Aliěrowane wójsko wuchodnje Ryna wojowało

Freitag, 27. März 2020 geschrieben von:

26. měrca před 75 lětami bě wažny dźeń we wojowanjach na zapadnej fronće, hdźež spytachu Američenjo, Jendźelčenjo, Kanadźenjo a Francozojo němske wójsko dale wróćo tłóčić a tak do Němskeje postupować. Wehrmachta dyrbješe spytać nadběhej aliěrowaneho wójska wuchodnje Ryna zadźěwać. 26. měrca 1945 poradźi so 7. ameriskej armeji pola Wormsa, rěku Ryn překročić a dale na sewjer postupować. Blisko Darmstadta bližeše so 3. ameriska armeja pod komandom generalneho leutnanta Georgea S. Pattona wojakam 7. armeje wot sewjera a zjednoći so z nimi.

Serbja w nowej ludowej komorje

Freitag, 20. März 2020 geschrieben von:

20. měrca 1990 wozjewi kaž wšitke dźeniki NDR tež Nowa doba nachwilny wuslědk wólbow Ludoweje komory NDR. Dwaj dnjej do toho, 18. měrca, móžeše 12 426 443 staćanow prěni króć po towaršnostnym přewróće w NDR swobodnje wolić. Z nich je 11 604 418 ludźi swój hłós wotedało. To wučinješe 93,22 procentow, a swědčeše wo njewšědnje wulkim wobdźělenju. 11 541 155 płaćiwych hłosow wólbni pomocnicy wuličichu.

17. měrca 1920 rano pochodowachu na­mór­nistwowa brigada Ehrhardt a dalše jednotki Reichswehry, kotraž chcyše knje­­žerstwo socialdemokrata Gustava Bauera rozpušćić, do Berlina, hdźež wobsadźichu knježerstwowu štwórć. Knje­žerstwo ćekny do Drježdźan a wottam do Stuttgarta. Nawoda puča, bywši kejžorski generalny krajinowy direktor Wolfgang Kapp, wozjewi, zo je knježerstwo wot­sadźene a par­lament rozpušćeny. Sam zasadźi so za reichskeho kanclera. Tamny nawoda pučistow, general Walther von Lüttwitz, bu za rozkazowarja wójska a wójnskeho ministra powołany. Zaměr konterrewolucio­narow bě, Weimarsku parlamentarisku republiku na wojersku diktaturu přetworić a doprědkarske wudobyća Nowemberskeje rewolucije 1918 wotstronić.

Dale dojednachu so „wulcy třo“ na kon­ferency w Jalće na wobsadniske pasma w Němskej a Awstriskej po skónčenju wójny. Roosevelt namjetowaše, Němsku do pjeć abo sydom statow rozdźělić a tak nowonastaće wulkokraja znjemóžnić, štož pak Stalin wotpokaza. Skónčnje do­jed­nachu so na štyri wobsadniske pasma dobyćerjow w Němskej a Awstriskej a w sto­licomaj Berlin a Wien po kapitulaciji Němskeje. W Berlinje měješe so kontrolna rada aliěrowanych mocow wutworić. Srjedźna Němska z krajemi Sakskej, Durinskej, Saksko-Anhaltskej, Braniborskej a Mecklenburgsko-Předpomorskej měła sowjetske wobsadniske pasmo być, Wulka Britaniska měła sewjerozapadne kraje dóstać, USA južne kraje kaž Bayersku a Hessensku, Francoska Posaarsku a Badensko-Württembergsku. Francosku su tak jako štwórtu wulkodobyćersku móc připóznali. Wobjim reparacijow posta­jichu na 200 miliardow dolarow, kotrež dyrbješe Němska přez wěcne hódnoty, z dźěłom swojich wójnskich jatych a ciwilnych nućenych dźěłaćerjow na­runać.

Město so paliło

Donnerstag, 13. Februar 2020 geschrieben von:
Dźensa před 75 lětami dožiwichu Drježdźany hobersku katastrofu. Sta jendźelskich a ameriskich lětadłow bombardowachu saksku stolicu, kotruž do toho před tym zalutowachu. Dźesaćitysacy bombow zničichu 74 000 bydlenjow, wšitke dwórnišća a mnoho zawodow. W 22 hodź. 13. februara běchu prěnje žołmy jendźelskich lětadłow přilećeli. Dwě hodźinje po połnocy zjewi so žołma ameriskich „lětacych twjerdźiznow“. Daloko bě so palace wulkoměsto widźeć, na kotrež přilećachu rano 14. februara 1945 a tež hišće wjace króć wodnjo a tež 15. februara lětadła. Wosebje srjedźišćo „Florenca nad Łobjom“, kaž Drježdźanam swojich ba­roknych drohoćinkow dla rěkachu, bu dospołnje­ zničene. Z tym so zapadnaj aliěrowanej krajej za bombardowanje Londona a dalšich jendźelskich městow kaž Coventry přez němske lětadła na spočatku wójny wjećeštej. Na 25 000 ludźi w Drježdźanach morichu. Tež Serbja běchu wot škodow potrjecheni, kaž Bjarnat Krawc, kotryž zhubi swoje bydlenje. 13 z jeho nowych kompozicijow so spali. Farar na wuměnku Matej Handrik zhubi dro­hotny archiw. Manfred Laduš

Powójnski porjad swěta postajeli

Dienstag, 11. Februar 2020 geschrieben von:

11. februara 1945 skónči so w Jalće na połkupje Krim wuznamna konferenca třoch wulkomocow wo powójnskim porjedźe w Europje a na swěće, kotraž bě so 4. februara zahajiła. Knježerstwowe delegacije hosćićelskeho Sowjetskeho zwjazka (ZSSR), USA a Wulkeje Britaniskeje pod nawodom předsydy knježerstwa ZSSR Józefa W. Stalina, prezidenta USA Franklina D. Roosevelta a jendźelskeho premiera Winstona Churchilla wuradźowachu w Liwadijowym palasće, bywšej lětnjej rezidency ruskich carow. Do stawiznow zapisana je konferenca jako wjeršk „wulkich třoch“.

2. februara 1990 je so Serbska narodna zhromadźizna Delnjeje Łužicy w Choćebuskej Serbskej rozšěrjenej wyšej šuli „Marjana Domaškojc“ (SRWŠ) prěni raz schadźowała, a to ze zastupnikami narodneje zhromadźizny z Budyšina. Nimale 50 Serbow bě so zhromadźiło, zo bychu wo kročelach za zaručenje přichoda serbstwa po politiskim přewróće a wo zhromadnych zaměrach narodneju zhromadźiznow wobeju Łužicow wuradźowali. We wjace hač třihodźinskej diskusiji běchu sej wšitcy přezjedni, zo maja so Serbja – wšojedne, hdźe bydla, kotry swětonahlad a kotru politisku poziciju maja – zhromadnje za swój lud, za zachowanje a dalše wuwiće serbskeje rěče a kultury zasadźić.

Koncentraciske lěhwo Auschwitz wuswobodźene

Montag, 27. Januar 2020 geschrieben von:

27. januara 1945 wuswobodźichu so­wjetscy wojacy 1. ukrainskeje fronty najwjetše­ němske zaničowanske lěhwo Auschwitz, kotrež dachu fašisća wot nalěća 1940 pola pólskeho města Oświęcim natwarić. Tam nadeńdźechu wuswobodźerjo hišće 9 000 wot esesowcow zawostajenych wosłabjenych jatych. Wjetšinu z nich pak běchu do toho na zapad ćěrili. Němske lěhwo Auschwitz wobsteješe z třoch kacetow. W Auschwitzu I dyr­bješe w 20 blokach stajnje nimale 20 000 jatych pod nječłowjeskimi wobstejno­sćemi tradać. W bloku 20 morichu jatych z chemiskimi injekcijemi, w dalšim přewjedowachu lěkarjo kaceta złóstniske medicinske eksperimenty ze smjertnym wuskutkom. Wot nazymy 1941 su tam dźesaćitysacy sowjetskich wójnskich jatych z cyanowodźikom (Blausäure) zamordowali.

Narodna zhromadźizna a kongres Domowiny

Montag, 20. Januar 2020 geschrieben von:

Dźensa před 30 lětami zaběraše so tehdy třeće schadźowanje Serbskeje narodneje zhromadźizny z přihotami wurjadneho kongresa Domowiny 17. měrca 1990. Tachantski farar dr. Rudolf Kilank namjetowaše zdźěłać pjeć konkretnych přede­wzaćow, z kotrymiž měł so dźěłowy wuběrk zaběrać. Něhdźe sto wobdźělnikow zeńdźenja 20. januara 1990 je schwaliło, zo měli na wšěch serbskich a dwurěčnych wsach Hornjeje a Delnjeje Łužicy a w Domowinskich skupinach organizować serbske wječorki wo přichodźe našeho ludu a wo nowych wustawkach narodneje organizacije. Podate pokiwy měli­ zběrać a jako namjet nowych wustawkow Domowiny za schwalenje na kongresu zestajeć a wozjewić.

Hoberska sowjetska wulkoofensiwa na wuchodźe

Dienstag, 14. Januar 2020 geschrieben von:

12. januara před 75 lětami zahaji Sowjetska armeja na wuchodnej fronće sylnu wulkoofensiwu, kotraž sahaše wot Bal­tiskeho morja hač na Balkan. Wosom frontow Čerwjeneje armeje z 12,5 milionami wojakow nastupi do předposlednjeho wulkonadběha za wuswobodźenje a skónčenje Druheje swětoweje wójny w Europy. Poboku sowjetskeho wójska wojowachu 1. a 2. pólska armeja, 1. čěskosłowakski korps pod generalom Ludvíkom Svobodu, rumunske a bołharske wójsko, 600 000 bojownikow juhosłowjanskeje ludoweje armeje pod maršalom Jozipom Brozom-Titom a francoski lětarski połk „Normandie-Njemen.“ Jednotki sowjetskich a pólskich partizanow w Pólskej, słowakscy a čěscy wobrónjeni spjećowarjo w jich domiznje sowjetski nadběh mócnje podpěrachu.

Anzeige

  • Serbski komponist, hudźbnik a spěwar Měrćin Weclich je minjenu sobotu a njedźelu w Budyskim Kamjentnym domje přewšo wuspěšnje koncertował. Přeprosył bě sej za to mnohimi hosći kaž tež młodych talentow, kotřiž z nim zhromadnje na jewišću publikum zaho
  • Měrćin Weclich a Serbski młodźinski oktet - Martin Wetzlich und das Sorbische Jugendoktett
  • Měrćin Weclich a dźěćaca spěwna skupina Šumlabrum - Martin Wetzlich und die sorbischer Kindergesangsgruppe Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Měrćin Weclich a młody hudźbnik Chrystof Mikławšk (wotprawa) – Martin Wetzlich und Christoph Mikwauschk (von rechts)
  • Jamila Hórnikec - Jamila Hornig
  • Matteo Hórnik - Matteo Hornig
  • Rejwarki a rejwarjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudwor – Tänzerinnen und Tänzer des Sorbischen Folkloreensembles Wudwor
  • Live-hudźba je najlěpša - Live-Musik ist die allerbeste
  • Walentin Bjedrich při pianje - Valentin Bedrich am Piano
  • Kapała pod nawodom Malty Rogackeho (2. wotprawa) je live hudźiła - Malte Rogacki (2. von rechts) und Band spielten live
  • Měrćin Weclich a Měrko Brankačk (wotlěwa) – Martin Wetzlich und Mirko Brankatschk (von links)
  • Poradźenej kocnertaj - Zwei wirklich gelungene Konzerte