„Twórba za wšěch Serbow“

srjeda, 03. apryla 2019 spisane wot:

Sobotu a njedźelu předstaja Serbski ludowy ansambl, chóraj Meja a Lipa, Sinfonietta Drježdźany a štyrjo solisća Korle Awgusta Kocorowy oratorij „Israelowa zrudoba a tróšt“. Bosćan Nawka je so z dirigentku a intendantku SLA Judith Kubicec rozmołwjał.

Knjeni Kubicec, što je najwjetše wužadanje hladajo na tutón wulkoprojekt?

J. Kubicec: Najćešo je terminy koordinować. Cyłkownje dźě 122 spěwarjow a hudźbnikow sobu skutkuje. Tež za kulisami je wjele ludźi zawjazanych. Wu­zběhnyć chcu našich technikarjow a naše šwalče. Cyle wotpohladnje smy so za pisanosć rozsudźili: Kocor, kiž bě ewangelski, je twórbu za wšěch Serbow spisał. Tole wotbłyšćujo wustupitej lajskej chóraj w katolskej drasće a naši spěwarjo w Budyskej ewangelskej drasće. Dalše wužadanje je, zo bu chětro naročna twórba hakle jónu, dokładnje před 25 lětami, předstajena a je tuž skerje mjenje we wušach, hač na přikład „Nalěćo“.

Kak sće oratorij z telko sobuskutkowacymi nazwučowała?

Njech ma dale wjele wuspěcha z balokoparjemi

póndźela, 01. apryla 2019 spisane wot:

Mnohim gratulantam su so dźensa po­poł­dnju w Cazowje (Zahsow) tež koparjo delnjoserbskeje wubranki přidružili. Zbožopřeća z cyłeje wutroby wuprajichu předsydźe towarstwa Serbske balokoparje Horstej Adamej, kiž swjeći 80. narodniny. Wón je kruće wo tym přeswědčeny, zo to jedne to tamne njewuzamkuje. Narodne dźěło tež w kopańcy wukonjeć zboka zdźědźenych tradicijow w Serbach, kaž w chórje spěwać abo ludowe nałožki hajić, wotkrywa Delnjoserbam wažny nowy puć, sej swoju identitu skrućić.

W Płomjenjach třoch dekadow

srjeda, 27. měrca 2019 spisane wot:

Dźensa swjećimy stote posmjertne na­rod­niny serbskeje spisowaćelki a lawreatki Myta Ći­šinskeho Hańže Bjeńšoweje. Składnost­nje je jeje syn Handrij Bjeńš ilustrowanu čitanku „Nitka witka a dru­he stworjenčka“ wudał. Bosćan Nawka je so z nim rozmołwjał.

Knježe Bjeńšo, knihu k stoćinam Wašeje maćerje mam za jara kmane počesćenje. Sće składnostnu publikaciju zwoprědka w myslach měł?

H. Bjeńš: Zo chcu knihu wudać bě z mojeje strony hižo dlěje jasne. Wo wobsahu sym pak hakle poněčim rozmys­lował. W tym zwisku sym bibliografiju našeje njeboh maćerje přehladał. To po­trjechi lěta wot 1955 hač do 1980. Ćešo wšako bě, so tam njejewjace přinoški w cyłkownje 30 lětnikach Płomjenja přepruwować. Najwjetši dźěl nětko w zběrce wozjewjenych nastawkow sym tak našoł.

Sće w běhu rešerše na Wam dotal dospołnje njeznate teksty storčił?

Loni srjedź hodownika wolach krute čisło swojeho sportoweho přećela Józefa Šwona w Budyšinje, zo bych sej z nim hišće wšelake naležnosće wokoło wulosowanja skupin za 37. sokołski wolejbulowy turněr wo pokal Domowiny dorěčał. Krute čisło wolić pak zwjetša wulki zmysł nima, dokelž je naš „Jozl“, kaž jeho mjenujemy, stajnje něhdźe po puću – tak na přikład w Budyskej kehelerni wjacore sta kehelow spowaleć, pola dźowki na wopyće, w běrowje Serbskeho Sokoła, na škoće pola něhdyšich koparjow Motora Budyšin, pola Zeleno-běłych w Hórkach abo na někajkim koparskim turněrje z wubranku Ü70 Zapadołužiskeho koparskeho zwjazka.

Ideje spěšnišo zeskutkownjeć

póndźela, 25. měrca 2019 spisane wot:

Prawje wjele Serbow měło so na Sakskim fondsu Čiń sobu we wšitkich ka­te­go­rijach, nic jenož w serbskej, wobdźěleć, přeje sej Domowina. Z Christo­phom Bielu, nawodu projektoweje skupiny za Łužiski rewěr z towaršnosće Łužiski hospodarski region, je Axel Arlt wo móžnych njejasnosćach rěčał.

Što chowa so za zapřijećom „městne hospodarstwo“ jako skupina wobdźělnikow na Sakskim fondsu Čiń sobu?

Ch. Biele: Městne hospodarstwo mjenu­je wšitke předewzaća, starace so ze swojimi posłužbami a wudźěłkami wo hospodarske wuwiće we Łužicy.

Na čo měli projektowe próstwy z měst­neho hospodarstwa wusměrjene być?

Ch. Biele: W fondsu Čiń sobu płaća samsne prawidła za wšěch. Wažne je, zo so­ projektowe ideje na wuwołanych kategorijach orientuja. Mytować maja so ideje, kotrež naše zhromadne žiwjenje a naš region spěchuja. Hospodarske skutkowanje spěchowanskich prawidłow dla k tomu njesłuša.

Zaměr je potajkim socialny angažement předewzaćow za ludźi w komunje?

Ch. Biele: Na kóždy pad! Fonds Čiń sobu­ ma k tomu přinošować, zo budu ideje spěšnišo zeskutkownjene.

Wojuja za swój přichod

pjatk, 22. měrca 2019 spisane wot:
Bianka Šeferowa

Z hesłami, kaž Čas ćěka, wy spiće! Wupadnjene šulske hodźiny znjesemy, klimowu změnu nic!, skedźbnichu minjeny pjatk statysacy šulerjow na globalnej akciji „Fridays for future“ na wopačnu klimowu politiku. Po cyłym swěće přewjedźechu wjac hač 2 000 šulerskich stawkow, mjez druhim tež w Choćebuzu.

Naše dźěći přewozmu nowu rólu. Daw­no­ su hižo započeli so z politiku doro­sćenych rozestajeć. Tež naše dźěći doma wšědnje ze mnu powěsće w telewiziji abo w radiju sćěhuja, wo pozadkach zhonja a so za tajkimi prašeja. Runje hladajo na klimowu změnu maja samo hižo swoje nazhonjenja a paruja zymu ze sněhom.

Tež dźěći chcedźa zamołwitosć přewzać, něšto abo někoho wolić dźě hišće njemóža. Runje tohodla su puć protesta wolili, zo bychu za swój žiwjenjahódny přichod na swěće wojowali.

Inspekcija na němsko-pólskej mjezy

wutora, 19. měrca 2019 spisane wot:
Krajny policajski prezident Horst Kretzschmar je wčera namjezny přechod w Mu­žakowje wopytał. Při tym móžeše so nowy šef sakskeje policije přeswědčić, kak zwjazkowa policija a krajna policija hromadźe dźěłatej. Nimale 30 zastojnikow bě mjez­ Mužakowom, Krušwicu a Běłej Wodu zasadźenych, zo bychu předewšěm dźiwa­­li na mjezy­ překročace swójstwowe delikty. Tak su wozydła a wozydłowe doku­menty kontrolowali. A to nic jenož na namjeznych přechodach direktnje, ale runje tak na dróhach k nim. Po inspekciji wobdźěli so krajny policajski prezident wčera na tradicionalnej hrodowej rozmołwje w Mužakowje. Foto: Joachim Rjela

Historiski zmylk a tragedija

pjatk, 15. měrca 2019 spisane wot:
Marko Wjeńka

Dopominaće so poprawom hišće na to, kak sće před třomi lětami wo brexiće, wo wu­stupje Wulkeje Britaniskeje z Europskeje unije, zhonili? My sedźachmy w kruhu swójby na campingownišću w Južnym Tirolu při snědani a hotowachmy so na wopyt koparskeje hry euro­peady, jako něchtó rjekny: „Zapiń tola raz radijo­, wčera su Britojo wothłosowali.“ Hišće­ wječor do toho běchmy wo tym rěčeli­ a wšitcy běchu přeswědčeni, zo wobydlerjo bri­tiskeje kupy dale w EU wo­stanu. Wšako wědźa, kotre lěpšiny z njej maja. Ćim wjetši bě šok, jako wo wu­slědku zhonichmy. Snadna wjetšina ludźi bě so za brexit wuprajiła. Wěšćenja slědźenskich institutow, po kotrychž je wjetšina přećiwo brexitej, njeběchu so jako­ prawe wopokazali.

Bernd Pittkunings

Před 50 lětami bě w Błótach z wašnjom, zo su mać resp. mandźelska, wučerka a druhdy tež wowka k dnjej žonow kwěćel dóstali. To njebě za muži jednory nadawk, dokelž bě jenož mały wuběr němsko-demokratiskich kwětkow. Dźensa je zahrodnistwo na wsy bankrot a zahrodnica předawa wukrajne kwětki na tankowni. Prajiš-li nětko jako muž předawarce: „Wšo dobre k dnjej žonow!“ wotmołwa zwjetša rěka: „Wam tež!“, abo wječor: „Wy sće dźensa prěni, kiž na to mysli.“

„Tu knježi prawe nastajenje“

štwórtk, 07. měrca 2019 spisane wot:

Orchester Serbskeho ludoweho an­sam­bla wuhotuje njedźelu, 10. měrca, wo­sebity koncert „Stysk a wysk“. Bosćan Nawka je so z Peterom Biloenom rozmołwjał, kiž wuměłcow jako hóstny dirigent­ nawjeduje.

Knježe Biloeno, kak je k tomu dóšło, zo w Budyšinje dirigujeće?

P. Biloen: Swět klasiskeje hudźby je chětro mały. Intendantka SLA Judith Kubi­cec – wona dźě je sama wustojna diri­gentka – bě w Amsterdamje operu Georga Friedricha Händela dirigowała. Zhromadny hudźbny přećel so w tym zwisku wo to postara, zo smój so zeznałoj. Jako mi intendantka wo Budyšinje a SLA powědaše, běch jara wćipny. Nětko sym zbožowny, zo móžach přeprošenje přiwzać a z orchestrom dźěłać.

Kak mamy sej tele dźěło předstajić? Kajki maće zaćišć wo „našich“ hudźbnikach?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND