza Šustera w Trjebinje podali. 16 šulerjow rjadownje 3A Slepjanskeje zakładneje šule „Dr. Marja Grólmusec“ wěnowaše so we wobłuku njedawneho projektneho dnja w předmjeće wěcna wučba temje „Wuknjenje něhdy“ a „Žiwjenje burow něhdy“. „Runje na statoku Hanza Šustera móžachu jara praktisce wuknyć. Předmjetaj wěcna wučba a serbšćina hodźitej so derje ze sobu zwjazać“, podšmórny rjadowniska wučerka Silwija Zajcowa. Wona podawa na šuli serbšćinu, němčinu, matematiku a wěcnu wučbu.

Serbskorěčnu zhromadnosć tworić

štwórtk, 18. julija 2019 spisane wot:

Budyšin (SN/MiR). Rěčne lěhwo je kóždolětnje kruty wobstatk dźěławosće Serbskeho šulskeho towarstwa. „Lětsa mějachmy tak wjele přizjewjenjow, zo dyrbjachmy někotrym zajimcam samo wotprajić. Hižo w februaru su byli wšitke městna wuknihowane“, zdźěli na naprašowanje SN koordinatorka SŠT Marlis Młynkowa. Towarstwo trjeba za rěčne lěhwo lědma wabić. Přiwšěm wupójsnu w serbskich šulach stajnje plakat wo zarjadowanju. Wšako je hłowny zaměr přebytka, wutworić dźěćom serbskorěčny rum a jim tak dožiwjenjapołne prózdninske dny w serbskej atmosferje poskićić.

„Zaměr poskitka je, wobdźělnikam dać składnosć, přez cyły čas přebytka serbsce rěčeć a na te wašnje rěčne kmanosće rozšěrić, zdobom pak tež serbsku zhromadnosć tworić“, praji Marlies Młynkowa. Hižo ze zahajenjom noweho šulskeho lěta dochadźeja přizjewjenja staršich, zdźěla šulerjo sami zazwonja. Tež na internetnej stronje SŠT je přizjewjenje móžne. Załožba za serbski lud projekt jako inowatiwne rěčne lěhwo spěchuje, a to z 90 procentami. Tak maja starši zapłaćić za cyły přebytk 170 eurow.

Lipsk (LW/SN). Wot lěta 1996 přewostaja Załožba za serbski lud stipendije za nawuknjenje serbšćiny studentam z wuchodneje a južneje Europy. W běhu tychle wjace hač 20 lět su mnozy wědo­mostnicy a aktiwni studenća ze sło­wjanskeho wukraja móžnosć wužiwali, sej serbšćinu přiswojić. Wosebje aktiwni na tymle polu su studenća z Pólskeje a Čěskeje, hdźež su zwiski k Serbam tradicija a hač do dźensa traja. Stipendij zmóžnja na jedne lěto planowany studij serbšćiny na Instituće za sorabistiku Lipšćanskeje­ uniwersity. Na kóncu swo­jeho stipendiatneho lěta dyrbi podpě­rowany projekt před­stajić, na kotrymž je w tym času dźěłał.

Srjedźnošulski dźeń na Njepilic statoku

štwórtk, 18. julija 2019 spisane wot:

Na Njepilic statoku w Rownom je so spočatk julija wotměł serbski srjedźnošulski dźeń Slepjanskeje wyšeje šule „Dr. Marja Grólmusec“. Při rjanym wjedrje je wjace hač 190 dźěći na dźewjeć wšelakorych stacijach swoju wědu wo serbskej rěči a kulturje pohłubšiło abo so při sporće wucychnowało.

Stacije wuhotowali su wučerjo wyšeje šule­ a tež někotři eks­terni partnerojo. Tak wjedźeše fararka Jadwiga Malinkowa šulerjow po Rownjanskim kěrchowje a je jim ponowjene serbske narowne kamje­nje předstajiła. Šulski socialny dźěłaćer Benjamin Schulze­ kombinowaše serbske tradicije ze sportowymi wu­bě­dźowanjemi. Dalše móžnosće běchu nawu­knyć bantowu reju, wić ranku abo zabě­rać so ze serbskimi medijemi.

Na staciji geocaching dyrbjachu so šulerjo z pomocu GPSa orientować a wosom dypkow na dworje namakać. Tam čakachu wšelakore nadawki a hódančka na skupiny. Šula dóstawaše při tym tež pomoc wot nawody Sakskeho wukubłanskeho a wupruwowanskeho kanala Budyšin Michała Cyža.

Ličić z Łuskačom

srjeda, 17. julija 2019 spisane wot:
Budyšin (SN/MiR). Serbscy šulerjo zahaja šulske lěto 2019/2020 z nowymaj wuč-bnicomaj za matematiku. Rěčny centrum WITAJ je přihotował licencnej wudaći nakładnistwa KLETT z rjada Łuskač (Nussknacker) za 1. a 4. lětnik. Runo­časnje wušłoj stej tež dźěłowej zešiwkaj. Přewidna a samorozjasnjowaca struk­tura knize wuznamjeni. Šulerjam zmóžnja tole starobje wotpowědnu zaběru z wučbnej maćiznu. Rapak Trax přewodźa dźěći po knihomaj, pomha jim ćeže zmištrować a motiwuje k stajnemu wuknjenju. Łuskač zmóžnja indiwiduelnu a z tym wuspěšnu wučbu matematiki.

Stawizny Židow w srjedźišću

pjatk, 12. julija 2019 spisane wot:

Zhorjelc (SN). Šulerjo z wobeju pobrjohow Nysy w němsko-pólskim měsće Zho­rjelcu/Zgorzelecu maja so w zhromadnych dźěłarničkach z kulturu a dóńtom němskich Židow zeznajomić. Zhromadne dźěło ze spěchowanskim kruhom synagogi je dźěl partnerstwoweho zrěčenja we wobłuku programa Interreg Europskeje unije. Wo tym je powěsćernja dpa wčera rozprawjała, powołujo so na zdźělenku Zhorjelskeho měšćanskeho zarjadnistwa.

Wotpohladane mjez druhim je wu­tworić mjezy překročacu kubłansku syć we wobłuku regionalnych stawiznow. Nimo­ toho maja so wjetše rěčne a kulturne kompetency wutworić. Wutwarić chcedźa wučbne šćežki w bywšim lěhwje wójnskich jatych Stalag VIII, kotrež je na wo­běmaj stronomaj, kaž tež archiw zarjadować. Dale je předwidźane před­ležace dokumenty rjadować, do kataloga zapisać a konserwować.

Saněrowana Zhorjelska synagoga ma wosebity přewodnik po wustajeńcach dóstać. Nastać matej tohorunja filmaj wo stawiznach Židow­ a jich synagogow w měsće hač do lěta 1939.

Dźěći swjatk wobohaćili

štwórtk, 11. julija 2019 spisane wot:

Hesło lětušeho, na Kralec statoku wu­hotowaneho wosebiteho festiwalneho zarjadowanja sobotu popołdnju bě „W kraju wjesołych dźěći“. Kaž je to mjeztym z tradiciju, dorost Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny popołdnjo zahaji. Wjelelětny choreograf ćělesa Dieter Wendisch swojich chowancow cyle po potrjebje a profilu „wulkich“ rejwarkow a rejwarjow wukubłuje. Zaměr je, Smjerdźečanam wobstajnje derje přihotowany a bjezpo­srědnje zasadźenjakmany personal zaručić. Charakterej cyłka wotpowědnje steji reja jasnje w srjedźišću. Ćežišćo programa běchu starobje dźěći přiměrjene choreografije. Najwažniše zdachu so prawe kroki a skoki być, hač nětko we wjetšej formaciji abo po porikach. Młodźi wuměłcy přeswědčichu z kedźby­hódnej synchronitu a poměrnje zrałym wuměłskim wurazom. Wosebje zwjesela, zo je zajim na kubłanskim poskitku wočiwidnje wulki: Tuchwilu skutkuje w dorostowym cyłku 20 holcow a hólcow.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND