Kak wobchadźamy ze skrótšenkami?

štwórtk, 15. oktobera 2015 spisane wot:

Měnjene su tu skrótšenki, kotrež so tež inicialne­ słowa mjenuja. To rěka: W skrótšenym pomjenowanju su so wobchowali jenož iniciale, prěnje pismiki, połneho pomjenowanja. Jako přikład njech tu steji ze serbskeho wobłuka SLA – Serbski ludowy ansambl.

Ličba skrótšenkow w našej wšědnej rěči je minjeny čas jara přiběrała a dale přiběra. Zwisuje to wosebje z tym, zo da so z pomocu skrótšenki wotpowědna wěc wjele jednorišo – a přiwšěm runje­ tak eksaktnje – wuprajić kaž z dołhim wjacesłownym pomjenowanjom. Při tym so skrótšenki w serbšćinje tworja a wuži­waja po wěstych rěčnych zakoni­tosćach, kotrež chcemy sej tu wuwědomić.

Pola specielnych serbskich skrótšenkow wotpowěduja wužiwane iniciale, kaž smy hižo na horjeka mjenowanym přikładźe SLA widźeli, spočatnym pismikam jednotliwych słowow połneho pomjenowanja. Dalše přikłady tole poka­zuja: SŠTSerbske šulske towarstwo, LNDLudowe nakładnistwo Domowina, SNSerbske Nowiny.

Pomoc wukrajnikam w srjedźišću noweho semestra

štwórtk, 15. oktobera 2015 spisane wot:

Europska uniwersita Viadrina w Frankfurće nad Wódru swoju mjezynarodnosć dźeń a bóle wutwarja. Kaž jeje prezident, 47lětny slawist prof. dr. Alexander Wöll, zdźěli, je so za zymski semester 2015/2016 na najwuchodnišej uniwersiće Němskeje nimale 6 300 studentow z 92 krajow zapisało. Wöll wuzběhny, zo słuša Viadrina k najmjezynarodnišim uniwersitam Němskeje. Ličba wukrajnych studowacych je tu dwójce tak wulka kaž w zwjazkowym přerězku.

Třo nowi docenća

srjeda, 14. oktobera 2015 spisane wot:
Budyšin (SN). Budyska statna akademija je nowe studijne lěto zahajiła. Tak njeje jeno 170 imatrikulowanych studentow akademije w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle njedawno hódnu a wotměnjawu swjatočnosć dožiwiło, ale tež dwě docentce a docent. Sakska statna ministerka za wědomosć a wuměłstwo dr. Eva-Maria Stange (SPD) powoła­ jich za hłownopowołanskich docentow Budyskeje studijneje akademije. Wšitcy třo běchu w dołho trajacym powołanskim procesu nimo wobšěrneho wědomostneho dźěła tež dopokazali, zo charakterej žadanjow dualneho studija wotpowě­duja. Nawodnica akademije prof. dr. Barbara Wuttke witaše knjeni dr.-ing. Ines Gubsch a powoła ju za docentku mašinotwara z ćežišćom hospodarskeho inženjerstwa, kaž tež knjeni dr. Katharinu Sende a knjeza honorarneho prof. dr. Albre­chta Löhra, kotrajž zastupujetaj nětko zawodohospodarske temy personalny management a financowanje/controling. Prof. Löhr přewza wot prof. Mathiasa Richtera, kiž bě so na wuměnk podał, nawod studijneho směra financny management.

Na wuprawje w Liberecu byli

wutora, 13. oktobera 2015 spisane wot:

Smjerdźaca (aha/SN). Zańdźeny měsac na swjedźenskim zarjadowanju składnostnje 15lětneho wobstaća Smjerdźečanskeho swójbneho a kubłanskeho srjedźišća LIPA připowědźichu přitomnym čłonam a hosćom kubłansku jězbu z wjacorymi překwapjenkami. Zo njeběchu přewjele slubili, wo tym móžeše so 40 wobdźělnikow minjenu sobotu na cyło­dnjowskej wuprawje do Jizerskich horow přeswědčić.

Ze sympatiskej a rěčnje wobrotniwej Čechowku Krystinu Pompovej podachu so wuprawnicy najprjedy do lěta 1352 prěni raz naspomnjeneho Libereca. Z wu­běrom markantnych stacijow města z něšto wjac hač 100 000 wobydlerjemi putaše přewodnica tež tych, kotřiž so tak jara za stawizny njezajimuja. Najznaćiši symbol sewjeročěskeho města je 1 012 metrow wysoki Ještěd­ ze swojim 1966 do 1973 natwa­rjenym ­hórskim hotelom a telewizijnej wěžu. Za wurjadny twar bu architekt Karel­ ­Hubáček wysoko počesćeny. Tuchwilu so město Liberec prócuje, twar přez UNESCO jako architekturnu wose­bitosć zapisać dać.

Na swjedźeń składnostnje 15 lět nošerstwa Serbskeho šulskeho towarstwa bě minjeny pjatk Malešanska pěstowarnja „K wódnemu mužej“ přeprosyła.

Malešecy (SN/CoR). „Ze mnu a z wosom dalšimi dźěćimi je so tule wšitko započało“, dopomni absolwentka Budyskeho Serbskeho gymnazija Anna-Lisa Ederec, hosći w połnym swjedźenskim stanje na započatk projekta Witaj w Malešecach. „A nětko nas hižo njerozumiće“, hólčec mysličku skulojći, wuwabjejo tak wutrobne smjeće přitomnych. Swoje kmanosće w serbšćinje pokaza po tymle zawodźe 46 dźěći Malešanskeje pěstowarnje ze spěwnym programom.

Nowa wjednica w Ralbicach

pjatk, 09. oktobera 2015 spisane wot:
Milenka Koberowa je nowa wjednica Ralbičanskeje wyšeje šule. Kaž Serbske Nowiny zhonichu, je ju Sakska kubłanska agentura Budyšin srjedu do zastojnstwa powołała. Wona bě so přećiwo třom dalšim požadarjam přesadźiła. 37lětna přewozmje hnydom funkciju wot dotalneho komisariskeho nawody Křesćana Korjeńka, kotryž ju dźensa dopołdnja wučerskemu kolegijej w Ralbicach předstaji. Rodźena Róžeńčanka a mjeztym w Sernjanach bydlaca je w Lipsku wučerstwo studowała. Foto: Feliks Haza

Za prózdninske poskitki so přizjewić

štwórtk, 01. oktobera 2015 spisane wot:

Prjedy hač móža so šulerjo do nazymskich prózdnin podać, drje je hišće dobry tydźeń chwile. Zo pak móhli so za tón­ abo tamny poskitk přizjewić, po­damy tu mały přehlad zarjadowanjow, kotryž nima narok dospołnosće.

Smochćicy (SN/MWj). Wjele časa zhromadnje přežiwić móhli dźědojo a wowki ze swojimi wnučkami we wobłuku wosebiteho tydźenja, kotryž planuje Smochčanski Dom biskopa Bena w druhim tydźenju prózdnin wot 19. do 23. oktobra. Na programje steja tematiske koła runje tak kaž wulěty a překwapjenki. Wobsahowje steja při tym tři nabožiny židowstwo, křesćanstwo a islam w srjedźišću. Někotre městna su hišće swobodne. Zajimcy njech přizjewja so pod telefonowym čisłom 035935/ 22 316. Dalši tajki tydźeń za dźědow, wowki a wnučkow wotměje so w zymskich prózdninach wot 15. do 19. februara 2016.

Jědnaty raz je Rěčny centrum WITAJ dźensa šulerjow 4. lětnika, kotřiž serbšćinu jako cuzu rěč wuknu, na swjedźeń serbskeje rěče do Radworja přeprosył. Něhdźe sto dźěći tamnišeje zakładneje šule kaž tež z Hodźija, Njeswačidła, Barta, Wojerec a Slepoho so wobdźěli. Mjez druhim je jim Wolfgang Kotisek hraće na dudach rozłožił. Nimo toho pře­wjedźechu rallye po wsy, a redaktor Płomjenja­ jim pokaza, kak dźěćacy časopis nastawa. Foto: SN/Maćij Bulank

„Serbski“ praktikum? Haj, wězo!

pjatk, 25. septembera 2015 spisane wot:

Hdyž so poslednje dny lěća minu, je šuler­jam a studentam jasne, zo bliži so zaso čas wuknjenja. Mjeztym zo sedźa šulerjo hižo pilnje na šulskej ławce, ma wjetšina studentow hišće prózdniny. Tuž tón abo tamny čas hišće raz za praktikum wužiwa. Serbske institucije skića k tomu dobre móžnosće.

Budyšin (SN/apa). Franciska Grajcarekec je praktikantka Domowiny a Daniela Šenkec Budyskeho Serbskeho muzeja. „Za mnje je to dobra składnosć dožiwić, kak serbske zarjadnišća funguja“, 21lětna Franciska powěda, „móžeš tu na kulturnym, slědźenskim abo tež mjeńšinowym polu dźěłać, je to jara pisana dźěławosć.“ K nadawkam studentki sorabistiki w běhu štyrjoch tydźenjow słuša, Serbski rěčny korpus nastajić a ideje za móžny koncept projekta „300 lět Sorabija“ zběrać.

Domjace ptački a swójbne mjena

srjeda, 23. septembera 2015 spisane wot:

Njedawno rěkaše w protyce Marije naroda, a to je čas, hdyž „božemje praji łastojčka“. Nastork za nas, so zaso raz dopomnić na domjace ptački a na jich slědy w našich mjenach. Łastojčka so najskerje w serbskich mjenach njejewi, ale za to dosć z druhich našich pjerjatych přećelow. To mamy na přikład (čorneho) kosa, němsce Amsel, kotryž wustupuje w hornjoserbskim swójbnym mjenje Kósk a w delnjoserbskim Kósyk. Wobě stej po swojim nastaću pomjeńšacej formje mjena ptačka ze sufiksomaj -k a -yk. Swójbne mjeno Kósyk zwjazujemy w prěnim rjedźe z najwuznamnišim delnjoserbskim basnikom Matom Kosykom. Pomjenowanje wšěm derje znateje kokule namakamy w rozšěrjenym swójbnym mjenje Kokla; nošerjo tohole mjena so w zněmčenej podobje zwjetša pisaja Kockel. Tójšto ludźi rěka Wrobl, štož je jasnje spóznajomne jako přenjesene pomjenowanje małeho ptačeho pjeracha wrobl. Sykora, w zněmčenej formje Sickor­ a podobnje, je tohorunja časte swójbne mjeno w našich stronach, kotrež so wězo wróćo wjedźe na mjeno ptačka: dźensa normalnje sykorka, němsce Meise

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

  • Serbski komponist, hudźbnik a spěwar Měrćin Weclich je minjenu sobotu a njedźelu w Budyskim Kamjentnym domje přewšo wuspěšnje koncertował. Přeprosył bě sej za to mnohimi hosći kaž tež młodych talentow, kotřiž z nim zhromadnje na jewišću publikum zaho
  • Měrćin Weclich a Serbski młodźinski oktet - Martin Wetzlich und das Sorbische Jugendoktett
  • Měrćin Weclich a dźěćaca spěwna skupina Šumlabrum - Martin Wetzlich und die sorbischer Kindergesangsgruppe Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Měrćin Weclich a młody hudźbnik Chrystof Mikławšk (wotprawa) – Martin Wetzlich und Christoph Mikwauschk (von rechts)
  • Jamila Hórnikec - Jamila Hornig
  • Matteo Hórnik - Matteo Hornig
  • Rejwarki a rejwarjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudwor – Tänzerinnen und Tänzer des Sorbischen Folkloreensembles Wudwor
  • Live-hudźba je najlěpša - Live-Musik ist die allerbeste
  • Walentin Bjedrich při pianje - Valentin Bedrich am Piano
  • Kapała pod nawodom Malty Rogackeho (2. wotprawa) je live hudźiła - Malte Rogacki (2. von rechts) und Band spielten live
  • Měrćin Weclich a Měrko Brankačk (wotlěwa) – Martin Wetzlich und Mirko Brankatschk (von links)
  • Poradźenej kocnertaj - Zwei wirklich gelungene Konzerte

nowostki LND