Wojerecy (SiR/SN). Projekt „Za slědami pytać – Spurensuche“, kotryž je sakska młodźinska załožba iniciěrowała, zmóžnja młodym wobdźělnikam, so intensiwnje ze swobodnje wuzwolenej temu bliže zaběrać a swoje dopóznaća zjawnosći předstajić. Wojerowska Kulturna fabrika je so třeći króć na projekće wobdźěliła.

Po stawiznach NDR a wuwiću Wojerowskich šulow wuzwoli sej projektna skupina tónraz hesło „Bjezrěčni – Serbja za čas nacionalsocializma“. Spočatnje zdźěłachu sej časowu pruhu, zo móhli so historisce lěpje do časa w lětach 1933 do 1945 zamyslić. „Cil bě slědźić, ze swědkami časa rěčeć a interviewy wjesć a z materiala zajimawy film stworić, kotryž naše­ wuslědki kaž tež začuća předstaja. Młodostnym bě tema wažna, dokelž k našemu regionej słuša a je w našich stawiznach sylnje zakorjenjena“, rozłoži wčera nawodnica projekta Ina Züchner.

Ralbicy (JK/SN). Po znatym wašnju a po dobrych nazhonjenjach zašłych lět su tež wčera zaso na Serbskej wyšej šuli Ralbicy dźeń wotewrjenych duri přewjedli. Wo­sebje chcyše tamniši kolegij wokoło nawodnicy Milenki Koberoweje přichodnym šulerjam 5. lětnika a jich staršim šulu­ z jeje wobšěrnymi wuknjenskimi a kubłanskimi móžnosćemi předstajić.

Hižo dopoł­dnja měješe něhdźe 50 šulerjow tuchwilneho 4. lětnika z wokolnych zakładnych šulow składnosć, wučerjow a rjadownje zeznać kaž tež wotběh wučby na móžnym přichodnym kubłanišću dožiwić. Wot 17 hodź. přichadźachu přewažnje starši, zo bychu so wo wobstejnosćach móžneho dalšeho kubłanišća swojich dźěći informowali. K tomu da jim Milenka Koberowa z pomocu šulerkow 10. lětnika přehlad wo kubłanskim wotběhu, předewšěm pod aspektom wuknjenja serbšćiny. Kaž wona wuzběh­ny, je zajim za Ralbičansku šulu dosć dobry a wjele staršich ma wotpohlad, swoje dźěćo tam do 5. lětnika pósłać. Jeli pak ličba přizjewjenjow móžnosće šule překroči, budu dyrbjeć zajimcow wotpokazać abo losować.

Poskitk móhli bóle wužiwać

póndźela, 13. januara 2020 spisane wot:

Wojerecy (AK/SN). W mnohotnym poskitku nawuknjenja rěčow na Wojerowskim křesćanskim gymnaziju Johanneum wostanje serbšćina dale kruty wobstatk. To podšmórny direktor kubłanišća Günter Kiefer na sobotnym 28. dnju wote­wrjenych duri. Tuchwilu wuknje tam cyłkownje wosom chowancow serbšćinu po koncepće 2plus. Andreja Ryćerjowa, kotraž je wot časa załoženja gymnazija 1992 pódla, wuwučuje jich w skupinje stajnje wutoru wot 6. do 8. hodźiny. Pjeć šulerjow je w 5. lětniku, dwaj chodźitaj do šesteho a jedyn do 8. lětnika.

„Wučba wužaduje. Mamy maćerno­rěčnych šulerjow a tajkich, kotřiž mějachu serbšćinu hač do 4. lětnika“, Andreja Ryćerjowa rozłoži. „Chcu jich na wysokim niwowje wuwučować. Tak měli woni mjez druhim serbski prawopis a gramatiku nawuknyć kaž tež ze serbskej lite­raturu a awtorami so zeznajomić.“ Serbšćinu na Wojerowskim Lessingowym gymnaziju wona za konkurencu nima. Dorěčenjow mjez šulomaj žanych njeje.

Dalekubłanske kursy dale wažne

póndźela, 13. januara 2020 spisane wot:

Hornjo- a delnjoserbšćinu nawuknyć a ju nałožować je přeće, kotrež maja mnohe kubłarki a mnozy kubłarjo w serbskich a serbšćinu posrědkowacych kubłanišćach.

Budyšin (SN/MiR). Rěčny centrum WITAJ chce ze swojimi poskitkami k tomu přinošować, zo bychu w Hornjej a Delnjej Łužicy rěč pěstowali resp. wozrodźili a ju dźěćom, kotrež serbske abo serbšćinu posrědkowace kubłanišćo wopytuja, w dobrej kwaliće dale dali. „Wotpowědnje dźensnišemu časej su digitalne projekty wobstatk našeje dźěławosće. To wotpowěduje wuwiću towaršnosće“, rozłožuje nawodnica RCW dr. Beata Brězanowa. „Wšojedne, hač to chcemy, digitalny swět nas wobdawa. Přiwšěm je jasne, zo nimamy wšědne dźěło zanjechać. W tym zwisku ma direktna komunikacija dale swój wuznam, wosebje při nawuknjenju rěče.“

Wšitke přeća sej spjelnić njemóhli

štwórtk, 09. januara 2020 spisane wot:

Na Serbskej zakładnej šuli Budyšin maja tójšto młodych wučerjow

Budyska Serbska zakładna šula je kruty wobstatk Serbskeho šulskeho a zetkawanskeho centruma. Mjez třomi kubłanišćemi, zakładnej a wyšej šulu kaž tež gymnazijom, wobsteja dobre zwiski. Tak znajmjeńša posudźuje to nawodnica zakładneje šule Annette Natušowa.

Praktikuja inkluziju

Towarstwo sej dalše nadawki předewzało

štwórtk, 09. januara 2020 spisane wot:

Lěto 2019 je w Drježdźanskim towar­stwje Stup dale tójšto změniło. Mjez druhim ma wone nowe předsydstwo. Předsydka je Jadwiga Pjacec. Dołho­lětny předsyda, sobuiniciator a sobu­załožer towarstwa dr. Andreas Kluge ju za­stupuje.

Drježdźany (SN/MiR). „Smy loni tójšto nowych čłonow nawa­bili a našu syć rozšěrili“, Jadwiga Pjacec rozprawja. „Mamy nětko dwuměsačne Serbske blido, wo kotrež­ stara so Benedikt Dyrlich.“ Prěni króć w narodnej drasće su serbske dźěći ze sakskeje stolicy ptači kwas přewjedli a w pjekarni słód­kosće dóstali. W měrcu su so šulerjo dźěło­weje skupiny serb­šćina wobdźělili na swójbnym popoł­dnju Dźiwadła młodeje generacije (TJG) ze swójskej klankohru „Módry banćik“. Dale běchu z lubo­znym programom na fol­klornym festiwalu w Chrósćicach wobdźěleni. „Proby za tajke zarjadowanja dźěćom zmóžnjeja serbski swět sej zbližić­ a skrućeja mjezsobne přećelstwo. Da­le­ sej wone wuwědomjeja, zo bydli w Drježdźanach tójšto ludźi, kotřiž maja serbskorěčne korje­nje.“

Kóždy jednotliwc móže přinošować

srjeda, 08. januara 2020 spisane wot:

Digitalne systemy spóznawaja rěčanu rěč

Budyšin (SN/MiR). 7 000 sadow w serbskej rěči na platformje Mozilla Common Voice čaka na to, zo je serbšćinu nałožowacy do systema rěča. Prěnja hodźina narěčanych sadow je mjeztym nahrawana. „Dale a wjac techniskich systemow rě­čanu rěč spóznawa. Tónle trend ma so dale zesylnić“, wuswětla direktor Załožby za serbski lud Jan Budar. Koncerny pak podpěruja dotal jeničce wulke rěče. „Šansa, mało nałožowanu rěč do komercielnych systemow dóstać, je wjetša, hdyž předleža daty. Naš zaměr je wu­tworić dato­wy system, kotryž rěčanu serbšćinu rozumi. To pak je projekt na znajmjeń­ša tři lěta“, Jan Budar rozprawja. Snano pak hodźi so potom na pra­šenje wot­mołwić, hač přichodne nawigaciske systemy w awće serbšćinu rěčaceho rozumja a hač tež Alexa w serbskej rěči zwuraznjene přeća spjelnja.

Wědu wo zelach rady dale dawa

srjeda, 08. januara 2020 spisane wot:

Kerstin Baer posrědkuje na Wojerowskej ludowej uniwersiće zajimcam rady swoju wědu wo zelach a přirodnych wudźěłkach. A jeje kursy su jara woblubowane.­

Wojerecy (SiR/SN). Samopaslene blidowe kartki z receptami su hižo mała pokazka na wosebity wječor we Wojerowskim Domje zetkawanja. Tam ma tónraz wo wjerjebinu (Eberesche), jědźne kastanije a dalše přirodne produkty hić. Přeprosyła je Kerstin Baer, kotruž luboznje tež „zelowu wjeru“ mjenuja. Jako ekspertka poskića wona na Wojerowskej ludowej uniwersiće kursy zelowědy a warjenja ze zelemi. Wšako so w metjeju hižo tak derje wuznawa, zo organizuje wodźenja po přirodźe, wě, kak přirodne surowizny wužiwać a přihotować, a ma nad swojim hobbyjom njesměrnje wjele wjesela.

Bjez přizjewjenja

póndźela, 06. januara 2020 spisane wot:

Budyšin (SN). Budyskej wotnožce Sak­skeho krajneho zarjada za šulu a kubłanje (LaSuB) w Budyskim a Zhorjelskim wo­krjesu dale wučerjo pobrachuja, wo­sebje tež serbskorěčni. Za přichodne šulske­ połlěto njeje so ani zajimc abo zajim­ča ze serbskorěčnym pozadkom při­zje­wi­ł(a). Při tym trjeba LaSuB samo pedagogow za Budyski Serbski gymnazij, wosebje za wuwučowanje přirodowědnych předmjetow. „Pytamy wobstajnje wučerjow, kotřiž móža w serbskej rěči wučbu podawać a to za wšitke šulske družiny“, zdźěli na naprašowanje rěčnik LaSuB dr. Jens Drummer.

Gramatiske tabulki předleža

pjatk, 03. januara 2020 spisane wot:
Budyšin (SN). Kak ma prawje rěkać: My twarjachmy abo twarichmy? Je kopar dwě wroće abo dwoje wrota třělił? Jěmy całtu z mědom abo z mjedom? Na tajke a podobne prašenja wotmołwja nowostka z titulom „Gramatika – Tabulki a přehlady za wučbu serbšćiny“, kotruž je Rěčny­ centrum WITAJ wudał. Přiručka je w prěnim rjedźe myslena za šulerki a šulerjow wot 5. do 12. lětnika a podawa wšitke wažne wobłuki hor­njoserbskeje morfologije: přehlady, dodatne wujasnjenja a kopicu rěčnych přikładow, kotrež su dobra pomoc, njewěstosće wotstronić a typiskim zmylkam zadźěwać.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND