Dołha a pisana rewija

pjatk, 15. februara 2019 spisane wot:

Ansambl zakładnu mysl programa ze wšej konsekwencu zeskutkownił

Wšojedne, kak publikum wo lětušim wječornym ptačokwasnym programje Serbskeho ludoweho ansambla „To tla wěrno njej’!“ sudźi: Cyle strózbje hladane su wuměłcy dokładnje to zwoprawdźili, štož bě libretistka Jěwa-Marja Čornakec připowědźiła. Mjenujcy časowu jězbu, sebjeironisce a -referencielnje stawizny wopřijacu, w šaće sobotnišeje telewizijneje zabawy. Konsekwentny tuž rewijowy charakter inscenacije, kotraž je jednotliwe, ze sobu na kóždy pad njezwi­sowace čisła do skerje lochkeho ramikoweho jednanja zapletła. Logika hraje pod­rja­dowanu rólu. Zo so inscenacija hdys a hdys chětro rozwleče – zahajaca filmowa sekwenca na přikład předołho traje –, je někotremužkuli přihladowarjej wjeselo trochu skazyło. Přiwšěm je tež to naposledk konsekwentne. Lubowarjo sporta běchu dźě so tež na to zwučili, zo so „jich“ wusyłanje pozdźišo započnje, dokelž knjez Gottschalk zaso raz dlěje trjeba. Što je publikum putało, dlěje hač tři hodźiny na wobrazowku sutać, je hinaše prašenje.

Historiske mězniki

pjatk, 15. februara 2019 spisane wot:

Měznik jón něchtó mjenowaše, wony dźeń 17. nowembra 2018 w Slepom. Tam zhromadźeni su to tak začuwali. Mjez nimi běch jedyn ze staršich. Mjez žadnymi lěpšinami staroby je, zo so ći přitomnosć póčnje do historiskeho zwiska zarjadować. Jako 17. nowembra w miłej Slepjanskej cyrkwičce sedźach a po tym w žurli za cyrkwju konstituowanje Serbskeho sejma sobu dožiwich, so mi zdawaše, zo běch to wšo hižo jónu widźał: Mějach un déjà vu. Cyrkej bě „debjena“ ze žonami w swjedźenskej drasće wobeju Łužicow a srjedźneje k tomu, jim poboku swjatočnje zdrasćeni mužojo, swjedźenskosć we wšěch wobličach. Jako po tym w kulturnym centrumje čłonojo Serbskeho sejma swoje powołanske wopisma přijimachu a so za blido zesydachu, starobna prezidentka prěnje zeńdźenje sejma wotewri a gremij prěnje wobzamknjenja schwali, drje wšitkich přitomnych fascinacija wokomika jimaše. To wězo njeběch hižo raz dožiwił. Čehodla so mi tak zda?

Spěchowanske towarstwo za Serbski muzej Choćebuz z.t.

Lětsa móže Serbski muzej w Choćebuzu na 25 lět swojeho skutkowanja w nowym domicilu zhladować. Oficielnje su jón 4. junija 1994 załožili. Naše Spěchowanske towarstwo za Serbski muzej Choćebuz z.t. hišće tak stare njeje. Bu hakle před pjeć lětami załožene, 20 lět po tym zo je Serbski muzej skutkować započał. Ale radšo pozdźišo hač docyła nic! Kuratorka Christina Kliemowa je tutu finalnu inicitiwu zastorčiła a so ludźi prašała, hač nochcyli muzej aktiwnje podpěrać a snadź samo we wosebitym towarstwje za njón dźěłać. To je so poradźiło a w nim smy so skonstituowali.

Čerstwy wuměłski wětřik

pjatk, 18. januara 2019 spisane wot:

Zetkanje z nowej intendantku Serbskeho ludoweho ansambla w Budyšinje Judith Kubicec

„Knjeni Judith Kubicec je w domje. Wona hnydom přińdźe“, zdźěli mi sekretarka w Serbskim ludowym ansamblu. Dypkownje wona do sekretariata zastupi, prosy mje zdwórliwje do swojeje pódlanskeje dźěłoweje stwy. Šwižna žona wuprudźa energiju a kreatiwnosć. „Mam jenož hodźinku za rozmołwu. Druhi dalši wažny termin na mnje čaka“, wona připódla praji.

Planować a organizować proby a wustupy ansambla, zdobywać režiserow za nowe kulturne projekty kaž tež dalše běžne wuměłstwowe dźěła w domje SLA leža wot 1. awgusta 2018 w zamołwitymaj rukomaj Judith Kubicec. „Sym za wšitke wuměłske naležnosće orchestra, chóra a baleta zamołwita. Z tutymi třomi ćělesami so za mnje nětko wšitko komprimuje, štož sym w 30 lětach na wuměłskim polu nazhoniła. To je za mnje rjane a zajimawe wužadanje, byrnjež často napinace było. Ale trjebam to.“

Nowe napjate powědančko za dźěći

pjatk, 18. januara 2019 spisane wot:

Zajimawe pokročowanje Jurja Kochoweje­ kriminalki z hólcomaj Golom a Logom

Módro-čerwjeny cover Jurja Kochoweje stawiznički „Golo a Logo. Nětko je Abezinka fuk“ pyši znowa knižne regale. Wotpohladnje praju znowa, dokelž wuwabja titul „Golo a Logo“ zawěsće někotrežkuli asociacije. Serbska stawiznička bě hižo w lěće 1990 prěni raz wušła. Nowe napjate kriminalne powědančko wo zhubjenej wowce Abezince, wudate wot Ludoweho nakładnistwa Domowina,­ měri so na dźěći wot dźewjeć lět.

Rozmołwa z nawodu delnjoserbskeho wotrjada RCW w Choćebuzu dr. Viktorom Zakarom

Choćebuski wotrjad Rěčneho centruma WITAJ zdźěłuje za wučerki a wučerjow, kubłarki, pěstowarske dźěći a šulerjow – wučacych a wuknjacych w pěstowarnjach a šulach w delnjoserbšćinje – materialije a organizuje projekty. Z nawodu wotrjada dr. Viktorom Zakarom je so Alfons Wićaz rozmołwjał.

Kak hódnoćiće w swojim wotrjedźe RCW rěčne kmanosće w delnjoserbskorěčnym kubłanju pěstowarskich dźěći kaž tež šulerjow?

We wobłuku rjada „Ruski baletny festiwal Moskwa“ bě Ruske statne dźiwadło za operu a balet Komi loni na wulkej turneji po Němskej a 23. hodownika z hosćom w Budyskim Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle. Po lětomaj přestawki mějachu zajimcy tuž přiležnosć, sej zaso raz mjezynarodny klasiski balet we Łužicy wobhladać. Renoměrowany ansambl ze Syktywkara pokaza w času wokoło hód woblubowane kruchi „Łuskač“, „Ćernjawka“ a „Kołpjowy jězor“ ze swětosławnej hudźbu Pjotra Iljiča Čajkowskeho. Zastupne kartki běchu jara požadane a tak spěšnje wupředate.

Na stawizny Wendlanda zhladowane

Kaž w Serbach, tak su něhdy tež we Wendlandźe zdokonjeli, zo Drjewjenjo sami swoju słowjansku narodnosć a rěč z wulkim wotchilenjom zacpěwachu. Hinak hač pola nas pak njejsu so w Delnjej Sakskej našli duchowni, kotřiž bychu po cyrkwinskej reformaciji domoródnu słowjanšćinu na spisownu rěč wuwili. Ewangelski farar Christian Hennig (1649–1719) z Wustrowa zapisa 1711: „Die nachher den Studiis sich gewidmet, und entweder von Väterlicher oder Mütterlicher Seiten, oder auch von beyden, wendisches Herkommens gewesen, haben sich deßen mit Fleiß enthalten, um sich nicht zu verrathen, daß sie Wendisches Geblüts, welches sie, ihnen schimpfflich haltend, bey Frembden möglichster maßen verhelet.“(Christian Hennig von Jessen „Vocabularium Venedicum“ nowowudaće, Köln, Graz, 1959, str. 33)

Za regionalne kołoběhi

pjatk, 18. januara 2019 spisane wot:

Smy žiwi w zamóžitej a liberalnej demokratiji. Kóždy smě wěrić a myslić, štož chce. Nikomu njeje zakazane swobodnje rěčeć. Naše wsy, domy a puće su picobello. Njedawno dźěch po wsy, jako bě runje wotpadkowe awto po puću. Tónraz ležachu wšelake krosna, meble, graty abo pře­strjency před domami při dróze. Dźiwaš so, što ludźo wšo preč mjetaja, tež rentnarjo abo tajcy, kotřiž njejsu tak zamóžni. Hišće před lětdźesatkami smy wjele na łubju stajeli, snano móhli to abo tamne hišće wužić. Smy reparowali, paslili, lěpili, šili a znowa wobarbili. Ale tajke powołanja kaž šewc, šwalča abo kowar –, kotřiž su wuporjedźeli abo sporjadkowali – su so nimale wšitke pominyli. Kupujemy wšo to najnowše. K jědźi a piću mamy dosć a nadosć a kóžde lěto abo husćišo jězdźimy do dowola. Hospodarstwo prosperěruje a bjezdźěłnosć je mała kaž hižo dołho nic. Lěpje so čłowjekam hić njemóže.

Stawizniska hodźinka ze słuchoknihu

pjatk, 18. januara 2019 spisane wot:

Na Alfonsa Frencla poskać

Tajke susodźinske skedźbnjenje hodźi so zawěrno za nowu słuchoknihu serbskeho nakładnistwa. Alfons Frencl je dźě wjac hač połtysaca króć na serbskich wsach přednošował, započejo ze swětłowobrazowym brodźenjom „Podłu Klóšterskeje wody“, pokročujo z krokami po „Praze z wočomaj Serba“ a rozhladujo so naposledk daloko za „wuwróćemi Europy“. W lěće 1978 skedźbni wón na knihu Vladimíra­ Kováříka „Literarní toulky po Čechach“, dokelž bě w njej namakał njeparujomneho pućowanskeho pomocnika, „kajkehož njesměli w podobnej formje dlěje w Serbach parować“. Z kopu knihow je tute wočakowanje za kulturnostawizniskimi dundanjemi skónčnje sam spjelnił. Pola Frencla w hodźinje stawiznow šuler być bě zawěsće dožiwjenje, hdyž so žiwje do zańdźenych časow zanuri, zo zajaty słuchaš jeho wobrazliwej literarnej rěči.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND