W zwisku z protestami přećiwo rasizmej w USA su demonstranća w měsće Saint Paul w staće Minnesota před twarjenjom tam­niše­­ho parlamenta pomnik Christopha Kolumbusa powalili a wokoło njeho rejwali. Wotkrywar Ameriki bě swój čas surowje přećiwo prawobydlerjam zachadźał a je po słowach demonstrantow sobu wina na njewólnistwje. Foto: pa/Leila Navidi

Pólska swoju mjezu zaso wotewrje

štwórtk, 11. junija 2020 spisane wot:

Waršawa (dpa/SN). Pólska chce swoju mjezu k tamnym krajam Europskeje unije­ 13. junija zaso wotewrěć. To ma pomhać pólske hospodarstwo znowa wo­žiwić, rjekny ministerski prezident Mateusz Morawiecki wčera we Łochowje wuchodnje Waršawy. Mjezynarodne lěty budu wot 16. junija zaso móžne. „Na tónle­ wokomik smy wšitcy čakali. Wob­mjezowanja w zwisku ze zawrjenjom mjezy běchu mnohim Polakam jara njepři­jomne, tójšto branšow našeho hospo­darstwa je chětro ćerpjeło.“

Srjedź měrca bě narodnokonserwa­tiwne knježerstwo jako škitnu naprawu přećiwo rozšěrjenju koronawirusa mjezu Pólskeje za wukrajnikow zawrěło. Wu­wzaća płaćachu jeno za tych ludźi, kotřiž stajnje w kraju bydla, za šoferow nakładnych awtow a za diplomatow. Polacy, kotřiž so z wukraja nawróćichu, dyrbjachu do 14 dnjow trajaceje karanteny. Tute rjadowanje bě wosebje powołanskich dojězdźowarjow podłu pólsko-němskeje mjezy trjechiło. Za nich su hakle pozdźišo wu­wzaćne rjadowanja wukazali.

Němska delegacija w Ruskej

štwórtk, 11. junija 2020 spisane wot:

Moskwa/Frankfurt n. M. (dpa/SN). Němske hospodarstwo je najebać korona­krizu prěni wuwzaćny lět delegacije do Mo­skwy zwoprawdźiło. Wodźacy němscy a europscy předewzaćeljo su minjenu nóc w Moskwje přizemili, kaž nawoda němsko-ruskeje wikowanskeje komory Matthias Schepp powěsćerni dpa zdźěli. Po jeho informacijach bě ruske knje­žerstwo w Moskwje lětanskemu přede­wzaću Lufthansa dowoliło, managerow do Ruskeje přiwjezć.

Ruske hospodarstwo tči we hłubokej krizy. Prezident Wladimir Putin, kiž so wosebje na němske inwesticije nadźija, je wukazał hospodarstwo zaso natwarić. „Němska bě, je a wostanje najwu­znam­niši hospodarski partner Ruskeje w Europje“, Schepp rjekny. Wón apeluje na knježerstwje w Berlinje a Moskwje, normalne hospodarske jězby předewzaćelow ručež móžno zaso dowolić. Ruska bě w boju přećiwo koronapandemiji swoju mjezu kónc měrca zawrěła. Nawrót k normalnemu lětadłowemu wobchadej mjez Němskej a Ruskej njeje wotwidźeć. Němske firmy su loni wjace hač dwě miliardźe eurow w Ruskej inwestowali.

Sulfat we wodźiznach přiběra

štwórtk, 11. junija 2020 spisane wot:

Mało wody trajaceje suchoty dla nowe problemy wujewja

Choćebuz (dpa/SN). Trajaca suchota w Braniborskej njewobradźa jenož mało wody, tež hódnoty sulfata we wodźi­znach přiběraja. Na to skedźbnjeja škitarjo wobswěta a přirody, dokelž widźa strach za pitnu wodu. Lětsa bě postajena hódnota 280 miligramow sulfata na liter dotal na wjac hač 37 dnjach překročene, wuswětla Renej Šuster ze Zeleneje ligi. Braniborske knježerstwo njeje dosahajcy na stupace hódnoty sulfata w pitnej wodźe přihotowane, twjerdźi tež referentka Němskeho zwjazka za wobswět a přirodoškit (BUND) Michaela Kruse. „Změjemy-li zaso tajke suche lěto kaž minjenej, by kraj přihotowany być dyrbjał.“

Wšo zaso w porjadku?

štwórtk, 11. junija 2020 spisane wot:
„Woprawdźiteho přećela spóznawaš w nu­zy.­“ Tele stare přisłowo měło nam nastork być, swoje zadźerženje w naj­wjetšej nuzy koronawirusa dla přepytować. Měnju pak tu wosebje zadźerženje krajow Europskeje unije. Runjewon pa­nisce a w běhu hodźin běchu mjezy za­wrjene. Wobrazy z mašinskimi třělbami wobrónjenych pólskich wojakow na namjeznym přechodźe a w lěsu podłu mjezy su so mi hłuboko do pomjatka zaryli. Němska njebě kmańša, wona je swoju hranicu za wukraj­nikow tohorunja za­wrěła. Hdźe bě wone europske přećelstwo a partnerstwo mjez ludami? Zo je mjeza k Čěskej a Pólskej zaso­ wotewrjena, ma předewšěm hospodarske přičiny. Čěski ministerski prezident Andrej Babiš wšak je to jasnje rjekł: Tu­risća dyrbjeli swoje pjenjezy zaso w Čěskej wudawać. Je to kaž z mandźelskimaj, kotrajž staj so rozešłoj a so tola zaso namakałoj: Tak kaž do toho pak ženje wjace njebudźe. Marko Wjeńka

FDP přećiwo wyšemu popłatkej

štwórtk, 11. junija 2020 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Nimo wjacorych politikarjow CDU/CSU w zwjazkowym sejmje so nětko tež FDP zwyšenju rozhłoso­weho popłatka spřećiwja. To wuchadźa z próstwy, kotruž je frakcija strony po swójskich informacijach wobzamknyła. Přichodny tydźeń chce ju w zwjazkowym sejmje zapodać. Po tym chce zwjazkowe knježerstwo namołwić, so pola zwjazkowych krajow za to zasadźeć, planowane zwyšenje popłatka wot tuchwilu 17,50 eurow měsačnje na 18,36 eurow na domjacnosć najprjedy raz přestorčić. To dyrbjało płaćić, doniž njejsu wuskutki koronapandemije na zjawno-prawniske rozhłosowe sćelaki pruwowane. Dokument powěsćerni dpa předleži.

Rozhłosowa politika je w prěnim rjedźe­­ naležnosć zwjazkowych krajow. Ministerscy prezidenća běchu w měrcu wobzamknyli rozhłosowy popłatk, najwažniše žórło dochodow ARD, ZDF a sćelaka Deutschlandradio, prěni króć po lěće 2009 zaso zwyšić. Saksko-Anhaltska bě so jako jenički zwjazkowy kraj hłosa wzdała.

To a tamne (11.06.20)

štwórtk, 11. junija 2020 spisane wot:

Swojorazne zynčenje je wot najnowšeho wokoło swětoznateho mosta Golden Gate Bridge w San Franciscu słyšeć. „Wina“ na zwukach 83 lět stareje woclaneje konstrukcije je nowe wobłoženje, kotrež tam runje zatwarjeja. Reakcije wobydlerjow sahaja wot „grawoćiwe“ hač k „spěwej jandźelow“. Nowe wobłoženje je dźěl projekta, zo móhli metalowe saki pře­ćiwo sebjemordarjam připrawić.

Lubosć k čerwjenym sportowym awtam typa Ferrari je 45lětnemu mužej w Duisburgu mjerzanje z policiju wu­njesła. Wón ma pokutu płaćić, dokelž je swój­ trjebany Toyota na nimale originalny „fake-Ferrari“ přetwarił. Policajskej patruli bě awto w Duisburgu napadnyło. Na a w Toyoće bě na wjacorych městnach značka Ferrari připrawjena, kiž wšak je kruće škitana. Muž dyrbi awto zaso na originalny staw změnić.

„Dyrbjeli awtonomny cyłk być“

srjeda, 10. junija 2020 spisane wot:

Serbske Nowiny w rozmołwje z Markom Suchim, nowym předsydu Rady za serbske naležnosće Sakskeje

Sće sej jónu sylnu, nazhonitu serbsku radu přał, kotraž zapósłancow poradźuje. Bu to docpěte?

M. Suchy: Bjezdwěla haj, měšeńca sta­ro­by, zajimow, powołanskeho pochada je zajimawa dosć, zo móžemy zapósłancow a knježerstwo wotpowědnje poradźować. Jeli to raz njedosaha, budźemy so hišće dalšich fachowcow prašeć, prjedy hač swoje stejišćo zapodamy.

Njepoćežuje dźěło rady fakt, zo njejsu wšitke serbske kónčiny w njej zastupjene?

M. Suchy: Wšitke serbske kónčiny tež dotal zastupjene njeběchu. Wažne drje tež njeje, zo z ćežišćowych kónčin něchtó přińdźe. Bytostne skerje je, zo ćežišćowe kónčiny z jich problemami w radźe wobkedźbujemy a je we wotpowědnych aktiwitach zapřijimamy.

Strukturnu změnu po kóncu wudobywanja brunicy na přikład?

Tematizuja koronakrizu

srjeda, 10. junija 2020 spisane wot:

Drježdźany (dpa/SN). Sakski krajny sejm je dźensa wuskutki koronakrizy rozjimał. W aktualnej hodźinje dźěše wo próstwu Zelenych, kotřiž sej žadaja mjezy w Europje zaso wotewrěć. SPD měješe za wažne wo škiće socialnych zarjadnišćow a iniciatiwow za čas korony rěčeć. AfD pak chcyše šćěpjensku winowatosć w zwisku z koronawirusom do debaty zapřijeć. Dale steješe škitne zakryće huby a nosa na dnjowym porjedźe.

Zwjazkowy kabinet wuradźuje

Berlin (dpa/SN). Nutřkowny minister Horst Seehofer (CSU) chcyše dźensa zwjazkowy kabinet wo nowych prawi­dłach hladajo na jězby do Němskeje informować. Wot 16. junija ma – najebać někotre wuwzaća – wšitko zaso tak běžeć kaž do wobmjezowanjow, kotrež wot­srjedź měrca płaća. Agrarna ministerka Julia Klöckner (CDU) předstaji k tomu tež nowe prawidła nastupajo dalše dźěło sezonalnych pomocnikow w ratarstwje.

Smjerć debatu wujewiła

Swójski puć Durinskeje

srjeda, 10. junija 2020 spisane wot:

Erfurt (dpa/SN). Wjace swójskeje zamołwitosće wobydlerjow žadaše sej durinski ministerski prezident Bodo Ramelow (Lěwica) před tydźenjomaj, z čimž je ­wulke diskusije zbudźił. Wčera tamniše krajne knježerstwo wobzamkny, zo wobmjezowanja kontaktow koronapandemije dla hižo njepłaća wot 13. junija. Nětko započina so faza, w kotrejž zawrjene wobłuki wočinja. W tym padźe je tež zaso normalny žiwjenski rum wobydlerjow wažny.

Poprawom su Zwjazk a zwjazkowe kraje wobzamkli, zo maja so kontakty hač do 20. junija wobmjezować. Durinska kroči potajkim po swójskim puću. Přiwšěm maja zarjadnišća kraja hygieniske kon­cepty wobkedźbować, a ludźo trjebaja ­dale škit za hubu a nós we wobchodach a w zjawnych wobchadnych srědkach.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND