Ludličenje w Čěskej

pjatk, 09. apryla 2021 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Po dźesać lětach wotměwa so w Čěskej zaso ludličenje. Sobotu tydźenja zahajene traje wone hač do 11. meje. W prěnimaj tydźenjomaj móža so daty Čěskemu statistiskemu zarjadej (ČSÚ) online sposrědkować. Po tym dyrbi so ČSÚ wupjelnjeny ćišćany naprašnik připósłać. Jeho direktor Marek Rojíček rjekny, zo bu tónkróć praktikowane wašnje ludličenja někotre razy testowane a zo su statistiskemu zarjadej přewostajene podaća před kybernetiskimi atakami derje škitane. „Smy so prócowali, njejednoru wěc nastupajo mnóstwo informa­ci­jow kaž tež sensibelnosć prašenjow wobydlerjam sčinić tak zlutniwje a zrozumliwje kaž jenož móžno.“ Na ludličenju so wobdźělić je winowatosć wšěch woby­dlerjow kraja, kotrychž je njecyłych 10,7 milionow. To płaći tohorunja za wukrajnikow, hdyž w Čěskej stajnje bydla. Za­zběh ludličenja online je wšak šmotawy był. Lědma zahajeny, kompjuterowy system wupadny, najskerje přećeženja dla. Nětko pak bjezporočnje dźěła, wobkruća direktor ČSÚ Marek Rojíček. Dotal buštej po jeho słowach přibližnje dwaj milionaj naprašnikow online wupjelnjenej.

Kemše lětsa pod hołym njebjom

srjeda, 07. apryla 2021 spisane wot:

Marek Krawc rozprawja za Serbske Nowiny z čěskeje stolicy

Praha. Škitne naprawy a nuzowy staw charakterizowachu tež lětuše jutry w Čěskej. Wobydlerjam susodneho kraja bě mjenujcy tež za čas swjatych dnjow zakazane, swój domjacy wobwod wopušćić a swójbnych w druhich kónčinach kraja wopytać. Woblubowaneho koledowanja – zběranja jutrownych chłóšćenkow w kruhu přećelstwa abo pola susodow, kaž tež šwikanja žonow a holcow ze samoplećenymi jutrownymi witkami – dyrbjachu so kaž hižo loni wzdać. Tak wěnowaše so wjetšina Čechow sportej a ćělnemu derjeměću. Słódkosće, ju­trow­ne jejka, mazanec – pječwo, kotrež je němskemu wosuškej podobne – a ná­divka, nakid z kurjeneho mjasa, jejow a młodych kopřiwow, mějachu jutry pola wjetšiny Čechow jako tradicionalne swjedźenske speciality sydać. Tuž walachu so ludźo lětsa hakle jutrownu sobotu po cyłym kraju do nakupowanišćow, zo bychu so tam ze wšěm trěbnym zastarali. Knježerstwo bě mjenujcy spočatk minjeneho tydźenja rozsudźiło, zo wostanu wobchody ze žiwidłami wulki pjatk za­wrjene.

W luksusowym eksilu ćerpjeć

štwórtk, 01. apryla 2021 spisane wot:

Vatikan dweju bywšeju pólskeju biskopow zatajenja dla chłostał

Waršawa. Vatikan je dweju pólskeju biskopow chłostał, dokelž staj pady splažneho znjewužiwanja dźěći a młodostnych přez duchownych w swojimaj diecezomaj zatajiłoj. To je diplomatiske ­zastupnistwo Vatikana we Waršawje zdźěliło. Emeritowany arcybiskop Sławoj Leszek Głódź (76) z diecezy Gdańsk a bywši biskop diecezy Kielce Edward ­Janiak (68) njesmětaj hižo dlěje w swojim biskopstwje bydlić. Nimo toho staj ze wšitkich zjawnych nabožnych swjatočnosćow a swětnych zetkanjow wuzamknjenaj. Nic naposledk mataj „přiměrjenu sumu pjenjez“ załožbje swj. Józefa přewostajić, kotraž pomha woporam seksualneho znjewužiwanja. Woběmaj wumjetuja, zo njejstaj pady znjewužiwanja wotkryłoj, byrnjež nadawk k tomu měłoj.

Čěska liči swojich wobydlerjow

srjeda, 31. měrca 2021 spisane wot:

Marek Krawc rozprawja za Serbske Nowiny z čěskeje stolicy

Praha. Zrudźaca powěsć je so póndźelu po cyłym susodnym kraju roznjesła – Petr Kellner, znaty předewzaćel a najbohatši Čech je minjenu sobotu w sewjeroameriskej Alasce při tragiskim njezbožu žiwjenje přisadźił. 56lětny zahorjeny sněhakowar a přiwisnik heliskiinga (po skoku z helikoptera nahły zjězd na sněhakach z hory) chcyše sej za to z dalšimi pjeć znatymi z helikopterom na wjeršk hory dolećeć. Po puću na horu pak měješe mašina hawariju. Wuchowanske mocy, došedši někotre hodźiny pozdźišo na městno njezboža, namakachu tam jeničkeho přežiwjeneho a pjeć smjertnych woporow, mjez nimi Petra Kellnera a Benjamina Larochaixja, dalšeho čěskeho wobchodnika.

Praha (dpa/SN). Čěski miliardar Petr Kellner je při znjezboženju helikoptera w starobje 56 lět žiwjenje přisadźił. Wón bě pječa najbohatši Čech. Njezbožo sta so minjenu sobotu na helikopterowo-skijowej turje njedaloko lodowca Knik w Alasce, kaž zamołwite zarjady USA zdźěleja. Při njezbožu zemrěchu štyri wosoby, mjez nimi pilot. Dokładne wobstejnosće njezboža njejsu znate. Kellnera chcedźa w najwušim kruhu swójby pochować, powěsćernja ČTK rozprawja, powołujo so na rěčnicu jeho inwestmentoweje skupiny PPF.

Při tajkich turach dowjezu sněhakowarja z helikopterom na wjeršk hory, zo móhł wottam do doła smalić. To njeje jenož jara drohe, ale škodźi tež wobswětej. W najwjetšim dźělu europskich horin je to mjeztym zakazane.

Zamóženje Kellnera trochuja na 15 miliardow eurow. PPF je wobdźělena na Łužiskim brunicowym předewzaću LEAG. Nimo toho inwestuja w Ruskej, Chinje, medijowych předewzaćach a priwatnych telewizijnych sćelakach. Kellner bě so 1964 w sewjernej Čěskej narodźił. Wón zawostaji štyri dźěći.

Chcedźa miliony ludźi šćěpić

wutora, 30. měrca 2021 spisane wot:
Waršawa (dpa/SN). Pólska chce hač do kónca junija znajmjeńša dźesać milionow ludźi pře koronawirus šćěpić, kaž rěčnik knježerstwa Piotr Mueller we Waršawje připowědźi. „Myslu sej, zo budźe ličba hišće wjetša, sym pak z tajkej prognozu skerje kedźbliwy“, rjekny Mueller zjawnoprawniskemu telewizijnemu sćelakej TVP. W kraju su dotal 3,86 z cyłkownje 38 milinow wobydlerjow znajmjeńša jónu šćěpili. Nimale dwaj milionaj ludźi ma mjeztym druhe šćěpjenje. W kraju registrowachu naposledk wšědnje 30 000 dalšich infekcijow. Nimale 30 000 pacientow lěkowachu wčera w chorownjach, 850 wjace hač njedźelu. Něhdźe 3 000 z nich dyrbja z kislikom zastarać. Fachowcy z tym liča, zo so połoženeje w chorownjach dale přiwótři, dokelž pobrachuja medicinski personal, łoža a nastroje k zastaranju z kislikom. Častodosć dyrbja chorobne awta z pacientami wot jedneje chorownje k druhej jězdźić, zo bychu swobodne łožo namakali. Strowotniske ministerstwo rozmysluje, pacientow z helikopterami do mjenje potrjechenych kónčin transportować. W Pólskej je dotal 52 000 ludźi koronawirusa dla zemrěło.

Słowakski premier nětko minister

póndźela, 29. měrca 2021 spisane wot:

Bratislava (dpa/SN). Słowakski ministerski prezident Igor Matovič je wčera njewočakowano připowědźił, zo na dobro financneho ministra Eduarda Hegera wotstupi a zdobom toho zastojnstwo přewozmje. Změnu na čole knježerstwa běchu po wuradźowanju třoch z cyłkownje štyrjoch koaliciskich stron připowědźili. Tydźenje trajaca knježerstwowa kriza w Słowakskej móhła tak najprjedy raz přewinjena być.

44lětny Heger, kiž přisłuša Matovičowemu hibanju „Jednori ludźo a njewotwisne wosobiny“, je potwjerdźił, zo chcył ze wšitkimi dotalnymi koaliciskimi partnerami rozmołwy wjesć. Hišće dźensa wočakowaše jeho statna prezidentka Zuzana Čaputová, kotraž ma po wustawje prawo, noweho ministerskeho prezidenta powołać.

Koalicija štyrjoch stron bě so w zwadźe wo prawym puću w koronapandemiji do ćežkeje krizy dóstała. Naposledk bě w běhu něšto dnjow 16 čłonow knježerstwa wotstupiło. Matovičej wumjetuja, zo je na wulkej ličbje zemrětych sobu wina.

Paragraf pólskeho chłostanskeho zakonika zbudźa mjezynarodny zajim

Waršawa. Hladajo na drastisce přiběracu ličbu natyknjenjow z koronu w Pólskej naprawy přećiwo wirusej zaso přiwótřa. Wot jutřišeho dyrbja wobchody meblow a twarske wiki na dwaj tydźenjej zawrěć, je minister za strowotnistwo Adam Niedzielski wčera wukazał. To samsne płaći za frizerske salony a kosmetiske studija. Tež pěstowarnje a žłobiki zawru. Wuwzaća płaća za hladanje dźěći medicinskeho personala a wěstotnych mocow. Tež Bože mšě nastupajo płaća nowe wobmjezowanja: Dowoleny je jedyn kemšer na 20 kwadratnych metrow. Biskopja su mjeztym připowědźili, zo chcedźa so z listom na wšitke wosady wobroćić a wěriwych namołwjeć, zo měli wukaz konsekwentnje dodźeržeć. Woblatko při swjatym woprawjenju dyrbjeli jenož hišće do ruki wudźěleć a nic, kaž je to mjez ­Polakami z tradiciju, na jazyk połožić.

Ličba koronainfekcijow je w susodnym kraju dźensa z 35 143 padami nowy rekord docpěła. Hakle wčera běchu 34 151 nowych natyknjenjow zwěsćili.

Přibytk e-awtow

pjatk, 26. měrca 2021 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Kónc minjeneho lěta bě w Čěskej 6,13 milionow wosobowych awtow registrowanych. Z nich jězdźi ně­hdźe 126 000 wozydłow z hybridnym pohonom, na přikład po systemje bencin-płun, płun-elektriku atd. To publikuje powěsćernja čtk, powołujo so na čěski Centrum za wobchadne slědźenje. Wotbytk nowych wozydłow bě wšak loni wo cyłych 19 procentow niši hač lěto do toho. Najwjetši přibytk zwěsćichu pola elektroawtow, kotrychž běchu porno předchadźacemu lětu 90 procentow wjace předali, tak zo wučinja jich wobstatk nětko 7 103 jězdźidła. Najbóle prašane běchu Škodowki, sćěhuja e-jězdźidła ­Tesla a Hyundai.

Při nadróžnych wobchadnych njezbožach je loni w Čěskej 460 wosobow žiwjenje přisadźiło, 87 mjenje hač lěta 2019. Zdobom je to najmjeńša ličba smjertnych wobchadnych woporow wot lěta 1961, z kotrehož so statistika wobchadnych njezbožow wot policije zaměrnje wjedźe. Spadnyła je tež ličba ćežkozranjenych, kotrychž bě 1 807, tuž 303 mjenje hač 2019. K tomule pozitiwnemu wuwiću je hłownje koronakriza přinošowała, kotraž bě wosebje w nalětnich měsacach wobchad na dróhach jara wobmjezowała.

Zrudna přewaha

štwórtk, 25. měrca 2021 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). W susodnej Čěskej je loni přibližnje 20 000 ludźi wjace zemrěło, hač so dźěći narodźiło. To bywa najwjetša přewaha mortwych nad porodami wot lěta 2000, přispomnja Čěski statistiski zarjad (ČSÚ) k wobstejnosći a mjenuje jako hłownu přičinu negatiwneho wuwića koronapandemiju a naprawy přećiwo njej. Njedźiwajcy toho je ličba wobydlerjow kraja wo 7 838 na 10,702 milionaj zrostła, dźakowano wšak bjezwuwzaćnje migraciji z wukraja.

Cyłkownje je loni w Čěskej 129 289 ludźi zemrěło, 15 procentow wjace hač lěta 2019 a zdobom najwjace wot lěta 1987 w Čechach a na Morawje. Přede­wšěm w štwórtym kwartalu je nadpřerěznje wjele ludźi zemrěło, tak w nowembru 15 800, w oktobru a decembru stajnje 14 200.

Loni je wšo hromadźe 110 200 dźěćatkow na swět přišło, štož je něhdźe 2 000 mjenje hač lěta 2019. Nastupajo ličby kwasow je po šěsć lět trajacym rosće tohorunja spad nastał – zmandźelenjow je loni 45 500 było, štož je w přirunanju z lětom do toho nahladny minus wo 9 455. Zdobom zregistrowa ČSÚ porno lětu 2019 tež něhdźe 2 400 mjenje rozwodow – zarjady su minjene lěto přiwšěm 21 700 mandźelstwow rozwjazali.

nawěšk

nowostki LND