pjatk, 19. julija 2024

Budyšin (SN/bn). „Zmij Direndaj, Hica- Mica, Zmijiček Direndajček, Zmij Ararat a powědančka wo nimi“ je titul zběrki, kotruž je Celovecske nakładnistwo Drava njedawno wudało. Antologija z ilustracijemi Štefana Turka wopřijima wuběr přełožowanych tekstow Loizy Wiesera, kotrež je awstriski Słowjenc „na zakładźe wječorneho bajebaća swojim dźěćom“ spisał. Milenka Rječcyna je powědančka zeserbšćiła a wčera w Smolerjec kniharni předstajiła. „Kniha drje měri so w prěnim rjedźe na dźěći, hodźi so pak hłuboko do stawiznow sahaceho wobsaha dla tež za dorosćenych čitarjow“, wona zjima. Po jeje słowach „njebě sej Wieser wěsty, hač su powědančka wudawanja hódne“, po nastorku přećelow pak so naposledk rozsudźi, je napisać a w swójskim nakładnistwje publikować. Jako spěchowar „małkich rěčow ze z wida wjetšinow často snadnej hódnotu“ a jako přećel Serbow zamó Rječcynu přeswědčić, powědančka do hornjoserbšćiny přenjesć.

srjeda, 24. januara 2024

Na nó, sej zadźiwany prajach, dočitawši nowinske wozjewjenje před­sydy Domowiny. „Na přeće Domowiny, kotraž přeješe sej centralny zakoń, nadźěła tehdyša frakcija CDU w korespondency ze SPD a PDS zakoń ze 17 paragrafami“, rěkaše minjeny pjatk oficialnje ze Serbskeho domu. Nowy sakski Serbski zakoń bě krajny sejm 20. januara 1999 w Drježdźanach schwalił, potajkim před 25 lětami.

Wěrne na teksće je, zo měješe zakoń 17 paragrafow. Wěrnosći njewotpowěduje, zo „nadźěła tehdyša frakcija CDU“ jón. Njewěrne dale je, zo by so to hejgn stało „w korespondency“ ze SPD a PDS.

Stawizny noweho serbskeho zakonja sahaja do wichorojteho časa politiskeho přewróta: Tehdy wutwori so serbska dźěłowa skupina, demokratisce ze zastupjerjemi serbskeje zjawnosće nastajena.

pjatk, 21. junija 2024
Narodźi so 14. junija 1874 jako syn wučerja w Chwaćicach. 1898 bě hłowny starši 24. schadźowanki. Po studiju w Lipsku poda so do wyšeje šulskeje słužby, 1903 dósta přistajenje na nowozałoženym wučerskim seminarje w rudnohórskim Stollbergu. Z 45 lětami pytaše zaso wuši zwisk ze serbskim žiwjenjom a rowjenkami. Na zeńdźenju Maćicy Serbskeje 1922 překwapi z nowym zhladowanjom na serbske kulturne stawizny – na Ochranowske hibanje a ludowych basnikow. Wjele lět hižo studowaše časopisy 18. a 19. lětstotka a měješe nětko wotmysł, spisać načasne serbske literarne stawizny. 1923 dowěri jemu Maćica redakciju protyki „Předźenak“. Wuwi ju k ludowej čitance z regionalnym charakterom a wopokaza so při tym jako dobry spisowaćel. Na próstwu Arnošta Muki přewza 1926 tež hišće redakciju „Łužicy“ a po tym Maćičneho časopisa. W nimaj wozjewi studije, kotrež buchu z wažnym přinoškom za 1. dźěl „Stawiznow serbskeho pismowstwa“ (R. Jenč, 1954). W 1930tych lětach přihotowaše studiju „Handrij Zejler als Fabeldichter“, kotruž 1950 k monografiji „Handrij Zejler a jeho doba“ rozšěri. Hdyž kniha 1955 wuńdźe, to hižo njedožiwi. Zemrě 28. nowembra 1952 w Stollbergu. Franc Šěn

pjatk, 05. julija 2024
„Něchtó je Józefa K. wočornić dyrbjał, přetož bjez toho zo by něšto złeho skućił, bu jednoho dnja rano zajaty.“ To je pospyt přełožka sławneje prěnjeje sady romana Franca Kafki, kotrehož stote posmjertniny lětsa swjećimy. Tež na Praskich knižnych wikach bě Franc Kafka, kotryž wšak je Pražan był, njedawno wulka tema. Na zahajenskim wječoru wikow dožiwich, zo hodźi so roman „Proces“, z kotrymž je kolumna zahajena, na přewšo zajimawe wašnje samo z načasnej rockowej hudźbu zwjazać. Čěsko-němski spisowaćel Jaroslav Rudiš recitowaše z hudźbnym přewodom swojeje skupiny – Kafka-band mjenowaneje – tekstowe pasaže z romana, kiž njeje po sto lětach na aktualnosći zhubił, nawopak. Potajkim Kafka a jeho romany a Kafka-band a cyły wětřik, kiž so lětsa wokoło Kafki čini, to mje tola někak pod ćišć staja, so zaso jónu z nim zaběrać. Předewšěm přińdźe mi do mysli kniha „Přetwórba“, kotruž běch před tójšto časom čitała a dopominam so, kak je mje jeje wobsah – přetworjenje Gregora Samsy do wohidneho insekta na jeho 30tych narodninach a (hišće bóle) reakcija jeho wobswěta na to – najprjedy zadźiwał a potom putał.

nowostki LND