Z pobožnosću do swěta

pjatk, 22. januara 2021 spisane wot:

Lehmannecy z Delan – mjezynarodna serbska swójba z 18. lětstotka (1. dźěl) 

Delany pod Čornobohom su znate jako ródna wjes fararja, kěr­lušerja a wupućowarja Jana ­Kiliana. Za čas jeho dźěćatstwa spočatk 19. lětstotka bě wjele swójbow we wsy a wokolinje nutrnu domjacu pobožnosć hajiło. K tomu słušachu wopyty nabožnych zhromadźiznow w priwatnych domach, tak mjenowane štundy, a prawi­dłowne wosobinske rozestajenja ze Swjatym pismom – hač do 18. lětstotka sahaca to tradicija. Hižo tehdy hromadźachu so pod Čornobohom pobožni k nutrnosćam, prašachu so za Božim kralestwom a ćehnjechu po Božich pućach do swěta.

Njewšědne stawizny Lehmannec swójby z Delan (Döhlen) dawaja nam dohlad do swěta tajkich pobožnych kruhow, ­kotrymž bě najwažniše za zbóžnotu pytać a Bože słowo šěrić. Zdobom nam swójbne puće pokazuja, kak mjezyna­rodna móžeše serbska swójba we 18. lětstotku być.

Swójbne žiwjenje we Łužicy

Ale woni jenož francosce rěča!

pjatk, 22. januara 2021 spisane wot:

W tutej kolum­nje powěda šěsć redakciji SN znatych mjezynarodnych awtorow, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich­ nazhonjenjach a do­žiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych­ mjeńšin.

Jedna z avatarow prof. Winka bu wot swojich nowych přećelow na silwestersku fetu přeprošena. Po witanju noweho lěta ze wšěmi k tomu słušacymi dobrymi přećemi započachu sej dopomnjenki na dźěćatstwo wuměnjeć. Nowi přećeljo prof. Winka su wšitcy multinacionalni, wjacerěčni, derje kubłani a su daloko po puću byli. Mějachu tuž zajimawe stawizny powědać wo swojim kubłanju, wo dźěle a bydlenju we wšelakorych krajach a wo wužadanjach, kotrež mějachu zmištrować. Skónčnje bě prof. Wink na rjedźe. Rozhladujo so wona pytny, kak tamni wćipni a połni wočakowanjow na nju hladaja. Tak započa wona powědać:

„W Serbach rady dźěłam“

pjatk, 18. decembera 2020 spisane wot:

Wučer Jan Breindl so tež na hudźbnym polu angažuje

Přeprěčiš-li za rudnohórskim Oberwiesenthalom mjezu do směra na Karlovy Vary a jědźeš-li dale přez Boží Dar a Jáchymov, sy spěšnje w Ostrovje, domiznje Jana Breindla. Přez swoje wobšěrne ­wuwučowanske a hudźbne aktiwity je 40lětny w serbskich kruhach mjeztym dosć derje znaty a rady widźany. Za pochadom jeho swójbneho mjena prašany wón měni, zo pochadźachu prjedownicy nana z awstriskich kónčin a přesydlichu so do Prěnjeje swětoweje wójny do Sudetskeje. Tak wotrosće wón w čěskej swójbje. Zwotkel pak ma tajke wobšěrne znajomosće němčiny? Breindl chodźeše lěto w Schwarzenbergu na gymnazij, kiž je tež za šulerjow z Čěskeje přistupny.

Studij w Čěskej a dźěło we wukraju

Tež jako režiserka skutkowała

pjatk, 18. decembera 2020 spisane wot:

Dźiwadźelnica Majka Kowarjec je 28. nowembra 75. narodniny swjećiła. Dale aktiwna hrajerka słuša k najprofilowanišim wuměłčam minjenych lětdźe­satkow, a to nic jenož na jewišću, ale tež na tójšto dalšich polach.

Talent je snano najwažniša kajkosć, kotruž na jewišću na kóždy pad trjebaš. Zabyć­ pak njesměli, zo je dźiwadźelenje stajnje tež rjemjesło. A k tomu bjezdwěla słuša, wuběrnu artikulaciju sej přiswojić. Majku Kowarjec přeco rozumiš, hač wona rjeji abo šepta, hač w emocionalnym wokomiku abo w najwjetšej euforiji, hač w serbšćinje abo w němčinje. A jeli jej tola raz słowo na jazyku wjaznje, dosaha často mała gesta, zo by přihladowar spóznał, što runje mysli.

Pod nadpismom „Z kameru po Łužicy a do swěta won“ wěnuje so w ­seriji Serbskich Nowin dr. Toni Bruk stawiznam serbskeho ­filma. Mjez ­druhim rozprawja wón w swojich ­wuwjedźenjach wo wosebitosćach a njewšědnosćach před a za kameru kaž tež wo wuwiću serbskeho ­filma ­hač do přitomnosće.

Fenomen Beethoven

pjatk, 18. decembera 2020 spisane wot:

K 250. narodninam mištra Wienskeje klasiki

Lětsa w decembru spominamy na 250ćiny jednoho z najwažnišich zastupjerjow tak mjenowaneje Wienskeje klasiki, wu­znamneho hudźbnika Ludwiga van Beethovena. Jeho tworjenje měješe wusahowacy wliw na dźěło pozdźišich generacijow komponistow a docyła na stawizny europskeje hudźby po nim. To płaći po­wšitkownje na te abo tamne wašnje tež za wuwiće wjacorych serbskich komponistow zašłosće a přitomnosće, kotřiž su so rozdźělnje intensiwnje z fenomenom Beethoven rozestajeli.

Zhubjeny w hodach

pjatk, 18. decembera 2020 spisane wot:

W tutej kolum­nje powědaja štyrjo redakciji SN znaći mjezynarodni awtorojo, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich­ nazhonjenjach a do­žiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych­ mjeńšin.

Jako bě prof. Wink dźěćo, a tomu hišće tak dołho njeje – wosebje z wida wěčnosće –, je so wón hód jara bojał. Wězo so na nje wjeseleše. Wězo na dary mysleše, na hodowny štom, na dźěda a wowku, na ćety a kuzenkow, kotrychž zetka. To so jemu spodobaše. Zdobom pak měješe strach. Strach, kotryž bě bohužel cyle wopraw­njeny.

Wobraz: Jutta Mirtschin „Zu Eduard von Keyserling I“

Po wuspěšnym slědźenju wot lěta 1992 do 1995 a wot 2000 hač do dźensnišeho w Budyskim Serbskim instituće poda so jeho wědomostna sobudźěłaćerka Trudla Malinkowa kónc nowembra ­na wuměnk. Alfons Wićaz je so z njej rozmołwjał.

Njebudźe Wam ćežko po wuspěšnym slědźenju so ze Serbskim institutom rozžohnować?

T. Malinkowa: Cyle jednora kročel to za mnje njeje, wšako sym jara rady w instituće dźěłała. Budu slědźersku atmosferu a wuměnu z kolegami parować. Dźiwam so, kak spěšnje su so lěta minyli.

Po studiju stomatologije sće jako zubna lěkarka dźěłała, na ewangelskeho duchowneho so wudała a pjeć dźěći porodźiła. Što je Was pohnuło so spočatk 1990tych lět wěnować přeslědźenju serbskich stawiznow a wupućowanja Serbow do zamórskich krajow?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND