Pólska: Su nas diskriminowali

wutora, 20. awgusta 2019 spisane wot:

Waršawa sadźa debatu wo wójnskim wotškódnjenju na dnjowy porjad

Waršawa (dpa/SN). Krótko do 80. róčnicy wudyrjenja Druheje swětoweje wójny Pólska skorži, zo měješe při wupłaćenju reparacijow jasne njelěpšiny. Pólski wonkowny minister Jacek Czaputowicz rjekny w rozmołwje z powěsćernju dpa, zo je při wotškódnjenju wot Němskeje nadpadnjenych krajow „pobrachowaceje zasadneje fairnosće“ było. Pólska bu w tym procesu diskriminowana.“

Byrnjež Pólska wosebje jara pod nadpadami a okupaciju nacijoweho režima ćerpjeć dyrbjała, bě jeje podźěl na wotškódnjenjach „minimalny“. „Su kraje, kotrež běchu wo wjele mjenje zhubili, su pak wo wjele wjace kompensacije dóstali. Je to w porjadku?“, so Czaputowicz praša. „Centralne prašenje je, hač su z Pólskej přirunujo z druhimi krajemi fairnje wobchadźeli.“ Wuraznje mjenowaše wón Francosku a Nižozemsku.

Kijew reaguje

wutora, 20. awgusta 2019 spisane wot:

Kijew (ČŽ/K/SN). Ukrainski prezident Wolodimir Zelenskij postaji zjednorić pro­­ceduru, kotraž je trěbna spožčić ukrainske staćanstwo ruskim wobydlerjam, přesćěhanym doma politiskeho přeswědčenja dla. To z ukrainskeje stolicy zdźěla korespondent čěskeho dźenika Mladá fronta dnes. Knježerstwo ma nětko wotpowědny zakoń předpołožić. Postajenje prezidenta zdobom předwidźi, zo maja Rusojo, kotřiž ukrainske staćanstwo přiwozmu, ruskeho staćanstwa so wzdać.

Njewšědny „konik“ blidarja

wutora, 20. awgusta 2019 spisane wot:

Z TETOWĚROWANKU ruku, nohu abo někajki druhi dźěl ćěła „wupyšeny“ měć, přećiwo tomu wjetša połojca wobydlerjow Čěskeje ničo nima. Z nich sej jeničce pjećina mysli, zo móhli tetowěrowani problemy na dźěłowym městnje dóstać. Mjeztym wšak dobra třećina z nich wobžaruje, zo je so na tajke wašnje „wozdobić“ dała. Tak praja, zo su to z njezrałosće činili, mjenujcy krótko po docpěću połnolětnosće. Naprašowanje w tej naležnosći je w juliju agentura Behavio mjez 3 500 ludźimi přewjedła. „Časy su nimo, jako je tetowěrowanje towaršnostne stigma woznamjenjało a zadźěwk w karjerje było. Dźensniši dźeń maja to Češa za něšto dospołnje normalne, awtorojo studije zwěsćeja. Tetowěrowanje je w Čěskej w minjenych lětach wulke změny přešło. Předewšěm je so jeho kwalita zwyšiła. Kaž naprašowanje wujewja, sej ludźo najčasćišo na ćěło najwšelakoriše přirodne motiwy, tajke a hinaše ornamenty abo napisy „narysować“ dadźa. Njemało prašanych (50 procentow) při­wšěm měni, zo so k někotrym powołanjam widźomne tetowěrowanki njehodźa, na přikład lěkarjam abo prawiznikam.

Wudobywaja dale a mjenje wuhla

štwórtk, 15. awgusta 2019 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Wudobywanje wuhla je w Čěskej po zańdźenju socializma chětro woteběrało. Hdyž běchu 1989 w pod­kop­kach přibližnje 35 milionow tonow kamjentneho wuhla a z jamow 89 milionow tonow brunicy wuryli, da wudo­by­chu loni­ jenož hišće dobre štyri miliony tonow­ čorneho wuhla a brunicy něšto wjace­ hač 39 milionow tonow. Hladajo na kamjentne wuhlo je to 88 procentow a nastupajo brunicu 56 procentow mjenje. Zhoniła je to powěsćernja čtk wot towaršnosće Česká geologická služba (ČGS).

Nahladnje słabše wudobywanje kamjentneho wuhla a brunicy ma přede­wšěm hospodarske přičiny, wuswětla nawo­da wotrjada za njerosćace suro­wizny ČGS Jaromír Starý. W Ostravskim rewěrje přestachu hižo 1994 kamjentne wuhlo wudobywać, w Petřvaldskim 1998. W Karvinskim rewěrje bjeru čorne wuhlo tuchwilu z jednoho jeničkeho podkopka. W Čěskej wurywaja bru­nicu předewšěm na sewjeru kraja pola Mosta a Chomutova. Z jamow wudobywaja tam něhdźe 80 procentow trěbneho mnóstwa, w Teplicskim dźělu běchu jamy hižo­ 1997 zawrěli.

Delnja komora sejma ma šefinu

wutora, 13. awgusta 2019 spisane wot:

Waršawa (dpa/SN). Delnja komora pólskeho parlamenta ma nowu předsydku: Zapósłancy su dotalnu nutřkownu ministerku Elżbietu Witek minjeny pjatk za nowu maršalku sejma wuzwolili. Witek je čłonka knježaceje narodnokonserwatiwneje strony Prawo a sprawnosć (PiS). Nowowobsadźenje zastojnstwa bu trěbne, po tym zo je předchadnik knjenje Elżbiety Witek, jeje stronski kolega Marek Kuchciński, pozdatneho znjewužiwanja lětadłow knježerstwa za priwatne zaměry dla raznej kritice wustajeny był a skónčnje wotstupił. Pólski prezident Andrzej Duda bě Elżbietu Witek do toho ze zastojnstwa nutřkowneje ministerki wuwjazał.

Po informacijach medijow bě Kuchciński na oficialnych lětach stajnje zaso swójbnych kaž tež stronskich kolegow PiS sobu brał. Kuchciński sam je minjeny štwórtk na nowinarskej koferency ze stronskim předsydu Jarosławom Kaczyńskim wšitke wumjetowanja wotpokazał. Ze swojim wotstupom reaguje wón na žadanja zjawnosće, kaž rjekny. W Pólskej wola 13. oktobra nowy parlament. Po aktualnych woprašowanjach je PiS najebać aferu dale najsylniša móc w kraju.

Čaputová jara woblubowana

póndźela, 12. awgusta 2019 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Z wuznamnych wu­krajnych wosobinow ma mjez čěskimi ludźi­mi słowak­ska prezidentka Zuzana Ča­putová najwjetšu nahladnosć. Hłowu susodneho stata waži sej 71 procentow ludźi. Na druhim městnje sćěhuje bamž Franciskus, kotrehož 65 proc. respondentow pozitiwnje hódnoći, štož je kedźbyhódne, je dźě ludnosć cyrk­winsce zwjetša njewjazana. Najnjewoblubowanišej staj dotalny šef komisije Europskeje unije Jean-Claude Juncker, kotrehož ma jeničce 25 proc. zańč, a chinski prezident Xi Jinping z 18 procentami přichilnosće. To wuchadźa z wotpowědneho lětušeho naprašowanja, přewjedźeneho wot agentury STEM. Połojca Čechow ma sympatije za madźarskeho premiera Viktora Orbána. Za francoskeho prezidenta Emmanuela Macrona móže so hišće 40 proc. Čechow horić, za hłowu Ruskeje Wladimira Putina 36 procentow. Němsku kanclerku Angelu Merkel – něhdy jara popularnu, z jeje migraciskej politiku 2015 pak „přepadnjenu“ – ma tuchwilu jenož hišće 25 procentow Čechow zańč. Wo knjeza Washingtonskeho Běłeho domu Donalda Trumpa z 22 procentami hišće mjenje ludźi rodźi.

Ze zmužitej ideju na mosće

štwórtk, 08. awgusta 2019 spisane wot:

Frankfurt nad Wódru a Słubice chcedźa so stać z kulturnej stolicu Europy

Frankfurt nad Wódru/Słubice (RD/SN). Ze zhromadnej kulturnej stolicu Europy 2029 chcetej so susodnej němsko-pólskej pomjeznej měsće Frankfurt nad Wódru a Słubice stać.

Wjele hašeć měli

štwórtk, 08. awgusta 2019 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Powołanskich wohnjowych wobornikow susodneje Čěskeje su w lětušim „horcym“ měsacu juliju wołali, zo bychu dohromady 2 388 wohenjow hašeli. Wšědnje su přerěznje tuž 77 razow zasahnyć dyrbjeli. To je nahladnje wjac, hač wučinja wjelelětny přerězk, wupokazowacy 49 zasadźenjow wob dźeń.

Porno lońšemu julijej z 2 688 wohenjemi su wobornicy lětsa w žnjencu přiwšěm trochu mjenje „za dźěło“ měli. Informacije po­dała je čěskim medijam rěčnica Wohnjowoborneho korpsa Nicole Studená. Ekstremneje suchoty dla su hašerjo předewšěm z wohenjemi w přirodźe činić měli, na přikład na žitnišćach a w lěsach – tajkich bě 1 117. „Nastali su wohenje zwjetša njekedźbliwosće ludźi, hłownje lochkomyslneho wobchadźenja z wotewrjenym wohenjom dla“, Stude­ná k tomu přispomnja. „Ale tež kurjerjo bě­chu­ chcyjo nochcyjo zapalerjo.“ Lětuše julijske wohenje pak su sej bohužel tež dźesać smjertnych woporow žadali. Ćešich a mjeńšich zranjenjow poćerpje 92 ludźi. Měsac žnjenc pak njeje ani tón z najwjace alarmami był. Přetrjechił je jón hišće jutrownik z 3 064 zasadźenjemi wohnjowych woborow, wšědnje přerěznje tuž 103.

Dowěra přiběrała

srjeda, 07. awgusta 2019 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Policiji dowěrja w susodnej Čěskej 72 procentow wobydlerjow. To wuchadźa z naprašowanja, kotrež je zwěsćowarnja zjawneho měnjenja STEM w juliju přewjedła. Zdobom je to najwjetša nahladnosć „škitarjow zakonja“ za minjene 22 lět. 1997 bě so jenož 25 proc. ludźi na policiju spušćało. Wójsku dowěrja samo 75 proc., měšćanskej policiji 59 proc.

Wot lońšeho julijskeho naprašowanja je dowěra k wěstotnym institucijam čěskeho stata nahladnje zrostła – to wučinješe wona 66 procentow.

Wojerskej organizaciji NATO dowěrja 60 procentow woprašanych, štož je porno lońšemu přirost wo tři dypki. Nastupajo měru dowěry k policiji, wójsku a měšćanskej policiji njewobsteja mjez muskimi a žónskimi respondentami žane wulke rozdźěle, ani po starobje ani po zdźěłanosći, kaž awtorojo studije zwěsćeja.

Do wšěch kutow swěta ponuchał

pjatk, 02. awgusta 2019 spisane wot:

WŠUDŹEBYŁ we woprawdźitym zmysle słowa je wěsty Miroslav Šnejdar z morawskeje Ostravy bjeze wšeho. Z čistym swědomjom móže wón rjec, zo je wo­py­tał wšitke kraje swěta. Je tež we wšitkich milionowych městach na wšěch kontinentach pobył. Za tónle zaměr dyrbješe pjeć razow do dalokeje Chiny pućować. Dwanaće lět swojeho žiwjenja bě wón na 366 wukrajnych pućowanjach. Bjezmała by so jako swětowy rekordnik do sław­neje Guinnessoweje knihi rekordow dóstał, ale w Londonje su wustajeć měli, zo ni­ma wón z Antarktiki wobkrućenja wšitkich statow, kotrež su na njej ze stacijemi zastupjene. Rekord za wopyty wšitkich krajow swěta připisachu za to Američanej, byrnjež tomu wizita Sewjerneje Koreje falowała.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND