Rozmach stykow z Čechami
Chróšćan zběžk zbudźi wosebitu fazu serbsko-čěskeje wzajomnosće
W prěnim lěće mojeho předsydarjenja njeje so nastupajo politiske styki do Čěskeje wjele stawało. To so w lěće 2001 njejapcy změni – a zwisowaše z politiku sakskeho knježerstwa, kotrež žołmu zawěranja zakładnych a srjedźnych šulow rozputa, štož tež srjedźnu šulu w Chrósćicach potrjechi. Hajko Kozel, zapósłanc Lěwicy w krajnym sejmje Sakskeje, pěstowaše hižo lěta wuske styki ze zastupjerjomaj čěskeho parlamenta Miroslavom Ransdorfom a Jaromírom Kohlíčekom, kotrajž so za Serbow hižo dawno intensiwnje zajimowaštaj. Jako wuraz swojeje zwjazanosće a solidarity pomhaše Kohlíček Chróšćanam při barbjenju šule.
Poezija Hrabala wušła
Z Markom Wjeńku so rozžohnowali
Zarjaduja nowy onlinowy wobchod
W Ludowym nakładnistwje Domowina (LND) mějachu minjeny tydźeń ćeže z internetnymi stronami. Potrjecheny bě serwer, na kotrymž su webstrony třoch publikacijow – Serbskich Nowin, Noweho Casnika a Rozhlada – zaměstnjene.
Budyšin (SN/BŠe). Internetne strony redakcijow LND w Budyšinje njeběchu minjeny tydźeń srjedu přistupne. „Mějachmy ćeže z našim serwerom, kotryž bě drje so při updatowanju ‚zasrěbnył‘“, wuswětli jednaćel nakładnistwa Syman Pětr Cyž. Z pomocu fachowcow pytachu zamołwići w domje za přičinu wupada. Štwórtk rano běchu wšitke tři internetne strony zaso přistupne.
„Digitalny comak“ a awtomat za hraće w zaku
Nimale kóždy z nas prawidłownje šmóratko wužiwa. Kajke strachi při tutym zdźěła ekscesiwnym wužiwanju hroža, z tym je so naš awtor zaběrał. Při swojich rešeršach je wón cyle nowe dopóznaća zdobył.
Sedźiš woměrje na konopeju. W telewizoru běži nowa serija poskićowarjow Netflix abo HBO. Ale hladaš woprawdźe? Najskerje tola jenož połojčnje. Wšako w ruce šmóratko dźeržiš. Z porstom nimale awtomatisce přez krótke wideja na Instagramje abo TikToku swipuješ. Serija běži připódla. Jednanje je kulisa w pozadku.
Wutrobnje witaj do swěta „second screena“. To woznamjenja, zo telewizor a šmóratko paralelnje wužiwaš, sy potajkim na dwěmaj wobrazowkomaj runočasnje aktiwny. Tole njeměnja jenož našu zwučenosć hladanja, ale tež wašnje, kak zamołwići filmy a serije produkuja. A mnoho ludźi je tutoho zadźerženja dla dale a bóle wot digitalnych nastrojow wotwisnych.
Hdyž je kedźbnosć wuwzaće
Mnohim z nas je ćežko, so na jednanje koncentrować. Hdyž sej film našu kedźbnosć žada abo bjez dialogow wuńdźe, spěšnje porno powěsći abo krótkemu wideju na našim šmóratku přěhraje.
Naš nowy kolega bydli w Praze
Redakcija Serbskich Nowin ma wot spočatka nowembra noweho kolegu: Lukáš Novosad, dźesać lět předsyda towarstwa čěskich přećelow Serbow „Společnost přátel Lužice“, je poł městna redaktora přewzał. Žurnalist piše hižo dwě lěće kolumnu „Z čěskim wóčkom“, tuchwilu je nimo toho redaktor časopisa „Týdenik Echo“ a na podcasće „Hej, Slované“ sobu dźěła. Ze žonu Hanu, synom Hynekom (14), dźowku Dorotu (11) a kocorom Sigismundom bydli w sewjernej štwórći Prahi. Wot tam je dźakowano bliskej awtodróze za dwě hodźinje w Budyšinje, přiwšěm so tež digitalnje na našich rańšich posedźenjach wobdźěla. Po serbiskim fotografje Bojanje Beniću je Novosad druhi kolega bjez němskeho staćanstwa. Něhdyši sobudźěłaćer za zjawnostne dźěło Narodneho dźiwadła w Praze a wudawaćel bibliofilnych knihow ma bohate nazhonjenja z wužadowacymi ludźimi. Dźewjeć lět dźěłaše jako kubłar młodych mordarjow a namócnikow, doniž so awtistam njepřiwobroći.
Žurnalizm jemu wažny
Wojerecy (AK/SN). Čitarjow w Němskej wšědnje stronu www.hoyte24.de wopytaja. Přez 400 000 přistupow wob měsac naliči regionalna powěsćowa internetna platforma. Nakładnik Siegbert Matsch (61) chce z tym lokalny žurnalizm dale wuwić. „Chcemy wo wšědnym žiwjenju pisać“, wón wuzběhny. 61lětny, kiž je w Ćisku wotrostł, wotkry hižo zahe swoju žadosć za powěsće. W serbsko rěčnej swójbje je přeco wjele tajkich słyšał. Poprawom chcyše so wón z sportowym reporterom stać, tola w NDR běše za to jenož mało městnow. Najprjedy nawukny po maturje powołanje mechanikarja. Po času we wójsku přińdźe do Budyšina a rozsudźi so za wolontariat pola „Noweje Doby“. Tam podpěrachu jeho wosebje Manfred Laduš a Měrćin Weclich při pisanju tekstow jako młody žurnalist. Předewšěm Anton Nawka, něhdyši korektor Noweje Doby, pohonjowaše jeho teksty z Wojerowskej serbšćinu, potajkim z dialektom, spisać. Po studiju žurnalistiki a sportoweje wědomosće załoži Matsch z komilitonom Frankom Treue Wojerowski tydźenik a pozdźišo Wojerowski dźenik. To běše wot měrca 1993 do junija 2025 lokalny dźěl Sakskich Nowin (Sächsiche Zeitung).
Agata serbsce po swěće wjedźe
Chatbot studija LUCIJA serbuje – měznik na polu digitalizacije
Budyšin (jp/SN). Nic jenož za mnohich šulerjow je to dobra powěsć: Skónčnje eksistuje takrjec serbski ChatGPT, z kotrymž móžeš so za wšěm móžnym wobhonić, štož chceš runje wědźeć. Je to jednory poskitk bjez wosebitych znajomosćow za kóždeho Serba a ma pódlanski kubłanski efekt. AGATA prašenja mjenujcy jenož rozumi, hdyž so w porjadnej serbšćinje zapodadźa. A tohodla kumštna inteligenca wužiwarjow k tomu namołwja. Tak maja so prócować, wobchadnu rěč njenałožować, a tež dialektalne zabarbjenja AGATA rady nima. We wobłuku prózdninskeho dalekubłanja je skupina wokoło referenta a IT-fachowca Feliksa Šołty z Berlina nowy serbski digitalny poskitk wuwiła. App ChatGPT twori technologiski zakład za serbski pendant AGATA.
Nowiny mjeńšinow so na přichod nastajeja
Jónu wob lěto zetkaja so zastupjerjo mjeńšinowych nowin na generalnu zhromadźiznu organizacije Midas. Minjene dny je słowjenska nowina w Italskej, Primorski Dnevnik, schadźowanje w europskej kulturnej stolicy Nova Gorica/Gorizia organizowała.
Nova Gorica/Gorizia (SN/BŠe). Najwjetši nadawk mjeńšinowych nowin je, w jednotliwych krajach identitu swojeho luda zachować. Ćim wažnišo je, zo nowiny a časopisy prawidłownje wuchadźeja. Čłonojo redakcijow po cyłej Europje tónle nadawk swědomiće wukonjeja. Na lětnym zetkanju Midas je dobra składnosć za wuměnu wo tym, kak so nowiny na přichod a jeho wužadanja nastajeja. Na lětušej hłownej zhromadźiznje Midas w Słowjenskej/Italskej, hdźež běchu tež Serbske Nowiny zastupjene, dźěše předewšěm wo digitalnu transformaciju a kak redakcije z njej postupuja. Dale a wjace nowinow fokusěruje so na digitalne formaty, wozjewja podcasty abo kumštnu inteligencu zapřija.
