srjeda, 16. oktobera 2019

Štó a što tči za serbskimi projektami, kotrež buchu we wobłuku wubědźo­wanja Sakskeho fondsa „Čiń sobu!“ myto­wane? W lětušim serialu Serbskich Nowin chcemy je předstajić.

Hač spěwna skupina Wólbernosće, w kotrejž hižo nimale 25 lět hromadźe skut­kujetaj, hač skupina Přezpólni, kotruž wón nawjeduje abo chór Lipa, kotryž wona nawjeduje – Jadwiga Kaulfürstowa a jeje mandźelski Fabian staj hižo lěta dołho kruta instanca na polu spěwneho hibanja w Serbach. Nětko dźěłataj hromadźe na nowym projekće, kotryž njeje w prěnim rjedźe na připosłucharjow wusměrjeny, ale na spěwarjow. „Stare serbske ludowe spěwy online“ je titul a program projekta, kotryž fond „Čiń sobu!­“ z 5 000 eurami spěchuje.

„Jara so nad projektom wjeselu. Hižo za šulski čas sym so za stare ludowe pěsnje­ zajimował, to je mój konik. Lěta dołho sym wo tym sonił, je wobdźěłać. Je super wěcka, zo móžemoj to nětko zhromadnje z Jadwigu zwoprawdźić“, so dr. Fabian Kaulfürst wjeseli.

srjeda, 16. oktobera 2019

Łužiske jabłuka ze Skanec pola Malešec su zakład za financielnu pomoc studentam po cyłej Němskej

Jadriwe a wótrosłódke słodźi łužiske na­li­kowe jabłuko. Wot srjedź 18. lět­stot­ka je w Hornjej Łužicy znajemy. „Druži­na je typiska łužiska“, měni farar a zahrodnik Christoph Schuster, kiž wobho­spo­darja jabłukowu bróžnju w Ska­necach (Cannewitz) pola Budyšina. Ze studentami He­lenu, Ju­lianom a Jonasom žněješe wón tele dny 700 kilogramow družiny. Płody předźěła sakska manufaktura w Kor­zymju (Kirschau) na palenc. Ně­hdźe 150 blešow w hódnoće 4 500 eurow to lětsa budu. Christoph Schuster chce hotowy wudźěłk ewan­gelskemu studentskemu zjednoćenstwu w sewjernorynskim Villigstće pola Schwerte přewostajić, hdźež je předwidźane palenc klětu na swjatkownym zetka­nju pře­da­wać. Wu­nošk chcedźa potom direktnje za nowe stipendije za wulce wobdarjenych po cy­łej Němskej nałožować.

wutora, 01. oktobera 2019

Prapremjera oratorija Měrćina Weclicha a Madleny Nasticcyneje „Hrodźišćo“ je minjenu sobotu wopytowarjow w Chróšćanskej wjacezaměrowej hali „Jednota“ zahoriła. Bosćan Nawka je so po předstajenju někotrych hosći za jich prěnim zaćišćom woprašał.

Kristin Belkotowa z Hózka: Oratorij bě jara hnujacy a je mje woprawdźe zahorił! Sym přewšo wjesoła, zo ma naša młodźina tajke móžnosće, so zhromadnje z profijemi wuspytać a sej snano to a tamne wot nich wothladać. Bě pytnyć, kelko dźěła za wšěm tči. Připóznaće a wulki dźak za wuběrny wukon!

Ambrož Handrik ze Serbskich Pazlic: Mi je so jara lubiło. Hudźbnje bě twórba cyle hinaša, hač sym ju wočakował. Słyšiš-li titul „Hrodźišćo“, dźě najprjedy raz na někajku starodawnu podawiznu mys­liš. Ćim bóle překwapił je mje chětro načasny raz oratorija z nowymi, za Łužicu skerje njetypiskimi instrumentami. Fujara je přiwšěm mjenowany tra­dicionalny charakter podšmórnyła. Rejwarjo su sceny wizuelnje skulojćili, štož je čas spěšnišo zańć dało.

srjeda, 16. oktobera 2019

Delnjoserbska rěčna šula w swětle jubilejow 175 lět ludowa uniwersita a sto lět zakonskeho rjadowanja za Němsku

Lětsa spominaše Šula za delnjoserbsku rěč a kulturu kónc swojeho nalětnjeho tydźenskeho kursa delnjoserbšćiny ze swjedźenskim zarjadowanjom na wotewrjenje delnjoserbskeje ludoweje wysokeje šule 20. žnjenca 1954.

Zapřijeće „Volkshochschule“ (VHS) je po hornjoserbskim słowniku ludowa uniwersita. Znajemy 1949 w Chrósće załoženu Serbsku ludowu uniwersitu a z lěta 1951 pospyt załožić delnjoserbsku ludowu uniwersitu. Delnjoserbske słowniki wužiwaja wopřijeće ludowa wysoka šula. Prěnje kubłanišća za dorosćenych pak nastachu wo wjele prjedy.

Danska mysl

Stoćiny ludowych uniwersitow su němske, ale česć přisteji Danam ze staršim jubilejom: Woni wunamakachu tajke kubłanišća za dorosćenych před 175 lětami. Pohladnjemy na tamny započatk. W lěće 1844 załožena Heim-Volkshochschule bu zarjadowana za wjesny lud a bě wužitna naprawa w času hišće njerjadowaneho šulstwa. Předewzaće je wuspěšne: Hižo 1867 maja tajke kubłanišća za dorosćenych po cyłym kraju.

srjeda, 16. oktobera 2019

Dyrlicha wuznamjenja

Esslingen. Myto Andreasa Gryphiusa 2019 spožča Benediktej Dyrlichej. Nakładnistwo Pop w Ludwigsburgu bě serbskeho spisowaćela namjetowało. Přepo­daće myta budźe 14. nowembra w Düsseldorfje. Bywši lawreaća su mjez druhim Günter Eich, Rainer Kunze a Walter Kempowski. Literarne myto Wuměłstwoweje gildy Esslingen spožča z lěta 1957, wot 2009 njeje hižo dotěrowane.

Frankfurtske knižne wiki zahajili

Frankfurt nad Mohanom. Z wysokim wopytom hóstneho kraja Norwegskeje su wčera wječor 71. Frankfurtske knižne wiki zahajili. Na swjatočnym wotewrjenju su so krónprincowaj mandźelskaj Mette-Marit a Haakon kaž tež ministerska prezi­dentka Erna Solberg z Norwegskeje wobdźělili. 7 450 wustajerjow ze 104 krajow prezentuje so hač do njedźele na najwjetšej knižnej přehladce swěta.

Spěwnik za dźěći a młodźinu

srjeda, 16. oktobera 2019

NDRske mopedy požadane

Eckartsberg/Rózbork. Chětro požadane su mjez paduchami tuchwilu zaso raz NDRske mopedy typa Simson. Tón zaćišć znajmjeńša zbudźa wčerawša nowinarska zdźělenka policije. Tam mjenujcy rěka, zo su njeznaći hnydom dwaj tajkej mopedaj spakosćili. W Eckartsbergu w gmejnje Mittelherwigsdorf pola Žitawy su so paduši w nocy na póndźelu do garaže zadobyli a S 50 sobu wzali. Moped měješe hódnotu něhdźe 1 500 eurow.

Tohorunja w Rózborku (Rothenburg) su njeznaći Simson typa S 51 w nocy na póndźelu z garaže pokradnyli. Tež tón měješe hódnotu něhdźe 1 500 eurow. Na woběmaj městnomaj su policisća wjacore slědy zawěsćić móhli. Dalše slědźenja za pokradnjenymaj Simsonomaj je mjeztym kriminalna policija přewzała.

srjeda, 15. apryla 2015

Wokoło jutrow rěčimy wjele wo zajacu. Lětsa wěnujemy dołhowuchačej wjetšu zjawnu kedźbnosć, dokelž je za zwěrjo lěta­ 2015 pomjenowany. Snano je tón abo tamny při nalětnim wuchodźowanju zajaca­ wuhladał. Bě pak to woprawdźe zajac abo tola dźiwi nukl?

srjeda, 16. oktobera 2019

Worklecy (AN/SN). Wosebity, ale tola trochu njewšědny wopyt mějachu šulerjo 3. a 4. lětnika Worklečanskeje zakładneje šule „Michał Hórnik“ na poslednim šulskim dnju do nazymskich prózdnin. Do šule bě mjenujcy tak mjenowany „Wuměłstwowy bus“ Drježdźanskich Statnych wuměłstwowych zběrkow přijěł.

Studentka Christine Jakob bě sej z nim tón dźeń sobu do Łužicy dojěła. Wona rozkładowaše dźěćom trajnu, stajnje zaso měnjacu so twórbu němskeje wuměłče w busu. Při tym jedna so wo wosebitu platu z napisom, do kotrejež móžachu šulerjo a šulerki tak mjenowane „scoubidou-bančiki“ tykać abo dalše zaso wućahnyć. Tak twórbu njepřestawajcy aktiwnje sobu měnjachu. Dale nańdźechu dźěći w busu naprawu, z kotrejž hodźi so wosebity barbojty ješć produkować. Z nim wuměłča nowe wuměłstwowe wudźěłki stwori.

Jako wjeršk projekta smědźachu so šulerjo a šulerki sami we wuměłstwowym tworjenju pospytać. Za to smědźachu tež nastroj k zhotowjenju wonych mydliznowych pucherjow wužiwać. Z nimi dujachu pak čornu, módru abo běłu barbu na wulke łopjena, při čimž nastachu woprawdźe krasne twórby.

pjatk, 11. oktobera 2019

W dobje pobrachowacych lěkarjow su nowe koncepty trěbne, zo by zastaranje pacientow zaručene było. Kamjenc ma za to modelowy region być. Mnozy pak su skeptiscy.

Kamjenc (UM/SN). Mamy přichodnje hišće sami k lěkarjej hić? Budźe scyła hišće tajki, ke kotremuž móžemy hić? Tróšku prowokantnej prašeni matej swoju při­činu: Hižo dźensa je přićehnjenym Kamjenčanam ćežko domjaceho lěkarja namakać. Pola fachowych medicinarjow lědma lěpje wupada.

srjeda, 16. oktobera 2019

Budyšin (SN). Za šulerjow ma Budyski Serbski muzej w nazymskich prózdninach wosebitej poskitkaj. Jedyn steji pod hesłom „Złota nazyma – rjana pyšerka“. Z łopješkow a z barbami stworja sej zajimcy nazymski wobraz, kołkuja abo pomoluja karty a twarja mobile. Za to měli prasowane lisćowe łopjena sobu přinjesć. Poskitk budźe 17. a 22. oktobra stajnje wot 10 do 11.30 hodź. Přidatne wudawki wučinjeja­ euro. Při dalšim poskitku 24. oktobra wot 10 do 12 hodź. steji serbski street style w srjedźišću. Tak wobhladaja sej wobdźělnicy tuchwilnu wustajeńcu mody ze serbskimi elementami. Přizamknje so mała dźěłarnička, hdźež naćisnu a pasla sami serbsku modernu drastu a debjenki abo kołkuja łužiske mustry. Wuslědki móža sej sobu domoj wzać. Za přidatne wudawki zběraja dwaj euraj. Muzej prosy wo při­zjewjenje pod telefonowym čisłom 03591/ 270 870 11.

Změnjene wotewrjenske časy

srjeda, 11. januara 2017

Swójbne mjena su přeco zaso zajimawe swědčenja rěče našich prjedownikow. W serbšćinje maja wone wosebitu hódnotu, dokelž pochadźeja z časa, z kotrehož hišće žane pisomne pomniki njewobsedźimy. Kak su naši prjedownicy před wjele lětstotkami myslili a so rěčnje zwuraznili, wo tym nam wone mjena znajmjeńša něšto přeradźeja.

Chcemy so zaso wěnować někotrym serbskim prócowarjam zańdźenosće, kotřiž maja lětsa kulojtu abo połkulojtu róčnicu narodnin abo posmjertnin, a so zamyslić do jich mjenow. Swójbne mjena nastachu často z mjenow powołanjow, kotrež běchu prěni nošerjo mjenow wukonjeli. Tak je to na přikład pola Šewčika, takrjec „małeho šewca“. Jakub Šewčik, rodźeny w Baćonju a farar mjez druhim w Chrósćicach, wěsty čas předsyda Domowiny, předewšěm pak awtor basnjow patriotiskeho charaktera, změje 6. septembra 150. róčnicu narodnin.

Korla Awgust­ Fiedler, znaty hudźbnik a sobuwuhotowar spěwanskich swjedźenjow, zemrě 16. meje 1917. Swójbne mjeno Fiedler pochadźa tohorunja z mjena powołanja; w tym padźe wšak je wone němskeho pochada, měnjeny je wězo­ „husler“.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND