Lipsk (LW/SN). Na Instituće za sorabi­stiku Lipšćanskeje uniwersity zahajichu zańdźeny štwórtk nowy semester z nastajenjom studijneho plana. Jednaćelski direktor instituta prof. Edward Wornar je nowačkow kaž tež studentow dalšich lětnikow witał a wšěm wjele wuspěcha w nowym akademiskim lěće wupřał.

Dźesać nowačkow je tón dźeń w in­stituće studować započało, z nich třo z Hornjeje a dwaj z Delnjeje Łužicy wučerstwo. Dalše předmjety za nich su matematika a jendźelšćina. Jedyn student zahaji swój masterski studij na polu delnjoserbšćiny (sorabistika). Mjez studowacymi je stipendiatka Załožby za serbski lud. Třo studenća započachu z bachelorskim studijom mjeńšinowych rěčow a wuknu serbšćinu wot zakłada.

Budźmy sćerpni

wutora, 16. oktobera 2018 spisane wot:

Zymski semester akademiskeho lěta 2017/2018 běži. Wot spočatka oktobra so studentam na uniwersitach po cyłej Němskej zaso hłowy kurja – tak tež na Instituće za so­rabistiku Lipšćanskeje uniwersity. Tam su semester z dźesać nowačkami zaha­jili. Prof. dr. Edward Wornar, jednaćelski direktor instituta, je swojich chowancow wšitkich wosobinsce witał. A přijěli su na zarjadowanje tež hosćo z Łužicy.

Na Techniskej uniwersiće Drježdźany wobsteji wotnětka tohorunja składnosć, chodźić na seminary, złožowace so na serbske temy. Nawoda tamnišeho Instituta za slawistiku prof. dr. Christian Prunitsch njeje k zahajenju semestra studentow a łužiskich zajimcow ekstra witał. Tónle wo­sebity poskitk pak so lětsa prěni króć wotmě­wa. A kaž kóždy wě, hakle po třoch lětach rěčimy wo tradiciji. Budźmy po­tajkim trochu sćerpni, klětu pojědźemy snano tež na witanje studentow w Drježdźanskej TU. Milenka Rječcyna

„Milenka“ nětko bjez pomocnicy

pjatk, 12. oktobera 2018 spisane wot:
Jadwiga Wejšina je w Rownjanskej pěstowarni „Milenka“ na posrědkowanje ­Rěčneho centruma WITAJ (RCW) wot septembra 2012 kubłarki při serbskorěčnym kubłanju dźěći podpěrała. Poradźowaše je nastupajo metodiku posrědkowanja serbšćiny, pomhaše jim při wuwiwanju materialijow a runje tak při nawuknjenju serbšćiny. Wosebje pak je so dźěćom wěnowała a jim serbšćinu posrědkowała a to wšědny dźeń, na projektach a swjedźenjach. Wčera nětko su so pěstowarki a dźěći z Jadwigu Wejšinej rozžohnowali. Dary, kulturny program chowancow domu, dźakne­ słowa jeho­ nawodnicy a kubłarkow kaž tež přistajenych Domowiny a RCW swědčachu wo wulkej dźakownosći. Foto: RCW/Jadwiga Kaulfürstowa

Inwestuja do nimale 450 šulow

štwórtk, 11. oktobera 2018 spisane wot:

Sakski wobswětowy minister Thomas Schmidt a jeho kolega, minister za kultus Christian Piwarz (wobaj CDU), staj wčera w Drježdźanach přepodałoj inwesticiske­ plany za šule wokrjesam a bjezwokrjesnym městam.

Tematiku wuhlo maja tež w Čěskej

srjeda, 10. oktobera 2018 spisane wot:

Lětuša stipendiatka Załožby za serbski lud na Instituće za sorabistiku na Lipšćanskej uniwersiće je Čechowka Tereza Hromádková. Porno druhim lětam, jako tam wjacori wukrajni zajimcy studowachu, je wona tónraz jenička z podpěru załož­by. Studentka srjedźoeuropskich stu­­dijow na Praskej Karlowej uniwersiće pochadźa z čěskeje stolicy, hdźež je so 1995 narodźiła. We wobłuku studija nawukny wona hižo pólšćinu a madźaršćinu. Wosebje zajimuje so za stawizny wotpowědneju krajow. Tereza Hromádková rěči tež jendźelsce, němsce a serbsce. Nimo­ toho chce hišće samišćinu nawu­knyć. „Serbšćinu wuknyła sym dotal ně­hdźe lěto z pomocu knihow. Wo Serbach a jich stawiznach je jej docent a wučer dr. Petr Kaleta – wón slědźi na polu serbskich stawiznow, wosebje NDRskeho časa kaž tež na polu mjeńšinowych rěčow – trěbne informacije posrědkował.

Přećela njewoteznaješ

pjatk, 05. oktobera 2018 spisane wot:
Tajke krótke přisłowo kaž w nadpismje lědma namakaš. Přiwšěm ma wone jadriwe wuprajenje. Wšako so přećelej ženje njewotcuzbniš. Kóždy z nas ma přećelow, zwjetša kóždy hinašich, druhdy tež samsnych. Dalši su ći samo bliscy, byrnjež z druheho kraja pochadźeli. To začuwaja tež wučerjo našich šulow, kotrež wudźeržuja trajne partnerstwa-přećelstwa ke kolegam we wukraju. Najdalše styki drje Worklečanska wyša šula „Michał Hórnik“ pěstuje. Jeje přećelstwo dźe přez wjace hač 1 500 kilometrow zdalenosće, hač do francoskeje Bretanje. Jeničke zetkanje wob lěto, jónu tu a jónu tam, Łužičanam za to dosaha. Časowje najdlěši zwisk pěstuje Ralbičanska šula. Hižo za čas NDR nawjazachu wučerjo styki do čěskeho Mělnika. Šulerjo maja porno wučerjam skerje zrědka trajne zwiski. Jim je wažne so w rěči druheho wuspytać a sej jeje wosebitosć wotkryć. Tež to je – hdyž tež hi­naše – přećelstwo. Milenka Rječcyna

Zhorjelc (AK/SN). Z rekordnym wob­dźě­le­njom wotměwa so lětsa projekt „Dźěćace dnjowe zarjadnišćo pyta wuměłca“. 34 žłobikow, pěstowarnjow a hortow z wo­krjesow Zhorjelc a Budyšin je zawjazanych, loni 19. Syć „Kulturne kubłanje kulturneho ruma Hornja Łužica-Delnja Šleska“ projekt wot lěta 2015 koordinuje.

Za swoje masterske dźěło sej Roman Wjesela z Chrósćic wjele zwaži

Schowany za wysokimi kukuricowymi rostlinami čapa młody muž na polu. Mjez Jaseńcu a Dobrošicami je sej 22lětny student ratarstwa na Drježdźanskej Techniskej uniwersiće Roman Wjesela pospytne polo připrawił. Za swoje zakónčace masterske dźěło klětu je sej zajimawu temu wupytał. „Hladajo na změnu klimy w Europje, wosebje na mjenje spadkow w lěću, sym so rozsudźił z jara mnohostronskej rostlinu soju eksperimentować“ wón powěda. „Tak wjaza soja podobnje, kaž tamne družiny łušćinowych płodow, kaž hroch abo domjace buny, dusyk w pódźe a tak jeje płódnosć powjetša.“ Tole stawa so z tak mjenowanej symbiozu rostliny z bakteriju. Na korjenju sydlaca bakterija wjaza za rostlinu trěbny dusyk w zemi a ju tak hnoji. Na tamnej stronje rostlina bakteriju z mineralijemi a cokorami zastaruje, z čehož wobě profitujetej. Dokelž pak bakterija wjele wjace dusyka w zemi wjaza, hač soja sama přetrjebuje, njetrjeba so naslědna kultura tak sylnje hnojić.

Chcedźa chore zuby dale hojić

srjeda, 26. septembera 2018 spisane wot:

Zuby mnohich dźěći su hubjene. „Mjez tři- a šěsćlětnymi dožiwjamy tuchwilu wulke ćeže. Zežiwjenje mnohich dźěći kaž tež rjedźenje zubow ma wuskutki na strowotu. Tuž je trjeba jednać.

Při tym maja starši a kubłanišća wose­bitu zamołwitosć“, měni zubna lěkarka Ute Lorenz. Předsydka sakskeje krajneje towaršnosće za zubnu strowotu młodostnych přebywa w mnohich šulach a dźěćacych dnjowych přebywanišćach. Wona so starosći, hlada-li do snědanskich tyzow. Po jeje nazhonjenju maja dźěći žiwidła z tójšto cokorom sobu. Tež sad, kotryž zdawa być so mnohim strowy, to stajnje njeje. Mnozy njewědźa, zo maja płody wosebity cokor, kotryž zubam runje tak škodźi, kaž cokor z tity.

Što młynk cyły dźeń dźěła?

srjeda, 26. septembera 2018 spisane wot:
Prawočanski młynk Tomaš Horbank měješe dźensa dopołdnja ruce połne dźěła. Na jednym boku mlěješe wón zorno rožki na muku, na druhim zaso rozkładowaše šulerjam 4. lětnika Chróšćanskeje Serbskeje zakładneje šule „Jurij Chěžka“ swoje wšědne dźěło. Z tym bě wón hnydom tež na prašenje jedneje šulerki wotmołwił, kotraž­ chcyše wot njeho wědźeć, što młynk cyły dołhi dźeń poprawom čini. Wu­čerka ­Simona Šěnowa bě runje tak kaž jeje koleginy, kotrež wuwučuja w dalšich lětnikach­ šulerjow derje na prěni pućowanski dźeń tohole šulskeho lěta přihotowała. Po 4. lětniku běchu sej dalše rjadownje do Prawoćic doběželi. Foto: Feliks Haza

nawěšk

  • Tež lětsa je Domowina na swjedźenskim zarjadowanju wjacorym čestnohamtsce skutkowacym Serbam Myta Domowiny, Čestne znamješko Domowny a tohorunja čestne čłonstwo třěšneho zwjazka spožčiła.  Mjez wuznamjenjenymi běchu zastupjerjo wjacorych generacijow.

nowostki LND