Originelne mysle do přichoda

póndźela, 21. oktobera 2019 spisane wot:

729 wobchodniskich idejow su jurorojo we wobłuku wubědźowanja Łužiskich załožerjow eksistency (LEX) wot lěta 2004 posudźowali. Nastało je z nich 334 firmow z wjace hač 1 100 dźěłowymi městnami. Za lětuše myto LEX nominowanych pjeć wobchodniskich idejow předstaji Łužiska hospodarska iniciatiwa (WiL) minjeny pjatk w Choćebuzu.

Choćebuz (AK/SN). Nominowane koncepty su z wobłukow industrija, digitalne, rjemjesło a gastronomija. Dohromady 28 wobchodniskich idejow bu zapodatych, mjez nimi je dźesać požadanjow wo wosebite myto „Najlěpši łužiski koncept za šulersku firmu“. Z 18 konceptow dorosćenych pochadźa 16 z Braniborskeje, jenož dwaj ze Sakskeje.

Za digitalne ratarstwo

póndźela, 21. oktobera 2019 spisane wot:

Berlin/Drježdźany (SN). Třom sakskim zarjadnišćam je zwjazkowe ministerstwo za zežiwjenje a ratarstwo přepodało spěcho­wanske srědki dohromady 7,6 milionow eurow z projekta „Wjesne syće“. Wědomostnicy Techniskeje uniwersity Drježdźany slědźa zhromadnje ze Sakskim zarjadom za wobswět, ratarstwo a geologiju kaž tež z Fraunhoferskim insti­tutom za wobchadne a infrastrukturne systemy na digitalnych ratarskich naprawach. Wobdźělene na projekće Drježdźanskeje TU su institut za techniku přirodnych maćiznow a powěsćowu techniku kaž tež profesura za techniku agrarnych systemow a profesura załožby Vodafone mobilne powěsćowe systemy.

„Projekty přepytuja inteligentnu podpěru dźěłowych kročelow w ratarstwje a je dale wuwiwaja. Digitalizacija budźe nam pomhać transparentnišo, skotej přimě­rjenišo a w resursach eficientnje hospodarić, wysokohódnotne žiwidła trajnje produkować a dźěłowe procesy wolóžić. Inwesticije do digitalneho ratarstwa su zdobom inwesticije do wob­swětoškita“, podšmórny sakski ratarski minister Thomas Schmidt (CDU).

Regionalne stawizny

pjatk, 18. oktobera 2019 spisane wot:

Słyšimy-li wo wudobywanju brunicy, myslimy hnydom na wulke jamy we Łužicy, kotrež su so minjene lětdźesatki po serbskej zemi žrali. Wězo, Hórnikečanski jězor słuša k tomu, a někomužkuli je hišće znate, zo je tež Olba pola Zubornički powostanka brunicoweho hórnistwa. Hewak pak zdawa so to być maćizna hobbyjowych stawiznarjow. Zo pak móže to zajimawy kapitl regionalneje industrijneje histo­rije być, je njedawne zetkanje w pólskich Żarach potwjerdźiło. Što wěmy na přikład wo „nuzowych jamach gmejnow“, z kotrychž móžachu sej wjesnjenjo tepidło w krutej zymje wobstarać? Što běše nimale 40 metrow hłuboki šacht Krušwičanskeje jamy „Friedrich“ porno dźensnišim wokoło sto metrow hłubokim jamam? Tehdy su prěnju łužisku brunicowu worštu wudobywali, dźensa je to druha.

Regionej Mužakowskeho zahorka wěnowana konferenca w Żarach pokaza, zo po­mjezna rěka Nysa tele slědźenja njewobmjezuje. Axel Arlt

Brunicowym tradicijam w pólsko­sakskim namjeznym regionje bě konferenca wěnowana, wotměwaca so minjeny kónc tydźenja w Żarach. Akterojo na wo­­běmaj stronomaj Nysy chcedźa swoje aktiwity zwjazować, zo bychu dopom­njeće na hórnistwo w Mužakowskim zahorku (Muskauer Faltenbogen) zachowali.

Żary (JoS/SN). Wuwiće po přistupje Pólskeje k Europskej uniji w lěće 2004 je prócowanjam tych tyło, kotřiž čestnohamtsce tójšto časa nałožuja, zo njeby so na stawizny bywšeje wuhloweje industrije w regionje zabyło. Wšako wupřestrěwa so Mužakowski zahork dźensa po třoch teri­torijach w Braniborskej, Sakskej a Pólskej.

Žnjowa akcija z pozadkom

srjeda, 16. oktobera 2019 spisane wot:

Łužiske jabłuka ze Skanec pola Malešec su zakład za financielnu pomoc studentam po cyłej Němskej

Jadriwe a wótrosłódke słodźi łužiske na­li­kowe jabłuko. Wot srjedź 18. lět­stot­ka je w Hornjej Łužicy znajemy. „Druži­na je typiska łužiska“, měni farar a zahrodnik Christoph Schuster, kiž wobho­spo­darja jabłukowu bróžnju w Ska­necach (Cannewitz) pola Budyšina. Ze studentami He­lenu, Ju­lianom a Jonasom žněješe wón tele dny 700 kilogramow družiny. Płody předźěła sakska manufaktura w Kor­zymju (Kirschau) na palenc. Ně­hdźe 150 blešow w hódnoće 4 500 eurow to lětsa budu. Christoph Schuster chce hotowy wudźěłk ewan­gelskemu studentskemu zjednoćenstwu w sewjernorynskim Villigstće pola Schwerte přewostajić, hdźež je předwidźane palenc klětu na swjatkownym zetka­nju pře­da­wać. Wu­nošk chcedźa potom direktnje za nowe stipendije za wulce wobdarjenych po cy­łej Němskej nałožować.

Sprjewja čeće po starym promjenju

wutora, 15. oktobera 2019 spisane wot:
Nalěwo wotbočować rěka wot kónca tydźenja zaso za Sprjewju nimale poł kilo­metra za Połpicu (Halbendorf/Spree) do směra na Nowu Wjes (Neudorf). We wobłuku renaturěrowanja rěki mjez Lemišowom (Lömischau) a Nowej Wsu nad Sprjewju je bager Nadeborec předewzaća za wodo­twar z Krušwicy (Krauschwitz) poslednju barjeru mjez dotalnym rěčnišćom a wurjedźenym starym­ promjenjom wotstronił. Te bě w 1930tych lětach nastało, jako łužisku rěku mjez mjenowanymaj wsomaj zruna­chu. Nětko je Sprjewja wo nimale 900 metrow dlěša a po hižo njetrjebanym rěčnišću přichodnje wulku wodu wotwjedu. Foto: SN/Hanka Šěnec

Wubědźowanje zahajene

póndźela, 14. oktobera 2019 spisane wot:

Domoródni, ale tež ludźo ze zdalenišich kónčin so rady wo najwoblubowanišich hosćencach­ regiona wobhonjeja. Hižo někotre lěta wotměwa so nětko wubědźowanje, kotrež ma na prašenje wotmołwić.

Budyšin (SN/BŠe). Mjeztym šesty raz pyta­ja w Hornjej Łužicy za najwoblu­bowanišim hosćencom. Hišće hač do 23. oktobra móža so zajimcy přizjewić, kotřiž chcedźa so wo titul požadać. Wot spočatka nowembra hač do januara smědźa ludźo potom na wupołoženych cedlkach abo online pod www.lieblingslokal.de wothłosować. Kaž organizatorojo zdźěleja, rozrjaduja lokale do wotpowědnych kategorijow: Ryzy hosćency, kofejownje, bary a lodarnje móža so wšitke wobdźělić. Nimo złoteho pokala kiwa předewšěm wabjenje w najwšelakorišich medijach. Hač su to w interneće, nowinach abo brošurkach, wšudźe budźe najlěpšich dwanaće hosćencow zastupjene, přilubja agentura 1 ze Spitzkunnersdorfa, kotraž wubědźowanje koordinuje.

Wudźěłki bóle hódnoćić

štwórtk, 10. oktobera 2019 spisane wot:

Łužiscy rybarjo lětsa znowa mnohe ćeže přetrać dyrbjeli

Budyšin/Hóznica/Rakecy (SN/BŠe). Łužiscy rybarjo so tež lětsa z wulkimi će­žemi bědźa. Tak mějachu kaž hižo loni přemało wody w hatach. „Žně rybow su w jednotliwych wodźiznach chětro rozdźělne. Tam, hdźež bě dosć wody, smy z wunoškom přewšo spokojom“, hatar Armin Kittner z Hóznicy (Petershain) rozkładuje. Wón plahuje ryby najwšelakorišich družin, kaž šćuki, karpy a pstruhi. W někotrych z wobhospodarjenych hatow pak mějachu tež lětsa zaso přemało wody. „Ryby nimaja dosć bio­logiskeje maćizny, zo móhli wotpowědnje rosć“, Kittner wuswětla. Mało wody pak so hišće dale wuskutkuje, a to na pře­mało kislika. Nimo toho móža škód­niki-kormo­rany w niłkej wodźe lóšo za ry­bami łapać. Fachowcy samo z toho wucha­dźeja, zo je 50 procentow karpow jednoho lětnika wopor tohole ptaka.

Bojkot młyna diskusiju wuwabił

póndźela, 07. oktobera 2019 spisane wot:

Wulku diskusiju zbudźa pad błótow­ske­ho młyna w Gołkojcach (Kolkwitz) pola Choćebuza, hdźež produkuja wudźěłki z jahły (Hirse). Politiski angažement wobsedźerja je přičina, zo hospodarska situacija młyna ćerpi.

Budyšin (SN/BŠe). Hižo před měsacomaj je so Lipšćanske wobchodniske přede­wzaće Biomare, poskićace biologisce zhotowjene wudźěłki, za to wuprajiło hižo žane produkty Gołkojčanskeho młyna njepředawać. Z cedlkami na polcach skedźbnjachu na to, zo přisłuša wobsedźer młyna stronje AfD, kotraž přez čłowjeka zawinowanu klimowu změnu prěje.­ Tajki nahlad njeruna so z před­stawami a zaměrami Biomare, čehoždla w swojich wobchodach wudźěłki z Gołkojčanskeho młyna hižo njeposkića.

AfD spřećiwja so po nahledźe Biomare aktiwnej klimoškitnej politice. Klimopolitiski rěčnik frakcije strony w zwjazkowym sejmje Karsten Hilse, kiž tam Budyski wokrjes zastupuje, wšak stajnje zaso na to skedźbnja, zo čłowjek klimowu změnu njewuskutkuje, a ma tuž tuchwilne klimoškitne prócowanja za hysteriju bjez wědomostneho zakłada.

Sprjewja dóstanje stare promjo

srjeda, 02. oktobera 2019 spisane wot:

Stróža (SN/at). Dźěła při renaturěrowanju Sprjewje mjez Lemišowom a Nowej Wsu su posledni wotrězk docpěli. W druhej połojcy oktobra chcedźa najdlěše stare­ promjo rěki mjez Połpicu a Nowej Wsu zaso přiwjazać. „Tak budźe Sprjewja wo 900 metrow dlěša“, rjekny dr. Jan Peper, za projekt přisłušny w zarjadnistwje biosferoweho rezerwata Hornjołužiska hola a haty. Dźěłaćerjo nadawki wukonjaceho Nadeborec předewzaća z Kruš­wicy tuchwilu bywše promjo wubagruja, zo móže sej Sprjewja tam swoje nowe „stare“ rěčnišćo wutworić. Porno prěnjotnemu promjenju, po kotrymž rěka podłu zwyšeneju pobrjohow blisko Lemišowa wot lońšeje nazymy zaso ćeče, leži tamny renaturěrowany wotrězk skerje w płonej krajinje, dr. Peper rozprawja.

W běhu lěta steješe Sprjewja w Połpicy w srjedźišću dźěła. Tam su po lěwym pobrjoze nasyp natwarili. Tón wupře­strěwa so nimo šulskeho wjesneho domu po cyłej wsy a ma ju před wulkej wodu­ škitać. Škitany, ale nětko wot rěki wotrěznjeny je stary wódny młyn.

Ryzy twarske naprawy lětsa dokónča. Nowe štomy budu hakle klětu sadźeć.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND