Naoe Nakasone a jeje dźowka Karin z Nago w južnej Japanskej stej dźensa, na dnju 74. róčnicy nadpada USA z atomowej bombu na město Nagasaki, wosebite rjećazki, wobstejace ze sfałdowanych papjerjanych žorawjow, poskićałoj. Žoraw je w Japanskej symbol nadźije. Foto: pa/ Kyodo

Italske knježerstwo zwrěšćiło

pjatk, 09. awgusta 2019 spisane wot:
Rom (dpa/SN). Italski nutřkowny minister a šef strony Lega Matteo Salvini je populistiske knježerstwo w Romje do hłubokeje krizy wjedł. Wón je wotum Hibanja pjeć hwězdow w senaće wo žele­zniskim projekće za přičinu brał, koaliciju Lega a hibanja do prašenja stajić. Njestronski šef knježerstwa Giuseppe Conte Salvinijej wumjetuje, zo chce z postu­po­wanja profitować. Tuchwilu dźě žněje w ludnosći wulke připóznaće. Při nowych wólbach móhł so tuž ze šefom knježerstwa stać. Wo wólbach pak ma parlament rozsudźić. Tam chce so Conte prašenju dowěry stajić. Hdy so komorje zeńdźetej, hišće jasne njeje. Wšako su so politikarjo hakle do lěćneje přestawki rozžohnowali.

USA Němskej hroža

pjatk, 09. awgusta 2019 spisane wot:
Berlin/Waršawa (dpa/SN). Krótko do pla­nowanych jězbow po Europje prezident USA Donald Trump hrozy, swoje wojerske jednotki w Němskej dźělnje wotćahnyć. Wón ma za „njesprawne, zo woby­dlerjo USA ze swojimi dawkami ameriskich wojakow w Němskej płaća a Němska swój wikowanski nadbytk jeno za swoju domiznu wužiwa“, měni pósłanc­ USA w Němskej Richard Grenell. Do toho je pósłanča USA w Pólskej George­tte Mosbacher na socialnej syći Twitter rozpra­wjała, zo Pólska dwaj procentaj nutřko­krajneho bruttoprodukta zwjazkej NATO­ płaći, štož Němska nje­čini. Hižo w juniju bě Trump hrozył, w Němskej zaměst­njene wojerske jednot­ki USA do Pól­skeje přepołožić. Grenell Trumpej kaž tež Mosbacher přihłosuje.

Z krajom lěpje wobchadźeć

pjatk, 09. awgusta 2019 spisane wot:

Genf (dpa/SN). W boju přećiwo woćo­plenju zemje maja kraje swoje lěsy lěpje škitać a klimje přichilene ratarstwo spěchować. To je wuslědk swětoweje klimoweje rady IPCC w rozprawje, kotruž su fachowcy hladajo na zwisk mjez klimowej změnu a krutym krajom zdźěłali.

Z wčera w Genfje předstajeneje rozpra­wy wuchadźa, zo je po cyłym swěće hižo 1,53 stopnjow ćoplišo hač do industrijneho časa. „Kruty kraj steji před přiběracym wot čłowjekow wukonjanym ćišćom“, zwurazni předsydka IPCC Hoesung Lee. Wotpowědne wobchadźenje z krajom zmóžnja dźělne rozrisanje problema, přiwšěm to njedosaha. Škitarjo wobswěta a mnozy wědomostnicy wobhladuja jako dopokaz, zo ma so po móžnosći we wjele wobłukach najnuznišo jednać.

Kozel žada sej připóznaće

pjatk, 09. awgusta 2019 spisane wot:

Dźensniši dźeń indigenych ludow wužiwali a na situaciju skedźbnili

Budyšin (SN/BŠe). Indigene, awtochtone abo tež prěnjotne ludy su w zmysle definicije dźěłoweje skupiny UNO z lěta 1982 ludowe skupiny a potomnicy wobydlerjow wotpowědneho ruma, kotřiž běchu hižo do kolonializacije abo załoženja stata­ přez druhich tam bydlili. Su wusko ze žiwjenskim rumom zwjazane a maja swójsku kulturnu identitu. Zjednoćene narody trochuja, zo je po cyłym swěće 370 milionow indigenych ludźi z 5 000 rozdźělnymi kulturnymi korjenjemi. To je něhdźe pjeć procentow swětoweho wobydlerstwa. Mjez druhim Indianojo w Južnej a Sewjernej Americe k tomu słu­šeja. Tola tež Inuića polarneho regiona, Samojo w sewjernej Europje abo Aboridźinojo w Awstralskej su awtochtone ludy. Dźensa swjećimy mjeztym 25. króć dźeń indigenych ludow.

Jónkrótne globalne woćoplenje

pjatk, 09. awgusta 2019 spisane wot:

Paris/London (ČŽ/K). Dołhož na zemi temperaturu měrja, njeje po dopóznaćach europskich meteorologow dotal hišće nihdy ćoplišeho měsaca julija by­ło­ hač lětušeho. To wozjewja po fran­coskej powěsćerni AFP šef europskeho programa Copernicus Jean-Noël Thépaut. Wědomostnicy spomnjeneje institucije su zwěsćili, zo je lětuši žnjenc 0,04 stopnje celsija ćopliši był hač dotal rekordny lěta 2016. „Rozdźěl je pak tak snadny, zo móhli druhe institucije, slědźace z hinašimi metodami, snano tež k hinašemu wuslědkej dóńć“, Thépaut kedźbliwje přispomnja. Zdobom wón wěšći, „budu-li z wustorkowanjom płunow z hoberskich rostlinarnjow pokročować, mamy z dalšimi rekordami woćoplenja ličić“.

Nastupajo globalne woćoplenje je serwer britiskeho sćelaka BBC publikował najnowše dopóznaća wědomostnikow. Čěske medije cituja je ze słowami: „Spěšnosć a měra tuchwilneho globalneho woćoplenja přesahujetej wšitke­ž­kuli podobne zjawy minjenych 2 000 lět. Znate historiske podawki kaž mała lodowa doba njedadźa so z měru woćoplenja přirunować, kajkejež smy w zašłym lětstotku swědkojo.“

To a tamne (09.08.19)

pjatk, 09. awgusta 2019 spisane wot:

Hólcaj w starobje 12 a 13 lět je policija w Bonnje štwórtk rano w třoch lepiła, jako z awtom na parkowanišću tam a sem jězdźeštaj. Swědka bě zastojnikow na to skedźbniła. Kaž 13lětny policistomaj rozjasni, chcyštaj w awće jenož hudźbu słyšeć­, ale naraz bě so ručne borzdźidło pušćiło. Tak staj awto jenož zaso prawje zaparkować chcyłoj. Stawizničce hólčeca wšak policija cyle njewěrješe a dowjeze wobeju k maćerjomaj. Najskerje běštaj pachołaj wostudu pasłoj ...

Dwanaće lět stary pućowanski bus je policija wčera na awtodróze pola Berlina zadźeržała, dokelž měješe naboku wulku dźěru w nuzniku. Dno busa bě tak zerzawe, zo móhło so lochce přełamać. Nimo toho zwěsćichu zastojnicy dalše 14 njedostatkow. Na přikład zhubješe jězdźidło wolij, sydła běchu defektne a wěstotne pasy wjace njefungowachu.

Zemja dale a ćopliša

štwórtk, 08. awgusta 2019 spisane wot:

Genf (dpa/SN). Po cyłym swěće je so tem­peratura na kraju hižo wo 1,53 stopnjow zwyšiła. To wuchadźa z rozprawy swě­toweje klimoweje rady IPCC, kotruž su dźensa w Genfje wozjewili. Tež mórske płoniny su so hladajo na globalnu tem­peraturu wo nimale 0,9 stopnjow sćoplili. Za rozprawu běchu fachowcy časowej dobje 1850–1900 a 2006–2015 přepytowali. W přichodnych lětach budu wuskutki sćoplenja hišće čujomniše. Horcota, suchota a sylne zliwki dale přiběraja.

Hižo miliony wudawali

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowe zakitowanske ministerstwo a wšitke jemu podstejace zarjady a towaršnosće su lětsa w prěnim połlěće hižo 155 milionow eurow za eksterne poradźowanje a podpěru wudali. To je nimale telko kaž wšitke tamne 13 ministerstwow dohromady, kotrež su za to 178 milionow eurow nałožili. To wu­chadźa z wotmołwy zakitowan­skeho ministerstwa na naprašowanje zapósłanca Lěwicy Matthiasa Höhna. Parlamentariski statny sekretar zakitowanskeho ministerstwa Thomas Silberhorn wopodstatni wudawki z dźeń a wjetšimi wužadanjemi digitalizacije.

Dowolnosć cofnyli

Policiju w chinskej prowincy Hebei maja wot wčerawšeho „nowi kolegojo“ – robotery – podpěrać. Serija „pomocnikow, kotřiž nihdy­ njespja, ma mjeno „handan robot traffic police“ a wopřijima tři typy. Su to wobchadny policist we wobłuku patruljow, jězdźi­dłowy manager a poradźowanski roboter hladajo na warnowanje před njezbožemi. Foto: picture alliance/Hao Qunying

Njewěstosć najwjetši problem wobydlerjow

štwórtk, 08. awgusta 2019 spisane wot:

Choćebuz (dpa/SN). Za zwjazkowu předsydku Zelenych Annalenu Baerbock je hladajo na strukturnu změnu we Łužicy najwjetši problem absolutna njewěstosć ludźi. „Woni njewědźa, dokal jich jězba powjedźe a kak dołho hišće změja swoje dźěłowe městna“, rozłoži Baerbock wčera w inforadiju RBB. „Trjebamy jasne wuprajenja za ludźi w regionje. Nimo toho měła so energijowa kónčina dale zesylnić a na region přichoda wuwić.“

Nastupajo kónc wudobywanja brunicy Baerbock zwurazni, zo eksistuje kompromis mjez dźěłarnistwami a wobswětowymi zwjazkami. Tón chcyli tež w Brarniborskej a Sakskej zwoprawdźić. Za přewod strukturneje změny su namjety. Jako­ přikład mjenowaše politikarka wu­twar železniskeho zwiska Berlin–Choćebuz dale do Drježdźan. Tež sobudźěłaćerjow a mjeńše dodawaćelske firmy dyrbjeli podpěrać, hdyž maja so přichodnje na hinaše produkty nastajić.

nawěšk

  • Sernjany su swoju róčnicu prěnjeho naspomnjenja wsy před 600 lětami z wosebitym wjesnym swjedźenjom wuspěšnje woswjećili. Tule nańdźeće někotre fotowe impresije wo tym:
Zerna feierte unlängst die Ersterwähnung des Ortes vor 600 Jahren mit einem beson

nowostki LND