Jutrowne debjenki sćelu do swěta

pjatk, 23. februara 2018 spisane wot:
Za Póckowsku swójbnu twornju Dorette Paul je jutrowne wobchodnistwo wot­zam­knjene. Nimo debjenkow ze šenilje – w portfoliju maja wjace hač 30 wšelakich artiklow­ – rozpósłachu tež požadanu tak mjenowanu jutrownu trawu z papjerjaneje wołmy. Kupcy su wikowarjo mjez druhim z Francoskeje, Italskeje, Awstriskeje, Čěske­je, Belgiskeje a Šwicarskeje. Samo do Sewjerneje Ameriki wudźěłki z Póckowow předawaja. Na wobrazu prezentuje Volkmar Paul, wnuk załožerja firmy, sortiment­ jutrownych kurjatkow. Kaž figury tak tež jich wuchadźišćowy material šenilj­u w lěta 1928 załoženym zawodźe sami dźěłaja. Foto: Stefan Unger

Bosćan Nawka

Premjera inscenacije „Paradiz w dobrej stwě“ Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwała je znowa wujewiła, zo je słód při­hladowarjow łoskoćiwa wěcka. Tu pak nima wo prašenje hić, w kotrej měrje bě předstajenje kulojta naležnosć abo hač su dźiwadźelnicy přeswědčili. W prěnim rjedźe mjenujcy aktualna produkcija pokazuje, zo steji NSLDź dale před samsnej ćežu kaž na přikład rozhłós a naš wječornik: Što poskićiš, wobsteji-li publikum teoretisce ze Serba kóždeježkuli staroby a kóždehožkuli zajima? Wotmołwa zda so jednora: Program dyrbi wotměnjawy, mnohostronski a wuwaženy być. Zo hodźał so tajki zwoprawdźić, je pak sobudźěło přihladowarjow/připosłucharjow/čitarjow trěbne.

„Njeńdźe jenož wo nas“

štwórtk, 22. februara 2018 spisane wot:

Domowina a jeje pomocnicy zběraja ke kóž­dej składnosći podpisma za wobydlersku iniciatiwu Minority SafePack. Kak běži a kelko su zezběrali, wo tym je so Janek Wowčer z předsydu Domowiny Dawidom Statnikom rozmołwjał.

Sće z mnóstwom w Serbach zezběranych podpismow spokojom?

D. Statnik: Mnozy su digitalnje podpisali, tež do zarjada Domowiny dochadźeja wšědnje lisćiny a podpismowe karty. Přiwšěm dotalne mnóstwo skerje njespokoja. Tuž prosymy kóždeho, zo by iniciatiwu podpěrał a tak dopomhał, prawa mjeńšin w Europje polěpšić.

Što je přičina, zo je dotal tak mało ludźi pola nas iniciatiwu podpisało?

D. Statnik: Dyrbiš tójšto informacijow dawać. Ludźo su skeptiscy wosobinskich datow dla. To móžu rozumić. Wuzběhnu hišće raz, zo dodźeržimy wšitke žadanja datoweho škita a zo so daty za ničo druhe njewužiwaja.

Čehodla měli Serbja abo Južnotirolčenjo iniciatiwu podpěrać. Wšako maja woni hižo poměrnje dobry mjeńšinowy škit?

A što je nam Ćišinski hódny?

pjatk, 16. februara 2018 spisane wot:
Měrćin Weclich

To poslednje, štož móhli w padźe Muzeja Ćišinskeho w Pančicach-Kukowje činić, su mjezsobne wumjetowanja. Fakt je, zo njeje tuchwilna městnosć w Šuli Ćišinskeho jako muzej za česćowanje našeho sławneho basnika, duchowneho, redaktora a dramatikarja scyła akceptabelna. Što drje by njeboh Jurij Bětnar rjekł, by-li widźał, što so z jeho žiwjenskim skutkom stawa? Jako šuler sym dožiwił, z kajkej zahoritosću a narodnym wědomjom je so wučer matematiki, nawoda chóra Lipa a jedyn z nawodow Pančičanskeje Domowinskeje skupiny za to zasadźał, zo by Jakub Bart-Ćišinski w zjawnosći prawe a swojemu tworjenju wotpowědne hódne městno měł.

Na kóncu je to rozsud koalicije

štwórtk, 15. februara 2018 spisane wot:

Sakska přistaja tuchwilu na šulach dwě třećinje přidružnikow a jednu třećinu wukubłanych wučerjow. W přichodnych lětach ma swobodny stat kóžde lěto potrjebu 1 500 do 2 000 wučerjow. Frakcija CDU w Sakskim krajnym sejmje je tuž za to, wučerjam hač do staroby 42 lět status zastojnika přizwolić. Šulskopolitiski rěčnik frakcije Lothar Bienst wotmołwja tu na prašenja Milenki Rječcyneje.

Čehodla faworizuje frakcija CDU, sakskich wučerjow na zastojnikow powołać?

L. Bienst: Byrnjež mnozy čłonojo frakcije wo zastojnstwje wučerjow přeswědčeni njebyli, je tónle krok wažna naprawa, wjace młodych ludźi za sakski kubłanski system nawabić, jich tu dźeržeć a nazhonitych wučerjow a nazhonite wučerki wróćo zdobyć.

Wostanje tomu tak, zo maja so nimo nowych wučerjow jenož ći jako zastojnicy powołać, kotřiž su młódši hač 42 lět?

L. Bienst: Haj, tuchwilny staw jednanjow na tej warianće bazuje.

Kotre rozsudne argumenty su k tomu wjedli?

Kritiske hłosy njeignorować

pjatk, 09. februara 2018 spisane wot:
Axel Arlt

Dobyćerjam wubědźowanja „Rěči přichilena komuna – Serbska rěč je žiwa“ wulke připóznaće. Z Wojerecami, Kulowom, Hodźijom, Łazom a Ralbicami-Róžantom buchu komuny počesćene, kotrež su so na dotal třoch wurisanjach stajnje wobdźělili. Runje tak prawidłownje běchu Kamjenc, Slepo, Wulka Dubrawa a Worklecy pódla. Tež to zasłuži sej respekt. Wšako maja tule formu dwurěčnosć w swójskej komunje přepruwować za prawidłowny a samozrozumliwy srědk.

Zo z nowym wjesnjanostu nowy dych zaćehnje, to su tónkróć Chrósćicy a Rakecy dopokazali. Z prěnim wobdźělenjom stej so wobě komunje hnydom do dobyćerskeho kruha dóstałoj. Wuběrnje! Trójku nowačkow su Bóšicy wudospołnili. Tak je so na třoch dotal wotmětych wurisanjach 22 komunow znajmjeńša jonu wobdźěliło. To je dobra połojca wonych 42 po Serbskim zakonju pomjenowanych w serbskim sydlenskim rumje Budyskeho a Zhorjelskeho wokrjesa.

Swójbam wjace poskićeć

srjeda, 07. februara 2018 spisane wot:

Z nowym wodźacym motiwom „Tu so zbožo jewi“ wabi jězorinowy turistiski region wo hosći. Andreas Kirschke je z naměstnym jednaćelom turistiskeho zjednoćenstwa Łužiska jězorina Marcusom Heberlu wo pozadkach, zaměrach a wusměrjenju noweho marketingoweho koncepta porěčał.

Knježe Heberle, za čo steji wodźacy motiw „Tu so zbožo jewi“?

M. Heberle: Moto zwjazuje stawizny, přitomnosć a přichod regiona. Wusměrja so na žiwjensku kwalitu a wjeselo w přichodnej dowolowej kónčinje.

Bě nowy koncept nuznje trěbny?

M. Heberle: Haj, dotalny bě z lěta 2009. Ramikowe wuměnjenja su pak mjeztym změnjene. Po zesunjenju dna při Horjanskim jězoru w lěće 2010 su přeco hišće wulke přestrjenje zawrjene. Turistiska infrastruktura, poskitki kaž tež přeća dowolnikow su so změnili. Tomu so z nowym konceptom přiměrjamy. Wón płaći nětko dźesać lět.

Što su zaměry noweho koncepta?

Angažement přećiwo zabyću

wutora, 06. februara 2018 spisane wot:

Politisko-historiske kubłanje je Wojerowskim kubłanišćam wažne. Milenka Rječcyna je so ze zamołwitej Regionalneho dźěłanišća za kubłanje, demokratiju a žiwjenske perspektiwy Wojerecy/Wuchodna Sakska (RAA) za tajke projekty Eriku Xenofontov rozmołwjała.

Kotre projekty zaběraja so z politisko­historiskim kubłanjom šulerjow?

E. Xenofontov: Tuchwilu mamy dwaj poskitkaj. Přez cyłe šulske lěto wotměwa so projekt „Přećiwo zabyću“, zaběracy so z nacionalsocializmom. Wosebje powabliwe je zarjadowanje, na kotrymž witamy časowych swědkow a jich potomnikow a jězba do Auschwitza. Dalši projekt wěnuje so dobje NDR. Tež do njeho su rozmołwy z časowymi swědkami a studijna jězba zapřijate.

Wšudźe je rěč wo trajnosći projektow, we wobłuku RAA tohorunja?

E- Xenofontov: Haj, zwěsćamy, zo přichadźeja na zarjadowanja husto młodostni, kotřiž su so před lětami sami na projektomaj wobdźělili. Woni angažuja so potom w towarstwach abo na projektach k temam, na kotrež towaršnosć zdźěla pozabywa.

Stawizny móža tež bolostne być

pjatk, 02. februara 2018 spisane wot:
Marko Wjeńka

Z nowym zakonjom wo holocausće je sej Pólska po mojim měnjenju klasiske samowrota třěliła. Oficialnje chcył so kraj tomu wobarać, zo so w zwisku z nacistiskimi zaničowanskimi lěhwami we wot němskich okupantow wobsadźenej Pólskej za čas Druheje swětoweje wójny přeco­ zaso mylnje wo „pólskich lěhwach“ rěči. To je na jednym boku zrozumliwe. Na tamnym boku so prašeš: Čehodla trjebaš za to zakoń a razne chłostanja? Nětko je takrjec jako pódlanski efekt znowa­ debata wo tym wudyriła, w kotrej měrje běchu Polacy swój čas na přesćěhanju a morjenju Židow wobdźěleni. Při tym drje so stare rany zaso puknu, wšako dźe tež wo historiske fakty, kaž wo morjenje 300 Židow 1941 we wuchodopólskim Jedwabne. Jich njeběchu němscy wojacy masakrěrowali, ale křesćanscy pólscy susodźa. To pak su fakty, kotrež tam dźensa tak rady njesłyša.

Z partnerskimi předewzaćemi

štwórtk, 01. februara 2018 spisane wot:

Powołanskošulski centrum „Konrad Zuse“ (BSZ) we Wojerecach přeproša zajimo­wanych šulerjow a jich staršich zajutřišim, sobotu, ­na dźeń wotewrjenych duri. A činja to prěni­ raz po nowym koncepće. Ze šulskim nawodu Wolfgangom Gösselom je so Silke Richter­ rozmołwjała.

Kak dny wotewrjenych duri na kubłanišću wuhotujeće?

W. Gössel: Dotal smy młodostnym regio­na wobšěrny kubłanski poskitk našeho­ BSZ předstajili. Kóždy kolega je wo tym­ rozmyslował, kak móže kubła­nišćo tón dźeń wopytowarjam informatiwne a zajimawe być. Nam bě přeco wažne, zo sej hosćo naš dom jenož njewobhladaja, ale zo su aktiwnje zapřijeći a wo wukubłanju derje informowani.

Čehodla ma to lětsa hinak być?

nawěšk

nowostki LND