Prěni test za stronu Babiša
Češa wola kónc tydźenja komunalne parlamenty a třećinu senata
Praha (dpa/SN/MiP). Wjace hač wosom milionow wólbokmanych w něhdźe 6 200 čěskich komunach je namołwjenych, dźensa a jutře swoje měšćanske a gmejnske rady wolić. Po dwulětnym rytmusu pak maja wolerjo lětsa nimo toho wo třećinje městnow w čěskim senaće – wyša to komora čěskeho parlamenta – wothłosować. Wólby su móhłrjec prěni lakmusowy test za dźěło knježerstwoweje koalicije pod nawodom prawicarskeho populista a miliardara Andreja Babiša, kotryž je wot lońšeho decembra w zastojnstwje. Koaliciji přisłušeja nimo najsylnišeje strony ANO, kotrejž čłon Babiš je, prawicarska strona přiwisnikow awtow Motoristé kaž tež antimigraciska strona Svoboda a přímá demokracie.
Łužica je za Čechow dźensa idealny němski paradiz
Tón raz zhladuje moje wóčko skerje na čěsko-němske poměry, w kotrychž pak maja Serbja swoju wažnu (a za někotrych najskerje překwapjacu) rólu. Dočakajće hač do kónca teksta! Wólbne wuslědki w Němskej a samo dobyće AfD su mjenujcy w Čěskej wulki zajim zbudźili. Sće wšo móžne čitali a słyšeli – wot powěsćow přez komentary a analyzy hač k wěšćenjam, kajki budźe přichod Němskeje wupadać. To wšo je logiske, dokelž je Čěska z Němskej hižo lětstotki kulturnje, ekonomisce, hospodarsce, ciwilizatorisce zwjazana. Štož so w Němskej stawa, stawa so tak abo znak w Čěskej. Nochcu na fanow abo kritikarjow AfD abo CDU abo Zelenych w Čěskej myslić a so na tych abo tamnych hóršić. Chcu někotre realne aspekty čěskeho poměra z Němskej wujasnić.
Nowy dawkna dobytki
Referendum zwrěšćił
Płaćizny zaso reguluja
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Minjene tydźenje su płaćizny za ćěriwa w čěskich tankownjach stupali. Po informacijach wobhospodarjerja tankownjow CCS běše přerězna płaćizna samo wyša hač lětsa w aprylu. Za liter bencina mějachu ludźo wjace hač 50 krónow (2,05 eurow) zapłaćić. To je wězo mjenje hač w Němskej, hladajo na snadnišu kupnu móc Čechow pak je to jara wysoka suma. Čěske knježerstwo je so wospjet z tutej situaciju zaběrać dyrbjało. Wuslědk je, zo změja wot 1. oktobra wobmjezowane płaćizny za ćěriwo w Čěskej. A tež přetrjebanski dawk za diesel ma so na jedyn měsac znižić.
Gymnaziasća najstarši zwěrjenc Čěskeje wopytali
Liberec. Dohromady 27 šulerkow a šulerjow 7. lětnika Budyskeho Serbskeho gymnazija je sej před tydźenjomaj na wulět do zwěrjenca w Liberecu dojěło. Wopyt so wuběrnje k aktualnym wobsaham wučby hodźeše a běše nimo toho dobra móžnosć, zwěrjata w jich žiwjenskim rumje a nadawki moderneho zwěrjenca bjezposrědnje zeznać. Najebać najprjedy skerje njepřihódnu wjedrowu prognozu mějachmy wulke zbožo: Hač do popołdnja swěćeše słónco, tak zo móžachmy zwěrjenc při přijomnym wjedrje wotkrywać. Tamjězba wšak wopokaza so jako woprawdźite wužadanje. Na železniskej čarje mjez Žitawu a Habrachćicami dyrbjachu padustwa kabla dla narunanski wobchad zasadźić. Přez to podlěši so planowany jězbny čas wot dweju hodźin na tři hodźiny.
Pellegrini Rusku kritizował
New York (dpa/SN). Słowakski prezident Peter Pellegrini je Ruskej w swojej narěči před Zjednoćenymi narodami wumjetował, zo z wotpohladom ciwilne cile w Ukrainje nadběhuje. Najwjace z ruskich napadow w minjenym času njeměješe „hižo žadyn wojerski zmysł“, ale wuskutkuje jeničce bědu za ciwilnu towaršnosć, rjekny Pellegrini w narěči před wěstotnej radu UN. Słowakska požada so tuchwilu wo njestajne sydło w najsylnišim gremiju UN. Wótra kritika prezidenta Słowakskeje znapřećiwja so pozicijam, kotrež kraj w Europskej uniji zastupuje. Tam wustupuje knježerstwo často Ruskej přichilene.
Lěwicarsko-populistiski ministerski prezident Robert Fico bě wospjet sankcije EU přećiwo Ruskej kritizował, dokelž tute pječa Słowakskej samej bóle škodźa hač Ruskej. Słowakska je do dalokeje měry wot ruskeje energije wotwisna. Socialny demokrat Pellegrini drje bě w zašłosći w detailach skerje Ukrainje bliski, bě pak sej z Ficom stajnje přezjedny, zo hodźi so wójna w Ukrainje jenož z pomocu měrowych jednanjow zakónčić, na kotrychž so wobě stronje wobdźělitej.
Rajsowe piwo bjez glutena
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Čěscy plahowarjo chmjela wočakuja lětsa hubjeńše žně hač zašłe lěto. Sucheho a horceho wjedra dla njezměja zwučene 6000 tonow, ale samo mjenje hač 5000 tonow surowizny, kotraž je za warjenje piwa njeparujomna. Dalši zakładny přidawk – ječmjeń – w přichodźe snano bórze wjac z wobstatkom piwa njebudźe.
Komu słuša (čěski) Ciezsyn?
Wo ruskim pospyće, Polakow a Čechow mjez sobu našćuwać
Český Těšín/Ciezsyn (SN/LuNo). Ruske prowokacije w srjedźnej Europje so kopja. W běhu minjeneho měsaca su to ryzy teroristiske napady w Němskej a Europje byli, na přikład na lětanišćo w Lipsku abo na brónjenske twornje w Pólskej, Słowakskej a Estiskej. Na wuchodnej mjezy NATO so prawidłownje truty „zabłudźa“. Póndźelu je pólske ministerstwo narodneho zakitowanja zdźěliło, zo su při pobrjohu Baltiskeho morja pola Jarosławieca ruski trut našli.
Ruske strategije prowokacije pak su tež subtilniše, kaž je so kónc žnjenca na čěsko-pólskej mjezy pokazało. Wobydlerjo we wokolinje městow Ciezsyn a Český Těšín dožiwichu w interneće wulku kampanju, w kotrejž rěkaše, zo chce Pólska dźěl Čěskeje wobsadźić. Ciezsyn je, podobnje Zhorjelcej, dźělene namjezne město, z pólskej a čěskej połojcu. Wo tute město a jeho wokolinu stej stataj něhdy wojowałoj. Dźensa – po generacijach, kiž to hinak njeznaja – njeje dźělenje hižo tema. Hač na małe wuwzaće: Přeco hišće njejstej stataj něhdźe 370 hektarow wopřijacy areal mjezy jasnje definowałoj.
Njemóža prawje čitać
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Wutoru tydźenja staj čěski minister za kubłanje Robert Plaga a hłowny šulski inspektor w Praze Tomáš Zatloukal wuslědki lońšich Pisa-testow předstajiłoj. Z nich wuchadźa, zo wjace hač štwórćina 15lětnych porjadnje čitać njemóže.
„Šulerki a šulerjo zasadnje pomałšo čitaja. Za dźěło z tekstom dyrbimy 70 procentow wjace časa zaplanować hač před dźesać lětami. Zdobom dyrbimy so wuknjacych we wučbje husćišo prašeć, hač rrozumja, štož čitaja“, rozprawja Michal Kaderka, wučer za stawizny a medialne kubłanje, kotryž nawjeduje wučersku platformu. Po jeho nazhonjenjach zamóže dźeń a mjenje šulerjow na wobsahi tekstow so koncentrować. Wosebje dołhe teksty jich wužaduja. „A tež słowoskład młodostnych je so spóznajomnje pohóršił“, Kaderka skedźbni.
