Zeman Serbisku wo wodaće prosył

štwórtk, 20. meje 2021 spisane wot:

Praha (dpa/SN). Čěski prezident Miloš Zeman je so za wojerske nalěty NATO na Serbisku w lěće 1999 zamołwił. „Chcu serbiski lud wosobinsce wo wodaće prosyć“, rjekny 76lětny na zetkanju ze swojim serbiskim kolegu Aleksandarom Vučićom w Praze. 51lětny Vučić so prezidentej Čěskeje za gestu dźakowaše.

Zeman bě rozsud za wojerske zasadźenje tehdy jako ministerski prezident podpěrał. To je jemu přeco hišće trawma, wot kotrehož chcył so na te wašnje wuswobodźić, prezident rjekny. NATO bě nalěty přećiwo Serbiskej přewjedła, zo by wójnu w Kosowje skónčiła. Ludoprawniski posudk zasadźenja je hač do dźensnišeho dwělomny, dokelž njeměješe NATO za nje mandat UNO.

Tež Němska bě so swój čas na wojerskej akciji wobdźěliła a ze swojimi lětadłami typa Tornado serbisku stolicu Běłohród bombardowała. Tehdyši wonkowny minister Joschka Fischer (Zeleni) akciju runje tak wita kaž zakitowanski minister Rudolf Scharping (SPD). Čěska je wot měrca 1999 čłon NATO. Zeman ma jako prezident drje jenož reprezentatiwne nadawki, jeho wuprajenja pak maja wahu.

Zawru chorownju

štwórtk, 20. meje 2021 spisane wot:
Waršawa (dpa/SN). Pólska chce nuzowu chorownju we Waršawskim narodnym stadionje zaso zawrěć. Njedźelu budźe posledni pacient pušćeny, zdźěli społnomócnjeny knježerstwa za šćěpjenje Michal Dworczyk we Waršawje. Prowizoriski spital běchu w oktobru 2020 natwarili. Bě to prěni centrum, hdźež lěkowachu na koronu schorjenych ludźi kraja. Cyłkownje 1 800 pacientow su tam hladali. Pozdźišo słužeše nuzowa chorownja jako šćěpjenski centrum.

Hosćencarjo chětro wolóženi

srjeda, 19. meje 2021 spisane wot:

Marek Krawc rozprawja za Serbske Nowiny z čěskeje stolicy

Praha. Kóžda króna, kotruž změje po tak dołho trajacej přestawce, změje za njeho wulki wuznam, powěda Michal Pomahač, wobsedźer małeje piwarnje w Kytínje. Tak bě minjena póndźela wězo za kóždeho čěskeho hosćencarja wuznamny dźeń. Po pjeć měsacach zadwělo­waneho čakanja a kompromisow kaž předawanje jědźow z woknom, smědźa zastupjerjo gastronomije nětko skónčnje zaso swojich swěrnych hosći posłužować. Wot 6 hač do 22 hodź. je jim we wobłuku najnowšich wolóženjow dowo­lene, znajmjeńša piwowu zahrodu abo terasu swojich lokalow hłódnym a lačnym wopytowarjam spřistupnjeć. Woni drje dyrbja w hosćencach aktualny koronatest sobu měć, štož njeje za wjetšinu problem. Češa dyrbja so tak a tak dwójce wob tydźeń na dźěle testować dać, tež ­sebjetesty su płaćiwe. Hač do poslednjeho wokomika pak njebě jasne, hač maja hosćencarjo sami wopytowarjow swojich lokalow testować. Po ćahatych jednanjach je čěske knježerstwo rozsudźiło, zo dyrbja policija a strowotniske zarjady tónle nadawk přewzać.

Lech Wałęsa dźěło pyta

srjeda, 19. meje 2021 spisane wot:
Waršawa (JBR/SN). Něhdyši pólski prezident Lech Wałęsa je w financnej nuzy. Kaž wón tele dny w rozhłosowym interviewje rjekny, bliži so plajće. Ma drje měsačnu prezidentsku rentu 6 000 złotych (1 500 eurow), štož pak je po jeho měnjenju přemało. Přerězna renta w Pólskej wučinja 2025 złotych (506 eurow). Mandźelska Danuta, hospoza, wjace wudawa, hač wón dóstawa. Wšitke jeho planowane přednoški w USA, Němskej a Italskej su koronawirusa dla wotprajene, 77lětny skorži. Kaž lawreat Měroweho Nobeloweho myta praji, je wón cyłkowny mytowanski pjenjez za twar jedneje chorownje přewostajił. Wšelake dary a suweněry Wałęsy wot wysokich politikarjow a organizacijow wšeho swěta chowaja dźensa w muzeju Częstochowskeho klóštra pawlinow. Tak je nětko chcyjo nochcyjo dźěłowy nawěšk do interneta stajił, wu­znawajo so jako „nazhonity přewodźer a wuběrny rěčnik“. Nadźija so tuž, zo přeproša jeho na firmowe abo tež swójbne zetkanja, hdźež móže zhromadne fota činić a awtogramy wudźěleć. ­„Pjenjezy su něhdy ke mni přišli, nětko dyrbju ja za nimi chodźić“, Wałęsa komentuje.

Nuzowy staw zběhnjeny

wutora, 18. meje 2021 spisane wot:
Bratislava (SŽ/K/SN). Nuzowy staw zběhnyć, to je knježerstwo noweho słowakskeho premiera Eduarda Hegera minjeny kónc tydźenja na wurjadnym zeńdźenju kabineta wobzamknyło. Naprawu k wolóženju žiwjenskich wobstejnosćow ludźi kaž tež k pohonjenju hospodarstwa ma wone za přisprawne, dokelž je wosom měsacow trajacy razny bój přećiwo pandemiji z čućiwymi wobmjezowanjemi hladajcy pozitiwne wuskutki wunjesł. Wot wčerawšeho su zasadnje zaso zetkawanja a zhromadźowanja ludźi móžne. Dźěłać započnu z wěstymi prawidłami hosćency, kupnicy, frizerojo a dalše. Zabawne a sportowe aktiwity z dodźerženjom hygienowych předpisow su tohorunja móžne. Z Čěskej zahaji so znowa dohladowany mały pomjezny wobchad. Ministerski prezident Heger wšak ludnosć naležnje namołwja, dale zamołwiće jednać a postajene předpisy hygieny dodźeržeć. „Koronawirus hišće njeje dospołnje přewinjeny“, wón praji. Najskutkowniši puć k tutomu trěbnemu zaměrej je šćěpjenje. Tohodla premier hłownje wšěch wahacych pomina, w tym nastupanju zboka njestać.

30 000 swěčkow na hrodźe

srjeda, 12. meje 2021 spisane wot:

Marek Krawc rozprawja za Serbske Nowiny z čěskeje stolicy

Praha. Minjenu sobotu a njedźelu dožiwichu Češa prěni lětuši kónc tydźenja bjez krutych koronowych wobmjezowanjow. Tak wabješe najrjeńše nalětnje wjedro wjele ludźi do měšćanskich parkow, zwěrjencow a muzejow pod hołym njebjom. Přistajeni archeologiskeho muzeja w Modrej we wobwodźe Uherské Hradiště wjeselachu so nad wulkej ličbu zajimcow runje tak kaž hladarjo w coologiskej zahrodźe Dvůr Králové, hdźež móžachu wopytowarjam skónčnje zaso swoju zwěrinu pokazać.

ANO dale spadło

srjeda, 12. meje 2021 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Po tym zo su so někotre strony opozicije do koalicijow zwjazali, so na politiskej scenje Čěskeje chětro hiba. Nazornje wotbłyšćuje to wuslědk aprylskeho woprašowanja wolerjow přez agenturu Kantar. Bychu-li so nětko wólby parlamenta wotměli, by koalicija Piraća/STAN ze 27 procentami prěnje městno wobsadźiła a na druhe z 21,5 proc. koalicija ODS, KDU-ČSL a TOP 09 postupiła, čehoždla by so ANO z třećej poziciju spokojić dyrbjało, dóstawši jeno hišće 21 dypkow. Hibanje premiera Andreja Babiša, štyri lěta z 30 a wjac dypkami po zdaću njepowalne, je w poměrnje krótkim času hladajcy spadło. Na čož žana z opoziciskich stronow separatnje nihdy wuhlady njeměła, mjenujcy ANO přesćahnyć, po zhromadźenju mocow hnydom dwaj politiskej subjektaj zdokonjatej. Do sejma bychu po Kantaru hišće zaćahnyli SPD, kotraž by z 12 procentami štwórte městno wobsadźiła, a tohorunja KSČM, kiž by na runych pjeć procentow přišła. Z Babišom sobu knježaca ČSSD by z jeno štyrjomi procentami prěni raz za čas wobstaća Čěskeje republiki wonka wostała runje tak kaž Trikolora Václava Klausa jun.

Nět knježi Heger

póndźela, 10. meje 2021 spisane wot:

Bratislava (SŽ/K/SN). Po dwaj dnjej trajacej kontrowersnej diskusiji z přinoškami 40 rěčnikow wo programje knježerstwa je Narodna rada Słowakskeje na wurjadnym schadźowanju kabinetej noweho premiera Eduarda Hegera dowěru wuprajiła. Z přitomnych 144 zapósłancow je 88 nowej administraciji rjap skrućiło. Wona wobsteji zasadnje z dotalneje koalicije štyrjoch stronow a hibanjow, tuž z OL’aNO, SAS, Sme rodina a Za l’udi. Tež lisćina ministrow so wot dotalneje wulce njeroze­znawa. Najwuznamniše změna je, zo je něhdyši ministerski prezident Igor Matovič nětkole šef resorta za financy a prjedawši financy minister Heger premier.

Polacy deklaraciju prěnjeje konstitucije w Europje z lěta 1791 wopominali

Waršawa. Pólska swjećeše minjeny kónc tydźenja róčnicu, kiž je ludźom wosebje wuznamna a kotruž sej přewšo waža: 230lětne wobstaće konstitucije, Zakładneho zakonja. Tak bě so Pólska 3. meje 1791 z konstitucionelnej monarchiju stała. Bě to prěni moderny Zakładny zakoń w Europje, zepěracy so na tři stołpy demokratije, tehdy hišće z kralom na čole: parlament, statny aparat a justicu. Do toho bě Pólska wot lěta 1772 mjez Pruskej, Awstriskej a Ruskej dźělena. Polacy zwjazowachu ze swojej nowej konstituciju nadźiju, zo budźe kraj nětko zaso samostatny a swobodny.

SPOLU ma nuzne

štwórtk, 06. meje 2021 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Lědma zo su so tři hłowne čěske konserwatiwne strony ODS, KDU-ČSL a TOP 09 do koalicije SPOLU (zhromadnje) zwjazali, to prezentuje nowy trojozwjazk zjawnosći tež hižo program hłownych zaměrow, kotrež wot­mysli zeskutkownić, dyrbjał-li přichodne wólby parlament dobyć. Tak SPOLU wolerjam mjez druhim přilubja, dawki znižeć, podpěrować swójby, rentnarjow a pomocy potrěbnych, zesylnić šulstwo, spěchować ratarstwo, přewjesć antiběrokratisku rewoluciju, pospěšić digitalizaciju a dodźeržeć prozapadne wusměrjenje kraja.

nawěšk

nowostki LND