Nadawki jeno zhromadnje zmištrujemy

srjeda, 21. oktobera 2020 spisane wot:

W Slepjanskej gmejnje wola 1. nowembra noweho wjesnjanostu, dokelž so dotalny, Reinhard Bork, z 69 lětami ­na wuměnk poda. Jedyn z dweju kandidatow za tele zastojnstwo je 55lětny Jörg Funda (CDU), kiž skutkuje tuchwilu jako hamtski rjadowar. Andreas ­Kirschke je so z nim rozmołwjał.

Čehodla chceće so z wjesnjanostu stać? Što was motiwuje?

J. Funda: Sym přeswědčeny, zo móžu ze swojimi nazhonjenjemi jako přede­wzaćel a w zarjadnistwje kaž tež ze swojej zahoritosću za našu domiznu za ludźi něšto wuskutkować. Mje motiwuje, ludźi hromadźe přinjesć a nic polarizować. Přichodne nadawki móžemy jenož zhromadnje zmištrować.

Kotre nazhonjenja sobu přinjeseće?

Pjenjezy zmysłapołnje zasadźeć

wutora, 20. oktobera 2020 spisane wot:

W Slepjanskej gmejnje wola 1. nowembra noweho wjesnjanostu, dokelž so dotalny, Reinhard Bork, z 69 lětami ­na wuměnk poda. Jedyn z dweju kandidatow za tele zastojnstwo je 44lětny Mathias Lampe (AfD). Wot lěta 2001 bydli wón jako samowukubłacy nan ­ze swojim 17lětnym synom w Slepom. Wón je ćěsliski mišter, nawoda Slepjanskeho hońtwjerskeho drustwa a čłon pruwowanskeje komisije za ćěsliskich mištrow Choćebuskeje rjemjeslniskeje komory. Andreas Kirschke je so z nim rozmołwjał.

Čehodla chceće so z wjesnjanostu stać? Što was motiwuje?

M. Lampe: Mje motiwujetej krute přeswědčenje a sylna wola so aktiwnje za wobydlerjow zasadźować. Posylnił je mje při tym wuběrny wuslědk při komunalnych wólbach w meji 2019. Sym tehdy najwjace přihłosowanja wobydlerjow Slepoho dóstał.

Kotre nazhonjenja sobu přinjeseće?

M. Lampe: Hižo do swojeje kandidatury za gmejnsku radu sym kóždu składnosć wužił a so w prašenjach komunalneje politiki informował. Podpěrował je mje při tym komunalnopolitiski rěčnik frakcije AfD w Sakskim krajnym sejmje Ivo Teichmann.

Njedawno je CD „Hory módre, ja was znaju“ wušła. Z jeje zestajerjom, z by­wšim hudźbnym redaktorom Serbskeho rozhłosa Šćěpanom Brankačkom, je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Što bě Wam najwjetše wužadanje projekta?

Š. Brankačk: Loni w meji dóstach mejlku wot Katrin Čornakec z LND, kotrež chcyše wudać CD z woblubowanymi serbskimi spěwami, a to na zakładźe hudźbnych nahrawanjow z archiwa Serbskeho rozhłosa. Zynkonošak bě wosebje mysleny za srjedźnu a staršu generaciju tež nakromnych kónčin serbskeho te­ritorija a měješe zapřijeć wulki wuběr serbskich chórow, solistow a dalšich hudźbnych cyłkow. Wobroćichu so na mnje, dokelž rozhłosowy archiw ze swojeho powołanskeho časa dosć derje znaju. Nadawk mje zajimowaše, a tak připrajich. Jedne z prěnich wužadanjow běše, zo dyrbjach mejlce připowěsnjenu lisćinu wjac hač 60 popularnych spěwow wo něhdźe połojcu skrótšić. Wšako ma tajka CD jenož wobmjezowane městno.

Pod kotrymi kriterijemi sće CD zestajił?

Domowina zastupjena

póndźela, 12. oktobera 2020 spisane wot:

Prěnja směrnica wo sakskim strukturnym wuwićowym planje w brunicowych rewěrach předwidźi, zo Domowina w přewodźacym wuběrku za łužiski rewěr sobu dźěła. Axel Arlt je z jeje jednaćelom Markom Kowarjom porěčał.

Kajke maće předstawy wo sobu­dźěle Domowiny we wuběrku za łužiski rewěr?

M. Kowar: Domowina měła tam serb­ske naležnosće nastupajo zastupjena być. Za sobudźěło zastupjerja w gremiju to wo­znamjenja, zo zamóže fachowje posudźować zapodate/planowane projekty, je zarjadować, kak daloko słuža wone serbskim naležnosćam a kotre wuskutki změja na serbske žiwjenje. Nimo toho ma zastupjer Domowiny politisce wobhonjeny być, kak tajke projekty tež na cyły region wuprudźeja.

Budźetej Budyski a Zhorjelski wokrjes w jednym wuběrku hromadźe dźěłać?

M. Kowar: W Sakskej wutworja za łu­žiski rewěr prawdźepodobnje jedyn přewodźacy wuběrk za wokrjesaj Zhorjelc a Budyšin. Tak informowaše nas šef sakskeje agentury za strukturne wuwiće Jörg Mühlberg.

Mjeńšinowu radu štyrjoch awtochtonych mjeńšin w Němskej nawjeduje tuchwilu Dawid Statnik, předsyda Domowiny. Axel Arlt porěča z nim wo wobzamknjenju zjězda Južnoschleswigskeho wolerskeho zwjazka (SSW), klětu k wólbam zwjazkoweho sejma nastupić.

Zwěsćeće w nowinskej zdźělence Domowiny k wobzamknjenju SSW nowe sebjewědomje. W čim so wone pokazuje?

D. Statnik: Za mnje zwuraznja so wone w tym, zo su w stronje SSW wjacore lěta wo­spjet wo tym diskutowali, hač znowa k wólbam zwjazkoweho sejma nastupja abo nic. Wšako bě wona hižo jónu tam zastupjena. A nětko su so zmužili, zo to zaso činja. To je pokazka sebjewědomja SSW, so na tónle puć podać.

Su zastupjerjo SSW w mjeńšinowej radźe swoje předewzaće tematizowali?

D. Statnik: Smy w radźe wo nim zhonili, wšako smy stajnje we wuměnje a informowani. To je bazowodemokratiski rozsud SSW samoho.

Njemóže ideja jenak- abo po­dobnje myslacych druhdy tola zamylić?

Ćišinskeho dźěćom zbližić

póndźela, 05. oktobera 2020 spisane wot:

Wot dźensnišeho hač do štwórtka wotmě­waja so w Pančicach-Kukowje projektne dny za serbske zakładne šule na te­mu „Jakub Bart-Ćišinski“. Milenka Rječcyna je so z Katharinu Jurkowej, regio­nalnej rěčnicu za teritorij župy „Michał Hórnik“, rozmołwjała.

Z kotreje přičiny sće wospjet projekt na no­hi stajili, kotryž wěnuje so Jakubej Bartej-­Ćišinskemu?

K. Jurkowa: Loni smy tajki wuhoto­wali za šulerjow serbskich wyšich šulow, ze a zwonka našeje župy. Pozitiwny wothłós je nas pohnuł mysličku dale plesć a so z projektom požadać za wubědźowanje „Čiń sobu!“. Běchmy mjez mytowanymi, štož nas jara zwjesela. Tak móžemy na přikład zaručić šulerjam trěbny transport do Pančic-Kukowa a zaso wróćo.

Na koho so projekt lětsa měri?

K. Jurkowa: Mysleny je wón za wu­knjacych 4. lětnika kubłanišćow, kotrež su na terenje našeje župy zasydlene. Dźensa bě tu 13 šulerjow z Chrósćic, jutře­ při­jědźe 36 z Worklec a srjedu 27 z Ralbic. Štwórtk přewjedźe 20 šulerjow z Pančic-Kukowa projekt.

Z čim so šulerjo zaběraja?

Zawostajenstwo Bogumiła Šwjele (1873–1948) steji w srjedźišću noweho projekta, kotryž su dźensa w Serbskim instituće zahajili. Cordula Ratajczakowa je so z koordinatorku projekta a archiwarku instituta dr. Annett Brězanec rozmołwjala.

Poprawom sće při tym, dźenik Bogumiła Šwjele wudać. Nětko zaběraće so z dalšim projektom w zwisku z nim. Wo čo dźe?

A. Brězanec: Loni sym próstwu na Němsku slědźersku zhromadnosć (DFG) stajiła, zo bychu tam digitalizaciju zawostajenstwa Šwjele spěchowali. Smy sej dobre šansy za projekt wuličili, hewak sej tajku wulku prócu njenačiniš. Projekt eksaktnje tomu wotpowěduje, štož chcedźa woni ze spěchowanskim programom docpěć – digitalizaciju a wopisowanje žórłow z archiwa. Mamy mjeztym dobre nazhonjenja, štož infrastrukturu techniskeje digitalizacije nastupa.

Što je wosebitosć zawostajenstwa Šwjele?

Skónčnje pitna woda ze syće

póndźela, 28. septembera 2020 spisane wot:

W gmejnje Pančicy-Kukow kładu syć za pitnu wodu. Měrćin Weclich je so wo tym a dalšim z wjesnjanostu Markusom Kreuzom (CDU) rozmołwjał.

W Swinjarni, Jaworje a Kanecach kładu tuchwilu syć za pitnu wodu. Dalše wjeski maja sćěhować.

M. Kreuz: Wosebje w mjeńšich wsach našeje gmejny njeje w zašłosći po­trjeba za tajku syć wobstała. Tam bydlacy čerpachu pitnu wodu ze swójskich studnjow, štož njebě tež problem. Dźensa pak woda w tych studnjach wšelakich přičin dla, za kotrež wobydlerjo ničo njemóža, hižo wotpowědnu kwalitu nima, a tójšto žórłow je tež trajaceje suchoty dla wusaknyło.

Što ma gmejna z tym činić?

M. Kreuz: Gmejna přisłuša Kamjenskemu zaměrowemu zwjazkej za pitnu wodu, kotryž zastaranje gmejnow z pitnej wodu zawěsća. Přizamknjenje na cen­tralnu syć je Sakska hač do lěta 2005 pjenježnje spěchowała.

Čehodla pak po wusadźenju dźensa zaso?

Wopisuje dramatiski čas

štwórtk, 10. septembera 2020 spisane wot:

Tele dny je w LND nowa kniha Jurja ­Kocha „Gruben-Rand-Notizen“ wušła. Cordula Ratajczakowa je so ze spisowaćelom rozmołwjała.

Knježe Kocho, zakład nowostki je Waš dźenik z 1990tych lět. Kak je wón nastał?

J. Koch: Poprawom njejsym wobstajny pisar dźenika. Z wulkim zajimom čitach dźeniki wulkeho humanista Victora Klemperera. Wobdźiwam, kak konsekwentnje je wón kóždy dźeń pisał a tak dramatiske wuwiće w času nacionalsocializma dokładnje dokumentował. Te­hdy sej prajach, zo by snano derje było, tajke zapiski sej dowolić w hinašim dramatiskim času, jako je so Rogow wot­bagrowanju wobarał. Rogow bě takrjec mój teren blisko Choćebuza, hdźež sym sej druhu domiznu namakał. Běch ni­male kóždy druhi dźeń w Rogowje – nic jenož jako wobkedźbowar, ale tež jako wobdźělnik spjećowanja. Z toho nasta wobšěrny dźenik, wopřijacy tohorunja priwatne swójbne kaž tež politiske na­ležnosće. Njemějach ženje wotpohlad to wozjewić. Myslach sej, zo sej jón swójbni jónu wobhladaja. Někomu sym powědał, zo tajke něšto mam, a potom je so lektor LND na mnje wobroćił.

Waš angažement ma předstawiznu.

Dajmy so klětu překwapić

wutora, 08. septembera 2020 spisane wot:

Prěnja wustajeńca lěta w Budyskim Serbskim muzeju je nimo. Cordula Ra­taj­czakowa je so z kuratorku-sobudźěłaćerku Móniku Ošikowej rozmołwjała.

Kak spokojom sće hladajo na koronu?

M. Ošikowa: Smy jara spokojom, jutrowna wustajeńca měješe dobry wothłós. Ličba wopytowarstwa je zaso sta­bilna a samo stupaca. Smy so zahe roz­sudźili wustajeńcu podlěšić, tak zo njeje natwar podarmotny był. Po zawrjenju muzeja bě wona hakle wot spočatka meje přistupna. Škoda, zo dyrbjachu wšitke zarjadowanja wokoło jutrow wupadnyć. Wšo to wučinja poprawom najwjetši dźěl našeho wopytowarstwa, wosebje tež z wukraja. Přiwšěm móžu wuzběhnyć, zo su někotre kubłanišća přehladku we wobłuku šulskeje wučby wopytali. Tež wjace publikuma hač minjene lěta bě tu z regiona a cyłeje Němskeje.

Što je Was jako kuratorku wabiło?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND