Nowy dramaturg za reje a hudźbu w SLA

pjatk, 19. julija 2019 spisane wot:

Zetkanje z wuspěšnym młodym delnjoserbskim komponistom Sebastianom Elikowskim-Winklerom

Jeho wjesołe wašnje mi hnydom napadnje, jako so ze 40lětnym komponistom Sebastianom Elikowskim-Winklerom w Budyšinje zetkam. Delnjoserb, kiž hižo 20 lět w Berlinje bydli, je wot lětušeho februara w Serbskim ludowym ansamblu na poł městnje jako dramaturg za reje a hudźbu kruće přistajeny.

„Tydźensce přijědu do Budyšina. Dźěło mi radosć wobradźa, wšako hižo wjele lět jako swobodny wuměłc programy zestajam a koncerty organizuju. Dźěło tule w SLA za mnje ničo zasadnje noweho njeje, ale mje wobkuzłuje, dokelž móžu nětko sobu k tomu přinošować, zo serbsku kulturu, serbsku hudźbu dale a wuspěšnišo po kraju kaž tež we wukraju šěrimy, zjawnosći na zajimawe wašnje spřistupnjamy“, powěda młody muž. Wón so dźeń a hłubšo do wosebitosćow SLA zanurja, zo by swojemu přeću wotpowědował.

Zhromadny projekt Załožby za serbski lud, Serbskeju muzejow Budyšin a Choćebuz, Muzeja za moderne a načasne wuměłstwo Koroška (KGLU) Slovenj Gradec (Słowjenska) a Muzeja moderneho wuměłstwa Korutanskeje (MMKK) w Celovecu „Přechod 03“ wopřijima literaturu, hudźbu a tworjace wuměłstwo. Wustajeńca twórbow rěka „Wobrazy krajiny“ a je tuchwilu w Budyšinje přistupna. Nazymu pućuje přehladka do Ljubljany kaž tež do Slovenj Gradeca, po tym do Celoveca a Pliberka a klětu do Choćebuza.

Dohromady dwanaće wuměłcow – stajnje štyrjo z Němskeje, Słowjenskeje a Awstriskeje – pokazuje we wobłuku wustajeńcy swoje wudźěłki. Plusnikečanka Iris Brankačkowa je hesło projekta kaž tež titul wustajeńcy konsekwentnje wukła­dujo rozdźělne mólby za přehladku wu­zwoliła. Přechod symbolizuje gouachowa montaža „Při hrjebi“, a to posłownje runje tak kaž w přenjesenym zmysle. Zwobraznjena holca so takrjec ducy zhubi.­ Zdobom hodźi so twórba jako reminis­cenca na renesansu, złožowaca so na torsa antiki, interpretować. Wo­lijowe mólby, mjez nimi „Spušćadło“ a „Mróčele wječor I“, pokazuja impresije přirody.

Rysowanka Paule Lauenstein

pjatk, 19. julija 2019 spisane wot:

Zajimawy dar Njeswačanskemu towarstwu

Wosebity dar dósta towarstwo „Přećeljo kultury a domizny Njeswačidło“ na wotewrjenju noweje wustajeńcy wobrazow „To je moje žiwjenje – mój swět“ seniorow města a wokrjesa Budyšina 31. měrca na Njeswačanskim hrodźe. To bě rysowanka Paule Lauenstein (1898–1980), wuměłče, kotraž je wjele lět we Wětrowje skutkowała a bydliła.

Dotal njeznata rysowanka ma titul „Serbska burowka“ (20 cm x 31 cm) a ma signaturu wuměłče z lěta 1917. Wudata staruška na rysowance w swjedźenskej drasće katolskich Serbowkow wjesele, lóštnje a šibale na wuměłču hlada a nětko – dobrych sto lět pozdźišo – na nas. Wulki čěpc a sylny muster fale přeradźatej nastaće rysowanki spočatk 20 lět. A zo staruška „za wotmolowanje“ hišće cyle zdrasćena njeje – měła sej hišće bant přitykać – ju njemyli. Dawno hižo wě, zo póńdźe na swójbny swjedźeń. Na čo dokładnje so wona hotuje, njezhonimy, ale wjeselo jej popřejemy.

Wobraz je Paula Lauenstein 19lětna w prěnim studijnym lěće na Drježdźanskej šuli wuměłskeho přemysła rysowała, a wuslědk předstaja nam hižo dosć wuzrawjenu kajkosć wuměłče.

Lubuje sylne, jasne barby

pjatk, 19. julija 2019 spisane wot:

Rozmołwa z tworjacej wuměłču Isu Bryccynej

K znatym serbskim tworjacym wu­měłcam přitomnosće słuša grafikarka, molerka a wuhotowarka knihow w Ludowym nakładnistwje Domowina Isa Bryccyna. Alfons Wićaz je so z njej rozmołwjał.

Sće aktiwna wuměłča a swoje twórby tež rady wustajeće. Hdźe zajimcy wuměłstwa w blišim času Waše twórby wuhladaja?

I. Bryccyna: Změju wot 26. julija hač do 31. awgusta w Galeriji Budissin na Hrodowskej zhromadnje z wuměłču Ingerosu Jänichen-Kucharskej wustajeńcu. Wona keramiku wustaja a ja wobrazy – akwarele a rysowanki, kaž je sej to přirada galerije přała. To su zdźěla moje nowe twórby, ale přehladka budźe tež starše wěcy wopřijimać. W cyłku budźe to ně­hdźe 20 akwarelow a 20 rysowankow w mjeńšim formaće. Wustajeńcu wote­wru pjatk, 26. julija w 19 hodź. Program wuhotujetej basnica Róža Domašcyna z lyriskim tekstom a smyčkowe trijo­ z hudźbu.

Je ekspozicija w Galeriji Budissin za Was něšto wosebiteho?

Pokazka na dyrdomdejski roman rusko-estiskeho spisowaćela Andreja Iwanowa

Roman „Hanumans Reise nach Lolland“, kotryž wuńdźe lěta 2009 w originalnej ruskej wersiji a tři lěta po tym w němskim přełožku w nakładnistwje Kunstmann, powěda wo outsiderach, pućowacych a ćěkacych a wo ćežach jich wšědneho žiwjenja w cuzych krajach, hdźež nichtó na nich nječaka. Tež dźesać lět po wozjewjenju romana je tema za němskich a serbskich čitarjow jara aktualna.

Mysle k prof. Hartmuta Zwahrowemu romanej „Abschiednehmen“

Čitar tuteje knihi njeměł zwučene wašnje powědanja wočakować. Štóž so do romana Hartmuta Zwahra „Abschiednehmen“ poda, dyrbi wuteptane šćežki wopušćić. Dokelž nima jeho lektura runo­směrnu strukturu powědanja. Wije so po němskich stawiznach 20. lětstotka. Kónčny dypk prěnjeho dźěla romana je smjerć Stalina 1953.

Štóž chce wědźeć, kak z rjekom Johannesom dale dźe, dyrbi pokročowanje „Leipzig – Ein Studentenroman“ čitać. Tola hłowny rjek w poprawnym zmysle Johannes tež zaso njeje, byrnjež jasne awtobiografiske rysy měł. Přewažnje jewi so wón w romanje jenož jako pódlanska figura. Wjetšu rólu hraje jeho dźěd Gustav, kotrehož běh žiwjenja saha hač do zažnych stawiznow swójby. Tež wowka Hedwig je wažna wosoba w romanje. Wona je ta, kotraž, kaž so dźensa tak rjenje praji, swojemu mužej chribjet swobodny dźerži a swójbu financielnje nad wodu dźerži, po tym zo njeje so Gustavowe młynske dyrdomdejstwo poradźiło.

Theodor Fontane a Serbja

pjatk, 19. julija 2019 spisane wot:

Lětsa spominamy na 200. narodniny spisowaćela Theodora Fontane. Wón je nimoměry wjele pisał; cyłkowne wudaće jeho spisow, tak mjenowana „Fontanowa bibliotheka“ w nakładnistwje Ullstein, wopřijima 53 zwjazkow. Su to romany, balady, basnje, dźiwadłowe kritiki, wójnske rozprawy z třoch wójnow (1864, 1866 a za čas Němsko-francoskeje wójny 1870/71 bě wón samo jaty a jemu hrožeše smjertne chłostanje!), dźeniki, awtobiografija, pućowanske rozprawy, listowanje a – drje jeho najznaćiše spisy: „Pućowanja po marce Braniborskej“ w pjeć zwjazkach. Jedyn z nich rěka „Sprjewiny kraj“, z njeho je Nowy Casnik njedawno w pokročowanjach wozjewił rozprawu spisowaćela wo jeho pućowanju do Lubnjowa a do Błótow, wosebity wotrězk wopisuje Lědy. Tam je­ sej Fontane wězo z čołmom dojěł, a w teksće wopisuje serbskeho čołmarja a wotwodźuje ze swojeho wobkedźbowanja jara zajimawe wašnja Serbow. „… wón steji w zadnim dźělu čołma, kotryž woni na wašnje gondoljerow doprědka pohibuja. Tute rune staće a z nim zdobom stajne napinanje wšěch swojich mocow je cyłemu ludstwu dało krutosć, kotruž pola wjetšiny našich wjesnjanow paruješ.

Twórba barbojty, skulojćeny cyłk

pjatk, 19. julija 2019 spisane wot:

Mysle k rjećazowej basni – prěnjemu serbskemu renshi

Njedawno zetkach na Bohatej hasy w Budyšinje tři žony: serbskej basnicy Róžu Domašcynu a Měranu Cušcynu a powědkarku Měrku Mětowu. Stejachu na „znaku“ „pućniskeho słónca“, njedaloko „kopolakow“, hdźež je spočatk a kónc jich „pominakow“, zapopadnjenych w cyle swojoraznej a jónkrótnej tekstowej formje rjećazoweje basnje. „Štož smy dožiwili, štož smy widźeli, awtorojo, kiž su nam wažni, to wšitko je nas hnuło a so nam do teksta drěło“, do zhromadneje rjećazoweje basnje.

Přikład a ideja rjećazoweje basnje pochadźa z japanskeho srjedźowěka, hdźež je so w 14. lětstotku tak mjenowane renga wutworiło, kiž ma krute formalne a motiwiske regule. Tale forma kreatiwneho skupinskeho basnjenja, kotraž bu pozdźišo znata jako haikai abo renshi, so tam přez lětstotki dźeržeše, doniž njebu wutłóčena přez zapadnu kulturu.

Wuměłski nawoda je rejwarjam zbožo

pjatk, 21. junija 2019 spisane wot:

Słowak Kornel Kolembus přihotuje so z Wudworskim ansamblom na folklorny festiwal

Srjedu popołdnju zetkaja so holcy wulkeje skupiny Serbskeho folklorneho ansambla Wudwor (SFAW) na farskim dworje w Chrósćicach, zo bychu w Hórnikowym domje probowali. Přihotuja so na Mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica“. 23lětny Ambrož Handrik ze Serbskich Pazlic, městopředsyda SFAW, je wšitko přihotował, zo móhli tam holcy a po nich hólcy-rejwarjo zwučować. Zhonju, zo je loni kónc septembra 44lětny słowakski rejwarski pedagoga a bywši rejwar Serbskeho ludoweho ansambla Kornel Kolembus wuměłski nawod Wudworčanow přewzał. Jemu poboku je jeho partnerka, Ukrainjanka Yuliya Kasyan, kotraž je dwanaće lět w SLA jako solistka rejowała.

„Wjeselu so, zo móžu z młodymi rejwarkami a rejwarjemi zwučować. We Wudworskim ansamblu tči dobry potencial. Tam su talenty. Chcu z nich najlěpši amaterski folklorny ansambl Łužicy sčinić“, mi Kornel Kolembus do proby powěda.

K stotym posmjertnym narodninam spisowaćelki Hańže Bjeńšoweje (rodźena 27. nalětnika 1919) předpołoži jeje syn Handrij knihu „Nitka Witka a druhe stworjenčka“. Na 164 stronach z rjanymi fotami – mjez druhim wosrjedź knihi stronje z wobrazami ze žiwjenja awtorki – dóstawa čitar z wuběrom powědančkow a basnjow dohlad do bohateho tworjenja Hańže Bjeńšoweje. Wudawar njeje Ludowe nakładnistwo Domowina, ale něhdyši zhotowjer w LND Handrij Bjeńš w samonakładnistwje. Za titul wuwza wón mjeno marionety, kotruž běštaj spisowaćelka Bjeńšowa a klankodźiwadźelnik Měrćin Krawc stworiłoj.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

  • Serbska lajska dźiwadłowa skupina Šunow-Konjecy je swoju nowu komediju "Ludźo njedźiwaće so" 9. nowembra prapremjernje w Šunowskej Fabrikskej hospodźe předstajiła. tule namakaće někotre impresije z inscenacije. 

Tohorunja tón kónc tydźenja su w Ketl

nowostki LND