„Njezrozumliwe a njepřistojne“
Přisłodźenja prezidenta USA Afghanistana dla Polakow hłuboko ranja
Waršawa. Polakow hłuboko ranił je prezident USA Donald Trump ze swojimi přisłodźenjemi nastupajo wobdźělenje zwjazkarskich krajow USA we wójnje w Afghanistanje. Minjeny kónc tydźenja bě Trump ameriskemu sćelakej Fox News rjekł, zo dyrbjachu we wójnje w Afghanistanje přewažnje wojacy USA wšu ćežu njesć. Porno tomu su wojacy zwjazkarskich krajow zwjetša zboka stali a wojowanjam přihladowali.
W prózdnjeńcach rysowanki našli
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Archeologojo su w Morawskim krasu něšto namakali, štož je za čěske stawizny přewšo wuznamne. Prěni króć su w jednej z mnohich prózdnjeńcow w tamnišej kónčinje prastaru rysowanku wotkryli. Po měnjenju skupiny mjezynarodnych slědźerjow je wona 14 000 do 15 000 lět stara a słuša do kultury Magdalénjanow. Tuta archeologiska kultura je na kóncu poslednjeje lodoweje doby wosebje w zapadnej Europje swoje slědy zawostajiła. Na Morawje běchu tehdomniši wobydlerjo hłowu a šiju konja do kamjenja dypali. Rysowanka pokazuje, zo njeje figuratiwne wuměłstwo w prózdnjeńcach jenož zapadoeuropska wosebitosć, fachowcy w nowinarskej zdźělence pisachu. Wuslědk swojich dalšich přepytowanjow su slědźerjo w fachowym časopisu Journal of Paleolithic Archaeology wozjewili.
Čěska zniži płaćiznu miliny
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Praze
Praha. Čěskemu hospodarstwu so zaso lěpje wjedźe. To pokazuja konjunkturne ličby třećeho kwartala zašłeho lěta. Industrija pak bědźi so dale ze strukturelnymi ćežemi – najwjetši problem je špatna energijowa eficienca. Zastupowacy nawoda čěskeje wikowanskeje komory je njedawno we wšelakich medijach wo tym informował, kak chce knježerstwo z problemom wobchadźeć. W hospodarskim programje noweho čěskeho knježerstwa steji kmanosć, z wukrajnymi předewzaćemi konkurować, na prěnim městnje. Hižo w decembru bě minister za industriju a wikowanje Karel Havlíček (ANO) najbóle palacy problem narěznył, kotryž haći wuwiće čěskich firmow: „Po štyrjoch lětach Fialoweho knježerstwa mamy w Čěskej republice najwyše płaćizny za milinu Europskeje unije. Wot spočatka noweho lěta pak čakaja wobydlerjo a firmy na niše płaćizny.
Azyl ministra Polakow zaběra
Waršawa wumjetuje Zbigniewej Ziobrej překřiwjenje milionow eurow
Waršawa. Pohlad do pólskich medijow tele dny pokazuje na politiski skandal, kotryž kraj hižo dlěje zaběra, kiž pak je naraz zaso přewšo aktualny: Ćeknjenje bywšeho justicneho ministra Zbigniewa Ziobra do Madźarskeje. 55lětny bě loni do Budapesta ćeknył a je tam 22. decembra wot madźarskeho ministerskeho prezidenta Viktora Orbána politiski azyl dóstał.
Přeslědźa sćěhi tattoowow
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Tetowěrowanki njezawostajeja jenož na koži čłowjeka swoje slědy, ale wosłabjeja tež jeho imunostny system. Nimo toho móža pigmenty barbidłow skutkownosć šćěpiwow wobmjezować. To pokazuje studija mjezynarodneje skupiny wědomostnikow, w kotrejž tež biologojo čěskeje Akademije wědomosćow sobu dźěłaja.
„Tyza pandory“ wočinjena
Pólske medije reaguja na spektakularnu akciju USA we Venezueli
Waršawa. Reakcije pólskich medijow na zawlečenje prezidenta Venezuele Nicolása Madura a jeho mandźelskeje přez wójsko USA dopokazuja, zo je susodny kraj dale hłuboko pačeny: do přiwisnikow prezidenta USA Donalda Trumpa a jeho kritikarjow. Wotpowědnje swojemu politiskemu wusměrjenju nowiny a rozhłosowe sćelaki wo tym rozprawjeja.
Liberalne medije kaž Rzeczpospolita su sej wěste, zo bě akcija wójska USA we venezuelskej stolicy Caracasu jasne ranjenje prawa ludow. „USA wočinja ‚tyzu pandory‘“, piše politologa Marek Budzisz w swojim přinošku w Polityce. Wašnje, problemy namócnje rjadować, je typiske za diktatorow a njemóže přichod mjezynarodnych poćahow na swěće być, wón potwjerdźa. Druzy móhli sej přikład brać a swojich słabšich susodow tohorunja nadpadnyć.
Měniće to ze serbšćinu serioznje?
Najebać tysaclětne dobre susodstwo mjez Serbami a Čechami su někotre wěcy, wo kotrychž njewěm, hač móžemy so dorozumić. Na přikład zwólniwosć, maćernu rěč w zjawnosći deklaratiwnje (konsekwentnje) wužiwać. W situacijach, hdyž njeje wažna, hdyž za dorozumjenje němčina dosaha, ale hdyž je runje tohodla serbšćina jako symbol wažniša. Hdyž je to znamjo za druhich, za swojich, ale runje tak za Němcow, zo to rěčnik z maćeršćinu chutnje měni. To je zasadny rozdźěl mjez wuspěchom čěskeho a serbskeho narodneho wozrodźenja a mjez dźensnišej situaciju pola tych a pola tamnych. Tři přikłady chcu naspomnić:
Češa so na 2026 wjesela
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Wjetšina wobydlerjow Čěskeje wočakuje, zo budźe lěto 2026 runje tak dobre kaž zašłe, snano samo hišće lěpše. Nimale 80 procentow ludźi wuchadźa w nowym lěće z pozitiwneho wuwića, skoro połojca Čechow liči samo z polěpšenjom swojeho žiwjenja, zwěsćichu slědźerjo woprašowarnje NMS. Tři lěta mjeztym naladu ludźi w susodnym kraju přepytuja a lětsa su sej přezjedni, zo je to najlěpši wuslědk tutych třoch lět. Ale je tež ludźi, kiž tak optimistisce do přichoda njehladaja. „To su zwjetša ludźo, kiž su sami a nimaja swójbu abo přećelow. Smy so do hód ludźi prašeli, kak swjate dny swjeća a wuslědk je, zo su ludźo, kotřiž bjez swójbnych swjeća, bóle pesimistiscy“, wě Tereza Friedrichová wot NMS.
Wignety a jězdźenki dróše
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. W nowym lěće dyrbja pućowacy w susodnym kraju hłubšo do swojeje móšnje přimnyć. Za wužiwanje awtodróhow zapłaća wodźerjo wot 1. januara 2 570 krónow (106 eurow) wob lěto. To je 130 krónow wjace hač dotal. Wignety za měsac budu 480 krónow (20 eurow) płaćić a tež za dźesać dnjow abo za jedyn dźeń dyrbja šoferojo z wyšimi płaćiznami ličić. Dźeń na čěskich awtodróhach płaći 230 krónow (9,50 eurow) a dźesać dnjow 300 krónow (12,50 eurow). Wyše płaćizny potrjechja tež tych, kiž su radšo z Čěskej železnicu po puću. Woni dyrbja přichodne lěto 221 krónow (9,10 eurow) za 100 kilometrow zapłaćić. Priwatny poskićer RegioJet pak swoje płaćizny njezwyši.
Čěska ma nowe knježerstwo
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Čěski prezident Petr Pavel je Andreja Babiša wutoru tydźenja jako noweho premierministra susodneho kraja spřisahał. Na krótkim swjatočnym zarjadowanju přispomni Pavel, zo bě sej Babiš sam puć za swoje pomjenowanje rubał. Nowy premier bě mjenujcy tydźeń do toho rozrisanje za hrožacy konflikt zajimow wozjewił. Wón chce swój koncern Agrofert do njewotwisneho rukowaćelstwa přetworić. Tak njezměje čas žiwjenja hižo kontrolu nad koncernom.
Petr Pavel podšmórny, zo wočakuja Babiša a jeho knježerstwo ćežke časy. „Dyrbimy cyły retomas problemow rozrisać, a to njebudźe so wobydlerjam našeho kraja lubić. Rozrisanja žadaja sej wiziju a zmužitosć. Nimo toho njesměmy na swojich partnerach w EU a NATO dwělować“, přispomni prezident. Njezaběrajo so ze słowami Pavela zdźěli Babiš: „Slubju wšěm wobydlerjam, zo budu za jich zajimy wojować, a to nic jenož doma, ale wšudźe na swěće. Budu za to wojować, zo stanje so Čěska z najlěpšim městnom na našim planeće a zo naša politika wšěm wobydlerjam tyje.“
