Dr. Měrćin Imiš

srjeda, 08. decembera 2021 spisane wot:
Knježerski rada a swěrny Maćicar dr. jur. Měrćin Imiš zemrě 1. hodownika 1921 w Drježdźanach. 25. pražnika 1869 bě so wón swójbje sławneho Hodźijskeho fararja Jaroměra Hendricha Imiša narodźił. Mać Mila Imišowa pěsnješe za synka serbske dźěćace basnje. Měrćin Imiš ­wopyta gymnazij w Budyšinje a Žitawje, tam je tež maturował. Po tym studowaše w Tübingenje, Lipsku a Berlinje prawnistwo a promowowaše na doktora juristiki. Krótki čas bě referendar w Budyšinje, na čož powołachu jeho do zastojnstwa generalneje železniskeje direkcije w sakskej stolicy. Přesadźichu jeho do železniskich direkcijow w Lipsku, na to zaso do Drježdźan, do Kamjenicy, zaso do Lipska a 1917 doskónčnje do Drježdźan. Jeho mać pisaše jemu kulturnje a stawiznisce zajimawe listy. A dr. Imiš wudźeržowaše stajne zwiski ze Serbami we Łužicy, wón bě čłon Serbskeju blidow w Lipsku a Drježdźanach kaž tež towarstwow Čornobóh a Hromadnik w sakskej stolicy. Jako jurist zastupowaše prawa Serbow přećiwo sakskemu knježerstwu. Wosebje 1921 po­stara so wo to, zo dowolichu wulkemu serbskemu chórej ze 110 spěwarjemi jězbu na koncert w Praze.

Farar, basnik a spisowaćel Jan Wałtar

wutora, 07. decembera 2021 spisane wot:

5. hodownika 1921 zemrě na Njeswačanskej farje wosadny farar Jan Wałtar. Pozdźiši ewangelski duchowny, basnik a spisowaćel narodźi so 2. wulkeho róžka 1860 w Burghardswaldźe we wuchodnych Rudnych horinach swójbje němskeho wučerja. Po maturiće na Drježdźanskim Křižnym gymnaziju studowaše wón teologiju w Lipsku. Tam zezna serbskich studentow, nawukny serbsku rěč a wopyta w prózdninach serbski prědarski seminar pola fararja Jaroměra Hendricha Imiša. Hačkuli chcyše so najprjedy z misionarom stać, rozsudźi so za fararja w Serbach.

Wóski z Baerenstamma

pjatk, 03. decembera 2021 spisane wot:
3. hodownika před 250 lětami zemrě w Budyšinje prěni na biskopa wuswjećeny tachant Budyskeho tachantstwa Jakub Jan Józef Wóski. Wón bu do zemjanstwa pozběhnjeny a dósta přimjeno de Baerenstamm. Wóski narodźi so 26. pražnika 1692 w Chrósćicach. Na studij teologije w Praze přihotował bě so w čěskim Chomutovje. Kapłanješe najprjedy w Čěskej, po tym w Budyšinje kaž tež w Chrósćicach. W lěće 1734 sta so z kanonikom Budyskeho tachantstwa. Po dźewjeć lětach 1734 bu na tachanta powyšeny a 1752 na biskopa poswjećeny. Wón bě prěni serbski biskop a skutkowaše jara spomóžnje hač do smjerće 1771. W jeho času jako biskop natwarichu Wotrowski Boži dom, po tym zo bě Wóski Wotrowsku wosadu załožił. Wón da wjetšinu Božich domow w katolskich Serbach dale wutwarić a porjeńšić, kaž na přikład w ródnych Chrósćicach. Ralbičanska wosada dósta tohorunja wosebje jeho radu a pomocu. Na Budyskim tachant­stwje da wón 1755 wulke wrota a jeje pychu z jandźelomaj a postawomaj swj. Pětra a a swj. Pawoła připrawić. Portal pyši tež pisany wopon Wóskeho z Baerenstamma.

Jan Bartko

wutora, 16. nowembera 2021 spisane wot:
16. nazymnika 1821 narodźi so wučer a spisowaćel Jan Bartko žiwnosćerskej swójbje w Drobach pola Minakała. Wón wopyta Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje, na kotrymž staj z nim tehdy pozdźišej serbskaj narodowcaj Korla ­Awgust Kocor a Jan Bohuwěr Mučink studowałoj. Wučerješe po tym w Delnjej Hórce, Chwaćicach a 33 lět w Nosaćicach. „Bartko bě zakitowar zakonskich prawow serbskeje šule. Bě wojowar jeničkeje mudreje mysle, zo w serbskich šulach so njehodźi z wuspěchom wučić, hač z pomocu serbskeje rěče“, tak pisaše jeho sobuseminarist Jan Radyserb-Wjela wo nim. Bartko wo­jo­waše přikładnje wo prawa Serbow a w lětomaj rewolucije 1848/1849 redi­gowaše z Radyserbom časopis „Serbski Nowinkar“, bě pismawjedźer Radworskeho Serbskeho burskeho towarstwa, zarjadnik Maćič­neho domu, wuběrnik za twar Serbskeho domu a čestny čłon Maćicy Serbskeje. ­Jeho „Prěnja čitanka za serbske šule“ a „Bibliske stawizny za serbsko-němske šule“ buchu wjackróć nakładowane. Pisaše do Serbskich Nowin, spisa někotre knihi, kaž „Oberlin“, a přełoži oratorij „Nalěćo“ do němčiny. 18. meje 1900 wón w Budy­šinje zemrě. Manfred Laduš

Jan Bok

pjatk, 12. nowembera 2021 spisane wot:
12. nazymnika 1621 zemrě w Uherskim Brodźe humanist, wučer, basnik a politikar Jan Bok, łaćonsce Johannes Bogatius. Narodźił bě so 25. hodownika 1569 we Wětošowje serbskemu překupcej a měšćanosći. Wobdarjeny hólčec wopyta Drježdźansku Křižnu šulu a gymnazij w Čěskej. Studowaše w Frankobrodźe nad Wódru a we Wittenbergu na magistra filozofije. Bok sta so z wuznamnym humanistom renesansy, kiž basnješe we łaćonšćinje a němčinje. Skutkowaše přewažnje w Słowakskej, kotruž mjenowachu tehdy „Hornju Madźarsku“. 1583 bu w Prešovje na rektora gymnazija powołany. 1599 bu rektor gymnazija w Košicach a z měšćanostu tohole najwjetšeho města wuchodneje Słowakskeje. We wšěch lětach basnješe, a rakuski kejžor Rudolph II. pomjenowa jeho na „krónowaneho poeta“. Přez namocnu napřećiwnu reformaciju w rakuskim kejžorstwje zhubi Bok swoje zastojnstwa, bě přesćěhowany a šěsć lět w Praskej Běłej wěži zajaty. Wućeknywši bu z diplomatom sedmihródskeho wjercha. We Wětowšowskej němskoserbskej dwójnej cyrkwi je trajna wustajeńca wo Boku a zwonka njeje wopomjatna tafla. Manfred Laduš

Jurij Frencl

wutora, 09. nowembera 2021 spisane wot:
4. nazymnika 1921 narodźi so Sokoł, wjele­lětny Ralbičanski wjesnjanosta Jurij Frencl. Hižo jako dźěćo započa w skupinje Sokolatow zwučować: w Šołćic hosćencu, na Błažkec łuce, w zymje na Wałdźic žurli („Walčki słomy škitachu wokna“, wón jónu pisaše). Čas žiwjenja staraše so Jurij po tym sam wo sportowy dorost. Jako zało­žichu po 1945 Sportowu jednotu pod wjednistwom Jurja Grofy, bu Jurij Frencl hrajer koparskeho mustwa. Aktiwnje hraješe hač do lěta 1955. Mjeztym přewza wjednistwo Traktora Ralbicy. 1956 bě iniciator prěnjeje serbskeje wubranki (doby na Młynkec łuce 3:1 přećiwo wubrance Traktora Choćebuskeho wobwoda). Runje tak měješe zasłužbu na tym, zo poda so 1965 prěnja serbska sportowa delegacija do Čěskeje. Na załoženju noweho Serb­skeho Sokoła 1993 w Hórkach bu Jurij za čest­neho starostu wuzwoleny. 1994 bě wobdźělnik Wšosokołskeho zlěta w Praze. Sakski koparski zwjazk počesći jeho ze złotej jehłu. Wo spomóžnym skutkowanju Frencla na čole Ralbičanskeje gmejny swědči wuběrne wuwiće wsy: nowe domy a puće, pěstowarnja, nowa šula, Stadion přećelstwa. ­Jurij Frencl zemrě 20. awgusta 2011. Mikławš Krawc

Cecilija Hajnec

póndźela, 27. septembera 2021 spisane wot:
Wučerka, šulska nawodnica w Konjecach a wjelelětna dirigentka Ralbičanskeho wosadneho chóra „Lilije“ je 20. požnjenca 1996 we Worklečanskej chorowni ze­mrěła. Do toho bě krótki čas w Chróšćanskej starowni swj. Ludmile přebywała. Wona bě so 18. smažnika 1913 swójbje wučerja a spisowaćela Mikławša Hajny narodźiła. Po maturiće w Biskopicach ­studowaše w Drježdźanach wučerstwo a nastupi 1940 w Rudnych horinach a po tym w Mišnje prěnjej městnje jako wučerka. Po wójnje wróći so wona do Delan. „Hajnec wučerka“, kaž ludźo k njej rě­kachu, wuwučowaše delansku dźěćinu w Konječanskej šuli, bě jara woblubo­wana. Wot lěta 1946 hač do 1972 dowě­richu jej nawod šule. Hišće jako rentnarka je po potrjebje w šuli jako wučerka wupomha. Kaž jeje nan bě tež Cecilija Hajnec hudźbnje a basnisce wobdarjena. Jako swěrna katolska křesćanka dirigowaše dlěje hač tři lětdźesatki Ralbičanski wosadny chór, kotryž rěkaše pozdźišo zaso kaž předchadniske towarstwo Lilija. Wona je tež někotre serbske spěwy a kěrluše pěsniła, z chórom nazwučowała a při přednjesenju wuběrnje dirigowała. Manfred Laduš

100. posmjertniny dr. Filipa Rězaka

póndźela, 20. septembera 2021 spisane wot:

17. požnjenca před sto lětami zemrě ­w Budyšinje měšnik, słownikar a spiso­waćel dr. Filip Rězak. Jeho row je w rozwalinje bywšeje cyrkwje na Mikławšku. „Hišće hłubšo hač je žłobjo Sprjewje do serbskeje zemje zaryte, wostanje jeho mjeno zapisane do pomjatka sprawnych Serbow a jeho přikład wostanje wšěm dobrym synam a dźowkam serbskeho ludu wěčnje drohi.“ Tak pisaše jeho rowjenk, hamtski sobubratr a spisowaćel Jurij Libš w nekrologu w Časopisu Maćicy Serbskeje.

Filip Rězak narodźi so 22. jutrownika 1859 burskej swójbje we Wuricach (Auritz) blisko Budyšina. Wón bě chowanc Łužisko-Serbskeho seminara w Praze, studowaše tam teologiju a 1904 promowowaše na doktora teologije. Bě kapłan w Chrósćicach a je 20 lět protyku „Krajan“ redigował. Wot lěta 1895 hač do smjerće bě dwórski kapłan w Drježdźanach. Sakski kral spožči jemu Albrechtowy rjad 1. rjadownje. Wón bě konsistorialny radźićel w sakskej stolicy a čestny kanonik Budyskeho tachantstwa.

Michał Jan Wałda

póndźela, 13. septembera 2021 spisane wot:

Měšnik, kěrlušer a hymnologa Michał Jan Wałda narodźi so 8. požnjenca 1721 ­burskej swójbje w Čornecach. Wuknješe na gymnaziju w Českim Krumlovje, Praze a Olomoucu a bě po tym chowanc Serbskeho seminara. Wón studowaše w złotym měsće nad Wołtawu teologiju a filozofiju a bě prefekt seminara. Wróćiwši so do domizny skutkowaše wot lěta 1750 do 1759 jako wikar a kapłan Bu­dyskeje cyrkwje Našeje lubeje knjenje. Wot 1761 do 1776 bě zasłužbny a woblubo­wany wosadny farar w Radworju. Na to powołachu Wałdu do Budyskeho ta­chantstwa, powyšichu jeho 1777 na šolastika a lěto po tym na tachantskeho ­kantora.

Sokoł Malešecy

pjatk, 10. septembera 2021 spisane wot:
10. septembra 1921 běchu w Malešecach na iniciatiwu wjesneho šewskeho mištra, wjesneho chronikarja a zahoriteho serbskeho prócowarja Arnošta Sykory, a jeho syna Kurta jednotu Sokoła załožili. Arnošta Sykoru wuzwolichu za starostu, načolnik (tak rěkaše zamołwity nazwučowar) bě wučer Ota Jurak. Spočatnje přewjedowachu jenož proste (gymnastiske) zwučowanja, ale hižo w nowembru samsneho lěta móžachu młodźi Sokoljo swoje kmanosće na prěkušu a bradłach dopokazać. Narjady běštaj Marko Smoler a Herman Šleca w Čěskej darmotnje dóstałoj. Malešanska jednota so derje wuwi, bu přikład za to, wutworić lěto pozdźišo dalšej jednoće w Poršicach a Ra­dworju. W Malešecach wotměchu 1. awgusta 1922 prěni sokołski swjedźeń w Serbach. Lěto pozdźišo wutworichu tam sku­pinje Sokołkow-žonow a Sokolatow-dźěći. Najmłódšich nawjedowaše Kurt Sykora. Wón bu 1927 zwjazkowy nazwučowar. Lěto do toho bě w Malešecach w stawiznach Sokoła mjez 1920 a 1933 jenički zlět Sokolatow z wobdźělenjom wosom skupin. Hač do rozpušćenja jednoty po 9.

nawěšk