Stajnje kreatiwna a rodźi nowe ideje

pjatk, 20. julija 2018 spisane wot:

Zetkanje z młodej serbskej hudźbnej wědomostnicu dr. Theresu Jacobsowej

Wona wuprudźa při naju zetkanju wot wšeho spočatka wjesołu, čerstwu awru. 37lětna hudźbna wědomostnica dr. Theresa Jacobsowa je wot lěta 2015 w Budyskim Serbskim instituće z poł dźěłowym městnom přistajena. „Jako wědomostna sobudźěłaćerka slědźu na polu imaterielneho kulturneho herbstwa Serbow nastupajo medije, drasta, reje, spěwy a dalše kulturne srědki. Dźe wo to, kak hodźi so naše herbstwo a z nim serbska identita dale wuwiwać a w ludźe zaso šěršo wožiwić.“ To po­wěda młoda žona, bydlaca ze swójbu w Lipsku, kotraž wob měsac wjacekróć do Budyšina jězdźi. „Mi tute dźěło wulke wjeselo wobradźa. To je jara wulki wobłuk, w kotrymž móžeš so do tradicijow, stawiznow, wašnja žiwjenja a začućow serbskeho ludu hłuboko zanurić, z toho kreatiwne projekty zdźěłać a je praktisce zwoprawdźić.“

W lěće 2012 je Theresa Jacobsowa na te­mu „Der Sorbische Volkstanz in Geschichten und Diskursen“ promowowała, dwě lěće po tym wuńdźe jeje kniha w Spisach Budyskeho Serbskeho instituta jako čisło 59.

Mysle k njedawnej wustajeńcy Ann Siebert w Drježdźanach

Jendźelski humor ma něšto wosebite na s­ebi, lubosć Jendźelčanow ke konjam je runje tajka swojorazna. Što pak, jeli so jen­dźelska wuměłča kaž Ann Siebert ze seršćowcom ryzy serbskim křižerjam wěnuje? Na kóždy pad zrodźi so wobraz wo nich, kotryž nima w tworjacym wuměłstwje swojeho runjeća.

Serbscy křižerjo, na třoch mólbach za­po­padnjeni, běchu mjez połsta twórbami wuměłče Ann Siebert hač do spočatka junija w Drježdźanskej galeriji Holger John widźeć.

Ann Siebert je w našočasnym sak­skim wuměłstwje legenda. Loni w aprylu swjećeše wona stoćiny. Rodźena Jen­dźel­čanka Priscilla Ann Thornycroft wuda so 1942 na němskeho antifašista Hansa Sieberta. W lěće 1948 dźěše z nim do wuchod­neje Němskeje a bydli mjeztym 65 lět w Drježdźanach.

Olsenowa cwólba wotzběhnyła

pjatk, 20. julija 2018 spisane wot:

Lěćne dźiwadło Budyskeho NSLDź

Olsenowa cwólba je w zašłych třoch lětach łužiski dźiwadłowy publikum rozdwojiła. Ći jedni so hižo do prěnjeho předstajenja do Egona, Bennyja a Kjelda wohladachu, ći tamni zaso Němsko­Serb­skemu ludowemu dźiwa­dłu w Bu­dy­šinje kartki z rukow storhachu. Po třoch inscenacijach – 2016 Olsenowa cwólba a wulki pozadnik, loni Olsenowa cwólba wupućuje a lětsa Olsenowa cwólba wot­zběhnje – pak po zdaću tež přiwisnikam padušneje trójki dosaha. Wjele swobodnych městnow na premjerje samej kaž tež, hinak hač w zašłymaj lětomaj, ně­hdźe 7 000 w předpředani hišće njepředatych kartkow wo tym swědči. A samo na rozjimanju nowych směrnicow wo přichodźe Budyšina sej někotři žadachu, zo měli so dalše inscenacije z Olsenowej cwólbu w sprjewinym měsće zakazać, štož bě jeno zdźěla žortnje měnjene.

Motiwy Njeswačanskeje wokoliny

pjatk, 20. julija 2018 spisane wot:

Njeswačidło swjeći lětsa 750. róčnicu prěnjeho naspomnjenja. W małej galeriji zarjadowachu tuž wustajeńcu dweju tworjaceju wuměłcow ze wsy a z wokoliny. 10. junija wotewrjena zajimawa pokazka wěnuje so molerce Pauli Lauenstein (1898–1980), bydlacej wot lěta 1941 w star­šiskim domje w Starym Wětrowje, a molerjej, dźěćacemu lěkarjej dr. Wolfgangej Lehmannej (1935–1999). Dr. Lehmann nawjedowaše wot lěta 1960 do 1964 Njeswačanski wjesny ambulatorij, a po swjatoku je molował. Swoje dźěła signowaše z wuměłskim mjenom Dottore.

Zajimawa cejdejka z Ludoweho nakładnistwa Domowina

Čitaš-li to, štož je wažny čłowjek raz w knize, nowinach abo druhdźe na­pi­sał, wobradźa ći zawěsće wulke wjeselo a spodobanje.

Jeli pak ta abo tón něšto sam(a) ze swojim hłosom přednjese, da je to hišće wjetše a rjeńše dožiwjenje za připo­słucharjow. Runje to potwjerdźa jedyn z najnowšich wudźěłkow Ludoweho nakładnistwa Domowina, kotrež wobsteji mjeztym 60 lět.

Měnjena je nowa cejdejka „,Gaž wětšyk­ dujo‘ – Mina Witkojc powěda“. A zynkonošak je woprawdźe jara hódny dar k 125. narodninam delnjoserbskeje basnicy a nowinarki. Na jubilej smy lět­sa­ na wšelake wašnje spominali – mjez druhim z wosebitej wustajeńcu w Bórkowskej Domizniskej stwě a ze swja­točnosću w Bórkowskej šuli, kotraž jeje mjeno nosy.

Zhladowanje na předstajenje SLA „Swajźba“ w Bórkowach

„Swajźba“ rěka prěni dźěl pokročowanja stawiznow wokoło serbskeho krala, předstajeneho po třoch wječorach lětsa swjatki w delnjołužiskich Bórkowach. Kulisa za serbske stawizny je hižo přez ­lěta tamniša historiska hrodowa hórka z Bismarckowej wěžu, w lětach 1915 do 1917 natwarjenej. Wulkomyslnje zapołoženy areal je ze starymi štomami wobdaty.

Lětsa dožiwi dohromady ně­hdźe 5 000 hosći nowu stawiznu wokoło krala Serbow, předstajenu wot Serbskeho ludoweho ansambla Budyšin. Inscenaciju su pře­dewšěm němske print­me­dije cył­kownje pozitiwnje hódnoćili. Jara derje přiwzate předstajenja su ­za městny komunalny hamt wažny kriterij, zhromadne dźěło ze SLA dale wjesć chcyć.

Konje rjehoceja. Čorni ryćerjo na nich jěchaja, wojujo ze šćerkotacymi tesa­kami. Z čerwjenje wobswětleneje wěže stupa ćmowy kur, bojowniske hrimanja a wójnska hara rozlehnu so nad krajom. Tak su nuza, hłód a smjerć tež zaso jónu před runje tysac lětami Łužicu dosća­hnyli. Dlěje hač pjatnaće lět trajachu boje mjez Heinrichom II. a Bolesławom I. Chrobłym.

Tež přichodnje so njepodać!

pjatk, 20. julija 2018 spisane wot:

Kupich sej najnowšu knihu ze Slepjan­skeho regiona: „Kak Slěpjańska cerkwja swój torm krydła“. Dwurěčnje – němsce a w rěči Serbow wokoło Slepoho – wuhotowana publikacija je drohoćinka. Takrjec na nimale wotwidźomnym žiwjenskim kóncu předrěwa so slepjanšćina z pozabytosće. Najskerje ani połsta ludźi ju hižo běžnje nje­rěči. A tola stupi so chroble pó­dla hornjo- a delnjoserbšćiny do rjada spisownych rěčow Słowjanow.

Chwalba tym, kotřiž so prócuja a njepodadźa. Takle tworja přichodnym generacijam a zajimcam móžnosć, rěč nawuknyć, kotruž su w šuli mjeztym wjacorym generacijam zapowědźili.

Snano budu za nami narodźeni chutnišo na rěčnym namrěwstwje zajimowani hač tučasni. Časowy duch je wokomiknje tajki, zo prašeja so mnozy skerje za móžnym pjenježnym wunoškom wšeho, mjenje za kulturnym zmysłom a žiwjenskim wjeselom.

Wosrjedź smažnika, dokładnje wot 15. do 17. junija, stej towarstwo „Via Regia­ – Hudźbne eventy“ a Serbski ludowy ansambl mjeztym hižo 14. Smoch­čanski hudźbny swjedźeń pod hołym njebjom na dworje Domu biskopa Bena wuhotowałoj. Dohromady je něhdźe 1 000 ludźi cyłkownje tři koncerty tři­dnjowskeho zarjadowanja wopytało.

Pod hesłom „Tam, hdźež tón měsačk swěći“ su pjatk a sobotu orchester, balet a solisća SLA kaž tež hudźbnicy Liberecskeho dźiwadła, sopranistka Rahel Indermauer a šulerjej Budyskeje wokrjesneje hudźbneje šule Jonas Löschau (spěw) a Georg-Wilhelm Jatzke (pozawna) jako hosćo pod nawodom Tassa Schilleho pisany wěnc znatych melodijow skerje lochkeho razu předstajili. Wot wujimkow operetow, mjez druhim Izaaka Osipowiča Dunajewskeho, Paula Linckeho a Emmericha Kálmána, přez romantiske spěwy Roberta Schumanna a Franza Schuberta hač k modernym zynkam Andrewa Lloyda Webbera a Van Morrisona bě nimale kóždy žanr minjenych třoch lětstotkow zastupjeny.

Polak z wulkej wutrobu za Serbow

pjatk, 15. junija 2018 spisane wot:

Na wopyće pola šefredaktora Noweho Casnika Gregora Wieczoreka w Choćebuzu

Zběłym sportowym kolesom wón přismali. Na chribjeće ma swoju čornu tobołu. Gregor Wieczorek jědźe wot dźěła w redakciji delnjoserbskeho Noweho Casnika. Tydźenik wón wot lěta 2005 jako šefredaktor nawjeduje. Wot bydlenja do něhdźe tři kilometry zdaleneho domu nowiny Lausitzer Rundschau, hdźež je tež jeho redakcija zaměstnjena, kolesować jemu ćělnje a duchownje tyje. Rano do redakcije jěducy ma wón často nowe ideje, na dompuću je jemu jězba na kolesu kaž wočerstwjenje wot wšědneho jara wužadaceho dnja. „Mam tuchwilu stres dlěšeho personalneho wupada dla. Redakcija wšak ma jenož 2,5 redaktorskich městnow. To je za nas wšěch wulke wužadanje. Njepisamy sami jenož přinoški, dyrbimy zwjetša tež wšitke artikle, kotrež nam awtorojo sćelu, do delnjoserbšćiny přełožić“, wón powěda. Dźakowano wšědnemu kolesowanju je wón přeco zaso fit. Zawěsće spožča jemu tónle sport wonu nutřkownu radosć, žiwjenje wobhladować jako wšědne zbožo.

Rěč za kóždeho zrozumliwa

pjatk, 15. junija 2018 spisane wot:

Myske k romanej Dietera Kalki „Sudička“

Serbscy rjekowje a ćim bóle serbske rjekowki su rědkosć w literaturje, w serbskej samej jich/je lědma nadeńdźemy. Tež w němskorěčnej beletristice su serbscy literarni rjekojo rědcy, po­dobnje kaž w serbskorěčnej.

„Bosćij Serbin“ Marje Kubašec w třoch zwjazkach powědany, abo Jurja Wjelowe powědančko „Pětr z Přišec“ – woboje ­wušłe w Ludowym nakładnistwje Domowina – stej serbskemu čitarjej staršeje ­generacije snadź hišće w pomjatku. Před sto lětami zemrěty Jurij Winger jako ­awtor „Hronow“ je lědma hišće znaty. Na čim to zaleži?

Dožiwjamy dźě w našim času runje wonu renesansu literatury wo srjedźowěku abo hišće staršich dobach. Tak su wjacezwjazkowe, na pjeć knihow roz­rostłe stawizny wokoło Freibergskeje ­baby z pjera Sabiny Ebert mjeztym tak mjenowane bestsellery.

nawěšk

nowostki LND