Łužica, wo tebi sonju
Ležiš. Měsacy dołho nimale jenož ležiš. Doma, w chorowni, potom zaso doma. Maš tak wulke bolosće, zo njemóžeš spać, njemóžeš jěsć; hdyž sej knihu wočiniš, hnydom hłowa boli. Na pjaty róžk po štyrjoch lězeš, a štožkuli sej k piću popřeješ, wuskutkuje dźěło cyły dźeń. Hdyž chceš sej wusnyć, dyrbiš so na to koncentrować. Spytaš měrnje dychać. Mysliš na městna, hdźež sy so w zašłosći derje čuł. Sym nětko horjeka na našej zahrodźe nad swójbnym statokom, hladam dele na sadowe štomy, wšitke te jabłonje, krušwiny, wišniny a slowčiny, na kotrež sym z kuzenkami a kuzinami za cyły čas dźěćatstwa łazył. Smy kóžde prózdniny wokoło 20 byli, kóžde lěto wupadaše tuž doma kaž w dźěćacym lěhwje. Steju horjeka nad zahrodu, naprawo wulke polo, hdźež je tak wysoka kukurica rostła, zo sym so w njej jako hólčk přeco zhubił a nichtó njezamó mje namakać. Steju nad našej zahrodu na pólnym puću a dodaloka hladam na wjeršk hory Svatý Hostýn a myslu na Boha. W duši měr, skónčnje móžu spać.
Wobaraja so podkopkam
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Wjes Zdechovice leži něhdźe 25 kilometrow zapadnje wobwodneho města Pardubice. W gmejnje bydli něhdźe 700 wobydlerjow. Někotři z nich pak zašłe nocy derje spali njejsu, woni starosća so mjenujcy wulkich podkopkow w susodstwje swojich domow dla. Tohodla su minjene dny podpisma za peticiju zběrali, z kotrejž protestuja přećiwo planowanym geologiskim přepytowanjam fachowcow. „Geologojo chcedźa z točenjemi mnóstwo mangana pod našej wjesku zwěsćić. Z peticiju pak chcemy hižo do zahajenja probowych točenjow wujasnić: Wobydlerjo Zdechovic su přećiwo wudobywanju mangana“, informuje Radomír Stříška, wjesnjanosta potrjecheneje wsy.
Šmóratka na pólskich šulach zakazaja
Što ludźi w Pólskej aktualnje zaběra? Naš kónctydźenski přehlad Was informuje.
Waršawa (dpa/SN/MG). Pólska chce wot noweho šulskeho lěta šmóratka we wšěch zakładnych šulach kraja zakazać. Knježerstwo we Waršawje je wotpowědny naćisk zakonja schwaliło. Tutón chcedźa přichodnje parlamentej dale dać. Zakazać chcedźa šmóratka wot 1. septembra. Zakładna šula traje w Pólskej do wosmeho lětnika. Planowany zakoń zakazuje wužiwanje mobilnych telefonow a druhich nastrojow, z kotrymiž móža dźěći zwuk a wobrazy natočić, za čas wučby a w přestawkach. Zakoń ma za statne kaž tež priwatne šule płaćić, kaž kubłanske ministerstwo zdźěla. Wuwzaće: šmóratko je we wučbje trěbne. Nimo toho stej wěstota a strowota móžnej přičinje za wosebite rjadowanja. Kubłanska ministerka Barbara Nowacka rjekny, zo reaguje jeje ministerstwo z namjetom na próstwy wučerkow a wučerjow. Nimo toho je połojca pólskich šulow tajke rjadowanje hižo dobrowólnje zawjedła.
„Protestny“ njeskutk wuspěšny
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Nimale 120 lět dołho wustajachu w bazilice w čěskim městačku Jablonné v Podještědí nop swj. Zdislavy. Dnja 12. meje pak pokradny 35lětny muž we wječornych hodźinach drohotny dźěl Zdislavineho ćěła, dokelž njeběše z tym přezjedny, zo sej jón kóždy wobhladać móže. Policiji poradźi so skućićela krótko po njeskutku wuslědźić a zajeć. Tón pak běše relikwiju hižo zabetonował, dokelž chcyše ju w bliskej rěce pochować.
Mjeztym je so restawratoram na zbožo poradźiło, nop z betonoweho jastwa wuswobodźić. Zašłu wutoru rozsudźi komisija zastupjerjow cyrkwje, policije a pomnikoškita, zo nop w cyrkwi hižo wustajić nochcedźa. Po tymle wuradźowanju zdźěli Petr Rajt, nawoda policije sewjeročěskeho wobwoda Česká Lípa, zo policija relikwiju cyrkwi wróći. A tak so tež sta.
Šmjatki sudetskich Němcow dla
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Swjatkownu njedźelu popołdnju zetkaštaj so čěski prezident Petr Pavel a bayerski ministerski prezident Markus Söder w Praze. Po zeńdźenju njewozjewještaj politikarjej zhromadnu nowinarsku zdźělenku. Söder pak informowaše na platformje X, zo staj Čěska a Bayerska nowy kapitl zhromadneho dźěła zahajiłoj, kotremuž měłoj so krajej hišće intensiwnišo wěnować. Wosebje nastupajo kubłanje, wědomosć a wobchad wobdźěleja so Češa a Bayerojo na tójšto hranicy přesahowacych projektach. Do swojeho termina na Praskim hrodźe bě Söder na zetkanju sudetskich Němcow w Brnje porěčał.
Nop swjateje pokradnył
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Tydźenja wutoru je paduch z cyrkwje w Jablonném v Podještědí blisko sakskeje mjezy drohotnu relikwiju pokradnył. Skućićel rozpači zamk witriny a wza nop swjateje Zdźisławy sobu. Zastojnicy policije wšak jeho na wideju dohladowanskeho systema derje spóznachu. Wutoru wječor krótko do napoł sedmich běchu padustwa dla telefonat dóstali.
Duchowny bě na spočatku Božeje mšě dyraj zasłyšał a krótko po tym ćěkaceho muža wuhladał. Dokelž wotměwachu so w měsće dalše zarjadowanja, bě mjenje ludźi hač hewak kemši přišło. Po wšěm zdaću bě skućićel z tym ličił, praji Praski arcybiskop Stanislav Přibyl. „W jednym z pódlanskich wołtarjow je z lěsycu škitany row swjateje Zdźisławy. Na wołtarju před lěsycu běše hač do wčerawšeho nop swjateje wustajeny“, wón znazorni.
Susodźa inwestuja miliardy za nowe brónje
Wójsko wostanje hłowna tema powěsćow zašłeho tydźenja w Pólskej
Waršawa (dpa/SN/MG). Rozsud USA, brigadu 4000 wojakow do Europy njepósłać, Pólsku njepotrjechi. Zamylace rozprawy wšelkich nowinow wo tym je pólske knježerstwo dementowało. „Ličba US-ameriskich wojakow w Pólskej mjeńša njebudźe“, zakitowanski minister Władysław Kosiniak-Kamysz we Waršawje rjekny. Po jeho wuprajenjach kraj samo zaměrnje na tym dźěła, ličbu wojakow zwyšić. Wice-premierminister Cezary Tomczyk je rozprawam tohorunja znapřećiwił: „To wěrno njeje. Tuta zdźělenka potrjechi Němsku. Wona Pólsku njepotrjechi“, wón na platformje X pisaše. Prezident USA Donald Trump planuje, dohromady 5000 wojakow ameriskeho wójska z Němskeje wotćahnyć. Rozprawy wšelkich medijow USA su nětko tomu přinošowali, zo hladajo na ličbu wojakow po wšej Europje wěsty njeměr knježi.
Namóc na kopanišću
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Na derbyju mjez Praskimaj koparskimaj klubomaj Slavia a Sparta je sobotu wječor k bijeńcy dóšło. Stotki přiwisnikow Slavije ćěrjachu w domjacym stadionje Eden štyri mjeńšiny do kónca hry z pyrotechniku přez hrajnišćo na stronu fanow přećiwniskeho mustwa. Swětłowe rakety mjetajo nadpadnychu wjacorych fanow a tež hrajerjow, kaž na přikład Jakuba Surovčíka, wrotarja Sparty. Na to wopušćichu koparjo Sparty stadion, dokelž so hižo wěsći nječujachu. Šef předsydstwa Slavije Jaroslav Tvrdík wozjewi, zo hru hižo njedohraja.
Wojacy, kontrole a lěsny woheń
Tole ludźi w Pólskej tuchwilu zaběra
Waršawa (dpa/SN/MG). Po tym zo bě prezident USA Donald Trump připowědźił, zo chce 5 000 wojakow USA z Němskeje wróćo zwołać, je Pólska swoju zwólniwosć zwurazniła, wjace ameriskich wojakow přiwzać. „Mamy za to trěbnu infrastrukturu“, rjekny prezident Karol Nawrocki na wopyće pola pólskeho wójska w Litawskej. „Budu Trumpa wo to prosyć, wojakow dale w Europje stacioněrować.“ Do kotreho kraja Trump swojich wojakow přepołoži, pak wón sam rozsudźi. Při nastupnym wopyće Nawrockeho zašłu nazymu bě Trump prawicarsko-konserwatiwnemu prezidentej slubił, ličbu wojakow w Pólskej njepomjeńšić. Tuchwilu je w Pólskej nimale 10 000 wojakow USA stacioněrowanych, rjekny Nawrocki.
Babiš a Zelenskyj so zetkałoj
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Čěski premier Andrej Babiš je so zašłu njedźelu z ukrainskim prezidentom Wolodymyrom Zelenskym zetkał. Składnosć k tomu měještaj politikarjej na kromje wjerškoweho zetkanja Europskeho politiskeho zjednoćenstwa w Jerjewanje. Rozmołwa traješe nimale hodźinu a Babiš po tym zwurazni, zo sej wobaj bórzomny kónc wójny přejetaj. Posledni raz bě Babiš Zelenskeho w lěće 2019, hišće do wudyrjenja wójny w Ukrainje, zetkał. Wulke prašenje při rozrisanju konflikta mjez Ruskej a Ukrainu je, štó móhł měrowe jednanja nawjedować. „Europska unija dyrbi z woběmaj stronomaj jednać. Nadźijamy so, zo so USA a Iran w zwisku z Hormuskim přeliwom dojednaja. Hdyž tam měr knježi, móže so Trump zaso na swoju wodźacu rólu jako wujednar mjez Ruskej a Ukrainu koncentrować“, je čěski premier přeswědčeny. Ruska mjenujcy wotpokazuje, zo wodźacy politikarjo Europy při rozrisanju konflikta aktiwnje sobu dźěłaja.
