Fantasmagoriski eksperiment

pjatk, 15. nowembera 2019 spisane wot:

Mjez mnohimi zarjadowanjemi, z kotrymiž wopominachmy před 75 lětami wot nacionalsocialistow zamordowanu serbsku křesćansku antifašistku dr. Marju Grólmusec, bě přinošk Serbskeho ludoweho ansambla najswojorazniši. Ani wěra ani politika njetworještej srjedźišćo inscenacije „Wosrjedź nocy – Za Marju“, tež jako ryzy biografiski njehodźi so kruch wopisać. Narok awtora a režisera Wilfrieda Buchholza bě njewuwić hru wo, ale za protagonistku. Hač a w kotrej měrje je so jemu to poradźiło, to měješe kóždy přihladowar sam za sebje posudźować – inscenacija dowola mjenujcy wjele ruma za interpretaciju.

Nowostka za Mikławšowy škórń

Dypkownje k adwentnemu časej wuńdźe w Ludowym nakładnistwje Domowina dźěćaca kniha z pjera Doro­theje Šołćineje „Jank a Majka w njebjesach“. Nowostka měri so na młódšich mjez nami wot štyrjoch lět. W cyłkownje sydom kapitlach a 59 stronach wotkrywataj dwójnikaj Jank a Majka hodowne wiki w swojim ródnym měsće.

Friederike Ablang ze swojimi ilustracijemi wobsah knihi podšmórnje. Nimale kóžda strona je z małym abo wjetšim wobrazom wudebjena. Wosebje za młódšich čitarjow je to wažny wobstatk, wšako ilustracije wćipne činja. Wobrazy wizualizuja mjez druhim charakter a začuća wosobow kaž tež wokolinu, na čož dźěći při wobhladanju dźiwaja.

Móže so rěčbjez škody minyć?

pjatk, 15. nowembera 2019 spisane wot:

Před 200 lětami spisar knihi „Vocabularium Venedicum“ Christian Hennig zemrěł

Štóž po Wendlandźe ze serbskimaj wočomaj pućuje, njech wopyta městačko Wustrow na juhu wokrjesa Lüchow-Dannenberg. Słowjanske mjeno nam přeradźa, zo bě sydlišćo něhdy wot běžaceje wody wobdata kupa – po­dobnje měšćanskemu dźělej Wótšowej/Ostrow w Choćebuzu, Wotrowej/Ostro w Hornjej Łužicy, Wustrowej na połkupje Darsu abo Dobremu Wótšowej/Freienhufen (hač do přemjenowanja za čas fašizma na Dobristroh) při awtodróze A 13 abo Wustrowej w Mecklenburgsko-Předpomorskej při braniborskej krajnej mjezy.

W ewangelskej cyrkwi swj. Ławrjenca we wendlandskim Wustrowje, kotraž steji při rěce Jasni (ně. Jeetzel), běše wot lěta 1679 z Jasenja/Jessen pola Wosača/Oschatz pochadźacy Christian Hennig (1649–1719) wosadny farar. Jako wón před dwěsćě lětami dnja 27. septembra wumrě, zawostaji rukopisnu knihu „Vocabularium Venedicum oder Wendisches Wörter-Buch […]“ jako wusahowace žórło za rěč Drjewjanow, kotraž bě we 18. lětstotku zašła.

Třiceći lět w swobodźe

pjatk, 15. nowembera 2019 spisane wot:

Tónle měsac dopominamy so na podawki před 30 lětami, kotrež nas překwapichu, jimachu a zahorichu. Ja na přikład sym sej 10. nowembra 1989 do swojeho dźe­nika zapisał: „Wčera wječor su nam wobrazy dych wotrazyli, kotrež tohorunja w Budyskej Strowotnej studni njenadźicy z telewizora sapać počachu: Berlinska murja je padła!“

Hižo do tohole (historiskeho) podawka běchu so wjacori z nas (tehdy w starobje 25 do 50 lět) do najwšelakorišich akcijow wo wobnowjenje wšeho towaršnostneho a narodneho žiwjenja tež w Serbach zwažili a zapřahnyć dali, někotři samo hižo spočatk oktobra, jako hišće diktatura strony SED mjez nami a nad nami strašnje knježeše.

Robert Lorenc Arnošta Mukowu „Statistiku ­łužiskich Serbow“ do němčiny­ přełožił

Ličenje Serbow za statistiku abo trochowanje ličby Serbow w našich dnjach njeje wotewrjene prašenje, je dźě nanajpozdźišo ze serbskim zakonjom z lěta 1999 zasada wobkrućena: Serb je, kiž so Serbstwu wuznawa. Njedźiwajcy toho jewja so hdys a hdys we wěstych kruhach politiki žadanja za ličenjom Serbow,­ ale tež mjez nami. Nowa edicija Arnošta Mukoweje „Statistiki łužiskich Serbow“ móhła, zwjeršnje widźane, tomu polěkować.

Robert Lorenc je Mukowu statistiku do němčiny přełožił a wudał. Ludowe nakładnistwo Domowina da ju nam nětko jako 532stronsku knihu do ruki.

Na zetkanju ze zhotowjerjom knihow LND Tomašom Šołtu

Koncentrowany sedźi Tomaš Šołta na swojim dźěłowym městnje w Ludowym nakładnistwje Domowina w Budyšinje nad starej kartu a z lupu dokładnje za jeje kwalitu hlada. Karta słuša k prof. dr. Arnošta Mukowej knize „Statistika Łužiskich Serbow“, kotraž nasta w lětach 1884 do 1886. W njej wozjewi Muka swoje ličenje a wopisanje Hornich a Delnich Serbow. Karta je přidawk k statistice, a ju přihotuje knihizhotowjer za reprodukciju. „Hladam na to, zo su barby za ćišć prawje měšane, tak zo budu potom jasne a změja prawy kontrast. Kniha ma w decembrje w nowym nakładźe wuńć“, 42lětny powěda.

Kniha młodeje awtorki z Kazana wjele mytow dóstała

„Zulejka wotwěra woči“, prěnja kniha tatarsko-ruskeje spisowaćelki Guzel Jachineje, tež w němskim přełožku předleži. Młoda awtorka studowaše na Tatarskej pedagogiskej uniwersiće w Kazanje germanistiku a anglistiku, po tym złoži diplom na Wysokej šuli za film w Moskwje. Z knihu, w kotrejž wo dóńće swojeje tatarskeje wowki powěda, je nimo Literarneho myta města Kazana tež dwě wažnej myće za rusku literaturu dobyła. W lěće 2015 dósta najwjetše ruske myto za literaturu Wulka kniha, kotrež je po Nobelowym myće za literaturu druhe najwjetše swětowe myto toho razu, a w samsnym lěće tež myto Jasnaja Poljana. Kniha žněješe wulki wuspěch mjez čitarjemi a čitarkami; přełožk do druhich rěčow a mjezynarodna recepcija, samo sfilmowanje romana, njejsu dołho na so čakać dali.

Budźe zaměrnjeza wopyty wabić

pjatk, 18. oktobera 2019 spisane wot:

Rozmołwa ze spěwotwórcom a nowym sobudźěłaćerjom serbskeje biblioteki w Choćebuskim Serbskim domje Berndom Pittkuningsom

Bernd Pittkunings je znaty delnjoserbski spěwotwórc. Njewustupuje z dwurěčnym programom jenož w Delnjej a Hornjej Łužicy, ale tež zwonka njeje. Wot lětušeho awgusta dźěła jako sobudźěłaćer w bibliotece Choćebuskeho Serbskeho domu. Alfons Wićaz je so z nim wo jeho nowym nadawku, ale tež wo dalšich planach jako spěwotwórc rozmołwjał.

Kak je k tomu dóšło, zo sće nadawk w serbskej bibliotece přewzał?

B. Pittkunings: Pytach nimo swojeho powołanja jako wuměłc-spěwotwórc dalše dźěło. Připadnje zhonich, zo pytaja zamołwiteho­ za tutu biblioteku. Mějach hišće chwile za přizjewjenje w Załožbje za serbski lud, kotrejž je biblioteka nětko přirjadowana. Do toho wudźeržowaše ju Domowina. Sym městno potom dóstał.

Što je Was na nadawku wosebje wabiło?

Kniha „Z Lipicy do hole – wobrazy a powěsće z dawnych časow“

Ludowe nakładnistwo Domowina prezentuje we wobchodach nowe wudaće, knihu Pětra Lipiča a Michała Andersa „Z Lipicy do hole – wobrazy a powěsće z dawnych časow“. Zhromadnje z čitarjemi podawataj so awtoraj do stawiznow našich serbskich katolskich wsow. Wulkotna struktura knihi rozrjaduje jeju jězbu do wšelakorych kapitlow: Započinajo we Wotrowskej a Pančanskej wokolinje, pleće so dale přez Horjany hač do Njebjelčic, doniž awtoraj čitarja do delanskich wsow njedowjedźetaj. Literarny wulět z dohladom do žiwjenskich wobstejnosćow 19. lětstotka zakónča so w Kulowskej wokolinje.

Kniha za dźensa rěčne měritko

pjatk, 18. oktobera 2019 spisane wot:

Erwin Hanuš swoju žiwjensku „woklapnicu“ spisał

Zo mnohe sławne a znate wosobiny – spěwarki a spěwarjo, politikarjo, sportowcy a dalši – swoje žiwjenje a skutkowanje w často tołstych knihach wopisuja (chiba sej je samo wot druhich napisać dadźa), njeje ničo wosebiteho. Zo pak tole tež serbske wosobiny činja, je so dotal jenož porědko stało. W Delnjej Łužicy je to mjez druhimi činił farar Herbert Nowak. Hižo wot lěta 1991 móžemy pod titulom „Moje pocynki a njepocynki – Dopomnjeńki ze sedym lětźasetkow“, wušłe w LND, wjele z jeho žiwjenja zhonić, po tym zo běše hižo do toho w dlěšej seriji mnohe zajimawe podawki a nazhonjenja ze zašłeho časa w Nowym Casniku wozjewjał. W našim času su z podpěru Šule za delnjoserbsku rěč a kulturu Choćebuz někotre starše žony kaž tež Erwin Mjeršeńc ze Žylowa a Bertold Pahn z Depska we wosebitych knihach něštožkuli ze swojeho žiwjenja, wosebje z toho serbskeho a burskeho, zjawnosći spřistupnili. A nětko móžemy so z dalšim Delnjoserbom dźakowano jeho knize bliže­ ze­znajomić: z Erwinom Hanušom, rodźenym 1935 w Hochozy a mjeztym hižo dołho w Choćebuzu bydlacym.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

  • Serbski komponist, hudźbnik a spěwar Měrćin Weclich je minjenu sobotu a njedźelu w Budyskim Kamjentnym domje přewšo wuspěšnje koncertował. Přeprosył bě sej za to mnohimi hosći kaž tež młodych talentow, kotřiž z nim zhromadnje na jewišću publikum zaho
  • Měrćin Weclich a Serbski młodźinski oktet - Martin Wetzlich und das Sorbische Jugendoktett
  • Měrćin Weclich a dźěćaca spěwna skupina Šumlabrum - Martin Wetzlich und die sorbischer Kindergesangsgruppe Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Měrćin Weclich a młody hudźbnik Chrystof Mikławšk (wotprawa) – Martin Wetzlich und Christoph Mikwauschk (von rechts)
  • Jamila Hórnikec - Jamila Hornig
  • Matteo Hórnik - Matteo Hornig
  • Rejwarki a rejwarjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudwor – Tänzerinnen und Tänzer des Sorbischen Folkloreensembles Wudwor
  • Live-hudźba je najlěpša - Live-Musik ist die allerbeste
  • Walentin Bjedrich při pianje - Valentin Bedrich am Piano
  • Kapała pod nawodom Malty Rogackeho (2. wotprawa) je live hudźiła - Malte Rogacki (2. von rechts) und Band spielten live
  • Měrćin Weclich a Měrko Brankačk (wotlěwa) – Martin Wetzlich und Mirko Brankatschk (von links)
  • Poradźenej kocnertaj - Zwei wirklich gelungene Konzerte

nowostki LND