Cyłodnjowske poskitki rozšěrić

póndźela, 20. nowembera 2017 spisane wot:

Drježdźany (SN/MiR). Sakska chce kwa­litu cyłodnjowskich poskitkow na šulach rozšěrić. Za to ma so spěchowanje dale optiměrować. We wuskim zhromadnym dźěle z Techniskej uniwersitu Drježdźany su w sakskim ministerstwje za kultus zdźěłali kwalitnu předłohu ze specifi­skimi indikatorami a kriterijemi, kotrež hodźa so přepruwować k wuwiću dobrych cyłodnjowskich poskitkow. Naćisk tuchwilu w ramiku modeloweho pospyta z 20 šulemi posudźuja.

Po nowym šulskim zakonju maja cyłodnjowske poskitki wot 1. awgusta 2018 za powšitkownokubłace šule zasadnje winowatostne być, při čimž je Sakska za sobufinancowanje. Hižo nětko poskićeja mjez 1 300 šulemi w swobodnym staće nimale wšitke powšitkownokubłace šule tajke poskitki. Jako dobre je so wopokazało, zo kubłanišća wašnje a wobsah swojich cyłodnjowskich poskitkow samostatnje a z partnerami na městnje, kaž ze zwjazkami, kulturnymi, sporto­wymi a młodźinskimi towarstwami po potrjebje a šulerjam wotpowědnje zwoprawdźeja.

Je a wostanje ćežko

póndźela, 20. nowembera 2017 spisane wot:
Zdobyć sej fachowy dorost za zamołwite a žiwjenje wupjelnjace dźěło njeje dźensa ćežko, płaći-li so za to dobra mzda abo honorar a je-li dosć zajimcow za wotpowědne powołanje. Što pak je z čestnohamtskim, njepłaćenym skutkowanjom? Tam skerje klaca. Tych ludźi je bohužel dźeń a mjenje. Přičin je dosć. Přetož zwonka swojeho wšědneho dźěła so angažować rěka: čas, kotryž móhł za hobbyje wužiwać, na dobro zhromadnosće zasadźić. A to dźensa husto na prěnim městnje žiwjenskich planow njesteji. Tež Serbske šulske towarstwo je minjene lěta wojować měło, dokelž nochcychu narěčani nadawk přewzać a w předsydstwje sobu skutkować. Nětko pak je so nowy, młody zajimc za to wuprajił, sobu dźěłać chcyć. Derje tak! Za njeho to woznamjenja swoje zaměry sćěhować a zwoprawdźić. Za to přejemy mustwu­ wokoło dotalneje a noweje předsydki dołhi dych. Milenka Rječcyna

Na dnju wotewrjenych duri na medicinskej šuli Carla Thiemoweho klinikuma w Choćebuzu móžachu so zajimcy wčera popoł­dnju wo wukubłanskich powołanjach we wobłukach hladanje chorych a dźěći, hladanje w starobje, baby/porodni hladarjo, medicinskotechniska­ radiologijowa asistenca a fyzioterapija wobhonić. Wučerjo a wučomnicy wotmołwjachu na prašenja hosći.­ Na kubłanišću wuknje něhdźe 500 młodych ludźi, 400 wučerjow jich wuwučuje. Foto: Michael Helbig

Přirodoškitna krajina „Słomjeńska hola“ je 303,64 hektarow wulka. Na wuchodźe wobmjezuje ju železniska čara Choćebuz-Zhorjelc, na zapadnym Sprjewja. Sewjerojužne rozšěrjenje saha wot Grodkowskeho kanuwoweho domu hač k Sprjejčanskej niwje. Tam zapołoženy je něhdźe 20 hektarow wulki přirodoškitny teren „Slamener Kuthen“. W nim maja hišće wulki wobstatk niwoweho lěsa kaž tež mnohe rědke rostliny a zwěrjata. Prěnje wozjewjene přinoški wo kónčinje su z lěta 1879. W lěće 1900 bu region prěni króć kartěrowany. Ale hakle 1974 započachu so intensiwnišo z wuslědźenjom Słomjeńskeje hole zaběrać. Překwapjeni běchu tehdy wo bohatosći orchidejow, kotrež tam rosćechu. Prjedy wšak wužiwachu ležownosć tež jako wočerstwjenišćo. Tak mějachu tam w zymje sněhakowarsku čaru a móžnosće sankowanja. Drětwja (Zerre) wabješe w 1960tych lětach ludźi do přirodneho kupanišća při Sprjewi. W bliskosći zaměstnichu we wili jednoho něhdyšeho Grodkowskeho předewzaćela hač do lěta 1968 pěstowarnju za dźěći dźěławych Dubrawskeje (Trattendorf) milinarnje, a něhdyši SED-šef z płunokombinata natwari sej w holi swoju daču.

Choćebuz (SN/MiR). 77 procentam šulerjow serbšćiny w Braniborskej hrozy zakónčenje serbskorěčneho kubłanja. Jako hłownu přičinu za to ma staršiska iniciatiwa za zachowanje wučby serbšćiny nowe šulske postajenje, kotrež wobmjezuje móžnosć nawuknjenja serbšćiny za kóžde dźěćo, kotrež to chce. Iniciatiwa pak wojuje wo dalše zaručenje dotal garantowaneho prawa. Pod tymle wuměnjenjemi wopyta braniborska ministerka za kubłanje, młodźinu a sport Britta Ernst (SPD) na přeprošenje staršiskeje inicia­tiwy minjeny pjatk Delnich Serbow. W Choćebuskim Delnjoserbskim gymnaziju witachu ju šulerki w błótowskej drasće po tradicionalnym serbskim wašnju z chlěbom a selu. Při domskim připrawi ministerka taflu, kotraž pokazuje na wosebity zwisk delnjoserbskeho kubłanišća z narodnej agenturu za programy Europskeje unije we wobłuku šulow Erasmus. Z tym dósta zwisk mjez kubłanišćom a strategiskim šulskim partnerstwom wosebite hódnoćenje.

UNESCO je tema

pjatk, 10. nowembera 2017 spisane wot:
Ralbicy (SN/MiR). Skutkowanje za škit přirody a šěrjenje wědy wo ekologiskim a konwencionalnym ratarjenju je tuchwilny wobsah skutkowanja šulerskeje UNESCO-skupiny na Ralbičanskej wyšej suli. Wčera nawróćištej so čłonce skupiny z Wolfsburga, hdźež běštej w běhu dźěłarnički pola Němsko-Afriskeje młodźinskeje akademije w „Autostadt Wolfsburg“ wo swojim projekće „Jědź za bow“ rozprawjałoj. Přichodny tydźeń poda so dalša skupina šulerjow, kotřiž su čłonojo UNESCO-skupiny, runje tam na dźě­łarničku k temje „Climate-Active-Projekt“. Zhromadnje ze šulerjemi z Lipska a Drježdźan rozjimaja potom swoje dopó­znaća wo ratarjenju. Jich dźěło je wobsah projekta „Wohnišća přichoda – AGENDA 2030“. Te ma być tema klětušeho mjezynarodneho projektoweho dnja UNESCO-projektowych šulow. Ralbičanske kubłanišćo je we Wolfsburgu jedna z 25 wobdźělnych z cyłkownje 200 němskich UNESCO-projektnych šulow. Nowa tema slědźerjow z 5. do 10. lětnika je „Wliw ratarstwa na klimu – mamy swobodu jednanja?“ Podać chcedźa mjez druhim informacije wo energijowej bilancy zawodow.

Přednošk zbudźa diskusije

štwórtk, 09. nowembera 2017 spisane wot:

Lětuše dalekubłanske zarjadowanje Serbskeho šulskeho towarstwa kónc oktobra w Chróšćanskej „Jednoće“ drje kubłarki a kubłarjo dźěćacych dnjowych zarjadnišćow njezabudu.

Chrósćicy (SN/MiR). Na kóncu wjacehodźinskeho zarjadowanja steješe přeco hišće prašenje, hač a kak kubłanje (Bildung) – nic woćehnjenje (Erziehung) dźěći – w žłobiku, pěstowarni a horće přichodnje rjadować. Tele prašenje a dwěle běchu w běhu přednoška prof. Malty Mienerta nastali. Z přednoškom rozestajeja so nětko w jednotliwych dźěćacych zarjadnišćach – wosebje internje mjez sobudźěłaćerjemi –, kotrež su w nošer­stwje Serbskeho šulskeho towarstwa. Wšako jewješe so hižo na zarjadowanju problem, hač móža docyła hišće po dotalnych pućach dźěći kubłać abo hač maja nošerjo kubłanišćow scyła dosć móžnosćow žadanjam wotpowědować. Malte Mienert poda přitomnym nastorki k rozrisanju.

Rozdźělne nadawki

Jimace dóńty Breslauskich Židow

štwórtk, 09. nowembera 2017 spisane wot:

Projekt „Přećiwo zabyću“ (Wider das Vergessen)“ zaběra so z časom nacionalsocializma. Wojerowscy šulerjo podawaja so na slědy přesćěhaneho ludu Židow do susodneje Pólskeje.

Dirk Szuszies rěči jasne słowa. „Tónle film njeje lochki. Wón apeluje na waše začuća, na waše swědomje“, měni ko-režiser lěta 2016 nastateho 108 minutow dołheho filma „Wir sind Juden aus Breslau“. Na žurli Wojerowskeje Kulturneje fabriki je 55 kedźbliwych šulerjow 9. a 10. lětnika z wokolnych wyšich šulow a gymnazijow. Režiserka Karin Kaper z Berlina je film nawjerćała, kotryž słuša do projekta „Přećiwo zabyću“. Na žurli Kulturneje fabriki hladaja rozmyslowacy, šokowani a nastróženi šulerjo kaž tež wučerjo na sćěnowinu. „Dajće so wot žiwjenskeje wole tychle ludźi wodźić“, podšmórnje Dirk Szuszies. „Pokažće ciwilnu kuražu. A wukńće z toho.“

Chce na tamny kónc swěta

štwórtk, 09. nowembera 2017 spisane wot:

Tuchwilne rozhorjenje mjez swójbnymi Gloriju Žurec z Róžanta scyła njemyli. 13. nowembra poda so 18lětna do Nowoseelandskeje. Lětsa w lěću bě sej młodostna wjacore europske města wotkryła, nětko chce so hišće „na tamnym kóncu swěta powětra nasrěbać“.

Gloria chce sej po maturje w prěnim rjedźe přestawku bjez wuknjenja popřeć a na swěće „něšto widźeć“, kaž praji. Mjeztym je wona tři tydźenje w Budyskim Rěčnym centrumje WITAJ dźěłała. „To je mi wulke wjeselo wobradźiło, a pjenjezy, kotrež sym sej zasłužiła, su mi dobra financna pomoc za jězbu na tamny kónc swěta.“ Do wotlěta zbywa jej tuž jenož hišće mało dnjow za wulke mnóstwo přihotow, mjez druhim za naležnosće při zawěsćenju přebytka w Nowoseelandskej. Tam chce so z přećelku zetkać a sej z njej we wobłuku poskitka Work and travel (dźěłaj a pućuj) pjeć měsacow kraj wotkryć.

Domiznowěda je a wostanje tema

srjeda, 08. nowembera 2017 spisane wot:

Krajne myto za slědźenje na polu domiznowědy w Sakskej je požadane. Lětsa je tudyše statne ministerstwo za kultus za to wjace hač 8 000 eurow zaplanowało a dohromady jědnaće počesćenym spožčiło.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

fueorg misain karten sorbisch

nowostki LND