„Wulcy třo“ w Podstupimje so schadźowali

Donnerstag, 16. Juli 2020 geschrieben von:

17. julija 1945 započa so w Podstupimje zetkanje „wulkich třoch“, kotrež traješe hač do 2. awgusta na hrodźe „Cecilienhof“. Hižo dwaj dnjej do kapitulacije fašistiskeje Němskeje 8. meje 1945 bě jendźelski premier Winston Churchill wu­radźowanje knježerstwowych šefow wulkomocow antihitlerskeje koalicije Wulke- je Britaniskeje, USA a Sowjetskeho zwjazka (ZSSR) namjetował. Churchill sej žadaše, zo měli so bórze schadźować, USA a Jendźelska pak chcychu swoje dalše wojerske jednanje na bój přećiwo Japanskej a w Pacifiku koncentrować, a šef jendźelskeho knježerstwa chcyše so do toho z reprezentantom USA w Londonje zetkać. Dotalny prezident USA Franklin ­Delano Roosevelt, kiž bě so na konferencomaj 1943 w Teheranje a w februaru 1945 w Jalće wobdźělił, je 12. apryla 1945 nahle zemrěł. Politikar Demokratiskeje strony USA bě wot 1933 prezident a bě hišće w samsnym lěće poćahi ze ZSSR zaso nawjazał. Za čas wójny dźěłaše wusko ze ZSSR hromadźe a je so za jeho podpěru sprawnišo hač Churchill zasadźał. Nowy prezident USA bě nětko Harry S. Truman, kiž bě so hakle spočatk lěta 1945 z wiceprezidentom stał. Parlament USA 15.

Zjězd Serbow z Wilhelmom Pieckom

Freitag, 10. Juli 2020 geschrieben von:

Wot 8. do 10. julija 1950 bě Budyšin ­hosćićel třidnjowskeho Zjězda Serbow, na kotrymž so něhdźe 150 000 ludźi wobdźěli. Ličba wšak dopokazuje, zo njeběchu jeno Serbja přichwatali, ale zo běchu wjetšina hosći Němcy z Łužicy. Na němskim plakaće, kotryž za wopyt zjězda wabješe, steješe tuž w němskej rěči: „Kulturne zetkanje Serbow w znamjenju Nacionalneje fronty“. Plakat ry­sował bě Měrćin Nowak-Njechorński. Na nim widźeć běchu młoda Serbowka we Wojerowskej drasće z młodym pioněrom, starši Serb z typiskej čapku z přityknjenymi kwětkami a pachoł z mejskej žerdźu. Zjězd Serbow organizowała je narodna organizacija Domowina zhromadnje z Nacionalnej frontu.

Zjězd w Slepom

Dienstag, 30. Juni 2020 geschrieben von:
Dźensa před 20 lětami zahaji so tři­dnjowski Zjězd Serbow z wječorkom dudakow w Slepom. Z pěsnjemi holanskeje kónčiny je Slepjanski folklorny ansambl wopytowarjow zahorił. Solisća skupiny Sprjewjan, spěwarka Marhata Korjeńkowa a dudakaj Tomasz Nawka a Steffen ­Kostorž kaž tež čěscy, pólscy a sewjerofriziscy hosćo zbudźichu wjeselo z hudźbu a spěwami. Pjeć hodźin trajachu sobotu wuběrne programy ludowuměłskich ćělesow župow Kamjenc, Budyšin, Wojerecy a Delnja Łužica. Chór Pančičanskeje Šule Ćišinskeho strowješe hosćićelow tež ze spěwomaj w slepjanšćinje. Pokazka Slepjanskeho kwasa-swaŕby ze wšěmi tradicionalnymi wašnjemi bě wosebita atrakcija a wukónc župnych programow. Wjeselo za młodźinu skićeše so sobotu při bliskim Brězowskim jězorje. Wjerškaj zjězda běštej njedźelu, 2. smažnika, jenička prapremjera spěwneho wěnca „Doma rědnje jo“ Detlefa Kobjele, kotryž zjednoćene delnjoserbske chóry zanjesechu, a swjedźenski ćah z 51 pisanymi wobrazami wo žiwjenju a nałožkach Serbow z wulkim podźělom dźěći a młodostnych mjez sobuskutkowacymi. Manfred Laduš

Zazběh wulkeho folklorneho rjadu

Freitag, 26. Juni 2020 geschrieben von:

Kónc smažnika 1995 bu nowy rjad kulturnych wjerškow w dwurěčnej Łužicy zahajeny – 1. mjezynarodny folklorny ­festiwal „Łužica ’95“. 8 000 wulce spokojenych hosći dožiwi na štyrjoch dnjach w Chrósćicach pisane programy dwanaće folklornych ćělesow předewšěm słowjanskich narodnych mjeńšin ze šěsć krajow. 400 spěwarjow, rejwarjow a hudźbnikow bě krasne estrady a programy w metropoli katolskich Serbow na statokach poskićiło. Kulturny swjatk wuklinči 25. junija po połnocy z finalom ludowuměłskich skupin a z rejwanskej estradu Serbskeho ludoweho ansambla „Podłu Sprjewje“, štož 4 000 přihladowarjow na Fulkec hórce wulkotnje zahori. Z trójnej „Sławu“ dźakowaše so publikum sobuskutkowacym.

Wučer a hač do lěta 1937 předsyda Domowiny Pawoł Nedo je so kónc meje 1945 do łužiskeje domizny wróćił. Spočatk junija přewza wón w Budyšinje zaso čestnohamtske zastojnstwo předsydy třěšneho zwjazka Serbow. Nacije běchu jeho z Łužicy wuhnali a w nowembru 1939 w Uckermarce zajeli.

Pozdźišo bydleše Nedo w Groß Rietzu w braniborskej Marce, hdźež bě domjacy wučer a dohladowar na knježim dworje braniborskeje zemjanskeje swójby. W Groß Rietzu fararješe tehdy tež Jurij Malink, kotrehož běchu nacije z Łaza wuhnali. W nowembru 1944 jeho fašisća znowa wulkopřerady dla zajachu.

27. apryla 1945 su sowjetscy wojacy 4. gardoweje tankoweje armeje Podstupim a tam zajatych, mjez nimi Pawoła Neda, wuswobodźili. „27. apryl su wot toho časa moje druhe narodniny“, Pawoł Nedo pozdźišo praji. Wón poda so najprjedy domoj k žonje Marce a synej w Groß Rietzu a wottam kónc meje 1945 z kolesom do Łužicy.

Wozrodźena Domowina zaso skutkować započała

Mittwoch, 17. Juni 2020 geschrieben von:

10. junija 1945 bě najwyši šef Sowjetskeje wojerskeje administracije w Němskej a najwyši rozkazowar Sowjetskeje armeje w tym kraju, maršal Gregorij Konstantinowič Žukow, přikaz čisło 2 wudał, demokratiju noworjadować kaž tež antifašistiske strony a organizacije dowolić. Tak bu wot Sowjetskeje krajneje administracije Sakskeje 17. meje 1945 dowolene skutkowanje Domowiny na wyšej runinje wobkrućene. Domowina běše tak prěnja antifašistisko-demokratiska organizacija po cyłej Němskej, kotraž smědźeše politisce a kulturnje skutkować!

Dźeń po wudaću přikaza čo. 2, 11. junija 1945, wozjewi centralny komitej Komunistiskeje strony Němskeje (KPD) swoju namołwu „Dźěławemu ludej w městach a na wsach“ jako program zazběha jeje znowaskutkowanja. A 15. junija 1945 přizjewi SPD ze swojim Manifestom na dźěławy lud Němskeje, zo politiske dźěło tohorunja wot nacistow zakazaneje dźěłaćerskeje strony znowa zahaji. Wobě stronje stej so bórze w Sowjetskim wobsadniskim pasmje na principije zhromadneho skutkowanja dojednałoj.

Chróšćanska „Jednota“ 25 lět

Freitag, 05. Juni 2020 geschrieben von:

Sobotu, 3. junija 1995, dožiwichu wobydlerjo Chróšćanskeje gmejny a dalši zajimcy swjatočne přepodaće wjacezaměroweje hale „Jednota“ přez tehdyšeho wjesnjanostu Pětra Šołtu. Na swjedźenskim akće wobdźělichu so jako čestni hosćo zapósłanc Europskeho parlamenta Stanisław Tilich, čłon Němskeho zwjazkoweho sejma, Kulowčan Ulrich Klinkert, Drježdźanski knježerstwowy prezident dr. Helmut Weidelener kaž tež direktor Załožby za serbski lud Marko Suchy (wšitcy štyrjo CDU), předsyda Domowiny Jakub Brankačk a předsydka Serbskeho šulskeho towarstwa Ludmila Budarjowa. Te­hdyši sakski ministerski prezident prof. dr. Kurt Biedenkopf (CDU) bě pisomny postrow posrědkował.

W metropoli katolskeho Serbstwa bě w běhu 60 tydźenjow moderna kulturna, sportowa a zetkawanska wjacezaměrowa hala nastała. Wona měješe zdobom jako zabawnišćo, za reje a za zaměry Serbskeje zakładneje a srjedźneje šule „Jurij Chěžka“ kaž tež za čłonow Sportoweje jednotki Chrósćicy słužić. Srjedźišćo hale je wulka žurla z jewišćom a z něhdźe 550 stólcami za publikum.

Prěnje zetkanje

Freitag, 22. Mai 2020 geschrieben von:
21. meje 1945 wječor zeńdźe so wjace hač dwaceći Budyskich Serbow w hosćencu „Zelena jědla“ na Hornčerskej na prěnju powójnsku Domowinsku zhromadźiznu, kotruž bě nachwilny předsyda dr. Jan Cyž zwołał. Wón rozłoži zaměr a móžnosće skutkowanja narodneje organizacije, kotruž bě sowjetska krajna komandantura Sakskeje 17. meje dowoliła. Próstwu za to bě 12. meje dr. Cyž na Budyskej komandanturje gardowemu kapitanej Kuzmjenkej přednjesł a wo zaměrach a wustawkach 1937 zakazaneje Domowiny informował. Kuzmjenko jemu praji, zo dyrbi krajna komandantura dźěławosći Domowiny přihłosować, dokelž je jeje skutkowanišćo wjetše hač Budyski wokrjes. Hižo 18. meje bě dr. Cyž w Chrósćicach na zhromadźiznje 30 přitomnym bywšim Domowinjanam zdźělił, zo móže zwjazk Serbow zaso dźěłać. Přitomni schwalichu serbskich naležnosćow dla list na Stalina, kotryž měješe na Čunkec statoku přebywacy sowjetski major do Moskwy sobu wzać. Kopija lista bu potom w Čěskej wozjewjena. 21. meje zapisa so hnydom dwaceći Serbow za čłonstwo Domowiny. Manfred Laduš

Po skónčenju Druheje swětoweje wójny spočatk meje 1945 njebu jenož 10. meje w Chrósćicach Domowina wozrodźena. Tež w Praze nasta dalše serbske narodne srjedźišćo.

Hižo na dnju wuswobodźenja čěskeje stolicy z fašistiskeho nadknjejstwa wječor zetkachu so tam bydlacy Serbja na nastork prof. dr. Mikławša Krječmarja, zo bychu wo přichodźe serbskeho ludu wuradźowali. Lěta 1891 w Chasowje rodźeny rěčespytnik bě teologiju, slawistiku a germanistiku na Karlowej uniwersiće studował. Po tym bě lektor serbšćiny na Praskej uniwersiće a podawaše tež němčinu na šulach čěskeje stolicy.

11. meje 1945 wojowachu sowjetske armeje 1., 2. a 4. ukrainskeje fronty w Čěskej a na Morawje hišće přećiwo wójsku němskeje wójnskeje skupiny „Srjedźa“ pod generalnym pólnym maršalom Ferdi­nandom Schörnerom. Němske jednotki spytachu so wojujo do zapadneje ­Čěskeje k ameriskej 3. armeji generala Geor­gea S. Pattona předobyć. Tale armeja bě spočatk meje z Bayerskeje a Sakskeje do zapadneje Čěskeje postupiła. Swoju ofensiwu přećiwo Němskej je 6. meje na li­niji Kamjenicy-Karlovy Vary-Plzeň-České Budějovice skónčiła.

Anzeige