Puće běrokratije su wobćežne

srjeda, 23. meje 2018 spisane wot:

Sakski zakoń wo přizwolenju wysokošulskeho studija (Hochschulzulassungs­gesetz) ma wliw na studentow wučerstwa. Milenka Rječcyna je so z před­sydku Serbskeho šulskeho towarstwa Ludmilu Budarjowej rozmołwjała.

Do nowelěrowaneho zakonja zakótwjeny je bonus za tych, kotřiž chcedźa wučerstwo studować a maja hłubše serbskorěčne znajomosće? Što bonus woznamjenja?

L. Budarjowa: Maturant z maćernorěčnymi znajomosćemi serbšćiny, kiž chce wučerstwo studować, móže sej je wot lěta 2017 po paragrafje 6 mjeno­wa­neho zakonja při požadanju za studij nětko we wšitkich fachowych kombinacijach, nic jenož w kombinaciji ze serbšćinu, přiličić dać.

Kotru rólu hraje při tym SŠT?

L. Budarjowa: Maturanća dadźa sej pola nas swoje hłubše znajomosće serbšćiny wobkrućić. Tež hdyž njebu loni na uniwersitach bonus hišće oficialnje nałožowany, su zajimcy poskitk wužiwali a so z posudkom SŠT wuspěšnje požadali.

Kak postupujeće to z maturantami z Wojerec abo Kamjenca?

Bianka Šeferowa

Njeje nimale hižo žanoho dnja bjez ně­kajkich powěsćow wo wjelku. Před 150 lě­ta­mi bě jeho žiwjenski rum mjez druhim tež tu w Němskej. Nětko je so nawróćił a stara so wo wulke diskusije. W februaru bě so zwjazkowy sejm z wjelčej pro­blematiku zaběrał. Sakski krajny sejm je to­ nětko wutoru nachwatał. Pozicije frakcijow běchu tajke, zo chcedźa Zeleni dale njewobmjezowany škit za wjelka, CDU je napřećiwneho měnjenja.

Wězo njeje kulturna krajina hižo tajka kaž něhdy, přirodny žiwjenski rum je so­ dospołnje změnił. Łužica je wusko wobsydlena, ale tež za infrastrukturu kaž dróhi su płoniny trěbne. Konflikty su logiska konsekwenca, rozrisanja ze stron politiki tuž nuznje trěbne. Na europskej runinje ma wjelk dźensa status njewobmjezowaneho škita. Zo pak njehodźa so prawidła po cyłej Europje jenak nałožować, za to je Łužica najlěpši přikład. Bohužel njemóža ludźo w regionje dźensa swój skót na pastwach hižo tak plahować kaž hišće před dwaceći lětami. Mjeztym jón z wysokimi płotami a milinu zawěsćeja, za čož nimo pjenjez a wulkeje prócy wjele časa nałožuja.

Strachi spěšnje přewinyli

srjeda, 16. meje 2018 spisane wot:

Ćišćanska pěstowarnja „Lutki“, kotraž je w nošerstwje Wojerowskeho Dźěłaćerskeho dobroćelstwa (AWO), je so na lě­tušim dnju a nocy tolerancy wobdźěliła. Silke Richter je so ze sobuorganizatorku Elku Härtel rozmołwjała.

Kak tomu, zo wobdźěla so Ćišćanska pěstowarnja na akciskim dnju?

E. Härtel: Hižo tři lěta wobdźělamy so na­ akciji. Nam je wažne sadźić znamjo tolerancy, dokelž njeje wona wšudźe samo­zrozumliwa. Smy tule doma w akceptancy serbskeje mjeńšiny z jeje rěču a nałož­kami. To chcemy tež zwuraznić na tymle zarjadowanju, kotrež we Woje­recach mjeztym wjacore lěta přewjeduja.

Što su holcy a hólcy w pěstowarskej sta­robje na tymle dnju dožiwili?

Sportowe třělenje hłowny zaměr

póndźela, 14. meje 2018 spisane wot:

Delanske wsy su wot njedawna wo towarstwo bohatše. W Konjecach załožichu wojerske towarstwo. Z hłownym iniciatorom Tonijom Ryćerjom je so Marian Wjeńka rozmołwjał.

Kak sće scyła na ideju přišoł, tajke wojerske towarstwo załožić?

T. Ryćer: Pola wowki w Šunowje namakach stary wobraz, na kotrymž wuhladach swojeho pradźěda w kruhu Wojerskeho towarstwa Konjecy a wokolina. Wón bě w towarstwje něšto lět pokładnik. Ja mam to za rjanu tradiciju we wokolinje a myslach sej, čehodla njehodźało so tajke towarstwo znowa załožić. Mamy tójšto towarstwow, wjele ludźi pak tež žanomu towarstwu njepřisłuša. Nam dźe wo to, do wsy trochu wjace zhromadnosće přinjesć.

Znate je, zo je Waš wulki konik motorsport. To wšak z třělcowskim towarstwom ničo činić nima.

T. Ryćer: To trjechi, za motorsport sym wjele po puću. Runje w procesu załoženja noweho towarstwa mějach wjele dźěła. Dokelž pak běch na Łužiskim kole hižo raz towarstwo wutworił a sym jemu tež prěnje lěta předsydował, wěm, kak to funguje.

Towarstwo sće z wosom ludźimi załožili. Sće z tymle wothłosom spokojom?

Pozitiwny pódlanski efekt

pjatk, 11. meje 2018 spisane wot:
Marko Wjeńka

Posudźujo kročel prezidenta USA Donalda Trumpa, mjezynarodne atomowe zrěčenje z Iranom wupowědźić, su sej nimale wšitcy přezjedni: To bě bjezdwěla jedyn z najhóršich rozsudow na njedobro měra na swěće. Połoženje na Bliskim wuchodźe so dale přiwótřa. Wšako su tež w Iranje ći zesylnjeni, kotřiž zrěčenje tak a tak wotpokazuja. Wone dotalne mjezynarodne sankcije přećiwo Iranej zběhnje, hdyž so kraj zawjazuje žane atomowe brónje njetwarić. Rozsud Trumpa móhł Iran pohnuć, swój atomowy program zaso aktiwizować. Nětko hrozy strach noweje wójny na Bliskim wuchodźe a nic naposledk po wšěm swěće.

Klasika a musical

srjeda, 09. meje 2018 spisane wot:

Budyšin (SN). „Zelena ta meja“ rěka w znatej ludowej pěsni, wobspěwacej rjanosć nalěća. Runja přirodźe, kotraž so nam nětko w čerstwej drasće pokazuje, prezentuje so tež koncertny rjad orchestra Serbskeho ludoweho ansambla raz w nowym šaće. Pod hesłom „Wobkuzłaca klasika special“ zaklinča njedźelu na žurli ansambla swětoznate melodije z filmow a musicalow runje tak kaž klasiske twórby z pjera Benjamina Brittena, Karla Jenkinsa, Korle Awgusta Kocora a dalšich.

Prěni dźěl wěnuje so klasiskim twórbam a serbskim kompozicijam. W programje jewja so mjez druhim Wolfganga Amadeusa Mozartowa sinfonija A-dur, „Serbske reje“ Jana Pawoła Nagela a uwertira­ Jurja Pilkoweje „Smjertnicy“.

Štož Mozart za klasiku woznamjenja, je Andrew Lloyd Webber za musicale. Ze swojej hudźbu za „Fantom opery“ sta so wón mjezynarodnje znaty. Dalše wjerški programa su wujimk z musicala „Mamma Mia“ a twórby Johna Williamsa.

„Wobkuzłaca klasika special“ pokazuje znowa wulku wjelorakosć SLA a skići hudźbu za kóždežkuli wucho. Na dnju maćerje je zastupny lisćik zdobom dobropis za škleńčku prosecca.

Hódnotu knihi sej dale wažić

wutora, 08. meje 2018 spisane wot:

Załožba čitanje a Němske bursowe towar­stwo wabi wo młodych čitarjow. Na akciji wobdźěla so mjeztym hižo wjacore lěta tež Budyska Smolerjec knihar­nja. Milenka Rječcyna je so z jeje nawodnicu Annett Šołćic rozmołwjała.

Swětowy dźeń knihi je poprawom němskorěčny projekt. Po kotrym puću so Smolerjec kniharnja wobdźěla?

A. Šołćic: Zhonimy wot zarjadowarjow, kotre šule su so rozsudźili k nam do kniharnje přińć abo kotre sej nas do swo­jeho kubłanišća přeproša. Lětsa na přikład běchu to tři serbske a dwě němskej: Budyski Serbski a Melanchthonowy gymnazij kaž tež Montessoriska šula a zakładnej šuli Worklecy a Chrósćicy. Mamy wjacore tydźenje chwile, sej termin dorěčeć a projekt přewjesć.

Na koho so swětowy dźeń knihi měri?

A. Šołćic: Narěčeni su šulerjo 4. a 5. lětnika šulow cyłeje Němskeje. Projekt pře­wje­duje so stajnje 23. apryla. Kóždy wobdźělnik dóstawa tón dźeń němskorěčnu knihu z titlom ,Ich schenk dir eine Geschichte‘.

Kotry zmysł tale akcija ma?

Caritas mnohim hódne doma

póndźela, 07. meje 2018 spisane wot:

Hornjołužiski zwjazk Carity wudźer­žuje w Budyskej Strowotnej studni zetkawanski centrum. Měrćin Weclich je so wo tym a wo wuměłstwowym busu Hornjeje Łužicy z jednaćelom zwjazka Andreasom Ošiku rozmołwjał.

Štó do zetkawanišća Carity w Strowotnej studni přichadźa?

A. Ošika: Wšědnje mamy tam wšelake temy. Wutoru na přikład přichadźeja maćerje­ ze swojimi dźěćimi. Poradźować dać móža so tam wukrajnicy a prawi­dłownje přichadźeja wšelake skupiny k sebjepomocy. Rumnosće hodźa so za přednoški kaž tež za druhe zarjadowanja a swjedźenje wotnajeć.

To rěka, zo njeje to jenož domicil za tak mjenowanych socialnje słabych?

A. Ošika: Na žadyn pad nic. Strowotna studnja je dźěl města a njeje jeno za chudych. Kóždy móže přińć.

Přijimaće rady ideje ludźi, tež serbskich?

A. Ošika: Na kóždy pad. Zetkawanišćo je idejam ludźi wotewrjene. Mamy Serba z Radworja, kiž prawidłownje šach poskića. Wón zamóže młodostnych bydlenskeje štwórće a ćěkancow za to zahorić, wón jich w zhromadnosći wjaza. Tajke něšto prošu wjace!

Wot apryla maće nowy poskitk. Kotry?

Měrćin Weclich

Hižo před měsacami so w běrowje za zjawnostne dźěło města Drježdźany naprašowach, hač maja w měšćanskej bibliotece tež serbske knihi, němskorěčne přełožki serbskich awtorow, naše CDje a druhe medije. Hač do dźensnišeho wottam wotmołwu dóstał njejsym. Tež na wospjetne naprašowanje jenož rěkaše, zo dźě na kóždu mejlku wotmołwić njemóža. Tuž dale borkam a móžu jenož tukać, zo so ludźo w sakskej stolicy w knihownjach podarmo za našej literaturu pra­šeja. Hakle njedawno je Łužiska jězorina jako nošerka Wojerowskeje turistiskeje informacije zrěčenje z Ludowym nakładnistwom Domowina jednostronsce wupowědźiła a ža­ne nowe serbske spisy hižo njekupuje. Tak njemóža je tež we Wojerowskej měšćanskej informaciji poskićeć. Argument je, zo zajim njewobsteji a turisća a pućowacy radšo a najbóle darmotne flajery a informaciske łopjena sobu bjeru. Tež w Kamjenskej měšćanskej informaciji to hinak njeje. Tež tam přećelna sobudźěłaćerka na prašenje za serbskimi spisami jenož wotkiwnje.

Tři premjery za nowe medije

štwórtk, 03. meje 2018 spisane wot:

Wjace hač 650 zajimcow wužiwa mjeztym­ internetny poskitk Serbšćinu online­ wuknyć (SOL). Maria Untchowa je pola Załožby za serbski lud zamołwita za nałožowanje serbšćiny w nowych elektroniskich medijach. Milenka Rječcy­na je so z njej rozmołwjała.

Před lětom, jako bě Załožba za serbski lud SOL w Budyšinje předstajiła, bě rěč wo tym, wuknjensku platformu tež delnjoserbsce nadźěłać. Kak daloko z tym je?

M. Untchowa: Jutře připołdnju wotměwa so w klubowni internata Delnjoserbskeho gymnazija prezentacija delnjoserbskeje wersije. Wotpowědnje hornjoserbskemu poskitkej je to schodźenk A1, kotryž měri so na žadanja Zhromadneho europskeho referencneho ramika za rěče (GER).

Kotre dalše wobłuki wuknjenskeho poskitka su spjelnjene?

M. Untchowa: Z delnjoserbskej prezentaciju A1 budźetej wot jutři­še­ho zdobom­ přistupnej hornjoserbski schodźenk A2 kaž tež jendźelskorěčna wersija za schodźenk A1.

Z kotreje přičiny njebě móžno zwoprědka wužiwać poskitk tež za smartphony?

nawěšk

  • 21. jolka-swjedźeń w Nuknicy je nimo. Štož zwostanje su dopomnjenki na rjany žortny a zabawny wječor w Nukničanskej Brězanec bróžni. Někotre impresije serbskeho wječora w Nuknicy, kotrež je naša fotografowka-wolontarka Hanka Šěnec zhotowiła, wam tule
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019

nowostki LND