Wuměłski nawoda je rejwarjam zbožo

pjatk, 21. junija 2019 spisane wot:

Słowak Kornel Kolembus přihotuje so z Wudworskim ansamblom na folklorny festiwal

Srjedu popołdnju zetkaja so holcy wulkeje skupiny Serbskeho folklorneho ansambla Wudwor (SFAW) na farskim dworje w Chrósćicach, zo bychu w Hórnikowym domje probowali. Přihotuja so na Mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica“. 23lětny Ambrož Handrik ze Serbskich Pazlic, městopředsyda SFAW, je wšitko přihotował, zo móhli tam holcy a po nich hólcy-rejwarjo zwučować. Zhonju, zo je loni kónc septembra 44lětny słowakski rejwarski pedagoga a bywši rejwar Serbskeho ludoweho ansambla Kornel Kolembus wuměłski nawod Wudworčanow přewzał. Jemu poboku je jeho partnerka, Ukrainjanka Yuliya Kasyan, kotraž je dwanaće lět w SLA jako solistka rejowała.

„Wjeselu so, zo móžu z młodymi rejwarkami a rejwarjemi zwučować. We Wudworskim ansamblu tči dobry potencial. Tam su talenty. Chcu z nich najlěpši amaterski folklorny ansambl Łužicy sčinić“, mi Kornel Kolembus do proby powěda.

K stotym posmjertnym narodninam spisowaćelki Hańže Bjeńšoweje (rodźena 27. nalětnika 1919) předpołoži jeje syn Handrij knihu „Nitka Witka a druhe stworjenčka“. Na 164 stronach z rjanymi fotami – mjez druhim wosrjedź knihi stronje z wobrazami ze žiwjenja awtorki – dóstawa čitar z wuběrom powědančkow a basnjow dohlad do bohateho tworjenja Hańže Bjeńšoweje. Wudawar njeje Ludowe nakładnistwo Domowina, ale něhdyši zhotowjer w LND Handrij Bjeńš w samonakładnistwje. Za titul wuwza wón mjeno marionety, kotruž běštaj spisowaćelka Bjeńšowa a klankodźiwadźelnik Měrćin Krawc stworiłoj.

Rozmołwa do XIII. mjezynarodneho folklorneho festiwala Łužica z Markom Kowarjom a Benom Šołtu

Wot 1995 so kóždej dwě lěće Mjezy­narodny folklorny festiwal „Łužica“ wotměwa. Wot spočatka je nětčiši jednaćel Domowiny Marko Kowar hłowny zamołwity organizator za tutón kul­turny wjeršk. Zdobom zamołwja Beno Šołta lětsa zjawnostne dźěło a wabjenje. Alfons­ Wićaz je so z nimaj rozmołwjał.

Kak je k tomu dóšło, prěni króć folklorny festiwal přewjesć, a kotry zaměr bě z tym zwjazany?

Wustajeńca w Serbskej kulturnej informaciji w Budyšinje

Lejna Theurichowa njeje w Serbach žana njeznata. Swoje slědy zawostajiła je kulturnopolitisce – jako bywša předsydka załožboweje rady –, ale tež molersce. Na mnohich wustajeńcach serbskich ludowych wuměłcow bě wobdźělena. Serbska kulturna informacija w Budyskim Serbskim domje je jej hač do kónca junija rum za wustajeńcu „Doma a druhdźe“ přewostajiła. Byrnjež so hižo na přeprošenju zwěsćiło, zo „ moluje Lejna Theurichowa najradšo swoju domiznu, Łužicu, moluje pisane krajiny a přirodu jako akwarel abo z wolijom“, je jeje wobłuk šěršo zapołoženy. Skerje jako přidawk k wobrazam podawa wona we witrinje swoje „Pućowanske dopomnjenki“. Skicy, wosebje rysowanki, přeradźeja wuměłču, kotraž zamóže wokomiki zapopadnyć. A to po wšěm zdaću nakromne, štož wjele wo wuměłči praji.

Wulkotna poetiskosćwe wurazach

pjatk, 21. junija 2019 spisane wot:

Zběrka basnjow čěskeho poeta Milana Hrabala w němskim přełožku wušła

Čěski basnik a přećel Serbow Milan Hrabal z Warnoćic je w Serbach jara znaty a woblubowany. Wón bě hač do kónca swěrny wobdźělnik Swjedźenjow serbskeje poezije, kotrež je Zwjazk serbskich wuměłcow organizował. Organizatorisku zamołwitosć za nje měješe Benedikt Dyrlich. Z wobdźělnistwom na tutych swjedźenjach, na kotrychž so basnicy ze wšelakich krajow wobdźělachu, je so Hrabal spřećelił z Łužicu a kulturnym žiwjenjom Serbow. Takle zeznajomi so z bohatosću serbskeje poezije. Wjele basniskich twórbow serbskich awtorow-basnikow je do čěšćiny přełožił. Najznaćiši tajki jeho produkt je antologija „Jazyk, jímž porozumíš větru“ (Rěč, z kotrejž wětřik rozumiš), kotraž je w lěće 2007 z ilustracijemi Isy Bryccyneje w Praskim nakładnistwje PROTIS wušła. Zdobom je Róža Domašcyna zestajiła a přełožiła rjad Milana Hrabalowych basnjow z čěšćiny do němčiny, wušłych lěta 2017 w nakładnistwje Leipziger Literaturverlag knižnje pod titulom „Eine schimmernder Wabe Glimmer“.

W Ćisku sej ruku zawdali – a dale?

pjatk, 21. junija 2019 spisane wot:

Na Rakečanskim torhošću dopominatej granitowej měznikaj, wobaj čo. 99, na historisku hranicu mjez kralestwomaj Pruska a Sakska. Na južnym boku kamjenja steji KS, na sewjernym KP. Mój Chasowski dźěd, něhdy ze swojej dźowku Marju po puću na kermušu do Kulowskich kónčin, zeserbšći holčce KS na jednym tajkim mězniku při dróze jako „Kral Swěrny“ a KP jako „Kral Paduch“. To poćahowaše so na čas před 120 lětami, mjeza bě wuslědk noworjadowanja europskich hranicow po poražce Napoleona 1814. Němskich kralestwow dawno wjac njeje, ani rajcha a ani NDR. Nimale třiceći lět hižo so demokraća zwjazkoweje republiki wo porjad staraja.

Theodor Fontane – zaso w Błótach

pjatk, 21. junija 2019 spisane wot:

Wustajeńca k 200. narodninam sławneho spisowaćela

Wkulturnym žiwjenju Braniborskeje steja lětsa 200. narodniny Theodora Fontany w srjedźišću. Wjace hač 450 wšelakich zarjadowanjow a dalšich eventow wuhotuja na česć wuznamneho spisowaćela, awtora, korespondenta a publicista (30.12 1819–20.9.1898). A prěnje z nich su hižo nimo, kaž wotewrjenje wulkeje wosebiteje wustajeńcy „fontane.­ 200“ w Neuruppinje, hdźež bě so wón narodźił. Wot 8. meje je w Choćebuskim měšćanskim muzeju widźeć wosebita přehladka „Der Spreewald – ein landschaftliches Kabinett-Stück“, kaž běše Fontane Błóta mjenował. Ju su hromadźe z Choćebuskim Serbskim muzejom zestajili.

Zetkanje z młodej slawistku dr. Dianu Hickec, literarnej wědomostnicu Gießenskeje Uniwersity Justusa Liebiga

Słónco swěći přijomnje do wulkeho wokna Drježdźanskeje kofejownje „Palasteck“. Sedźu tam při šalce kofeja ze 37lětnej slawistku dr. Dianu Hickec, pochadźacej z Ra­dworja.

„Sym zbožowna, zo móžu wot awgusta zašłeho lěta w Instituće za slawistiku na Drježdźanskej Techniskej uniwersiće tydźensce, štwórtk a pjatk, studentow wuwučować. Mam nětko dwě časowje wobmjezowanej poł městnje jako wědomostna sobudźěłaćerka, jedne hižo někotre lěta na Uniwersiće Justusa Liebiga w Gießenje. Tam tež z mandźelskim a sydomlětnym synom Borisom a třilětnej dźowku Josefinu bydlu. W Gießenje sym tamne dny tydźenja w Instituće za slawistiku přistajena. Wuwučuju chorwatsku literaturu přirunujo z powšitkownej li­teraturu, wosebje z wuchodnej literaturu a kulturu. Nimo toho dźeržu tematiske seminary a přihotuju projekty. W Drježdźanach do swojich seminarow tež přitomnostnu serbsku literaturu 20. lětstotka zapřijimam“, Serbowka powěda.

Myslički k nowemu Paternostrej ... we wosom wotrězkach

Pjera so jimać, tajki dźiwny anachronistiski wobraz, hdyž so tola najwjace literatury ani wjace z ruku njepisa, ale z porstami na tastaturje klak klak klak abo hnydom na ćichej škleńcy wobrazowki, kaž móhł sej to derje za baseń „appsolutna lubosć“ Fabiana Brycki předstajić. Wěnuje so wšak dźensnišemu zjawej zwjazanosće bjez bliskosće, rěčna hra a žedźba za analognej přitomnosću inkluziwnje.

Pjera so potajkim nichtó z třinaćoch zastupjenych awtorow a awtorkow jimał njebě, přiwšěm so z metafru hišće cyle rozžohnować njetrjebamy. Zwobraznja dźě dohromady 17 přinoškow prěnje pjerka, kotrež móhli něhdy k literarnym křidłam wurosć. Z tajkimi je dźě hižo prěnja Paternostrowa generacija do wyšiny wotlećała ... Lubina Hajduk-Veljkovićowa, Hanka Jenčec, Maksymilian a Benjamin Nawka.

Rozmołwa z třomi spřećelenymi serbskimi poetkami

W Ludowym nakładnistwje Domowina­ ma srjedź junija wuńć literarna kniha poetkow Róže Domašcyneje,­ Měrany Cušcyneje a Měrki Mětoweje noweje basniskeje formy. Knihu maja wudospołnić fota Jürgena Maćija. Alfons­ Wićaz­ je so z awtorkami rozmołwjał.

Kaž sym słyšał, je so Wam při škleńčce wina zrodźiła ideja zhromadneho literarneho projekta, tak mjenowaneho rjećazoweho basnjenja. Zběrka ma pod titulom „Znaki, pominaki, kopolaki“ wuńć. Rjećazowe basnje – štó je tutu formu literarneho tworjenja wunamakał?

R. Domašcyna: Zetkawamy so hižo dlěši čas, zo bychmy sej swoje nowše literarne wěcy předčitali. Při tym tež zhromadnje warimy, sej dobru wječer po­přejemy a škleńčku wina wupijemy. Rjećazowa baseń samo na sebi ničo noweho njeje, chiba w serbskej literaturje. Wo­sobinsce znaju rjećazowe basnje, kotrež nastachu w Awstriskej, tež w Němskej a druhich krajach. Smy tři spřećelene basnicy, a tuž je so takrjec z našeje zhromadnosće wuwiło, zo raz tajki rjećaz pisamy.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND