Přełožowanski program dźěła z nowym modelom za přełožk z němčiny do ­hornjoserbšćiny. Za wužiwarki a wužiwarjow to woznamjenja, zo dóstanu zwjetša kwalitatiwnje lěpši přełožk hač dotal.

Budyšin (SN). Nowy model skići šěrši a přiměrjeniši słowoskład a produkuje mjenje zmylkow a wuwostajenjow, Rěčny centrum WITAJ (RCW) tele dny zdźěli. Nimo toho móže program lěpje ze zestajenkami wobchadźeć. Tule je přikład: Sie haben ihr Ehegelübde erneuert. Po dotalnym modelu rěkaše přełožk: Woni su swoje mandźelske zwučowanje ponowili. Nowy model nětko zeserbšći: Woni su swój mandźelski slub wobnowili. Sotra pak móže při přełožowanju tekstow jeničce z pomocu być. Najebać wšitke polěpšenja tohodla zasadnje płaći, zo su wužiwarki a wužiwarjo za kwalitu přełožka zamołwići. Čim wjac konteksta jednotliwe słowa w sadźe maja, ćim lěpša je kwalita přełožka. Tohodla měli wužiwarjo sady ze znajmjeńša pjeć słowami zapodać.

Što je kompjuter a kak wón funguje? Tole zhonja dźěći w nowej digitalnej knižce z titulom „Hodowna misija – kompjuter“, kotruž je studijo Liška w Smjerdźacej wuwiło.

Smjerdźaca (SN/BŠe). Štóž ma nětko w zymskim času trochu chwile a wostudu pase, tomu móhł sćěhowacy poskitk studija Liška Smjerdźečanskeje wotnožki studija LUCIJA rjanu wotměnu skićić. Tamniši sobudźěłaćerjo su interaktiwnu serbsku digitalnu knihu za małych wotkrywarjow kompjutera wuwili. „Ideja za to je so z projekta zrodźiła“, wujasnja sobudźěłaćer ­studija Liška Stefan Gedik. Studijo bě zhromadnje z 2. lětnikom Worklečanskeje zakładneje šule kompjuterowy projekt přewjedł, při kotrymž so šulerjo z kompjuterom a wuhotowanjom zaběrachu. „By škoda było, to nadźěłane jenož za tónle projekt wužiwać. Tuž bě ideja, digitalnu knižku wšitkim zajimcam spřistupnić. Wona je takrjec we wobłuku hodowneho kompjuteroweho projekta w šuli nastała.“

Zo čłowjek wjace hač wosom rěčow nawuknje, sej mnozy předstajeć njemóža. Za Oleksandra Balycheva je to normalita, přetož wěnuje so kóždej nowej rěči z radosću, wćipnotu a jimacej chutnosću. 24lětny Ukrainjan bydli mjeztym tři a poł lěta w Drježdźanach. W aprylu 2022 bě wón wójny w Ukrainje dla jako ćěkanc do Něm­skeje přišoł. Dźensa studuje na Drježdźanskej Techniskej uniwersiće w masterskim studiju europske rěče a jeho ćežišćo je serbšćina. Do toho zabsolwowa w Ukrainje bachelorski studij redaktorskeho­ a korektorskeho dźěła, kiž bě sylnje na ukrainšćinu wusměrjeny. Hižo­ tehdy bě jemu jasne, zo chce so powołansce­ na kóždy pad z rěčemi za­běrać.

Bjez předznajomosćow za serbšćinu so přizjewił

Drježdźany/Budyšin (SN/MiP). Nic jenož na sakskich šulach změja lěto a mjenje nowych přizjewjenjow šulerjow (SN 10. decembra rozprawjachu) – tež w sakskich pěstowarnjach ličba dźěći spochi woteběra. Po statistice kultusoweho ministerstwa zličichu lětsa w oktobrje w swobodnym staće dohromady 311 949 dźěći w dnjowych přebywanišćach. Loni mějachu tam dohromady 319 418 dźěći. Porno předlětu je to 2,8 procentow mjenje. W Durinskej mějachu lětsa samo 5,2 procentaj mjenje dźěći w pěstowarnjach hač loni.

Tute wuskutki demografiskeho wuwića wšak su cyłoněmski zjaw. We wuchodoněmskich krajach pak je trend wosebje drastiski. Wóndano wušła studija Instituta němskeho hospodarstwa (IW) pokazuje, zo je ličba dźěći w starobje pod třomi lětami wot lěta 2019 wo 20 procentow spadnyła. Tež statistika porodow we wuchodnych krajach negatiwny trend wobkruća. W lěće 2016 narodźi so w Sakskej, Saksko-Anhaltskej a Durinskej dohromady něhdźe 74 000 dźěći, w lěće 2024 jenož hišće něhdźe 49 000, to je minus 34 procentow.