Wučomnicy maja nowe šansy we Łužicy

póndźela, 15. julija 2019 spisane wot:

Wojerecy (JoS/SN). Wojerowska To­waršnosć za wu- a dalekubłanje (GAF) je posledni dźeń wukubłanskeho lěta 2018/2019 pjeć wučomnikow po wuspěšnym pruwowanju do powołanskeho žiwjenja rozžohnowała. Tónkróć přewjedźechu zarjadowanje w mjeńšim kruhu, wšako běchu so mnozy hižo do prózdnin abo na dowol podali.

Rozžohnowanje bě přiwšěm dostojne. Wučomnicy móža so tuž nětko powołansce dale wukmanjeć, na přikład w Zwjazkowej woborje abo na studiju.

Nawoda wobłuka wukubłanje pola GAF Kay-Uwe Schollmeier je młodostnym gratulował, prajo: „Sće pilni byli a powołanje nawuknyli. Z wuspěšnymi pruwowanjemi njejsće swoje wukubłanske zawody přesłapili.“ Wšitcy běchu z docpětymi wukonami spokojom a chcedźa w zawodźe wostać. Jenož jedyn wotchadnik je so w druhim předewzaću požadał.

„Trjebamy prěkimyslerjow!“

pjatk, 12. julija 2019 spisane wot:

Strukturnu změnu we Łužicy njesměli jenož etablěrowanym mocam přewostajić. Wo tym su w towarstwje Łužiske perspektiwy přeswědčeni a chcedźa „wobydlerski region Łužicu“ wutworić.

Rań/Raduš (SN/at). Strukturna změna we Łužicy trjeba ciwilnotowaršnostnu komponentu. Tajkej chce towarstwo Łužiske perspektiwy z běrowom w błótowskim Radušu polěkować. Z wulkim angažementom je jeho nawodnica Evelyn Bodenmeier zwjazkowej ministerce za wobswětoškit a wěstotu reaktorow Sveni Schulze (SPD) minjenu wutoru w Ranju zaměry cyłka nastupajo strukturnu změnu a přichodne kroki dźěławosće předstajiła. Mjez někotrymi přitomnymi zastupjerjemi Łužiskich perspektiwow bě serbski sejmar Hanzo Wylem-Kell. Bodenmeier eksplicitnje na to skedźbni, zo je zdźědźeny kulturny rum Serbow wobstatk łužiskeho transformaciskeho regiona. A tohodla so wjeseli, zo je ze Serbskim sejmom tež domoródna mjeńšina na Łužiskich perspektiwach wobdźělena.

Hdźež tójšto wo šokolodźe zhoniš

štwórtk, 11. julija 2019 spisane wot:
Wudźěłki z konfiserije Felicitas w Lěšćoch (Hornow) blisko Grodka su požadane. Firma­ pak jenož njeprodukuje, ale zmóžnja wopytowarjam tež, kaž tu swójbje Scholz z Berlina, tójšto wo tymle jónu rědkim rjemjesle zhonić. Nimo wodźenja po fa­brice maja tam knihujomne poskitki, kotrež sahaja wot wop­tawanja wšelakich družin šokolody a pralinow hač k tomu, so raz sami jako šoko­ladnicy pospytać. W pokazkowej dźěłarni móža šokolodowe figury wuhotować abo sami tajke leć. Móžno dale je, na dźěłarničce so wobdźělić. Foto: Felicitas/Tina Sammulat

Spadki jenož lokalne wolóženje

štwórtk, 11. julija 2019 spisane wot:

Połoženje łužiskich rěkow přemało wody­ dla je chětro napjate. Mjeztym wobkedźbuje Sakski krajny zarjad za wob­swět, ratarstwo a geologiju, zo na­ najwjac měrjenskich stacijach podłu rěkow hižo lětny přerězk wodoweho stawa njedocpěwaja.

Budyšin (SN/BŠe). Suche wjedro z mało spadkami je k tomu přinošowało, zo je w rěkach po cyłej Sakskej situacija jara napjata. To wuchadźa z tydźenskeje rozprawy wo wodźe, kotraž nastawa w zamołwitosći krajneho zarjada za wobswět, ratarstwo a geologiju. Cyłkownje 52 procentow sakskich rěkow ma přeniski pegel. Dalše 30 procentow leži krótko nad hranicu, kotraž bu na zakładźe lětneho přerězka postajena. Njebudźe-li so přichodnje dosć dešćować, liči zarjad z tym, zo so połoženje hišće dale přiwótři. Připowědźene spadki, kaž je wjedrarjo přichodne dny wěšća, drje jenož lokalnje trochu wolóženja přinjesu.

Twarstwo trjeba perspektiwu

štwórtk, 11. julija 2019 spisane wot:

Budyšin (SN/at). Loni bu w Budyskim wokrjesu 427 nowych bydlenjow twarjenych, z toho 282 w jedno- a dwuswójbnych domach. To je 27 procentow mjenje hač lěta 2017. Twarscy knježa su 64 milionow eurow nałožili. Na to skedźbnja industrijne dźěłarnistwo twarstwo-agrar-wobswět (IG BAU) na zakładźe ličbow Zwjazkoweho statistiskeho zarjada.

Bydlenja maja pjenježnym zamóžnosćam ludźi wotpowědować. „Wažne je, zo předewšěm zapłaćomne bydlenja a socialne bydlenja nastawaja“, praji wobwodny předsyda IG BAU Peter Schubert. Wón sej žada, dawkowe wotpisanje w twa­rje bydlenjow na podruž trajnje wot tuchwilu dweju a tři procenty zwyšić. Rěč je dale wo tym, zo trjeba socialny by­dle­njotwar lětne spěchowanje Zwjazka a kra­jow znajmjeńša šěsć miliardow eurow. Lětsa podpěruje Zwjazk twar socialnych bydlenjow jeničce z 1,5 miliardami eurow, klětu samo jeno z miliardu eurow.

„Twarstwo trjeba perspektiwu, kotruž změje z trajnje spušćomnym spěcho­wa­njom.“ Tak móža kapacity rozšěrić, fachowcow přistajić a dźěłowe městna zawěsćić, Peter Schubert dodawa.

Spušćomnosć a planowitosć přewšo wažnej

srjeda, 10. julija 2019 spisane wot:

Rań (SN/at). Plan za kónc wudobywanja brunicy je najspěšnišo trěbny. Za to, zo by so nětko předstejaca strukturna změna radźiła, stej „spušćomnosć a planowitosć enormnje wažnej“. To rjekny zwjazkowa wobswětowa ministerka Svenja Schulze (SPD) nowinarjam wčera w Ranju. We wobłuku swojeje lětnjeje tury je so wona na IBA-terasach wo dźěle Łužiskeje a srjedźoněmskeje towaršnosće hórnistwoweho zarjadnistwa (LMBV) wobhoniła. Z widom na wot jednaćela LMBV Klausa Zschiedricha rysowane wuwiće hórnistwoweho saněrowanja zwjazkowa ministerka zwěsći, zo „móžemy z tudyšich nazhonjenjow tójšto wuknyć“.

LEAG pyta swoje městno

srjeda, 10. julija 2019 spisane wot:
Čorna Pumpa je za znate łužiske hórniske a energijowe předewzaće městnosć industrijnych pospytow. Před wjace hač lětdźesatkom bě tam připrawa Vattenfalla za wotšćěpjowanje wuhlikoweho dioksida dźěłać započała, zwrěšći pak, dokelž njebě móžno za to trěbne podzemske składy zaručić. Najebać z tym zwjazany inženjerskotechniski wukon njeby tehdyša technologija ničo na tym změniła, brunicy dla serbske wsy dale wotbagrować. Znowa w Čornej Pumpje je LEAG wčera započała projekt zeskutkownjeć. Kritiske hłosy we Łužicy so na to prašachu, čeho­dla runje LEAG prěni tajki milinowy skład w Němskej twari. Ale njeje da nawodnistwo winowate kompetency w předewzaću wužiwać a za nowymi wobchodniskimi polemi slědźić, hdyž je za swójski dotalny model kónc připowědźeny? Zo bě do rozsuda w předewzaću čiła diskusija wo projekće, kaž bě wčera słyšeć, dźě sobu zwuraznja, zo LEAG pod přichodnymi wobstejnosćemi swoje městno pyta. Axel Arlt

Přehladka rjemjesła znowa magnet była

wutora, 09. julija 2019 spisane wot:

Chrósćicy (JK/SN). Nimo folklory je tež rjemjesło na wosebite wašnje z wuměłstwom, wušiknosću a kreatiwitu zwjazane. To pokaza so na lětušim festiwalu znowa na spodobne wašnje we wobłuku přehladki łužisko-serbskeho rjemjesła pod Chróšćanskej Fulkec hórku. Njedźelu prezentowachu tam rjemjeslnicy a kreatiwni tworjacy wuměłcy swoje wudźěłki. Te sahachu wot keramiki přez wudźěłki z mjedu a pčolaceho wóska hač k tekstilnym kreacijam.

Poměrnje wulki bě tónraz podźěl rjemjesła, kotryž so z nadobu a keramiku zaběra. Nimo Smječkečanki Marion Sperlingoweje pokaza Birgit Patokowa z Horow jara spodobny wuběr najwšelako­rišich sudobjow a nastrojow wšědneje po­trjeby, rjenje ze serbskimi hrónčkami wudebjenych. Na tajke wašnje hodźi so tež serbšćina šěrić a wšědny dźeń spřistupnić. Rjana to ideja tež hewak hibićiweje wuměłče.

Zwada wo wodu wotwidźomna

pjatk, 05. julija 2019 spisane wot:

Berlin/Dessau (SN). Rozdźělenje wody w Němskej móže so prěni raz po lětdźesatkach z wažnej temu stać. Na to skedź­b­­nja po informacijach powěsćernje dpa wobswětowy zwjazkowy zarjad (UBA). „Časćiše suche lěća woznamjenjeja, zo budźe so po wšěm zdaću tež wjace wu­ži­warjow wo resursu wodu wadźić“, rjekny Jörg Rechenberg, eksperta UBA za wodu w Dessauwje. „Jedne je hižo jasne: Jako nowy wužiwar składow wody přidruži so ratarstwo.“ Dotal ma ratarstwo w Němskej, kotrež swoju rolu krjepi, hakle podźěl 2,7 procentow. Tón tendencielnje, ale regionalnje jara rozdźělnje při­běra, fachowc doda. Wot lońšeho so suchota a horcotne rekordy tež w Němskej kopja. Po wjedrowej słužbje bě jeničce minjeny měsac najćopliši a najsłónčniši wot spočatka přezcyłnych měrjenjow.

Zarjad UBA aktualne daty wo lońšim mnóstwje dnowneje wody hišće nima. „Hrozy pak strach, zo njewučinješe pegel dnowneje wody hišće zaso staw do lěta 2018“, Rechenberg doda. Dotal po cyłej Němskej hišće žanoho stresa wody dla njeje. Na zlutniwu přetrjebu pak su z blakami hižo namołwjeli.

Soju nětko tež łužiske zawody plahuja

štwórtk, 04. julija 2019 spisane wot:

Klimowa změna zmóžnja dobre wuměnjenja, wobstejnosće w Němskej pak měli so změnić

Sojowe mloko abo sojowa juška stej přetrjebarjam za słowo soja znatej wopřijeći. Zo pak je soja nastupajo produkciju mjasa wažny wudźěłk, njeje wjet­šinje wědome. Něhdźe 80 procentow wunoška sojabunow je na šrót předźěłane a za plahowanje skotu myslene. Po cyłym swěće su ludźo „hłódni“ za mjasom, kotrež hodźi so na zakładźe relatiwnje tunjeje soje produkować. Wuskutki za wobswět a přirodu su hladajo na jeje plahowanje wulke. Europske kraje dowožuja tuchwilu soju wosebje z USA, Brazilskeje a Argentiskeje. W Južnej Americe wob lěto štyri miliony hektarow lěsa trjebja, zo móhli je jako pola wužiwać. Tak so žiwjenske rumy rostlin a zwěrjatow zhubja, dobra póda so niči a woda zanjerodźa.

Přestrjeń polow so powjetša

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND