Milan Hrabal powěda, što je kuzło Serbow, kak jeho Łužica puta a čehodla je zaso wo Serbach basnje pisać započinał
Basnik Milan Hrabal předstaji jutře, štwórtk, w Smolerjec kniharni swoju prěnju serbsku zběrku „Dótknjenja“. Lukáš Novosad je so z nim rozmołwjał.
Wěm, kak hnuty sy, hdyž nowa zběrka wuńdźe. To zawěsće hladajo na Twoju prěnju serbsku zběrku hinak njeje, abo?
Na kóždy pad je to něšto druhe, wšako so w Serbach husto zběrki wukrajnikow njewudawaja. Je to njewšědne a pozběhowace, dokelž moje basnje w rěči wuńdu, z kotrejž so wjele lět zaběram. Sym w Smolerjec kniharni tójšto prapremjerow druhich awtorow dožiwił a wěm, kak tajke zarjadowanja wupadaja. Tuž so wjeselu, zo sym to tónraz ja, kohož dla ludźo přińdu. Za mnje je to wulke dožiwjenje, tež hdyž na swojich přełožowarjow myslu, kotřiž su so jara prócowali, moje basnje zeserbšćić – štož zawěsće přelochko njebě.
Čehodla?
Dźensa před 80 lětami, 13. februara 1945, bu z najzrudnišim dnjom za saksku stolicu Drježdźany. Dotal njebu wulkoměsto nad Łobjom, kotrež bě swojich krasnych baroknych twarow dla swětoznata metropola, wot ameriskich a jendźelskich lětadłow bombardowane. Sowjetska armeja steješe hižo sto kilometrow wuchodnje nad łužiskej Nysu, hdyž aliěrowane komanda přikaza Drježdźany přez bombardowanje zničić. Dwě hodźinje do połnocy 13. februara k 14. dnju tutoho měsaca zahaji so hoberski nalět ameriskich a jendźelskich wójnskich lětadłow na z ćěkancami z wuchodneje Němskeje a ze zranjenymi wojakami přepjelnjene wulkoměsto.
Hodźinje dołho mjetachu bomby na Stare a Nowe město a na dalše bydlenske wobwody Drježdźan. Domy so sypnychu a palachu so, tohorunja hasy, dróhi a naměsta, dokelž so tež palace bomby na město mjetachu. Rano zahe 14. februara docpě dalša žołma lětadłow město a tak cyły druhi dźeń dale a tež hišće 15. februara Drježdźany njesměrnje bombardowachu. Dohromady 3 450 bombowcow wospjet na město lećeše a swoje mordarske bomby mjetaše.
Před 80 lětami, njedźelu, 7. julija 1946, po připołdnju su so w Koslowje pola Kupkec skupiny serbskich młodostnych z 23 wsow zetkali. Na kóncu wójny běše Koslow chětro zničeny. Nětko započachu młodostni hromady rozpadankow rumować. Pilnych dźěłaćerjow zawjeseli chór z Konjec/Šunowa ze spěwami, kiž potom wšitcy sobu spěwachu. Z akciju w Koslowje je so brigadowanje serbskeje młodźiny zahajiło. Ličba brigadow zwyši so na 56. Pozdźišo rozšěrichu so aktiwity na akciju „Wo naš wšědny chlěb“, kotrejež ćežišćo bě socialne polo. A bórze spěwachu w Serbach:
„Bratře, sotra, pój ty k nam,
do dźěła, brigady,
słaby je dźens kóždy sam,
mócne su brigady.“
Regina Herrmannowa z Wermsdorfa, diplomowa designerka a wuměłska rjemjeslnica, kotraž so tež ze serbskimi powěsćowymi postawami zaběra, je šěsć wšelakich puzzlow wudała. Tute su wěnowane zmijej, lutkej, připołdnicy, hadźacemu kralej, wódnemu mužej a błudničce. Kóždy ma 266 dźělow a hodźi so za dźěći runje tak kaž za dorosćenych. Dalšej puzzlej z wobrazomaj křižerskeho procesiona a jutrownymi jejkami je Załožba za serbski lud wudała. Kóždy ma 1000 dźělow.
W Lipšćanskim nakładnistwje Veles je druhi nakład Otfrieda Preussleroweje knihi „Mała wjera“ w hornjoserbskim přełožku wušoł. Štóž ju hišće nima, móže sej knihu nětko zaso kupić.
Nasćěnowu protyku „Serbske tradicije w Dolnej Łužycy, 2. dźěl 2027“ z rozkładźenjemi na zadnich stronach a z jara rjanymi fotami je Heiner Stephan wudał. Dalši kalender z titulom „Sächsische Heimat“ za přichodne lěto wuda Krajne towarstwo Sakski škit domizny z Drježdźan. Tež knižna protyka „Oberlausitzer Familienkalender 2027“ nakładnika Franka Nürnbergera je hižo na předań.
