SJ Njebjelčicy

wutora, 08. nowembera 2022 spisane wot:
8. nazymnika 1957 załožichu w Njebjelčicach sportowu jednotu (SJ). 27 přitomnych wuzwoli Franca Bernarda za předsydu, Gerata Libša za jednaćela a zdobom chronikarja a jako dalšeju čłonow předsydstwa Křesćana Korjeńka a Křesćana Buka. Jurij Krawc-Lemišowski přepoda w mjenje Domowiny koparjam košle a cholowy, čerwjeno-běłe, gmejna dari nowy bul. Přitomni so rozsudźichu dać nowej jednoće mjeno „Sokoł“. To pak přitomny zastupnik wokrjesneho wjednistwa DTSB (jednotneje sportoweje organizacije NDR) wotpokaza, kaž sportowy redaktor tehdyšeje Noweje doby Józef Kilank pisaše. Po Francu Bernardźe přewza w lěće 1964 Manfred Zickmüller funkciju nazwučowarja. Pozdźišo wutworichu tež druhe mustwo a na někotre lěta žónske mustwo. Njebjelčanscy koparjo postupichu wot 2. wokrjesneje klasy hač do wobwodneje klasy, wobdźělichu so na turněrach serbskich jednotow, w lěće 1968 nawjazachu přećelske styki k čěskim sportowcam TJ Sokol Roztoky. Najznaćiši hrajerjo w běhu nětko 65 lět běchu Frank Riče, Feliks Hrjehor, Jonas Krawčik, Denny Kral a Niclas Ričel. Frank Ričel je dźensa trenar Biskopic.

Vladimír Zmeškal

póndźela, 07. nowembera 2022 spisane wot:
5. nazymnika 1902 narodźi so Vladimír Zmeškal, čěski propagandist serbowědy a šćedriwy spěchowar kulturneho a sportoweho žiwjenja w Serbach. Hižo wot lěta 1919 bě čłon wjednistwa Společnost přátel Lužice (SPL), wot 1945 do 1948 jeje předsyda. W lětach 1959 do 1966 předsteješe přemjenowanej Sekciji za studij serbskeje kultury při Towaršnosći Narodneho muzeja. Zmeškal pisaše wo nas w njeličomnych přinoškach – pječa wučinješe jich ličba mjez 1 200 a 1 500 – w nowinach a časopisach a wjacorych knižnych wudaćach. Wulke zasłužby měješe za knižnej rjadaj Lužickosrbská knihovnička a Dom a swět. Pjenježnje podpěrowaše Zmeškal wosebje Serbski Sokoł, kaž za wudawanje Sokołskich Listow. Staraše so wo zwučowanske kursy, jězby na sokołske zlěty, wobstarowaše drasty a narjady za Sokoł. Často přebywaše we Łužicy, mjez druhim na zlětomaj Sokoła 1927 we Wulkim Ćisku a 1931 w Radworju. Hišće 1959 přebywaše w Delnjej Łužicy na wopyće pola Korla Jordana a direktora SWŠ Choćebuz Jurja Pěčki. Wulki přećel našeho ludu zemrě 8. jutrownika 1966. Čłona Maćicy Serbskeje wot 1921 počesći Domowina hakle na marach ležaceho z Čestnym znamješkom. Mikławš Krawc

Nowina Naš Puć

štwórtk, 03. nowembera 2022 spisane wot:
1. nazymnika 1947 wuńdźe w čěskim Varnsdorfje prěnje čisło „wěstnika serbskeje młodźiny we Warnoćicach“ Naš puć. Pozdźišo bu podtitl na „w ČSR“ rozšěrjeny. Nowina wuchadźeše hač do apryla 1949 dwutydźensce resp. měsačnje. Čitarjo běchu hłownje šulerjo Serbskeho gymnazija, wuknjacy powołanskeho, hudźbneho a pedagogiskeho směra, ale tež w namjeznym měsće młodźi serbscy dźěłaćerjo, w domjacnosćach dźěłace žony a dalši Serbja. Prěni zamołwity redaktor bě Ben Budar, jeho zastupnik Měrćin Kašpor. Po wotchadźe wobeju do Łužicy w lěće 1948 bu Horst Šewc zamołwity redaktor, w lěće 1949 potom hišće Pawoł Völkel. Nowina wěnowaše so rozdźělnym temam, předewšěm tež politiskim (tež pod wliwom februarskich podawkow 1948 w ČSR). Wučer Jurij Wuješ wozjewješe swoje basnje, Horst Meltka a Gerat Kašpor wobohaćeštaj nowinu z karikaturami. Titulna strona bu ćišćana, dalše strony pak hektografowane. Wo ćišć a wulki dźěl papjery starachu so Warnočanscy dźěłaćerjo. Rudij Tilich a Jan Bart běštaj zamołwitaj za plany, papjeru a ekspediciju. Nakład wučinješe na 230 eksemplarow, kóžde wudaće płaćeše dwě čěskej krónje.

Jan Meškank zasłužbny Sokoł był

wutora, 04. oktobera 2022 spisane wot:

4. winowca 1972 zemrě w Kanecach Jan Meškank. W „Nowym biografiskim słowniku k stawiznam a kulturje Serbow“ (LND, 1984) je jeho šěroka dźěławosć z hesłami „wučer, narodny a kulturny prócowar, spisowaćel, ludowědnik, domiznowědnik, antifašist“ wupokazana.

Jan Bjedrich Fryco

pjatk, 30. septembera 2022 spisane wot:
Delnjoserb, farar, rěčewědnik a spisaćel Jan Bjedrich Fryco narodźi so 20. požnjenca před 275 lětami jako syn duchowneho w Gołkojcach. Kaž jeho tři lěta starši bratr Pomgajbog Kristalub wopyta Jan Bjedrich Fryco gymnazij, a to w Choćebuzu a Lubinje, a studowaše teologiju kaž bratr w Halle. W tamnišej syrotowni w Frankowych wustawach wuwučowaše wón jeje chowancow. 1769 jeho we Wětošowje ­ordiněrowachu, a wón bě tam hač do lěta 1773 archidiakon a rektor. W sćěho­wacych pjeć lětach fararješe w Korjenju a wot 1778 bě w ródnych Gołkojcach dwaj lětdźesatkaj z wosadnym fararjom. Jako so 1781 wulki dźěl Gołkojc přez wulki ­woheń wotpali, pěsnješe wón dwaj kěrlušej a da jej ćišćeć. Jeho najwjetši skutk za serbske pismowstwo bě přełožk Stareho zakonja do delnjoserbšćiny, kotryž bu 1796 ćišćany. Pjeć lět bě Fryco z pruskej wyšnosću Choćebuskeho wokrjesa zasakle wo ćišćersku dowolnosć wojował. Swoju „Rěčnicu“ a delnjoserbski słownik njemóžeše pobrachowacych pjenjez dla ćišćeć dać. Wón je tež zestawu Serbow w delnjołužiskim sakskim markhrabinstwje 1767 zestajił za Budarjowe wotkazanje pjenjez za chudych Serbow.

Richard Hajna

štwórtk, 22. septembera 2022 spisane wot:
18. požnjenca před 125 lětami je so narodźił ewangelski braška a narodowc Richard Hajna jako syn wjesnjanosty a małoratarja w Splósku. Z nanom, kiž bě z předsydu Serbskeho towarstwa Lubin w Budestecach, wobdźěli so Hajna 1912 na załoženju Domowiny we Wojerecach. Po Prěnjej swětowej wójnje zasadźowaše so sylnje w serbskim towarstwowym žiwjenju. 1919 je spěwne towarstwo Sołobik w Sowrjecach załožił a jemu předsteješe. Skutkowaše nimo toho jako čłon předsydstwa Budyskeje Nadźije. Wobhospodari dale małoratarstwo nana a bě jako klamar na wsach po puću. Wulke připóznaće a dowěru zdoby sej jako tradicionalnje zdrasćeny serbski braška. Skutkowaše nimale štyri lětdźesatki jako tajki a nawjedowaše na wšě 650 kwasow w Budyskim wokrjesu. Dr. Musiat je jeho jako brašku wobšěrnje wopisował. Za čas knjejstwa nacijow je Hajna jako wikowar tež zwiski ze serbskimi prócowarjemi Domowiny wudźeržował. Spočatk 1950tych lět je ptačokwasnych braškow SLA podpěrował. Po 1945 bě předsyda wjesneje Domowinskeje skupiny a aktiwny w rólnej reformje. 11. smažnika 1961 zemrě w ródnej wsy a bu w Bukecach pochowany.

Michał Wjerab

póndźela, 19. septembera 2022 spisane wot:

16. septembra před 150 lětami narodźi so w Chelnje wyši wučer a muzejownik Maćicy Serbskeje Michał Wjerab jako syn bura. Wón wopyta w Budyšinje Tachantsku šulu a Katolski wučerski seminar a započa w Zdźěri swoju pedagogisku słužbu. Wot lěta 1892 do 1920 wučerješe na Tachantskej šuli a bě potom dwanaće lět jeje nawoda. 1895 zastupi Wjerab do Maćicy Serbskeje. Wón bě jeje pokładnik a měješe jako zarjadnik tež čestnohamtsce jeje ležownosć ze Serbskim domom na Lawskich hrjebjach na starosći. Zaběraše so z kulturnostawizniskimi temami. Dopisowaše do Katolskeho Posoła za rubriku „Z cyrkwje a swěta“ a do časopisa Łužica. Z jeho pjera su „Serbski dom“, „Čornobóh – prastare mjeno abo snadź wupłód romantiskeje doby?“, „Stawizny serbskeje ­Łužicy“, „Wućahi z protokolow Maćicy Serbskeje“ a zeserbšćenje ruskeje bajki „Maruška“. Za protyku Krajan bě kalendarij zestajał. Wjerab bě čłon TCM a je 1902 sobu Budysku „Jednotu“ załožił, kotrejež pokładnik bě. Zemrě 2. měrca 1932 w Zhorjelskej chorowni a bu na Budyskim Mikławšku při zapadnej muri blisko rozwalinow Próšneje wěže pochowany.

Manfred Laduš

Jurij Hajna

póndźela, 12. septembera 2022 spisane wot:

Wuměłski moler Jurij Hajna słuša do generacije prěnich profesionalnych kubłanych serbskich molerjow a tohodla je bjez dźiwa, zo je jeho mjeno mjez załožerjemi Zjednoćenstwa serbskich wuměłcow (1923). Po zakazu skutkowanja (1937) słušeše k znowazałožerjam Koła serbskich tworjacych wuměłcow (1948). Po studiju na wuměłstwowej akademiji w Drježdźanach słužeše Jurij Hajna jako wojak-moler w Prěnjej swětowej wójnje, a to wosebje w Ruskej. Stipendij Drježdźanskeje akademije zmóžni jemu přebywanje w Italskej, hdźež ze­zna swoju pozdźišu mandźelsku. W Italskej kaž tež po nawróće 1933 do domizny předstaji a wuznamjeni so přede­wšěm jako krajinar a portretist. Kedźbyhódne su tež jeho ćišna. Krajiny z Italskeje su zwjetša akwarele, serija wosom napohladow na Budyšin su mólby. Wobraz ­Miny Witkojc je w Serbskim muzeju a portret dekana Jakuba Skale w Tachantskim muzeju w Budyšinje wustajenej.

Narodźił je so wuměłski moler Jurij Hajna 11. septembra 1877 we Wjerinej chěžce w Budyšinje, wčera před 145 lětami, a lětsa před 70 lětami, 6. septembra 1952, wón w Budyšinje zemrě.

Jurij Łušćanski

Jan Wawer

pjatk, 02. septembera 2022 spisane wot:
Farar Jan Wawer bě so 28. žnjenca před 350 lětami jako syn roboćanskeje swójby w Mješicach narodźił. Wobdarjenemu hólcej zmóžni so, Budyski gymnazij wopytać a potom w Lipsku teologiju studować. 1702 bě w Bukečanskej wosadźe prědar a šěsć lět po tym bu za fararja w Bukecach ordiněrowany. Dwaceći lět fararješe we wsy pod Čornobohom. W tutym času bu tule nowy Boži dom natwarjeny. Jan Wawer je so jara za serbsku kulturu, pismowstwo a nabožinu w maćeršćinje, tež zwonka wosady, zasadźował. Prěnje serbske ewangelske spěwarske je 1710 jako jedyn ze štyrjoch duchownych zestajił. 1716 bě wón druhi nakład spěwarskich z přidatnymi kěrlušemi wudał. Tohorunja je kěrluše přełožił. W najnowšich ewangelskich spěwarskich z lěta 2010 steji jeho přełožk „So Bohu přeco dźakujće“. Wawerowa najwjetša zasłužba bě, zo je zhromadnje z Janom Langu, Janom Běmarjom a Matejom Jokušom 1728 cyłu ćišćanu bibliju zeserbšćił. „Augsburgske wěrywuznaće“ je přełožił, basnił je hłownje we łaćonšćinje. Wón zemrě 6. meje 1728. Jemu postajichu narowny pomnik při Bukečanskej cyrkwi. Jeho syn Jan Křesćan bě tohorunja farar w Bukecach. Manfred Laduš

Michał Kokla

wutora, 30. awgusta 2022 spisane wot:
Wjelelětny zapósłanc Sakskeho krajneho sejma Michał Kokla zemrě 29. žnjenca 1922 w Chrósćicach. „Bě Serb z dušu. Kokla njeje so bojał tež krute a razne słowa rěčeć.“ Tak wuchwaleše farar Jurij Delan jeho w nekrologu. Kokla narodźi so 25. winowca 1840 we Worklecach jako syn wulkobura a bě wot lěta 1847 w Chrósćicach doma. Kokla-Lisak bě kubler a zastupnik serbskich wulkoburow, předewšěm katolskich, a 33 lět zapósłanc konserwatiwneje frakcije krajneho sejma. W lěće 1909 doby we wólbnym boju z podpěru tež jednorych Serbow přećiwo kandidatej ry­ćerkublerjow Brühlej. Kokla bě předsyda konserwa­tiwneho Wjesneho wólbneho towarstwa a wot njeho sobuzałoženeju towarstwow „Serbosław“ a „Jednota“. 17 lět bě jeho předsyda. Za dźiwadło Jasčanskeje „Bje­sady“ je přihotował kruchaj „Dźěd Jakub“ a „Nowe korč­marstwo“. Hižo 1875 porěča wón sobu na 1. schadźowance serbskich studentow w Chrósćicach. Wot lěta 1881 bě z Maćicarjom. 1913 pak wustupi přećiwo młodej Domowinje. W nowembru 1918 podpěraše a podpisa žadanje swo­jeho kolegi-zapósłanca Arnošta Barta za statnym zawěsćenjom narodnych prawow Serbow. Manfred Laduš

nowostki LND