Drježdźany (SN). GAP – to je skrótšenka Europskeje unije za zhromadnu agrarnu politiku. Wudawki EU za tutón wobłuk wučinja něhdźe 40 procentow cyłeho etata. GAP ma dwaj hłownej instrumentaj resp. stołpaj: direktne subwencije za ratarske zawody a spěchowanske srědki za wuwiwanje wjesnych kónčin.

Za planowanje GAP zamołwity gremij je agrarny wuběrk EU. Lětsa kónc junija zeńdźe so k přichodnym schadźowanju, na kotrymž wo nowych, wot lěta 2028 płaćacych spěchowanskich směrnicach wuradźuje. Zawčerawšim je rěčnik gremija a čłon EU-parlamenta Norbert Lins naćisk nowych směrnicow předstajił. Mjez druhim žada sej wuběrk wyši budget za GAP w přichodnym financnym ramiku EU kaž tež pokročowanje wupruwowaneju spěchowanskeju instrumentow. Nimo toho wotpokaza naćisk EU, direktne spěchowanje zawodow na sumu 500 000 eurow wobmjezować.

Sakski ratarski minister Georg-Ludwig von Breitenbuch (CDU) chwali nowy naćisk „jako wuwaženy. Tajki smy w tutej formje dawno hižo wot komisije EU wočakowali.“

Rom (B/SN) Zakónčace dokumenty wšěch sydom kontinentalnych konferencow k synodalnemu pućej su nětko zjawnje w interneće na stronje Němskeje biskopskeje konferency přistupne. Wobkedźbowali su so mjez druhim přinoški ze 40 europskich krajow z konserwatiwnymi a progresiwnymi pozicijemi pod hesłom „Jednota w mnohotnosći“.

Ortodoksne jutry

Kijew/Moskwa (B/SN). Jutry w ortodoksnych cyrkwjach běchu minjeny kónc tydźenja. Terminy wobliča so po julianskim abo gregorianskim kalendrje, 2025 swjećimy zrowastanjenje na samsnym dnju. Ukrainjenjo smědźachu hakle njedźelu wot ranja swjećić, dokelž njesmědźachu w nocy dom wopušćić. Ruska je jutrońčku bjez přestawki wójnu w Ukrainje dale wjedła.

Samowólnosć Chiny

Vatikan (B/SN). Knježerstwo w Pekingu je bjez wothłosowanja ze Swjatym stołom biskopa Shen Bina do Shanghaija přesadźiło, hačrunjež wobsteji wot lěta 2018 zrěčenje mjez Chinu a Vatikanom wo zasadźenju biskopow, zdźěli rěčnik Vatikana Matteo Bruni.

Přećiwo přiběracej běrokratiji

Ležiš. Měsacy dołho nimale jenož ležiš. Doma, w chorowni, potom zaso doma. Maš tak wulke bolosće, zo njemóžeš spać, njemóžeš jěsć; hdyž sej knihu wočiniš, hnydom hłowa boli. Na pjaty róžk po štyrjoch lězeš, a štožkuli sej k piću popřeješ, wuskutkuje dźěło cyły dźeń. Hdyž chceš sej wusnyć, dyrbiš so na to koncentrować. Spytaš měrnje dychać. Mysliš na městna, hdźež sy so w zašłosći derje čuł. Sym nětko horjeka na našej zahrodźe nad swójbnym statokom, hladam dele na sadowe štomy, wšitke te jabłonje, krušwiny, wišniny a slowčiny, na kotrež sym z kuzenkami a kuzinami za cyły čas dźěćatstwa łazył. Smy kóžde prózdniny wokoło 20 byli, kóžde lěto wupadaše tuž doma kaž w dźěćacym lěhwje. Steju horjeka nad zahrodu, naprawo wulke polo, hdźež je tak wysoka kukurica rostła, zo sym so w njej jako hólčk přeco zhubił a nichtó njezamó mje namakać. Steju nad našej zahrodu na pólnym puću a dodaloka hladam na wjeršk hory Svatý Hostýn a myslu na Boha. W duši měr, skónčnje móžu spać.

Dokelž je so 65lětna Italčanka sama wo swoje pozdatne prawo postarała, dyrbi nětko na 18 lět do jastwa. Wona je mjenujcy 52lětneho muža, kiž bě ju wobkradnył, přejězdźowała. Jako bě muž žonje w lěće 2024 tošu pokradnył, wona jemu sćěhowa. Jeho dosćahnywši stłóči jeho z awtom na sćěnu. Po tym zjědźe tak často přez njeho, doniž so hižo njehibaše. Na to samo wulěze, pječa zo by zwěsćiła, hač je rubježnik woprawdźe mortwy. Sudnistwo města Lucca w Toskanje žonu mordarstwa dla zasudźi. Wobsedźerka pobrjóžneje kupjele pak smě pokutu w domjacym aresće wotsedźeć.

Dopominaće so hišće na njedawne swjatki z krasnym słónčnym wjedrom? Dla toho mam ja hišće špatne swědomje. Wina na tym je fotowoltaikowa připrawa na třěše našeho bydlenskeho domu. Wšojedne hač běchmy na wulěće na Kamjenskej Pastwinej horje abo póndźelu na putniskich kemšach w Róžeńće – naša solarna připrawa njepřestawajcy jednu kilowattowu hodźinu po druhej produkowaše a najwjetši dźěl do syće wotedawaše. A tohodla bych ja bjezmała sobu na tym wina był, jeli by so milinowa syć w našim kraju sypnyła. Přetož připrawow kaž našeje je wjele w kraju, ale lědma štó milinu w tym wokomiku runje trjeba, wšako swjatki lědma štó dźěła, znajmjeńša nic zawody, kotrež bychu wjele miliny přetrjebali. Na zbožo je naš kraj milinu w susodnej Awstriskej wotbył. Tam wodu do zběrnikow klumpaja a ju pozdźišo přez turbinu zaso wotpušća.