Wjace za potrjechenych činić

póndźela, 04. nowembera 2019 spisane wot:

Žadanja nastupajo aktualizaciju brunicoweho plana za jamu Wochozy

Zhorjelc (AK/SN). Regionalny planowanski zwjazk Hornja Łužica-Delnja Šleska chce brunicowy plan za Wochožansku jamu­ dokładnje předźěłać, aktualizować a dale wjesć. Zaměr je prawnisku wěstosć docpěć, kaž předsyda Bernd Lange (CDU), Zhorjelski krajny rada, minjenu srjedu na zhromadźiznje zwjazka podšmórny. Jednohłósnje su zwjazkowi radźićeljo wobzamknyli, zo budu nastorki a pokiwy wotwažować, zapodate k wobswětowej rozprawje a k strategiskemu wobswětowemu pruwowanju. Na zakładźe wobzamknjenja ma nětko wobswětowa rozprawa nastać.

Chcedźa pomhać

póndźela, 04. nowembera 2019 spisane wot:

Drježdźany (SN/BŠe). Sakske knježerstwo chce wobsedźerjow lěsow wulkich škodow wichorow, suchoty a skórnikow dla podpěrać. Druhi raz ministerstwo za ratarstwo, wobswět a geologiju potrjechenych namołwja, próstwu wo spěchowanske srědki stajić. Tónkróć je 1,85 milionow eurow k dispoziciji. „Chcemy wobsedźerjam lěsow hladajo na klimowu změnu pomhać. Na njedawnej 2. lěsnej zhromadźiznje smy tuž z fachowcami wo konkretnych naprawach wuradźowali. Z wobšěrnym katalogom móžemy lěs na přichod přihotować“, potwjerdźi sakski minister za ra­tarstwo, wobswět a geologiju Thomas Schmidt (CDU). Lěs ma so zaměrnje přetworić.

Pytaja nowych nošerjow

pjatk, 01. nowembera 2019 spisane wot:

Kamjenc/Zhorjelc (SN/BŠe). Maltezojo w Němskej swoje poskitki stacionarneho strowotniskeho zastaranja znowa rjaduja. Tak chcedźa so bóle na wobłuk bydlenje a hladanje koncentrować. Tuchwilu wobhospodarjeja po cyłym Zwjazku cyłkownje wosom chorownjow. Šěsć z nich chcedźa tuž wotedać, štož woznamjenja, zo dóstanu chorownje noweho nošerja: štyri na zapadźe Němskeje a dwě na wuchodźe. Potrjechenej stej tež Kamjenska chorownja swj. Jana a Zhorjelska chorownja Carolus. Nawodnistwo maltezow z hłownym sydłom w Kölnje je z hižo z potencielnymi nowymi wobsedźerjemi zwisk nawjazało. Do prašenja přińdu jenož tajcy, kotřiž w Němskej skutkuja a maja nazhonjenja w strowotniskim wobłuku. Zaměr je, rozmołwy hižo klětu w prěnim kwartalu wotzamknyć.

Přičina změny je, zo je za mjeńše chorownje dale a ćešo wšitke wudawki kryć, ale wysoki strowotniski a hladanski standard zaručić. Wšako ma so tež wobstajnje do domow inwestować. Kaž maltezojo zdźěleja, njebě rozsud lochki. Na potrjechenych stejnišćach chcedźa přiwšěm bjezposrědnje dale dźěłać.

Dobrowólnje njewoteńdu

srjeda, 30. oktobera 2019 spisane wot:

Iniciatiwa wojuje wo zachowanje sydlišćow po cyłej Němskej

Prožym (SN/BŠe). Čłonojo cyłoněmskeje iniciatiwy „Wšitke wsy wostanu“ zetkachu so minjeny kónc tydźenja w delnjołužiskim Prožymje. Tale wjes je rozšěrjenja brunicoweje jamy Wjelcej-juh dla tohorunja wohrožena. Wobydlerjo třoch němskich wuhlowych rewěrow – dweju na wuchodźe a jednoho na zapadźe – wuradźowachu dwaj dnjej wo zhromadnych žadanjach a akcijach.

Po cyłej Delnjej a Hornjej Łužicy rybarjo tele dny haty wułójeja. Tak bě tomu tež minjeny kónc tydźenja w Picnju (Peitz). Tam su tysacy wopytowarjow přichwatali a hatarjam přihladowali, kak z hoberskimi sakami karpy z hata ćahaja. Nimo toho skićachu tam młódšim a staršim hosćom pisany program, při kotrymž stejachu regionalne rybjace delikatesy, kurjene kaž čerstwe, z Picnja­ w srjedźišću. Foto: Michael Helbig

Projekt žněje tójšto připóznaća

wutora, 29. oktobera 2019 spisane wot:

Stróža (SN/JaW). Biosferowy rezerwat Hornjołužiska hola a haty poskića nětko jako nowosć hornjołužiski pječenski mak za domjacu potrjebu. To zdźěla zamołwita za medijowe dźěło rezerwata ze Stróže (Wartha) w Malešanskej gmejnje Christina Schmidt. „Hišće před něšto tydźenjemi su ze syčomłóćawu na modelowym polu ‚Dubina‘ pola Stróže pilnje nazymski mak žnjeli. Mjeztym za worjechami wonjace makowe symjo na to čaka, zo je w słódči­znach, w słódnym pječwje a w dalšich chłóšćenkach pře­dźěłuja“, Christina Schmidt rozłožuje.

W Pomorčanskej (Pommritz) wuspytanskej staciji Sakskeho krajneho zarjada za wobswět, ratarstwo a geologiju su nažnjate makowe symjo sušili. Po­zdźišo dowjezechu je do Rätzec młyna w Spytecach (Spittwitz), hdźež je rjedźa. „Tam su běłe, často pak tež šěre samo hač do módro-čorneho barbjene symješka zdobom dowuběrali.

Za digitalne ratarstwo

póndźela, 21. oktobera 2019 spisane wot:

Berlin/Drježdźany (SN). Třom sakskim zarjadnišćam je zwjazkowe ministerstwo za zežiwjenje a ratarstwo přepodało spěcho­wanske srědki dohromady 7,6 milionow eurow z projekta „Wjesne syće“. Wědomostnicy Techniskeje uniwersity Drježdźany slědźa zhromadnje ze Sakskim zarjadom za wobswět, ratarstwo a geologiju kaž tež z Fraunhoferskim insti­tutom za wobchadne a infrastrukturne systemy na digitalnych ratarskich naprawach. Wobdźělene na projekće Drježdźanskeje TU su institut za techniku přirodnych maćiznow a powěsćowu techniku kaž tež profesura za techniku agrarnych systemow a profesura załožby Vodafone mobilne powěsćowe systemy.

„Projekty přepytuja inteligentnu podpěru dźěłowych kročelow w ratarstwje a je dale wuwiwaja. Digitalizacija budźe nam pomhać transparentnišo, skotej přimě­rjenišo a w resursach eficientnje hospodarić, wysokohódnotne žiwidła trajnje produkować a dźěłowe procesy wolóžić. Inwesticije do digitalneho ratarstwa su zdobom inwesticije do wob­swětoškita“, podšmórny sakski ratarski minister Thomas Schmidt (CDU).

Originelne mysle do přichoda

póndźela, 21. oktobera 2019 spisane wot:

729 wobchodniskich idejow su jurorojo we wobłuku wubědźowanja Łužiskich załožerjow eksistency (LEX) wot lěta 2004 posudźowali. Nastało je z nich 334 firmow z wjace hač 1 100 dźěłowymi městnami. Za lětuše myto LEX nominowanych pjeć wobchodniskich idejow předstaji Łužiska hospodarska iniciatiwa (WiL) minjeny pjatk w Choćebuzu.

Choćebuz (AK/SN). Nominowane koncepty su z wobłukow industrija, digitalne, rjemjesło a gastronomija. Dohromady 28 wobchodniskich idejow bu zapodatych, mjez nimi je dźesać požadanjow wo wosebite myto „Najlěpši łužiski koncept za šulersku firmu“. Z 18 konceptow dorosćenych pochadźa 16 z Braniborskeje, jenož dwaj ze Sakskeje.

Brunicowym tradicijam w pólsko­sakskim namjeznym regionje bě konferenca wěnowana, wotměwaca so minjeny kónc tydźenja w Żarach. Akterojo na wo­­běmaj stronomaj Nysy chcedźa swoje aktiwity zwjazować, zo bychu dopom­njeće na hórnistwo w Mužakowskim zahorku (Muskauer Faltenbogen) zachowali.

Żary (JoS/SN). Wuwiće po přistupje Pólskeje k Europskej uniji w lěće 2004 je prócowanjam tych tyło, kotřiž čestnohamtsce tójšto časa nałožuja, zo njeby so na stawizny bywšeje wuhloweje industrije w regionje zabyło. Wšako wupřestrěwa so Mužakowski zahork dźensa po třoch teri­torijach w Braniborskej, Sakskej a Pólskej.

Regionalne stawizny

pjatk, 18. oktobera 2019 spisane wot:

Słyšimy-li wo wudobywanju brunicy, myslimy hnydom na wulke jamy we Łužicy, kotrež su so minjene lětdźesatki po serbskej zemi žrali. Wězo, Hórnikečanski jězor słuša k tomu, a někomužkuli je hišće znate, zo je tež Olba pola Zubornički powostanka brunicoweho hórnistwa. Hewak pak zdawa so to być maćizna hobbyjowych stawiznarjow. Zo pak móže to zajimawy kapitl regionalneje industrijneje histo­rije być, je njedawne zetkanje w pólskich Żarach potwjerdźiło. Što wěmy na přikład wo „nuzowych jamach gmejnow“, z kotrychž móžachu sej wjesnjenjo tepidło w krutej zymje wobstarać? Što běše nimale 40 metrow hłuboki šacht Krušwičanskeje jamy „Friedrich“ porno dźensnišim wokoło sto metrow hłubokim jamam? Tehdy su prěnju łužisku brunicowu worštu wudobywali, dźensa je to druha.

Regionej Mužakowskeho zahorka wěnowana konferenca w Żarach pokaza, zo po­mjezna rěka Nysa tele slědźenja njewobmjezuje. Axel Arlt

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND