Hordosć na rěč a nałožki budźić

póndźela, 23. januara 2017 spisane wot:

Na Wyšej šuli „Korla Awgust Kocor“ Kulow je serbšćina kruće zakótwjena. Wo tym móžachu so tam sobotu wopytowarjo­ na dnju wotewrjenych duri přeswědčić.

Kulow (AK/SN). Serbšćinje připóznawaja na Kulowskej wyšej šuli „Korla Awgust Kocor“ wulki wuznam. „Chcemy hordosć na stawizny budźić. K tomu na kóždy pad tež Korla Awgust Kocor słuša“, podšmórny nawodnica kubłanišća Ines Lešowa na sobotnym dnju wotewrjenych duri. Tójšto šulerjow 4. lětnika bě ze swojimi staršimi přišło, ale tež dalši wobydlerjo a bywši šulerjo, zo bychu so wobhonili.

„Smy jenička wyša šula we Wojerowskim regionje, kotraž serbšćinu po koncepće 2plus bjez přetorhnjenja wot 5. do 10. lětnika poskića“, rjekny šulska nawodnica. Hinak hač minjene lěta pak móža koncept tuchwilu jenož we wobmjezowanej formje zwoprawdźeć, štož zaleži na napjatej personalnej situaciji. Ines Lešowa a jeje kolegina Sabina Modšinkowa zawěsćatej wučbu serbšćiny. W dalšich pjeć předmjetach zapřijimaja znajmjeńša někotre serbske wurazy. Z dohromady 280 šulerjow wuknje 45 serbšćinu po koncepće 2plus.

Inkluzija trjeba přidatne mocy

pjatk, 20. januara 2017 spisane wot:

Kubłanski forum w Kamjencu wěnowaše so wčera wěcnym prašenjam noweho šulskeho zakonja w Sakskej. Z temu­ rozestajachu so zapósłancy wšelakich­ frakcijow krajneho sejma.

Kamjenc (AK/SN). Nowy sakski šulski zakoń žada sej inkluziju za šulerjow, kotřiž při wuknjenju napadnu. Za to su nuznje přidatne mocy trěbne. Tole bě tema wčerawšeho kubłanskeho foruma w Kamjencu ze zapósłancami frakcijow CDU, SPD a Lěwicy krajneho sejma. Přeprosyła bě Marion Junge (Lěwica). Wučerjo, šu­lerjo, kubłarjo, socialni pedagogojo a po­litisce zajimowani su přeprošenje do Kamjen­skeho powołansko-šulskeho centruma sćěhowali.

Nowostka z ABC

štwórtk, 19. januara 2017 spisane wot:
Choćebuz (SN). W Choćebuskim Dźěła­nišću za serbske kubłanske wuwiwanje ABC je­ wušoł 1. dźěl (wobdźěłaneho) dźěłoweho­ zešiwka za bilingualnu wučbu w 7. lětniku za předmjet stawizny. Kaž wuchadźa z nowinskeje zdźělenki zarjadnišća ma kniha titul „Rany (zažny) nowy cas – europske stawizny wót 15. až do 18. stolěśa“. Stawizny wuwučuja Witaj-šulerjow kaž tež šulerjow Choćebuskeho Delnjoserbskeho gymnazija wot 7. do 10. lětnika bilingualnje, to rěka, dźělnje w serbskej rěči. Zestajiłoj a ze serbskimi sta­wiznami dopjelniłoj stej material Lorena Neumanowa a Angela Šurmanowa z podpěru dr. Christiany Piniekoweje a Mariny Eggertoweje. Awtorki złožowachu so na delnjoserbsku wučbnicu stawiznow „Wotekšywaś a rozměś“ z lěta 2013, kotraž bě wušła w kooperaciji ABC, Rěčneho centruma WITAJ­ a Ludoweho nakładnistwa Domowina. Nowy 104stronski barbny dźěłowy material wolóža bilingualnu wučbu stawiznow w serbskej rěči. K tomu wuńdu hišće wučerske poručenja z didaktiskimi pokazkami, kontrolemi a wuhódnoćenjemi kaž tež stawizniska hra „Magellan – Jězd wokoło swěta“.

Nochcedźa lud pačić

srjeda, 18. januara 2017 spisane wot:

Kubłanski wjeršk ideje mnohich do zjawneje diskusije dał

Myslić na wšitko, štož šěrjenju serbšćiny tyje

Serbsku rěč w zjawnym rumje dźeń a prezentnišu činić a ju wšědnje nałožować měł być nadawk wšitkich, kiž so jako Serbja wuznawaja abo kotřiž so za serbskosć zajimuja. Dr. Christiana Piniekowa je za to 18 tezow nastajiła.

W serbskej zhromadnosći*...

(1) je zaměr, wšudźe kelkož móžno serbsce** rěčeć,

(2) dawamy dźěćom, młodźinje a dorosćenym wšitkich starobow telko składnosćow kaž móžno serbsku rěč nałožować**,

(3) wažimy sej dźěćo, kotrež doma abo na kubłanišćach serbsce wotrostuje, a jeho swójbnych; wobhladujemy jich jako bohatstwo,

(4) je codeswitching, to rěka změna při wužiwanju serbskeje a druheje (němskeje) abo mjez druhej (němskej) a serbskej rěču, připóznata a nałožowana metoda při dorozumjenju z wuknjacymi serbskeje rěče,

(5) akceptujemy zmylkowosć runje tak kaž korigowanje – woboje słuša k wuknjenju,

(6) respektujemy a wažimy sej tych, kotřiž serbsce rěča, čitaja, pisaja, rozumja abo serbskosć spěchuja,

22 šulerjow a šulerkow 2. lětnika Wojerowskeje Handrija Zejlerjoweje zakładneje šule je dźensa dopołdnja Budysku Smolerjec kniharnju wopytało. Nawodnica Annett Šołćic předstaji jim wšelake publikacije. Wosebje wěnowała je so knize z pjera Štefana Paški „Dyrdomdeje na wsy“, kotraž je wosebje za čitarjow zakładnošulskeje staroby myslena. Wulět do Budyšina­ bě za Wojerowskich­ šulerjow dźěl wučbneho projekta „Čitać čini će mudreho“. Foto: SN/Maćij Bulank

Ralbicy (aha/SN). Hižo wjacore lěta njeje Serbska wyša šula Ralbicy jedyn dźeń w januarje jenož šulerjam, ale tež wšěm druhim zajimcam přistupna. Tomu bě tež na wčerawšim dnju wotewrjenych duri tak, a mnozy, wosebje pak starši šulerjow přichodneho 5. lětnika, wužiwachu składnosć, so tam rozhladować a so na městnje rozmołwjeć ze 16 wučerjemi, kotřiž wuwučuja 116 šulerjow. Mjeztym druhe šulske lěto je tam Milenka Koberowa nawodnica, kotraž bě z wothłosom spokojom, jónu angažowaneho zasadźenja wšěch wučerjow kaž tež šulerjow a nic naposledk wulkeho zajima staršich dla.

Hižo dopołdnja mějachu šulerjo 4. lětnika zakładneje šule składnosć, so rozhladować po wšěch fachowych rum­nosćach a přihladować, kak wyše lětniki w fyzice a chemiji eksperimentuja, kaž tež dožiwić dźiwadłowu krótkohru, kotruž běštaj Steffi-Marion Jancyna a Jan Rjeda spisałoj, wužiwajo leksiku štyrjoch rěčow a skedźbnjejo tak na wažnosć wjacerěčnosće. Dźiwadłowu hru su tež wječor staršim předstajili.

Inkluzija wostanje ideal

srjeda, 18. januara 2017 spisane wot:

Přichodni kubłarjo z fachowcom čile diskutowali

Budyšin (CK/SN). W decembru hakle bě němske knježerstwo zakoń wo inkluziji wobzamknyło. Kak ćežko drje budźe jón zwoprawdźić, bě wobsah přednoška w Budyskim powołanskošulskim centrumje. Što přesadźenje zakonja dokładnje woznamjenja, njeje hišće jasne, wšako je to wěc krajow, kaž Jurij Štrbenk zawče­rawšim wuswětli. Rodźeny Słowjenc je w swojej domiznje studował, jako hudźbny terapeut dźěłał a so na wjacorych studijach wobdźělił. Wot lěća 2015 nawjeduje wón hojenskopedagogiske a integratiwne dźěćace dnjowe přebywanišćo na Budyskej Daimlerowej z 20 sobudźěłaćerjemi, kotrež je w nošerstwje Hornjołužiskeje pomocy k žiwjenju a za swójby z.t. Diplomowy pedagoga za rehabilitaciju je eksperta a po słowach dr. Hubertusa Šenka ze Serbskeje fachoweje šule za socialnu pedagogiku „teoretikar a praktikar w jednej wosobje“. Jurij Štrbenk přednošowaše póndźelu w awli Budyskeho powołanskošulskeho centruma za hospodarstwo a techniku wo tym, što inkluzija za kubłarja woznamjenja.

Šula poskića zajimowy kurs

wutora, 17. januara 2017 spisane wot:
Wóslink (HH/SN). Do slěda dnjow wotewrjenych duri na hornjołužiskich šulach je so minjenu ­sobotu tež Wóslinčanska ewangelska srjedźna šula zarjadowała. Mjez druhim zeznajomichu tam wopytowarjow z tak mjenowanym zajimowym kursom serbšćiny. Pola wučerki serbšćiny Christiny Mjetašoweje móžachu so zajimcy na serbskim kwisu wobdźělić, w kotrymž mějachu na prašenja za serbskimi wurazami z bjezpo­srědnjeje wokoliny wotmołwić. Na dosć zabawne wašnje su tuž na serbski poskitk na Wóslinčanskim kubłanišću skedźbnili. Wot lěta 2008 we Wóslinku serbšćinu wuwučuja. Spočatnje bě to cyło­dnjowski poskitk, nětko činja to w zajimowym kursu.

Termin rozsuda so bliži

póndźela, 16. januara 2017 spisane wot:

Za něšto tydźenjow, konkretnje 2. měrca, dóstanu šulerki a šulerjo 4. lětnika zakładnych šulow w Sakskej kubłanske poručenje. Potom maja starši wo dalšim kubłanskim puću swojich dźěći rozsudźić.

Čerstwy duch za nas

póndźela, 16. januara 2017 spisane wot:
Što je nam wažne? Što móžemy parować? Prašeni to, kotrejž stej sobotu wjetšinu wobdźělenych na zarjadowanju iniciatiwy Serbski sejm zaběrałoj. Wotmołwje stej jednorej. Wažne je nam wšo to, wo čimž za kubłanje zajimowani naležnje rozmysluja. A parować ani jednu z jich idejow nochcemy. Tole bě tež hłowne dopóznaće na prěnim kubłanskim wjeršku iniciatiwy. Wšitcy, kotřiž tam běchu, zwěsćichu, zo njeń­dźe na tymle městnje wo wosobinske zajimy,­ ale wo to, wšěm tym, kotřiž chcedźa serbšćinu wuknyć a so ze stawiznami a kulturu serbskeho naroda zeznajomić, to tež zmóžnić. Někotre ideje zdadźa so snano utopiske być. Ale kamjenje dołho mlěja, prjedy hač su ze zorna muku namlěli. Čehodla njeměło to tež tak być z nowej serbskej šulu w nošerstwje gmejny abo z dalšimi profesurami abo samo ze serbskej wysokej šulu? Čas a čerstwy duch dźěłatej za nas. Milenka Rječcyna

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND