Potencial jako křižnišćo logistiki
Infrastrukturu analyzować, zo „hodźeli so do přichoda kmane rozrisanja wuwiwać a digitalnje zwobraznić“, bě zaměr projekta DiSTILL. Skrótšenka steji za „Digitalny simulaciski tool za dalewuwiwanje łužiskeho rewěra na mjezynarodne křižnišćo logistiki“. Wčera bu ze zjawnej prezentaciju zakónčeny.
Choćebuz (SN/bn). „Smy tola trochu hordźi na to, štož smy w minjenych třoch lětach docpěli“, powita Antje Mertens z Choćebuskeje Industrijneje a wikowanskeje komory něhdźe 50 zajimcow z hospodarstwa, politiki a wědomosće na digitalne zarjadowanje. Komora přisłuša konsorcijej sydom partnerow pod nawodom prof. dr. Franka Straube (Techniska uniwersita Berlin), kiž su projekt zwoprawdźili. „Myslu sej, zo smy wočakowanja zdźěla samo přetrjechili. Kelkož wěm, njebu dotal tajkile tool wuwity. Z nim hodźi so transformacija přewodźeć, přichod regiona formować a hospodarska móc stopnjować“, Straube zjima. Nimo partneram dźakowaše so Zwjazkowemu ministerstwu za wobchad jako hłownemu spěchowarjej.
Wukubłanske wiki we Łazowskej šuli
Wyša šule we Łazu přewjedźe přichodny tydźeń štwórtk, 23. apryla, wukubłanske wiki. Cyłkownje 28 firmow chce so na nich wobdźělić a šulerjow a staršich wo dohromady 165 powołanjach informować.
Łaz (AK/SN). Hižo w nowembru 2024 je Łazowska šula tajki dźeń powołanskeje orientacije za šulerjow 7. do 9. lětnika organizowała. „Tehdy bě so dohromady 19 zawodow z cyłeje Łužicy wobdźěliło. Předewzaćeljo sami běchu zarjadowanje nastorčili“, powěda wučer za hospodarstwo a techniku Uwe Stahn. Šulerjo, starši, wučerjo a wustajerjo su wiki po tym intensiwnje wuhódnoćili a wo nimi diskutowali. Facit běše: Zarjadowanje chcedźa na kóždy pad wospjetować a je zdobom wšitkim starobnym skupinam kaž tež zajimowanym zwonka šule wotewrěć.
Rěčne kmanosće online testować
Budyšin (SN/hn). Rěčny centrum WITAJ (RCW) je swój internetny poskitk za tych rozšěrił, kotřiž so za rěčny certifikat za hornjoserbšćinu abo delnjoserbšćinu po zhromadnym europskim referencnym rěčnym ramiku zajimuja.
Wotnětka poskićuje RCW mustrowe nadawki za pruwowanja hornjoserbšćiny runje tak kaž delnjoserbšćiny na rěčnych niwowach hač do C1. K tomu słuša zrozumjace čitanje a słuchanje, pisanje a rěčenje. Na zakładźe informacije wo korektnosći spjelnjenych nadawkow zhonja wuknjacy, do kotreje měry žadanja za „mały rěčny diplom“ spjelnja.
„Za přihoty na pruwowanja poskićujemy cyłkownje dźewjeć mustrowych pruwowanjow na pjeć rěčnych niwowach – nimo C1 stajnje dwaj za schodźenki A1, A2, B1 a B2 – a to za hornjoserbšćinu runje tak kaž za delnjoserbšćinu“, zdźěli Jadwiga Kaulfürstowa, wědomostna sobudźěłaćerka RCW. Pruwowanja přewjeduje RCW w Budyšinje respektiwnje w Choćebuzu. Wotpowědne terminy kaž tež mustrowe nadawki wozjewjeja na internetnej stronje www.sprachzertifikat-sorbisch.de.
Nowej wubědźowani zahajenej
Rakecy (SN/jp). Wosebitosće přirody fotografisce wotbłyšćować a tak na wjelorakosć družinow rostlinow a zwěrjatow pokazać je zaměr noweho wubědźowanja Towarstwa za wuwiće Hornjołužiskeje hole a hatow. Předewšěm pytaja za motiwami, kotrež „na wysokim kwalitatiwnym niwowje mnohotnosć a identitu regiona a krutu zwjazanosć ludźi ze swojej wokolinu wuzběhuja“, we wopisowanju wurisanja rěka. Zarjadowace towarstwo je wubědźowanje spočatk měsaca do žiwjenja zwołało. Nimo „klasiskeje přirodoweje a krajinoweje fotografije su tež motiwy witane, kotrež žiwjenje a dźěło na kulturnych krajinach w a wokoło hornjołužiskeje hole a tamnišich wodźiznow pokazuja“.
Wobdźělić smědźa so hobbyjowi runje tak kaž powołanscy fotografojo z regiona. Zajimcy smědźa maksimalnje tři wobrazy zapodać, z kotrychž so naposledk jedyn hódnoći. Wěcywustojna jury wuznamjeni dohromady 14 fotografijow z mytami w hódnoće sto do třista eurow.
Wutwar čary so dliji
Drježdźany/Berlin (SN). Wutwar železniskeje čary mjez Berlinom a Drježdźanami so dliji: Kaž Němska železnica zdźěli, budu twarske dźěła po wšěm zdaću hakle 2033 dokónčene – štyri lěta pozdźišo hač planowane. Potrjecheny je wosebje wotrězk kolijow mjez Blankenfelde a Wünsdorf-Waldstadt we wokrjesu Teltow-Fläming.
Jako hłownu přičinu mjenuja zamołwići přidatne žadanja při zwoprawdźenju twarskich dźěłow. Wosebje wobswětowe aspekty hraja wulku rólu, na přikład zapřimnjenje do bahnišća pola Zossena. Zo by Němska železnica dźěła eficientnje wukonjeć móhła, chce wona wjacore twarske wotrězki zjednoćić a čaru w tutym času dospołnje zawrěć.
Planowanje wutwara železniskeje čary mjez Berlinom a Drježdźanami běše Němska železnica hižo w lěće 2003 zahajiła. Cyłkownje chce 125 kilometrow kolijow za spěšnosć hač do 200 km/h wukmanić. W lěće 2020 běchu 70 kilometrow čary ponowili. Mjez druhim narunaja tež železniske přechody z mostami a ponowja milinowody nad kolijemi.
Wiki z rekordom wopytowarjow a bjez Weimera
Lipšćanske knižne wiki su so wuspěšnje zakónčili – prawy wokomik za rezimej wopyta wjerška knižneje branše
To prěnje, štož mi kóždy raz nadpadnje, hdyž sym na wikach w Lipsku, je wulka škleńčana hala, z kotrejež wopytowarjo do dalšich wustajenskich halow nóžkuja. Wona mje stajnje trochu na wulku rostlinarnju dopomina. Rjany to rum, w kotrymž spěšnje zabudźeš, zo sy poprawom nutřka a nic wonka w přirodźe. Derje, telko přirody na terenje Lipšćanskich wikow njeje, ale to najprjedy raz njewadźi. Mysl je přiwšěm rjana.
Jako so lětsa prěni dźeń, potajkim štwórtk, na knižne wiki podach, běch wot masy ludźi, kotraž so tam hižo krótko po wotewrjenju nawali, trochu přežadany. Mi pak so zda, zo tole k flairej tychle wikow słuša. Začuće, zo so jenož z masu ludźi sobu hibaš, je móhłrjec uniwerselny ramik wopyta. Lětuše knižne wiki wšak mějachu tež rekord wopytowarjow, tuž njezadźiwa, zo běchu hale stajnje derje pjelnjene.
Fauxpas, ale što nas to stara?
Wobškodźeny wětrnik – kak dale?
Chrósćicy (SN/MiP). Nic jenož Serbske Nowiny su wo wětrniku na polu mjez Chrósćicami a Zejicami rozprawjeli, kotryž běše so póndźelu krótko po połnocy palił. Wosebje w zwisku z podhladom zapalerstwa su so spočatk tydźenja mnohe zdźělenki wo tym jewili, mjez druhim w Sakskich Nowinach abo na cyłoněmskim powěsćowym online-portalu Tag24.
Póndźelu je nam mějićel pola, Chróšćanski bur Roman Wjesela na naprašowanje zdźělił, zo falowaše zamk durjow do wěže wětrnika. Runje tak kaž wohnjowi wobornicy a policija je wón w nocy bjezposrědnje po zawuću sireny na městnje był. Zdobom pak wón na to skedźbnja, „zo dotal wěste njeje, štó je zamk wotstronił“ a zo móhł tež elektriski defekt za woheń zamołwity być. Za jeho woprawdźitej přičinu zastojnicy Kamjenskeho policajskeho rewěra tuchwilu slědźa. Nimo pobrachowaceho zamka pak njejsu dotal slědy zwěsćili, kiž bychu na zapalerstwo pokazowali. To zdźělichu Sakske Nowiny zawčerawšim w swojej rozprawje. Nažel wčera nikoho ze zamołwitych policije dosćahnyli njejsmy.
Za wjac serbšćiny w hospodarstwje
Serbšćinu lěto a bóle widźomnu a słyšomnu sčinić je zaměr Myta za hospodarstwo, kotrež Domowina wot lońšeho spožča. Druhi raz wona nětko namołwja, so požadać resp. kandidatow namjetować.
Budyšin (SN/jp). Po tym zo je zwjazkowe předsydstwo zestawu mytowanskeho wuběrka Domowiny za spožčenje „Myta za hospodarstwo“ znowa postajiło, je so gremij wčera prěni raz schadźował. Na tutym zeńdźenju su termin za zapodaće namjetow a požadanjow wobzamknyli. Čłonojo dojednachu so na 31. awgust 2026 jako posledni termin. Sydom wosobow we wuběrku wo tym wuradźuje, kotry zawod so mytuje. Ze serbskim hospodarskim mytom wuznamjenja předewzaća a posłužbarjow, kotřiž so wosebje za zachowanje a spěchowanje serbskeje rěče zasadźuja. Při tym wobkedźbuje jury widźomnosć serbšćiny w zawodźe, regionalne wudźěłki a angažement za serbsku identitu.
Prěni raz bu myto loni spožčene. Domowina wuznamjeni towaršnosć LARO-Handels GmbH & Co. KG w Njeswačidle za tamniše nakupowanišćo a konsum Martina Grunewalda w Janšojcach. Lawreataj dóstaštaj wopismo, tysac eurow jako wuznamjenjenje a plaketu.
Spěchuje hospodarstwo
Drježdźany (dpa/SN). Programy spěchowanskich naprawow, tak mjenowane „pakety“, maja tele dny w Němskej konjunkturu. Tež sakski hospodarski minister Dirk Panter (SPD) je wčera swój „Paket do přichoda I“ předstajił. Kaž po cyłej republice je tež w Sakskej hospodarske wuwiće minjene lěta stagněrowało a kwota bjezdźěłnosće ma tuchwilu cyfru sydom před komu, wón wuzběhny.
Zo by rjemjesło w Sakskej spěchował, chce Panter wot lětušeho bonus za wotzamknjenje mišterskeho wukubłanja wot 2000 na 3 000 eurow zwyšić. Za naprawu kraj nimale milion eurow přidatnje wuda. Tež běrokratiju chce minister w kraju zaměrnje znižić. Wón skedźbni w tutym zwisku na prěnje wuspěchi swobodneho stata. Z tym zo je projektowe akty strukturneho fondsa EU (ESF) dočasnje wotstronił, je lětsa dohromady něhdźe 150 000 eurow zalutował. Nimo toho chce ministerstwo w přichodźe z pomocu digitalizacije załoženje firmow w běhu 24 hodźin zmóžnjeć. Dotal traje proces přizwolenja w přerězku mjez štyrjomi a šěsć tydźenjemi. „Paket do přichoda I“ je jenož započatk, dalše naprawy slěduja, Panter podšmórny.
Nowe slědźenske lětadło w Kamjencu
Kamjenc (SN/jp). Studentam a slědźacym na polu technologije lětanja je Drježdźanska Techniska uniwersita (TUD) wčera w hangarje Kamjenskeho lětanišća nowu wunamakanku předstajiła. Je to slědźenske lětadło z mjenom „FoFlu“. Po słowach prof. Maika Gude je wone „do přichoda sahacy technologiski měznik, kotryž zaruča slědźenje uniwersity na europskim niwowje“. Puć hač k realizaciji běše dołhi, w běhu dohromady wosom lět pak su Drježdźanscy studenća jónkrótne nazhonjena zběrali, profesor znazorni.
Slědźenske lětadło ma dwaj motoraj, lětać pak móže wone tež z jednym. Drježdźanscy slědźerjo chcedźa inowatiwne, njefosilne ćěridła za nje wuwić, kiž móža w jednym z dweju motorow wuspytać. Nowa mašina zwjazuje technologisku inowaciju lětarstwa z energijowej změnu a regionalnej transformaciju w Sakskej. Kóšty za lětadło wučinjeja něhdźe tři miliony eurow. Projekt spěchuje Drježdźanska TU ze srědkami Europskeje unije a Swobodneho stata Sakskeje w programje JTF InfraProNet z dohromady 4,6 milionami eurow.
