Serbski program na 38. filmowym swjedźenju w Drježdźanach
Drježdźany (SN/lmc). Na program „Wiźeś. Sichtbar. Widźomne“ je Filmowy zwjazk Sakska zhromadnje ze serbsko-němskej filmowej syću Łužycafilm wčera popołdnju we wobłuku 38. filmoweho swjedźenja w Drježdźanach do Ligneroweho hroda přeprosył. Zarjadowanje wěnowaše so filmowym projektam ze serbskeje Łužicy a předstaji šěroki spektrum filmowych formatow.
Zazběh programa tworješe hudźbne widejo „Toś ta lubosć“ filmowče Katje Hrjehorjec. Prěni raz zaklinča na festiwalu spěw w delnjoserbskej rěči. W jeho centrumje njesteji klasiska lubosćinska, ale swójbna stawizna a wosebje sotrowstwo. Wuchadźišćo bě spěw spěwotwórca Jakuba Čornaka, ke kotremuž wuwi Katja Hrjehorjec cyle swójsku wizuelnu interpretaciju. „Sym kóždy dźeń serbska, ale njechodźu kóždy dźeń w narodnej drasće“, wona praji a wuzběhny z tym wotpohlad, serbski wšědny dźeń zwonka folkloristiskich klišejow pokazać.
Dźensa před 80 lětami, 13. februara 1945, bu z najzrudnišim dnjom za saksku stolicu Drježdźany. Dotal njebu wulkoměsto nad Łobjom, kotrež bě swojich krasnych baroknych twarow dla swětoznata metropola, wot ameriskich a jendźelskich lětadłow bombardowane. Sowjetska armeja steješe hižo sto kilometrow wuchodnje nad łužiskej Nysu, hdyž aliěrowane komanda přikaza Drježdźany přez bombardowanje zničić. Dwě hodźinje do połnocy 13. februara k 14. dnju tutoho měsaca zahaji so hoberski nalět ameriskich a jendźelskich wójnskich lětadłow na z ćěkancami z wuchodneje Němskeje a ze zranjenymi wojakami přepjelnjene wulkoměsto.
Hodźinje dołho mjetachu bomby na Stare a Nowe město a na dalše bydlenske wobwody Drježdźan. Domy so sypnychu a palachu so, tohorunja hasy, dróhi a naměsta, dokelž so tež palace bomby na město mjetachu. Rano zahe 14. februara docpě dalša žołma lětadłow město a tak cyły druhi dźeń dale a tež hišće 15. februara Drježdźany njesměrnje bombardowachu. Dohromady 3 450 bombowcow wospjet na město lećeše a swoje mordarske bomby mjetaše.
... takle bě rodźeny Kašečan Jurij Šołta Jurja Wróbla w lěće 2006 w 1. čisle Sokołskich Listow hódnoćił. A w nowej Serbskej protyce je jako wučer a organizator sportowych swjedźenjow mjenowany.
Jurij Wróbl narodźi so 31. wulkeho róžka 1926 we Wotrowje jako syn kublerja. Hólčec wopyta ludowu šulu w ródnej wsy, potom wjedźeše jeho puć do Drježdźan na Křižny gymnazij. Lědma wosomnaćelětny dyrbješe do wójska, bjez toho zo móhł abituru złožić. Po kóncu wójny wuknješe wot decembra 1945 na runje załoženym serbskim gymnaziju w Českej Lípje. Tam nachwata abituru. 1948/1949 bě krótki čas wučer we Wojerecach. Wottam poda so na Karlowu uniwersitu do Prahi, hdźež studowaše hač do lěta 1953 sport a geografiju. Na w lěće 1952 załoženej Serbskej wyšej šuli w Choćebuzu bu wučer za tutej předmjetaj.
Hižo jako dźěćo běch wot kniharnjow a bibliotekow fascinowana. Wěm so hišće derje dopominać, zo sej po šuli prawidłownje z kolesom tam dojědźech, so cyłu chwilu mjez regalemi wokoło šmórach, prjedy hač so skónčnje za jednu abo wjacore knihi rozsudźich. Wěsty čas běch cyle zahorjena wot „Třoch prašakow“ – je to knižny rjad kriminalkow US-ameriskeho spisowaćela Roberta Arthura, w kotrymž třo hólcy w Kaliforniskej wšelake kriminalistiske pady wuslědźeja. Dyrdomdeje młodźinskich detektiwow běch tehdom z wulkim zajimom čitała a tohodla mje wosebje wjeseli, zo w Ludowym nakładnistwje bórze knižka serbskeje trójki „Wćipne nosy“ z pjera Lubiny Hajduk-Veljkovićoweje wuńdźe. To su Hanka, Korla a Lucian, kiž runja mojim ameriskim idolam z detektiwiskej čućiwosću mysteriozny pad rozrisaja. Přeju jim kopicu zahoritych čitarjow a čitarkow, zo by so z toho snadź nowy serbski rjad dźěćacych knihow wuwił.
