Dalši widejowy přewodnik hotowy

štwórtk, 05. decembera 2019 spisane wot:

Z wosebitym swjedźenjom zakónči Budy­ski Serbski muzej zajutřišim sobotu­, dalši dźěl projekta, na kotrymž su serbscy a pólscy šulerjo wobdźěleni byli: widejowy přewodnik w pólšćinje.

Budyšin (SN/MiR). 37 nowych mobilnych nastrojow čaka při kasy muzeja wot wčerawšeho na zajimcow, kotřiž chcedźa sami­ po trajnej wustajeńcy chodźić. Sobudźěłaćerjo su je hižo testowali. Wšako maja elektroniske přewodniki nětko dorosćenych kaž tež dźěći po muzeju wodźić. Poskitk je darmotny. Kóždy tajki móžetaj dwaj zajimcaj runočasnje wužiwać. Hač do hód ma muzej dalše 23 tajkich nastrojow dóstać. Wuzwolić móža sej zajimcy štyri rěče: serbsku, němsku a jendźelsku, wotnětka tež pólsku. „Nowa generacija wopytowarjow muzeja je mobilniša. Tomu wužadanju ze swojim poskitkom wotpowědujemy“, zwuraznja nawodnica muzeja Christina Boguszowa, „zwěsćamy, zo su Polacy najsylniša skupina zwonka Němskeje kotraž sem přichadźa, slěduja Češa. Widejowy přewodnik w pólšćinje je přidatna móžnosć za naš muzej wabić. Čěska wersija ma slědować.“

Zmužići prašani

srjeda, 27. nowembera 2019 spisane wot:
Z wotewrjenymaj wušomaj a wočomaj po swěće chodźić je samozrozumliwa wěc – znajmjeńša za staršu generaciju. Tola tež mjez staršimi ludźimi, njewidźiš to jeničce mjez młodźinu, su hižo mnozy, kotřiž su na display sutajo po puću. Njewěm, hač su mjez nimi tež tajcy ze słabym słuchom abo cyle hłuši. Wšako trjebaja runje ći wšitke tamne zmysły, zo bychu swoje zbrašenje narunali. Wjetšina z nas słyšacych dźě ani njepytnje, zo mamy pódla sebje čłowjeka, kiž špatnje słyši. Nimo toho načasneje techniki dla lědma spóznawaš, hdyž ma něchtó medicinske słuchatka we wušomaj. Ćim wažnišo je sej wuwědomić, zo trjebaja runje tući ludźo podpěru, sej swět wotkrywać. Za to trěbni su zajimcy, kotřiž chcyli přichodnje studować gestikulacisku němčinu jako wosebity wobłuk pedagogiki. Snano je mjez studentami serbšćiny něchtó, kiž wosebitu rěč za našu maćeršćinu wuwije? To bych za jara zmužite měła. Milenka Rječcyna

Inkluzisku boksu wuwili

pjatk, 22. nowembera 2019 spisane wot:

Serbska rěč ma być wobstatk materiala, kiž chcedźa dale wuwiwać

Drježdźany/Budyšin (SN/MiR). Wučerki a wučerjo maja wotnětka, to rěka wot kónc oktobra, načasnu podpěru při indiwiduelnym spěchowanju šulerkow a šulerjow z wosebitej pedagogiskej potrjebu. Sakske statne ministerstwo za kultus (SMK) je wozjewiło, zo je dźěło z wosebitej wirtuelnej materialowej boksu móžne. Naprašowanje na Rěčny centrum WITAJ,­ hač je potrjeba, tónle material přichodnje tež za serbskorěčne dźěći wuwiwać, abo hač chce so RCW na wuwiwanju wobdźělić, ze stron SMK dotal žane njebě. Naměstnica rěčnika SMK dr. Susann Meerheim rjekny: „Zapřijeće serbskich institucijow a zarjadnišćow dotal trjeba njebě, wšako je prěni material w boksy bjez tekstow. Kašćik pak chcemy wobstajnje dale wuwiwać, mjez druhim tež dźěłowu łatku za sadźenje pismikow (Setzleiste). Tam je potom předwidźane tež serbšćinu zapřijeć.“

Lětuši dźeń wotewrjenych duri na Budyskim Serbskim gymnaziju a Serbskej wyšej šuli hodźi so jako wosebity pomjenować. Wšako sadźeše wón atraktiwne akcenty.

Chcyła so rozdźělić móc!

štwórtk, 21. nowembera 2019 spisane wot:
Tele začuće mějach na dnju wotewrjenych duri wutoru w Serbskim šulskim a zetkawanskim centrumje. Bě telko poskitkow, zo bě mi ćežko so rozsudźić. Tuž njedochwatach na šulerski musical, na hospodarsku ekskursiju a poradźowansku rozmołwu. Za to putachu mje zetkanja z wopytowarjemi. Na zbožo pak njepotrjechi ćišć, so rozsudźić dyrbjeć, jeničce mje samu, ale wšitkich přitomnych. Někotři běchu dokładnje planowali, što chcedźa dožiwić, druzy so zaso z masu sobu kolebachu. Napadnyło mi je, zo njerozeznawach, kotra prezentacija słuša wyšej šuli a kotra gymnazijej. Wšako wobě kubłanišći a teju šulerjo dopokazachu, zo wědźa hosći wo wobsahach swojeho wuknjenja přeswědčić. Šulerjo wopytowarjam tójšto rozłožowachu, wučerjo a referendarojo jich podpěrachu. A tak su byli wšitcy přitomni zdobom akterojo a wobkedźbowarjo, ze­znawajo šulu z noweho wida. Dobra to perspektiwa! Milenka Rječcyna

Wubědźowanje wuspěšne było

wutora, 19. nowembera 2019 spisane wot:

Podstupim/Choćebuz (SN). Prěnje wubědźowanje braniborskeho ministerstwa za wědomosć, slědźenje a kulturu (MWFK) „serbski pśichod: Łužyca“ je jara wuspěšne. Hakle w septembrje bě je statna sekretarka a społnomócnjena braniborskeho knježerstwa za naležnosće Serbow při MWFK dr. Ulrike Gutheil za­hajiła. Z wulkeje ličby wobdźělnikow bu 17 towarstwow, zwjazkow, iniciatiwow, předewzaćow a gmejnow mytowane. W cyłku přewostaji ministerstwo projektam we wobłuku strukturneje změny Łužica 50 000 eurow. Ulrike Gutheil gratulowaše a rjekny: „W ramiku našeje strategije Łužica nochcemy jeničcy wědomostne a slědźenske stejišćo Łužica wutwarić a kulturny region na juhowuchodźe kraja sylnić, chcemy tež imaterielne kulturne herbstwo w němsko-słowjanskim konteksće dale wuwiwać.“ Zapřijate do wubědźowanja su projekty, kotrež serbsku kulturu, rěč a tradicije zachowaja a dale wuwiwaja. Kategorije přesahowace wosebite myto a 10 000 eurow při­póznachu Serbskemu institutej za na- a wutwar internetneho portala www.dolnoserbski.de. Dalši přijachu mytowanski pjenjez we wysokosći 5 000, 2 500, 1 500 abo 1 000 eurow.

Start-up kreatiwity

wutora, 19. nowembera 2019 spisane wot:
Wubědźować so mjez sobu wuknu hižo najmjeńši, hdyž w pěstowarni napřemo běhaja, pozdźišo w hudźbnej šuli na instrumentach wo najlěpši wukon hudźa abo na wšelkich olympiadach wo prěnje městna wojuja. Tež wubědźowanja we wobłuku strukturneje změny we Łužicy je woprawdźite měrjenje mocy. W lěću wotmě so tajke w Sakskej, nětko w Braniborskej. Wjeselu so z kóždym, kiž je pjenježnu podpěru přijał. Zajimuje mje pak, što stanje so z idejemi tych, kotřiž do kruha mytowanych njesłušeja? Zabywa so na nje abo pytaja sej iniciatorojo podpěru dru­hdźe? Kak wunošne by było, wšitke do wubědźowanja zapodate mysle do informaciskeho poola zapodać? Snadź by so za dotal njemytowanu ideju namakał podpěraćel, kotryž ma ju za hódnu zwoprawdźić. Pool měł być wotewrjeny wosebje tym, kotřiž hakle nětko ideju wulahnu. Kak by było z łužiskim internetnym start-upom „Kreatiwita“? Milenka Rječcyna

Test je zakład dopóznaćow

štwórtk, 14. nowembera 2019 spisane wot:

LaSuB a RCW chcetej staw serbskorěčnych kmanosćow wuknjacych přepruwować

Chrósćicy (SN/MiR). Na kotre wašnje hodźi­ so staw rěčnych kmanosćow zwěsćić? Prašenje to, na kotrež njejsu wobdźělnicy staršiskeho wječorka do lětušeho fachoweho dnja 2plus cyle dokładnje wotmołwić móhli.

Jasne je, zo chce Budyska regionalna wotnožka Krajneho zarjada za šulu a kubłanje (LaSuB) zhromadnje z Rěčnym centrumom WITAJ (RCW) Budyšin zwěsćić staw serbskorěčnych kmanosćow wuknjacych we 8. lětniku. Hižo nalěto běchu wučerjo wo tym na fachowej konfe­­rency wuradźowali. Nětko předleži prěni­­­ namjet, kotryž­ staj Bosćij Handrik, zamołwity LaSuB­ za serbske naležnosće, a Manuela Smolina, wotrjadnica za rěčny marketing a wědomostne dźěło RCW rozłožiłoj. Přitomni zwuraznichu, zo je tajke přepruwowanje wažne za wšitkich šulerjow, kotřiž­ serbšćinu wuknu – za maćerno­­rěčnych runje tak kaž za rěč wu­knjacych. Wo formje zestajenja pruwowanskich nadawkow měli dale rozmyslować. Wšako je předwidźane test na papjerje přewjesć.

Wuwučowanje po koncepciji 2plus je zwja­zane tež z teamteachingom (TT), to rěka wuwučowanjom z dwěmaj wuče­rjomaj w hodźinje. Pedagogaj Worklečanskeje Serbskeje wyšeje šule „Michał Hórnik“ Diana Šołćina a Beno Hojer předstajištaj swoje postupowanje na dźěłarničce­ fachoweho dnja 2plus. 

Chrósćicy (SN/MiR). Teamteaching njeje samozrozumliwy na serbskich a serb­šćinu wuwučowacych šulach, byrnjež w koncepciji 2plus zakótwjeny był. Skerje wotwisuje wot toho, hač ma šulske kubłanišćo dosć wučerjow, zo by metodu zaručić móhła. Tak ma sej kóžde lěto znowa w Budyskej regionalnej wotnožce Krajneho zarjada za šulu a kubłanje (LaSuB)­ wotpowědne wučbne hodźiny wobkrućić dać. „Serbske šule su něšto wo­sebite. Dyrbimy tuž na swojich prawach wobstać. Nimamy so w tym padźe němskim šulam přiměrić“, rjekny Diana Šołćina, kotraž podawa we Worklecach towaršnowědu, stawizny, sport a hudźbu.

Přemało zajima za wjesne šule

srjeda, 13. nowembera 2019 spisane wot:

Budyšin (SN/MiR). 646 wukubłanych wučerjow a 74 fachowych mocow je so w Sakskej přizjewiło, kotřiž chcyli wot 1. februara 2020 na jednej šuli jako wučer skutkować. Kelko z nich je serbskeho pochada, njemóže rěčnik Budyskeje regionalneje wotnožki Krajneho zarjada za šulu a kubłanje (LaSuB) dr. Jens Drummer prajić. „Požadarjo maja składnosć w online-přizjewjenju podać, zo móža serbsce wuwučować. Hakle, hdyž to činja, móžemy wotpowědnje reagować.“ Tuchwilu pyta LaSuB za wupisane městno na Chróšćanskej zakładnej šuli „Jurij Chěžka“ nuznje wučerku abo wučerja. Dotal pak so za nje nichtó přizjewił njeje.

Ličba přizjewjenjow wočakowanja sakskeho kultusoweho ministerstwa přesahuje. W Sakskej zakónči klětu 31. januara 440 referendarow swoje skutkowanje we wobłuku­ přihotowanskeje słužby. 196 wosobow, něhdźe 30 procentow požadarjow, přińdźe z druhich zwjazkowych krajow abo je referendariat zwonka Sakskeje zmištrowało. 470 požadarjow chce w Drježdźanach a Lipsku dźěłać. Jeničce 44 wučerjow ma wotpohlad, w Budyskim regionje skutkować.

nawěšk