Wot lěta 2000 wudawa Ludowe nakładnistwo Domowina w swojim rjedźe „Die sorbische Bibliothek“ wobstajnje wu­znamne twórby serbskich basnicow a basnikow, spisowaćelkow a spisowaćelow w němskej rěči. Jako reprezentatiwna edicija předstaja rjad serbsku literaturu, kulturu a tradiciju na w zjawnosći skutkowne wašnje, wobroćejo so předewšěm na zajimowane němske čitarstwo, ale tež na Serbow, kotrychž rěčne kmanosće njedosahaja, zo móhli serbsku literaturu w serbskej rěči čitać.

Minjenu nazymu je wušoł 13. zwjazk z titlom „Der Fiedler unterm Dach und weitere Geschichten“. Je to antologija z powědkami z časa NDR. Wudała je ju něhduša lektorka a jednaćelka LND Marka Maćijowa, kiž bě před dobrymi 25 lětami rjad iniciěrowała. Tójšto tekstow je jenož serbsce předležało a so za wudaće přełožiło. Zastupjeni su Jurij Brězan, Beno Budar, Benedikt Dyrlich, Alfons Frencl, Pětš Jahn-Brězan, Jurij Koch, Marja Krawcec, Jurij Krawža, Marja Kubašec, Kito Lorenc, Marja Młynkowa, Měrćin Nowak-Njechorński, Křesćan Krawc, Angela Stachowa, Pawoł­ Völkel, Pětr Wjeńka a Jan Wornar.

Nowostka, kotruž wam dźensa předstajam, njeje scyła kniha, ale jeje zakład leži we wjacorych knihach. Njedawno je mjenujcy CDka „Wroblik Frido a jeho přećeljo 2“ wušła. Prěnja CDka, kiž bě w lěće 2010 w prěnim nakładźe a 2022 w druhim nakładźe wušła, dósta sotřičku. Wona wobsahuje wšitke wot Jěwy-Marje Čornakec mjez 2014 a 2024 napisane stawiznički, z wuwzaćom stawizny wo lěće do Afriki. Awtorka wopisuje a poćahuje so na nam znate swjedźenje a nałožki kaž kermušu a ptači kwas, hody a póstnicy, a tež jutry přećeljo na zelenej łuce zhromadnje swjeća. Tak knježi w kóždym počasu čiłe žiwjenje. Wězo njeběži wšitko kaž planowane. Žabka Šlapka pozběhnje so na přikład na hermanku z balonkami do wyšiny, k jutram faluja jejka za jutrownu překwapjenku, hody wotleći rumpodich z přestrjencom, na ptačim kwasu schori pjekar, kiž ma sróče pječwo napjec a na póstnicach bu myška zajata. Zhromadnje z wopičku Ritku, ze šwjerčemi, kokoškami, zajacom Wuchačom a jeho zaječkami pak přećeljo tute dyrdomdeje zmištruja a na zelenej łuce so naposledk wšo derje kónči.

Rady sym na kolesu po lěsnych a pólnych pućikach našeho Budyskeho wokrjesa po puću. Hdys a hdys při tym zetkawam a přewodźuju cuzeho kolesowarja a jeho připódla z někotrymi rjanymi blečkami našeje domizny zeznajomjam. Často wužiwaja kolesowarjo dźensa šmóratko abo GPS-časnik za lěpšu orientaciju. Mnohim cuzym napadnu při tym naše dwurěčne pomjenowanja wsow, nic jenož na wjesnych taflach, ale tež na digitalnych Strava- abo Komoot-kartach. Ćim bóle wšak so dźiwaja nad tym abo tamnym dźiwnym němskim mjenom dróhi, hory abo hata, kiž na swojej wobrazowce wuhladaja. A to w kónčinach, hdźež jim wujasnjam, zo je so serbšćina tam mjez ludźimi hižo nimale pozhubiła. Tak móžeš sej blisko Demjan a Huski na horje z mjenomaj „Tschelentsy“ a „Holtschberg“ dojěć, přińdźeš we Wuhančicach (Weigsdorf) nimo nadróžneje tafle „Am Horkenberg“ abo móžeš so blisko Zemic w skale „Hratschken“ kupać. Podobnje je to, jědźeš-li nimo hatow z mjenami kaž „Muschker Teich“ pola Malešec abo „Rokotenteich“ pola Lichanja.

Lěćo je nimo a pisane łopjena rejuja w nazymskim wětrje. Někotryžkuli wužiwa składnosć, zo by ze swójbu w nazymskich prózdninach hišće raz do ćopłeho wotlećał. Tamny přihotuje sej swój wačok a při rjanym wjedrje po blišej wokolinje pućuje. Jako inspiracija a nastork móhła jemu nasćěnowa protyka „Łužica – Łužyca – Lausitz 2026“ słužić, za kotruž je serbski fotograf Maćij Bulank zaso tójšto zajimawych kućikow našeje domizny ze swojej kameru zapopadnył. Někotre motiwy kalendra, kaž wjesele smějace so družki na swjedźenju Božeho ćěła abo dostojny křižerski procesion drje tele dny njewuhladaš. Ale k historiskemu wětrnikej pola Chasowa pućować, so nad pisanym lisćom při Budyskim spjatym jězoru wjeselić abo w Błótach čołmikować při słónčnym wjedrje hišće­ móžeš.