Přećelstwo mjez Pólskej a Ukrainu w krizy

Městnosć. Pólsko-ukrainske přećelstwo, kotrehož najwidźomniše znamjo běše přiwzaće wjace hač miliona ukrainskich ćěkancow w lěće 2022 w priwatnych domach Polakow, tči aktualnje w najhłubšej krizy minjenych štyrjoch lět.

W meji bě prezident Ukrainy Wolodymyr Zelenskyj rozsudźił, jednomu z bataljonow, kiž přećiwo Ruskej wojuja, mjeno „Rjekojo UPA“ dać. UPA bě ukrainska zběžkarska armeja, kotraž je za čas Druheje swětoweje wójny a w lětach po tym přećiwo Sowjetskemu zwjazkej wojowała. Zdobom pak je jednotka genocid w regionach na zapadźe Ukrainy wukonjała, kotrež tehdy k Pólskej słušachu: W organizowanych akcijach přećiwo pólskej ludnosći zamordowachu ukrainscy nacionalisća něhdźe 100 000 Polakow, tež Židow, tež w kooperaciji z němskimi nacistami.­ Tuta prowokacija z ukrain­skeje strony je w Pólskej emocionalnu reak­ciju wuwabiła. Pólski prezident Karol­ Nawrocki­ je Wolodymyrej Zelenskemu najwuznamniše wuznamjenjenje Pólskeje, rjad Běłeho worjoła, woteznał, kiž bě jemu jeho předchadnik spožčił.

Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej

Praha. Hišće do wulkich prózdnin překwapi čěske kolije wobhospodarjowace předewzaće České dráhy (ČD) pasažěrow z nowym poskitkom. Dwójce wob dźeń jězdźa nětko ćahi z Prahi do Kopenhagena. Po jenož dwanaćehodźinskej jězbje móža pućowacy hižo po danskej stolicy dundać. Komfortabelnu jězbu z ćahom zaručeja nowe wagony typa ComfortJet. W lěćnych měsacach je přidatnje nócny ćah po puću.

„Jězby z ćahami za dalokowobchad su tuchwilu po cyłej Europje jara woblubowane. Naš europski projekt tutomu wuwiću wotpowěduje. Zwoprawdźamy jón hromadźe ze statnymaj železnicomaj Němskeje a Danskeje“, informuje rěčnica ČD Vanda Rajnochová. 14. junija su zastupjerjo železnicow, mjez nimi tež němski wobchadny minister Patrick Schnieder, nowu železnisku čaru za wysoke spěšnosće zahajili, kotraž słuša k pilotowym projektam Europskeje unije.

Swětowe koparske mišterstwo traje lětsa tak dołho, zo by čłowjek na to tukał, zo su hižo nimo. Ale ně, mamy woprawdźe hišće jedyn tydźeń z kopańcu. Dokelž su Češa a runje tak Němcy turněr hižo dawno wopušćili, dyrbi kóždy Serb kaž kóždy druhi fan na swěće za team być, kiž je woprawdźe wažny – za dobru hru. A tajke su byli a hišće snano budu. Hdyž pak na swětowe mišterstwo hladam, přemysluju tež wo Europeadźe. Nic wo zašłej, kotruž sym jako wulki swjatk dožiwić směł, a tež nic jenož wo přichodnej za dwě lěće. Přemysluju powšitkownje wo tym, što tutón turněr w Serbach a za Serbow najskerje rěka.

Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej

Praha. Nahuat Pipil su indigeny lud w El Salvadorje. Jich prjedownicy su před něhdźe tysac lětami z Mexika na teritorij dźensnišeho małeho srjedźnoameriskeho stata zapućowali. Poprawom su woni přiwuzni Actekow. W El Salvadorje pak wuwichu w běhu lětstotkow swójsku kulturu a rěč. Woboje su w ertnej formje přichodnym generacijam dale dawali.

Čěscy wědomostnicy nětko stawizny a rěč tohole małeho luda dokumentuja. Hispanistka Athena Alchazidu z Masarykoweje uniwersity w Brnje často w El Salvadorje­ přebywa, zo by so tam z poslednimi znajerjemi tradicijow Nahuat Pipil zetkawała. Na tajkich zetkanjach wona zhoni, zo hraja skorpawy wěstych mórskich šlinkow w kulturje indigeneho luda wažnu rólu. „Actekojo wužiwachu skorpawy jako truby, z kotrymiž připowědowachu swojim sobučłowjekam wažne podawki. Tutón nałožk namakach tež pola Nahuat Pipil w El Salvadoru“, wědomostnica­ wuzběhuje.