Překwapjacy wokomik

štwórtk, 18. apryla 2019 spisane wot:

Bratislava (SŽ/K/SN). Njewočakowane wuwiće w najwjetšim kriminalnym padźe Słowakskeje: Nastupajo zamordo­wanje přepytowaceho nowinarja Jána Kuciaka a jeho přećelki Martíny Kušniroveje su dotal něhdyšeho policista To­máša Szaba za skućićela měli. Nětko pak so kriminalistam-přepytowarjam něhdyši wojak Miroslav Marček wuzna, zo bě wón wobeju zatřělił. To piše Dennik N, powołacy so na sćelak RTVS. Dennik N mjenuje Marčekove přiznaće „překwapjacy wokomik“. Dotal wobhladowachu Marčeka jako šofera awta, z kotrymž je mordarja wozył. Oficialnje pak tale wersija donětka njebu wobkrućena.

Do zamordowanja Kuciaka a Kušniroveje je pjeć wosobow zaplećenych: Marček, Szabó, Alena Zsuzsová, Zoltán Andruskó a předewzaćel Marian Kočner. Za poměrnje wěste so ma, zo bě Kočner – wón je druheho delikta dla w přepytowanskej jatbje – nadawk k zamordowanju Kuciaka dał. Wo nim bě nowinar rešeršował a w swojich přinoškach jeho zwiski z italskej mafiju wotkrył. Kuciakej hrožeše Kočner na to wospjet telefonisce z „wotpłaćenjom“, dotal pak wón wšitko zaprěwa.

Awto stajny „póžěrak“ krónow

srjeda, 17. apryla 2019 spisane wot:

WUDAWKI, kiž čłowjekej njenadźicy nastanu, su bjezdwěla najnjepřijomniše. Za njewočakowanu reparaturu swojeho wozydła dyrbjachu Češa loni přerěznje 14 931 krónow (něhdźe 582 eurow) nałožić. Při tym je nic mjenje hač 40 procenow mějićelow awta hawarija abo někajka druha wjetša škoda potrjechiła. Zwěsćili su to z wotpowědnym přepytowanjom přez sobudźěłaćerjow towaršnosće Nielsen Admosphere. Jedne wozydło znajmjeńša wobsedźi 86 procentow woby­dlerjow kraja. Njewočakowanu repara­turu dyrbješe w minjenym lěće 41 procentow čěskich­ awtomobilistow pře­- wjesć dać, dźewjeć procentow z nich samo wjace hač jednu. Wudawki za nje­zbytne porjedźenje wotwisowachu wot ćežkosće wobškodźenja jězdźidła a nic naposledk wot jeho staroby. Wjetša połojca potrje­chenych měješe za to hač do 10 000 krónow (něhdźe 390 eurow) płaćić, 13 procentow samo wjace hač 20 000 krónow (něhdźe 780 eurow). Přibližnje 90 procentow respondentow praji, zo su njenadźate wudawki móhli z naluto­wanych pjenjez zwjesć. Tamna dźesa­ćina dyrbješe sej pjenjezy na bance abo priwatnje požčić.

Ma wuhlady na dobyće

wutora, 16. apryla 2019 spisane wot:
Kijew (ČŽ/K/SN). Po tym zo bě dźiwadźelnik-njepolitikar Wolodimir Zelenskij prěnje koło ukrainskich wólbow prezidenta z 30 procentami dobył, nažnjawši skoro dwójce telko hłosow kaž prezident Petro Porošenko, wočakuja Ukrainjenjo nětko z wulkej napjatosću wuslědk rozsudneho koła 21. apryla. A njeje utopija, zo Zelenskij tež te za sebje rozsudźi. Po zwěsćenju ukrainskeje woprašowarnje Razumkowy centrum maja 49,3 procenty wolerjow wotmysł, jemu swój hłós dać. Porno tomu ma Porošenko přichilnosć jenož 20,6 procentow. We wólbnym boju bě Zelenskij přilubił, w padźe swojeho wuzwolenja jednać z ruskim prezidentom Wladimirom Putinom wo Donbasu. Porošenko wutrubi, zo sej „Putin słabeho prezidenta“ přeje. 19. apryla ma so hišće wot zakonja postajena debata mjez kandidatomaj přewjesć, pak w studiju telewizije pak w olympiskim stadionje. Zelenskij ludźi namołwi, po Facebooku jemu pósłać prašenja, kiž bychu na prezidenta měli a kotrež chcył wón Porošenkej w jich mjenje stajeć.

Dale mało bjezdźěłnych

póndźela, 15. apryla 2019 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Kwota bjezdźěłnosće je w Čěskej w měrcu na tři procenty spadła, mjeztym zo bě w februaru 3,2 procentaj wučinjała. Dźěło pytało je 227 000 wosobow, štož je najmjeńša měrcowska ličba wot lěta 1997. Loni w nalětniku bě 3,5 procentow bjezdźěłnych registrowanych. To wozjewja Dźěłowy zarjad Čěskeje republiki. Woteběracej ličbje bjezdźěłnych spočatk nalěća polěkowaše hłownje za­zběh sezonowych dźěłow. Tak je nimale 49 000 ludźi do twarstwa, ratarstwa gastronomije a turistiki wotešło. „Měrc je tež typiski měsac za to, zo mnohe rjedźerske firmy ludźi přidatnje přistajeja za trěbne čisćenje zjawnych płonin w komunach“, rjekny direktorka Dźěłoweho zarjada Kateřina Sadliková. Najbóle trjebaja předewzaćeljo mjez druhim twarskich dźěłaćerjow, pomocnikow w produkciji, fachowcow za montažu, rjedźenske a pomocne mocy w hotelach a dalšich objektach kaž tež skowarjow a druhich technikarjow. Najmjeńša je bjezdźěłnosć w stolicy, wučinjaca tam jeničce 1,9 procentow. Najwjetšu maja ju w Morawsko-šleskim wobwodźe a w Ústískim regionje hdźež 4,6 proc. ludźi dźěłowe městno pyta.

Měšnicy šulerjow pruwuja

pjatk, 12. apryla 2019 spisane wot:

Stawk pólskich wučerjow nuzuje zamołwitych k njewšědnym naprawam

Waršawa. Stawk pólskich wučerjow, zahajeny minjenu póndźelu, ma mjeztym widźomne wuskutki. Cyły tydźeń njejsu dźěći w šuli byli. Tójšto staršich, přede­wšěm ći, kotřiž w zarjadnistwach dźěłaja, bjerješe je tuž wón na dźěło.

Hižo wjele lět wojuja wučerjo wo wyše mzdy a wo lěpše dźěłowe wuměnjenja. Dotal pak njeje knježerstwo ničo za to činiło. W měrcu bě Pólski zwjazk pedagogow připowědźił, zo njewidźi hinašeho wupuća, hač wučerjow do stawka namołwjeć, zo bychu zwyšenje mzdy wo 30 procentow přesadźić móhli. Knježerstwo poskića jim najwjace 15 procentow, štož pak pedagogojo wotpokazuja. Nětko chcedźa tak dołho stawkować, doniž njebudu jich žadanja spjelnjene.

Pólscy wučerjo-započatkarjo zasłužeja přeličene něhdźe 450 eurow. To je hladajo na płaćizny a na podruže přemało, zo móhli samostatnje bydlić abo samo swójbu załožić a zežiwić. Tola tež z přidatnymi kwalifikacijemi a wjelelětnym dźěłom so mzdy jeno snadnje zwyšeja. Tak ma wučer z dwacećilětnej powołanskej praksu runje 850 eurow.

Rekord piwarnjow

štwórtk, 11. apryla 2019 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Čěske piwarnje nawarichu loni rekordne mnóstwo piwa. Cyłkownje naprodukowachu wone 21,3 miliony hektolitrow, štož je cyłych 4,7 procentow přirosta porno lětu do toho. Zwyšenu produkciju žadaše sej předewšěm eksport, kotryž bě přirunujo z lětom 2017 wo nic mjenje hač 11,8 procentow zrostł. To wozjewi na nowinarskej kon­ferency nawodny zastupnik Zwjazka čěskich piwarnjow a słodarnjow.

W kraju samym su ludźo 16,5 milionow hektolitrow piwa wupili. To je 2,9 procentow wjac hač 2017 a 141 litrow na kóždeho wobydlerja Čěskeje. Najwjace piwa dźěše do Słowakskeje a Němskeje, wjace hač milion hektolitrow do kóždeje z njeju. Južnemu „bratrowskemu“ krajej dodawachu 14 procentow, zwjazkowej republice dźewjeć procentow wjac. Do Madźarskeje su nimale 60 procentow wjac piwa eksportowali. Nastupajo kraje zwonka Europskeje unije je wuwoz piwa wosebje do Ruskeje wo 54 procentow nahladnje přibył, štož wučinješe 575 000 hektolitrow. Najebać rekordnu swójsku produkciju je Čěska loni tež 395 000 hektolitrow piwa importowała.

Waršawa (dpa/SN). Pólscy wučerjo su wčera po wšěm kraju namołwu dźěłarnistwow sćěhowali a stawkowali. Po informacijach medijow wobdźělichu so pedagogojo na stach šulow na protestnych demonstracijach, mjez druhim we Waršawje, Krakowje a Poznanju. Zo bychu so za lěpše dźěłowe wuměnjenja a wyše mzdy zasadźeli, zapowědźichu swoje dźěło. Na mnohich kubłanišćach dohladowachu jeničce dźěći. Zwjazk pólskich wučerjow, kotryž je stawk pedagogow sobu organizował, žada sej wot Waršawskeho knježerstwa zwyšenje mzdow wo cyłkownje 30 procentow. Tak chcedźa mzdy wučerjow narodnym přerěznym dochodam přiměrić, kaž rěkaše.

Mzdy pólskich wučerjow-započatkarjow wučinjeja častodosć jeno 410 eurow netto. Dale zwjazk skorži a kritizuje, zo su dochody wučerjow tež z přidatnymi kwalifikacijemi a po wjelelětnym skutkowanju poměrnje niske. Narodna přerězna mzda kraja wučinja po informacijach statistiskeho zarjada 870 eurow netto.

Njewěrja stronam

wutora, 09. apryla 2019 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). W Čěskej wobsteji wočiwidnje wobstajnosć w tym, zo nastupajo institucije zjawneho žiwjenja ludźo najbóle wójsku a policiji dowěrjeja, za to najmjenje cyrkwjam a politiskim stronam. Wójsko je lětsa w měrcu dowěru 70 procentow woprašanych měło, loni w samsnym měsacu 69 procentow. Policija zwjeseleše so w nalětniku 2019 dowěry 69 proc. respondentow, před lětom 66 proc. Cyrkwjam dowěrješe porno tomu w zašłym měsacu 27 proc. ludnosće, 2018 bě tomu 25 proc. było. Politiskim stronam je w měrcu tohorunja jeničce 25 proc. wobydlerjow dowěrjało.

Mjenowany staw wuchadźa z měrcowskeho naprašowanja přez Centrum za přepytowanje zjawneho měnjenja Akademije wědomosćow Čěskeje republiki, zwěsćeny mjez 1 096 respondentami, staršich hač 15 lět. Poměrnje wulku dowěru maja čěscy ludźo hišće do sudnistwow (57 proc.), bankow (55 proc.), rozhłosa (52 proc.) a do dźěłarnistwow (46 proc.). Nowiny nastupajo dowěru jeničce z 41 procentami wobsteja (porno lońšemu wšak je to plus dweju procentow), mjeztym zo internetej 42 procentow woprašanych dowěrja (porno lětu 2017 pak je to minus pjeć procentow).

Přehladku wo Romach wotewrěli

póndźela, 08. apryla 2019 spisane wot:

Praha (SN). W Domje narodnych mjeńšin čěskeje stolicy su minjeny pjatk pućowansku wustajeńcu wo Romach wote­wrěli, kotraž je w mjezy přesahowacym dźěle nastała. Sakska ministerka za wuměłstwo a wědomosć dr. Eva-Maria Stange (SPD) hódnoćeše projekt jako wažny přinošk k sylnjenju europskeho fundamenta hódnotow we wobchadźe z mjeńšinami. Hladajo na stawizny pokaza dr. Stange na zamołwitosć Němskeje, polěkować dorozumjenju ludźi wšelakich etniskich skupin a narodow.

Přehladku wotewrěchu do Mjezynarodneho dnja Romow, kotryž swjeća wot lěta 1990 stajnje 8. apryla, zo bychu na połoženje Romow skedźbnili. To wšak je w dźělach Němskeje kaž tež w Čěskej přeco hišće wobžarujomny dóńt Sintow a Romow, ministerka Stange wuzběhny. Na 27 taflach wěnuje so wustajeńca pochadej Romow, ludomordarstwu za čas nacionalsocializma, ale tež widej do přichoda. Dwurěčna přehladka je hač do kónca apryla w Domje mjeńšin na Vocelovej 3 w Praze přistupna.

Čaputová prezidentka nadźije

pjatk, 05. apryla 2019 spisane wot:

Reakcije na wuzwolenje noweje hłowy Słowakskeje

Bratislava (SŽ/K/SN). Wuzwolenje 46lětneje njestronskeje adwokatki Zuzany Čaputoveje za prěnju žónsku prezidentku Słowakskeje z přeswědčiwym přihłosowanjom nimale 60 procentow wolerjow minjenu sobotu je w kraju pod Tatrami samym kaž tohorunja mjezynarodnje wobšěrny wothłós zbudźał. Zo rozwjedźena samozežiwjerka dweju dźowkow a zastupnica swobodneho liberalizma w katolskej Słowakskej tak jasnje nad nazhonitym diplomatom EU Marošom Šefčovičom dobudźe, žněje wšudźežkuli wobdźiwanje a připóznaće.

„Narod je Čaputovej haj rjekł, z čimž je zdobom ‚ficowstwo‘ wotpokazał“, konstatuje słowakska nowina Sme. A wona dodawa: „Čaputová skići nadźiju, zo zaćehnje do politiki nowa kultura a zo přistojnosć w politice njebudźe hižo anormalita.“ Dźenik Pravda zwuraznja, zo ma kraj ze Zuzanu Čaputovej prezidentku, kiž je ze swojimi nahladami kruće w europskim rumje zakótwjena a kotraž wustupuje za wotewrjenu demokratiju.

nawěšk

nowostki LND