Sprjewiny Doł (AK/SN). Za trěbne zawěsćenje zwjazkoweje dróhi B 97 a statneje dróhi S 130 we wotrězku mjez Sprjewinym Dołom a Wojerecami, kotrež ma so najzašo 2030 zahajić, budu na testowym polu wobšěrne předpřepytowanja přewjedować. Wone maja pomhać zwěsćić, kotre wašnje zhusćenja měli fachowcy wužiwać, zo bychu dróhu pozdźišo skrućili. Wo tym rozprawja Łužiska a srjedźnoněmska towaršnosć hórnistwoweho zarjadnistwa (LMBV) w aktualnym magacinje „konkret 04/2026“.
Wot 1. oktobra fachowcy twarske polo za techniske připrawy přihotuja. „Saněrowanje je trěbne, dokelž wjedźe wjacore kilometry dołhi wotrězk dróhow po něhdyšej jamje Brigitta a je na zakładźe njestabilnych nasypow geotechnisce wohroženy“, LMBV podšmórnje. Trasa je stupaceje dnowneje wody dla wohrožena. Za wosobowe a nakładne awta je na tutym wotrězku B 97 maksimalna spěšnosć 30 km/h dowolena. Cyłkownje 2,7 hektarow wulke testowe polo nastawa sewjernje statneje dróhi S 130 mjez wotbóčku B 97 a Nowej Wsu.
Kulturny šok je šulerka Ngo Thi Duyen w juniju dožiwiła. „Moje prěnje tydźenje we Wojerecach běchu kaž jězba na seklowej čarje. Rěč, kultura, jědź, wšědny dźeń – wšitko bě za mnje nowe“, młoda Vietnamjanka běžnje němsce wo swojich dožiwjenjach rozprawja. Z jědnaće dalšimi Vietnamjanami je we Wojerowskej Kulturnej fabrice składnostnje zahajenja projekta strukturneje změny Lausitz.Connect swoje wuswědčenja přijała. Dźesać tydźenjow intensiwneho wuknjenja němčiny maja za sobu. Z pilnosću, mjezsobnej podpěru a dobrej wolu su wšitcy pruwowanje B2 w němčinje z ćežišćom hladanja pola wučerja Stefana Endresa wotzamknyli. Z tym je so projekt přiwabjenja wukrajnych fachowcow oficialnje zahajił. Z partnerami kaž posrědkowacej firmu Akadia tzwr Drježdźany, městom Wojerecy, wokrjesom Budyšin, Sakskej agenturu za wuwiće struktury, diakoniju a dalšimi firmami, zarjadnišćemi a zwjazkami AWO projekt zwoprawdźa. Zwjazkowe ministerstwo za hospodarstwo a energiju jón spěchuje.
Budyšin/Kamjenc (SN). Budyski wokrjesny sejmik chce kónc nowembra wo tym wothłosować, hač wokrjes nošerstwo Kamjenskeho Muzeja zapadneje Łužicy 31. decembra 2027 woteda. Zaměr plana je, wokrjesny etat wolóžić. Kritikarjo informuja, zo so dotal žadyn naslědnik za nošerstwo přizjewił njeje a zo muzejej z tym zawrjenje hrozy. Spěchowanske towarstwo muzeja na to skedźbnja, zo wučinja lětna přiražka wokrjesa 800 000 eurow a nic, kaž zamołwići wokrjesa twjerdźa, 1,1 milion eurow.
Wjacespartowy dom chowa wjac hač 120 000 eksponatow z najwšelakorišich wobłukow. By-li fachowy personal wotešoł a bychu-li eksponaty druhdźe składować dyrbjeli, by cyłkowny wědomostny pokład njewužiwajomny był. Z něhdźe 30 000 wopytowarjemi a něhdźe 8 000 wobdźělnikami wučbnych poskitkow za šulerjow wob lěto přinošuje muzej kubłanju a identiće regiona. Sakski zwjazk muzejow wuzběhny, zo bu muzej jako prěni docyła w lěće 2007 ze Sakskim muzejowym mytom wuznamjenjeny. A Archeologiska towaršnosć Sakska warnuje před škodu za image regiona.
Mnozy ludźo so za tym prašeja, kak běchu jich předchadnicy serbskeho pochada – pradźědojo generacije boomerow –něhdy tule we Łužicy žiwi. Tež awtorku Sabine Bauer-Helpert je to jimało, tuž je z dopomnjenkow swojeho pradźěda knihu spisała.
Rěčicy. Na hat blisko łuki Erlichtec dwora w Rěčicach prudźi rańše słónco. Lenny (6), Leonie (9) a jeju staršej Monique a Tobias Ballack so wjesela, zo móža lětsa prěni raz ryby z wulkimi sakami z hata wułójić. Lětsa skići so jim nimo toho wosebita přiležnosć, dokelž su so tam kónc septembra 25. łužiske rybarske tydźenje zahajili. Zarjadowanje w Rěčicach bě z 33. swjedźenjom přirody a rybarjow na Erlichtec dworje zwjazane. „Lubujemy přirodu a haty. Wudźu hižo wot dźěćatstwa. Tehdy hišće w Sprjejcach, w Klětnom, w Delnjej Sprjewi a w druhich wsach“, nan swójby rozprawja a hordźe doda: „Leonie ma nětko rybarsku dowolnosć za młodźinu – tuž smě wona w kónčinje w mnohich wodźiznach sobu wudźić.“
Łužiski karp je dźěl domizny
Čorna Pumpa (SN). Powjetšenja industrijneho parka Čorna Pumpa do směra na juh dla chcedźa zamołwići lěs na něhdźe 80 hektarach trjebić. To je w podpisanym wobtwarjenskim planje z lěta 2026 za wotpowědnu twarsku ležownosće tak předwidźane. Zwjazk za wobswět a přirodoškit (BUND) dwěluje w dźensnišej zdźělence na tym, hač je powjetšenje w tutym wobjimje woprawdźe trěbne.
Po tym zo je předewzaće za produkciju baterijow Altech dwaj planowanej projektaj w parku wróćo sćahnyło, maja tam dosć swobodneje płoniny, skedźbnja BUND. Zwjazk podšmórnje: Lěs, kotryž ma so po planach trjebić, je přirodny, intaktny lěs. Nimo toho so BUND praša, hač su zamołwići tež narunanske naprawy planowali, kotrež hodźeli so spěšnje zwoprawdźić. „Žiwjenski rum lěsa, kotryž je přirodnje nastał, njemóžeš krótkodobnje z nowymi rostlinami narunać“, zwurazni předsyda BUND Sakska Feliks Ekardt. Tohodla žada sej wobswětowy zwjazk, zo so plany trjebjenja lěsa spušća, znajmjeńša tak dołho, doniž wužitk přidatneje płoniny konkretnje wujasnjeny njeje.
Zhorjelske dźiwadło bě minjenu njedźelu na wšitkich 500 městnach wobsadźene. Hačrunjež njestejachu ani spěwarjo ani dźiwadźelnicy abo rejwarjo na jewišću a tež žadyn orchester njehraješe, su ludźo wšěch starobnych skupin do domu přichwatali. Přičina bě přednošk pod titulom „Wulke, njerozrisane prašenja uniwersuma“.
Zhorjelc. Kak wulki je uniwersum? A kelko z toho móža ludźo na zemi scyła zapřimnyć? Tajkim prašenjam wěnowaše so astrofyzikar a bywši direktor Europskeje swětnišćoweje agentury ESA prof. dr. Günther Hasinger w swojim referaće. Wot februara 2024 nawjeduje wón Astrocentrum Łužica (DZA) w Zhorjelcu, na kotrymž skutkuje hižo 115 wědomostnicow a wědomostnikow ze 16 narodow.
DZA je nowy wulki slědźenski centrum, kotryž so z wjacorymi stejnišćemi we Łužicy systematisce natwarja. Zaměr je, potajnstwa uniwersuma přeslědźić a za to moderne technologije, wukonliwe kompjutery kaž tež wulce precizne měrjenske nastroje wuwiwać. Za natwar je hač do lěta 2038 cyłkownje 1,1 miliarda eurow předwidźana. Srědki přewostaja Zwjazk.
Choćebuz (SN). Wo wužadanjach za wučbu serbšćiny w nowym šulskim lěće Braniborskeje je njedawno jědnaće angažowanych ludźi na přeprošenje Hajka Kozela, rěčnika staršich Delnjoserbskeho gymnazija Choćebuz, wuradźowało. Kaž ze zdźělenki Christiany Piniekoweje wuchadźa, su so na zeńdźenju čłonojo třoch gremijow wobdźělili: skupina staršiskeje konferency za skrućenje serbskeho profila delnjoserbskeho gymnazija, serbscy eksperća kubłanja (SEK) a rada za naležnosće Serbow w Braniborskej. Tež wjednistwo gymnazija je so druhemu tajkemu zetkanju přidružiło, kotrež so w rjadowniskej stwě kubłanišća wotmě.
Wučba serbšćiny je drje na delnjoserbskim gymnaziju zaručena, wuzběhny nawoda šule dr. Mato Guttke. Ale bracha wučerjow dla njeje móžno, šulerjow po rěčnym niwowje skupinam přirjadować. Dalši powšitkowny deficit je po měnjenju staršich, kotřiž su so na wuradźowanju wobdźělili, zo so maćernorěčne dźěći ani w oficielnych statistikach ani we wučbje njewobkedźbuja, byrnjež so jich ličba zwyšiła. Tuchwilu je 1 500 serbsce wuknjacych na braniborskich šulach.
Towarstwo za wuwiće Hornjołužiskeje hole a hatow (OHTL) je wčera na starym rybarskim dworje w Małym Holešowje swoju lětušu regionalnu konferencu přewjedło. Tam su mjez druhim dobyćerjow fotoweho wubědźowanja a projektoweho wubědźowanja mytowali.
Mały Holešow (SN/jp). Předsydka towarstwa Madeleine Rynčowa, kotraž je zdobom wjesnjanostka Radworskeje gmejny, je něhdźe 50 zajimcow z Leader-regiona w rumnosćach rybarskeho dwora w Małym Holešowje witała. Pod hesłom „Přiroda a wobswět“ słyšachu tři impulsowe přednoški, wo kotrychž so w přestawce wuměnichu.