Nětko žona na čole towarstwa
Towarstwo za wuwiće Hornjołužiskeje hole a hatow ze sydłom w Rakecach je so njedawno znowa nastajiło. Tak su nowe předsydstwo wuzwolili. Gremijej předsydari wotnětka wjesnjanostka Radworskeje gmejny Madeleine Rynčowa.
Kulow (SN/BŠe). Towarstwo za wuwiće Hornjołužiskeje hole a hatow je swojich sobustawow póndźelu na wólbnu zhromadźiznu přeprosyło. W žurli Kulowskeho dwórnišća zetka so něhdźe 30 čłonow towarstwa. W srjedźišću posedźenja steještej rozprawa wo lońšej dźěławosći kaž tež financna rozprawa. Tohorunja zaběrachu so čłonojo z lětušim financnym planom, kotremuž sobustawojo přihłosowachu.
Měnjenja wo wětrnikach kontrowersne
W zwisku z natwarom wětrnikow na Mułkečanskim wysokim nasypje wojujetaj inwestor a wobsedźer lěsa přećiwo předsudkam
Dwaj kilometraj za Mułkecami, na zapadnym boku Mułkečanskeho wysokeho nasypa, chce předewzaće za zdobywanje zeleneje energije Enercity hač do kónca lěta 2026 w prěnim twarskim wotrězku štyri wulke milinowe wětrniki nastajić. Kóždy wětrnik budźe 250 metrow wysoki a produkuje hodźinsce šěsć megawattow miliny. Jeho wokřidła wjerća so 169 metrow nad zemju.
Na zalodźenych dróhach dźensa rano busy njejěli
Budyšin (SN/BŠe). Němska wjedrowa słužba je wčera a dźensa w nocy warnowała, zo budu dróhi předewšěm na wuchodźe Sakskeje a tež w Hornjej Łužicy hładke. Wěšćenja so wobkrućichu, lód bě z blakami wjacore centimetry tołsty. Šoferojo mějachu w zažnych rańšich hodźinach lubu nuzu, so na hładkich dróhach pohibować. Kaž wobchadne předewzaće Regiobus zdźěli, njejsu busy rano wot 4 hodź. regularnje jěć móhli. „Wjedra dla so tuchwilu w cyłej syći linijow busy zapozdźa abo scyła njejědu“, pasažěrojo na internetnej stronje čitachu. Tole potrjechi tež Radworske busowe předewzaće SchmidtSchwarz. Jednotliwe busy pak su přiwšěm jěli, wottam rěka. Wot ranja w 7 hodź. počachu busy zaso jězdźić, přiwšěm dyrbjachu ludźo z wupadami a zapozdźenjemi ličić. Internetne strony wobchadneju zaměroweju zwjazkow ZVON a VVO běchu nachwilnje přećežene, dokelž ludźo za zwiskami hladachu a so tam informować spytachu.
We Łužicy wjace bjezdźěłnych
Budyšin (SN). Tež w Hornjej Łužicy zličichu kónc lěta 2025 wjac bjezdźěłnych. Wšo dohromady bě jich 19 500 žonow a muži. Kaž z ličbow agentury za dźěło wuchadźa, běštej to dwaj procentaj wjac hač w nowembrje. Stupaca bjezdźěłnosć zwisuje w našim regionje wosebje ze sezonu, potajkim ze zymu. Wšako su předewšěm přistajeni ratarstwa, twarstwa a zahrodnistwow potrjecheni. Zdobom pak je tež mjenje bjezdźěłnych nowe dźěło namakało, štož ma konjunkturelne přičiny.
Bjezdźěłnosć po cyłej Sakskej přiběra. Sakski minister za hospodarstwo Dirk Panter (SPD) widźi w swobodnym staće paradoksnu situaciju: Na jednym boku pobrachuja fachowcy, na druhim boku maja so ludźo ze snadnej powołanskej kwalifikaciju dźeń a ćešo, dźěłowe městno namakać. Tohodla je 5,6 procentow wjac ludźi bjezdźěłnych hač před lětom. Kwota bjezdźěłnosće so samo sydom procentam přibližuje.
Předsyda třěšneho zwjazka dźěłarnistwow (DGB) w Sakskej Markus Schlimbach skedźbnja na krizu industrije a žada sej wjac inwesticijow.
Wuhlady najebać insolwencu dobre
Jednaćelstwo zawoda Perfecta je loni kónc decembra zarjadniskemu sudnistwu w Drježdźanach próstwu wo zahajenje insolwencneho jednanja w swójskej zamołwitosći zapodało, kotrejž je sudnistwo nětko přizwoliło.
Budyšin (SN). „Zaměr je dale rozrisanje pytać, inwestorow za zawod namakać a wuzwolić kaž tež w tym zwisku naš wobchodniski model strategisce dale wuwiwać“, jednaćel Budyskeho zawoda Perfecta Christian Baumann rozłožuje. Předewzaće bu w lěće 1896 załožene. Wot 1920 su fachowcy tam mašiny za rězanje wuwiwali a so na nje specializowali.
Lětsa zaso regionalne powołanske wiki w šuli
Ralbicy (SN/MiP). Tež lětsa přeprošuje Ralbičanska Serbska wyša šula łužiske zawody a předewzaća kaž tež šulerki a šulerjow a jich staršich w oktobrje zaso na regionalne powołanske wiki. „Po wuspěšnymaj zarjadowanjomaj w lěće 2022 a 2024 nadźijamy so zaso na dobru rezonancu“, praji wučer šule a hłowny zamołwity za wiki Mathias Kliemank na naprašowanje našeho wječornika. 2024 běše so wjace hač 50 potencielnych regionalnych dźěłodawarjow prezentowało. Na dworje šule běchu to předewšěm ratarske a rjemjeslniske zawody, w sportowej hali pak mějachu zarjady, zarjadnišća a posłužbowe předewzaća swoje stejnišća. Tež industrijowe zawody běchu mjez wustajerjemi, mjez druhim předewzaći TDDK z Nadrózneje Hrabowki a Accumotive z Kamjenca.
Swjedźenska jědź w nowym stilu
Kotre alternatiwy maja weganojo abo wegetarojo na hosćinach?
Hody bjez kački? Za mnohich je to njepředstajomne, wšako je kačka – chiba huso – z čerwjenym kałom a knedlikami klasiska swjedźenska jědź. Tola dźeń a wjace ludźi wuspyta rostlinske alternatiwy, pak ze strowotniskich, pak z ekologiskich abo z kulinariskich přičin. W tutym přinošku pokazamy, kak so wegane alternatiwy za tradicionalnu jědź kaž kačku abo rulady přihotować hodźa. Nimo toho zajimuje so Lisa-Maria Cyžec za strowotne pozadki rostlinskeho zežiwjenja. Student ekotrofologije na jeje prašenja wotmołwja.
Woptajće wegane rulady ...
Rulady słušeja za mnohich ke klasiskim swjedźenskim jědźam. Tola tež bjez mjasa hodźi so tradicionalna jědź zwarić. Zakład tuteje weganeje warianty ruladow stej seitan a kurjeny tofu. Z jadriwym pjelnjenjom a słódnej jušku je to słódna alternatiwa.
Přidawki:
- kurjeny tofu
- kidneyjowe buny
- čerwjena rěpa
- seitan-fiks
- cybla, zawarjene kórki, žonop
- korjeniny (sól, popjer, paprika, kobołk)
- wolij
Za jušku:
- margarina
- zelenina (cybla, morchej, kobołk, selerij)
- tomatowa mjatka
- cokor
- čerwjene wino
- zeleninowa juška
- korjeniny (ławrjenc, naliki, piment)
Takle postupujeće:
Tofu, buny a čerwjenu rěpu drobnje pirěrujeće, seitan přidaće a z toho formujomnu masu změšeće. Z njeje wukuleće štyri ćeńke placki, kotrež kaž rulady ze žonopom, cyblu, kórkami a praženym tofuwom pjelniće, zawijeće a popječeće. Po tym je w pjecy pražiće.
Juška nastanje z praženeje zeleniny, tomatoweje mjatki a čerwjeneho wina, kotrež so wjackróć redukuje. Tomu přidaće jušku a korjeniny. Na kóncu rulady w jušce hišće raz woćopliće a jim ćahnyć daće.
... abo wegane kače nóžki!
Wegane kače nóžki su kreatiwna rostlinska warianta klasiskeje swjedźenskeje jědźe. Mjaso naruna měšeńca bunow a hribow. Tuta so – wobwita z chrymstatej „kožu“ z rajsoweje papjery – w pjecy pječe.
Přidawki:
- šampinjonki a zelowe hriby (Kräuterseitling)
- kidneyjowe buny
- korjeniny kaž kobołkowy a cyblowy próšk, sól, popjer
- rajsowa papjera
- cymtowy kiješk
- sojowa juška, tomatowa mjatka, wolij
Takle postupujeće:
Hriby popječeće a z wotkapanymi bunami kaž tež z korjeninami změšeće. Tule měšeńcu zawaliće do namočeneje rajsoweje papjery a tyknjeće kiješk cymta do njeje. Cymtowy kiješk ma kósć kačeje nóžki napodobnjeć.
Ze sojoweje juški, tomatoweje mjatki a wolija změšeće marinadu, z kotrejž nóžki pomazaće.
Potom wegane kače nóžki w pjecy pomału pječeće, doniž njejsu złotobrune a chrymstate.
Lěs w Rownom smědźa wotbagrować
Skóržbu priwatneje wobsydnicy z Rownoho přećiwo wuswojenju swojeje ležownosće za zdobywanje brunicy je sakske Wyše zarjadniske sudnistwo (OVG) spočatk decembra wotpokazało. Nětko je wone swój rozsud wopodstatniło.
Budyšin (dpa/SN/MiP). Hłowny argument skóržby, zo rani rozšěrjenje Wochožanskeje brunicoweje jamy zwjazkowy zakoń kaž tež wustawoprawnisku kaznju za škit klimy, njeje sudnikow přeswědčił. „Rozsud je njepowalny“, rěka w zdźělence němskeje nowinarskeje agentury dpa.
Po měnjenju OVG wotpowěduje jasne rjadowanje kónca wudobywanja wuhla we łužiskich brunicowych jamach kaž tež kónca produkcije miliny z brunicy w milinarnjomaj w Hamorje a Čornej Pumpje hač do lěta 2038 prawniskim zakładam a narokam Zwjazkoweho wustawoweho sudnistwa. Nimo toho steji zjawny zajim, ludnosć spušćomnje z milinu zastarać, nad próstwu skoržaceje wosoby. Naspomnjenej milinarni tutomu zajimej wotpowědujetej, trjebatej pak brunicu z bliskeje Wochožanskeje jamy, sudnicy wuzběhnychu.
