Kóždy jednotliwc móže přinošować

srjeda, 08. januara 2020 spisane wot:

Digitalne systemy spóznawaja rěčanu rěč

Budyšin (SN/MiR). 7 000 sadow w serbskej rěči na platformje Mozilla Common Voice čaka na to, zo je serbšćinu nałožowacy do systema rěča. Prěnja hodźina narěčanych sadow je mjeztym nahrawana. „Dale a wjac techniskich systemow rě­čanu rěč spóznawa. Tónle trend ma so dale zesylnić“, wuswětla direktor Załožby za serbski lud Jan Budar. Koncerny pak podpěruja dotal jeničce wulke rěče. „Šansa, mało nałožowanu rěč do komercielnych systemow dóstać, je wjetša, hdyž předleža daty. Naš zaměr je wu­tworić dato­wy system, kotryž rěčanu serbšćinu rozumi. To pak je projekt na znajmjeń­ša tři lěta“, Jan Budar rozprawja. Snano pak hodźi so potom na pra­šenje wot­mołwić, hač přichodne nawigaciske systemy w awće serbšćinu rěčaceho rozumja a hač tež Alexa w serbskej rěči zwuraznjene přeća spjelnja.

Wědu wo zelach rady dale dawa

srjeda, 08. januara 2020 spisane wot:

Kerstin Baer posrědkuje na Wojerowskej ludowej uniwersiće zajimcam rady swoju wědu wo zelach a přirodnych wudźěłkach. A jeje kursy su jara woblubowane.­

Wojerecy (SiR/SN). Samopaslene blidowe kartki z receptami su hižo mała pokazka na wosebity wječor we Wojerowskim Domje zetkawanja. Tam ma tónraz wo wjerjebinu (Eberesche), jědźne kastanije a dalše přirodne produkty hić. Přeprosyła je Kerstin Baer, kotruž luboznje tež „zelowu wjeru“ mjenuja. Jako ekspertka poskića wona na Wojerowskej ludowej uniwersiće kursy zelowědy a warjenja ze zelemi. Wšako so w metjeju hižo tak derje wuznawa, zo organizuje wodźenja po přirodźe, wě, kak přirodne surowizny wužiwać a přihotować, a ma nad swojim hobbyjom njesměrnje wjele wjesela.

Bjez přizjewjenja

póndźela, 06. januara 2020 spisane wot:

Budyšin (SN). Budyskej wotnožce Sak­skeho krajneho zarjada za šulu a kubłanje (LaSuB) w Budyskim a Zhorjelskim wo­krjesu dale wučerjo pobrachuja, wo­sebje tež serbskorěčni. Za přichodne šulske­ połlěto njeje so ani zajimc abo zajim­ča ze serbskorěčnym pozadkom při­zje­wi­ł(a). Při tym trjeba LaSuB samo pedagogow za Budyski Serbski gymnazij, wosebje za wuwučowanje přirodowědnych předmjetow. „Pytamy wobstajnje wučerjow, kotřiž móža w serbskej rěči wučbu podawać a to za wšitke šulske družiny“, zdźěli na naprašowanje rěčnik LaSuB dr. Jens Drummer.

Gramatiske tabulki předleža

pjatk, 03. januara 2020 spisane wot:
Budyšin (SN). Kak ma prawje rěkać: My twarjachmy abo twarichmy? Je kopar dwě wroće abo dwoje wrota třělił? Jěmy całtu z mědom abo z mjedom? Na tajke a podobne prašenja wotmołwja nowostka z titulom „Gramatika – Tabulki a přehlady za wučbu serbšćiny“, kotruž je Rěčny­ centrum WITAJ wudał. Přiručka je w prěnim rjedźe myslena za šulerki a šulerjow wot 5. do 12. lětnika a podawa wšitke wažne wobłuki hor­njoserbskeje morfologije: přehlady, dodatne wujasnjenja a kopicu rěčnych přikładow, kotrež su dobra pomoc, njewěstosće wotstronić a typiskim zmylkam zadźěwać.

Hodowne dariki paslili

pjatk, 20. decembera 2019 spisane wot:
Dohodowne paslenje wotměchu wčera na Kulowskej Krabatowej zakładnej šule. Starši šulerjow rjadownje 2a su sej za hody rjanu paslenku wumyslili. Dźěći nabarbichu najwšelakoriše figury a formowachu ptaču picu, kotruž móža do figurow powěsnyć. To je zdobom rjany hodowny dar ptačkam. Foto: Lubina Dučmanowa

Wobohaćeja Łazowski park

srjeda, 18. decembera 2019 spisane wot:

Wuknjacy Łazowskeje Wyšeje šule su w tamnišim parku štom lěta 2019, dołhošiškaty­ wjaz (Flatterulme), sadźili.

Łaz (AK/SN). „Štom lěta 2019“ je dołho­šiškaty wjaz. Wjacore tajke štomiki stejachu minjeny tydźeń w srjedźišću akcije we Łazowskim parku. Wjacore dźěći su je tam tydźenja sadźeli. „Tak móžemy něšto za wobswět činić. A zdobom park za­chowamy“, měnjachu na podawku wobdźěleni z rjadownje 5 A Łazowskeje šule.

Sadźenska akcija je projekt „Łazowski park – Drohoćinku přichodnym generacijam zachować“. „Jedna so wo jedyn z cyłkownje sydom małych projektow, z kotrymiž smy so jako gmejna na wurisanju Sakskeho fondsa ‚Čiń sobu!‘ wobdźělili“, rozłoži sobudźěłaćer komuny a zamołwity za gmejnske ležownosće, saněrowanje hórnistwa, twarstwo a porjad Jens Kieschnick. „Dwaj projektaj bu­štej při­zwolenej: Łazowski park a zwukowa připrawa za měšany chór a dźiwadłowu skupinu Krabat wjesneho a domizniskeho kluba we Wulkich Ždźarach.“

Wuchowajće bajki!

srjeda, 18. decembera 2019 spisane wot:

Tradicije a modernu zwjazowacy projekt znowa wozrodźeny

Čorny Chołmc (SiR/SN). Wjelk da sej direktnje pod pyšenym hodownym štomom na stólcu lubić. Jeho wotpočink pak je jenož krótki. Wšako přińdźechu tróšku pozdźišo za njeho po zdaću słódne pječenki do bróžnje Čornochołmčanskeho Krabatoweho młyna.

„To dosaha, zo móžu so najprjedy prawje nažrać“, so rubježnik šćěri, jako wuhlada njeličomne dźěći, kotrež do bróžnje přichadźeja, a majka sej při tym swoje­ tołste kutleško. A w nim so něšto hiba! Štó abo što so pod wjelčim kostimom chowa, pak wosta předwčerawšim a tohorunja wčera potajnstwo. Wšako je zaso čas bajkow w Krabatowym młynje.

Třinaće hólcow a holcow z Wojerowskeje Lipoweje šule bě póndźelu z hosćom w Čornym Chołmcu. A woni mějachu nadawk bajki wuchować. Ideju zrodźiła bě bywša sobudźěłaćerka Krabatoweho młyna Kerstin Zukunft. Projekt su tam předwčerawšim pod nawodom Magdaleny Schaffer wozrodźili a žněja z nim znowa připóznaće mjez staršimi, dźěćimi a wučerjemi.

Wulke připóznaće za koncert žnjeli

póndźela, 16. decembera 2019 spisane wot:

Worklecy (aha/SN). „Wulkotny – poradźeny – skutkowny“ a hišće dalše słowa chwalby sy minjeny pjatk po adwentnym koncerće Worklečanskeje zakładneje šule „Michał Hórnik“ słyšał. Hižo wjacore lěta dźě wuhotuja tamniši šulerjo nimo programa k mejemjetanju kóždolětnje we wotměnje program na swjedźenju ptačeho kwasa abo lětsa po dwěmaj lětomaj zaso w adwenće.

Direktorka kubłanišća Sabina Hejdušcyna witaše přichwatanych staršich, dźědow a wowki a wšěch zajimcow w połnje wobsadźenej a hodownje pyšenej sportowni a zwurazni rjane słowa za adwentny čas, za čas połny potajnstwow a překwapjenkow. Za přitomnych slědowaše na to jedna z bytostnych překwapjenkow, hdyž předstajichu šulerjo swój hodźinski, z njesměrnej prócu a pilnosću nazwučowany program, do kotrehož zapřijachu wjacore nowosće.

Njech je chwalba pohon

pjatk, 13. decembera 2019 spisane wot:
Młodostnych za pismowstwo wabić a młodych­ awtorow zdobyć budźe přichodnje zawěsće dale a ćešo. Na to maja so nakładnistwa nastajić a wosebite strategije wuwić. Jednu tajku wuspěšnu marketingowu akciju je Ludowe nakładnistwo Domowina z Ralbičanskej wyšej šulu přewjedło. W zhromadnym projekće z LND su šulerjo 7. lětnika knihu ze swójskimi tekstami a wobrazami wuhotowali. Fachowcy nakładnistwa, wučerjo serbšćiny a wuměłskeho kubłanja su jich při tym rady podpěrali. Mjez druhim pobychu wšitcy w domje nakładnistwa, hdźež knihi a nowiny nastawaja. Wjeršk projekta móžachmy wčera w Konjecach dožiwić, hdźež su młodźi awtorojo swoju prěničku před­stajili. W połnej wobsadźenej bróžni čitachu šulerjo swoje fabule, za čož žnějachu wulku chwalbu. Njech je to pohon młodostnym so dale z literaturu rozestajeć. Potom je tež tónle projekt swój wotmysł spjelnił. Bianka Šeferowa

Zhromadnosć mjez šulerjemi so změniła

štwórtk, 12. decembera 2019 spisane wot:

Spočatk septembra wuwabi Worklečanska Serbska wyša šula „Michał Hórnik“ w Serbach hobersku žołmu zahoritosće. Pjeć předstajenjow jewišćoweje produkcije „Quo vadis – dokal dźeš?“ w Chróšćanskej „Jednoće“ je wupředatych było. Iniciatorojo projekta běchu Worklečanscy wučerjo Diana Šołćina, Beno Hojer a Syman Bjarš. Milenka Rječcyna je so z nimi rozmołwjała.

Zjawnosć měješe zaćišć, zo sćěhujeće z projektom zdobom cyle jasny marketing. Je tomu tak?

D. Šołćina: Wjace hač sto wobdźělnikow na, za a před jewišćom je na projekće sobu skutkowało. Tajka zhromadnosć wězo wabi.

B. Hojer: Zakładnu mysl wo musicalu mějachmy před něhdźe dwěmaj lětomaj. Wot toho časa smy zaměrnje na nim dźěłali. Wězo nastachu w běhu časa nowe konteksty, kotrež su tež marketingej polěkowali. Rozsudne pak je, hač a kotry maš wuspěch.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND