Čućiwy njedostatk rjemjeslnikow

wutora, 25. februara 2020 spisane wot:

RJEMJESLNIKOW je w Čěskej spochi mjenje. Hdyž bě lěta 2017 w susodnym kraju hižo 300 000 rjemjeslnikow přemało było, pobrachuje tam nětko 400 000. We wšěch powołanjach rjemjeslnicy faluja. W twarstwje na přikład pytaja mulerjow, ćěslow, třěchikryjerjow, blidarjow, molerjow a lakěrowarjow. To samsne nastupa instalaterow, klempnarjow a skowarjow. Čěska hospodarska komora a Zwjazk přemysła a wobchada skoržitej, zo je za wšě profesije přemało wučomnikow kaž tež fachowych dźěłaćerjow.

Njedostatk ludźi na dźěłowych wikach zawinuja po hódnoćenju ekspertow někotre faktory. Sobu najwažniši z nich je, zo dale a wjace rjemjeslnikow staršeje generacije do zasłuženeje renty wotchadźa. Młódši pak wotchady zdawna njenarunaja. Tež z teje přičiny nic, dokelž so demografiske wuwiće minjenych dwaceći lět zdobom na te wašnje wuskutkuje, zo je dale a mjenje wotchadnikow srjedźnych šulow. A střeća dyrbjachu zwěsćić, zo je po lěće 2000 zajim wo powołanske šulstwo chětro popušćił.

Awto Škoda z rekordom

póndźela, 24. februara 2020 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Awtotwarc Škoda Auto je loni w swojich třoch čěskich zawodach prěni raz 910 000 wozydłow zhotowił. Z tym mnóstwom rozšěri přede­wzaće produkciju „doma“ porno lětu 2018 wo 2,5 procentow. W Mladoboleslavskej tworni – najwjetšej swojeho razu – nadźěłachu 590 000 nowych jězdźidłow, zbytk zmontowachu w twornjomaj Kvasiny a Vrchlabí. Cyłkowna lońša pro­duk­cija awtotwarca Škoda Auto pak wučinja dohromady 1,24 milionow Škodow­kow naj­wšelakorišich typow, předewšěm Octa­vijow. K tutej bilancy přinošowachu zawody awtotwarca w Słowakskej, Ruskej, Algeriskej, Chinje kaž tež Indiskej.

W běhu lěta chcedźa w Mladej Boleslavje z produkciju prěnjeho Škodow­skeho elektromobila započeć. Prěnje e-aw­to na čěske wiki pak prawdźepo­dobnje awtotwarc Hyundai přinjese. Južno­korejska firma započnje w měrcu w swojej tworni w Nošovicach pola Frýdeka-Místeka elektromobil Kona Electric produkować. A lětsa maja hišće dźesaćitysacy z nich nastać. Zawod w Nošovicach je jeničke produkowanišćo firmy Hyundai w Europje.

Konfeti Dudec mandźelskimaj

pjatk, 21. februara 2020 spisane wot:

Pólska strona PiS prezidentski wólbny bój za „kandidata sonow“ zahajiła

Waršawa. Pólska hotuje so z wotmachom na wólby prezidenta, kotrež budu 10. meje. Minjenu sobotu je knježaca narod­no-konserwatiwna strona Prawo a sprawnosć (PiS) wólbny bój oficialnje zahajiła – cyle po ameriskim wašnju.

PiS bě swojich přiwisnikow do wulkeje hale „Expo 21“ we Waršawje zwołała, kotraž­ ma 3 000 městnow. Ludźo přijědźechu z busami z cyłeho kraja. Na kóncu dyrbjachu mnozy wonka stejo wostać, štož zbudźi mjez nimi njespokojnosć. Za to­ bě nutřka wšitko za wulku show spřihotowane. Hala bě z hoberskimi chorhojemi w barbach Pólskeje wupy­šena. Atmosfera runaše so ameriskemu wólbnemu bojej.

Wulce zahorjeni su přitomni prezidenta Andrzeja Dudu witali. Pod wyskom swojich přiwisnikow wón připo­wědźi, zo chcył dalše pjeć lět najwyše zastojn­stwo kraja wukonjeć. Tak chcył wšitko činić­, zo by so Polakam lěpje šło.

Demonstranća w čěskim Brnje spytachu wčera tomu zadźěwać, zo nowy społnomócnjeny za prawa wobydlerjow Stanislav ­Křeček zastojnstwo nastupi. 81lětneho jurista a bywšeho zapósłanca běchu wčera w parlamenće spřisahali. Křeček bě stajnje ­zaso z rasistiskimi wuprajenjemi wosebje přećiwo Romam napadnył. Policija je blokadu namócnje rozpušćiła. Foto: dpa/Igor Zehl

Pólscy hórnicy kolije blokowali

štwórtk, 20. februara 2020 spisane wot:

Waršawa (dpa/SN). Protestujo přećiwo wuhlu z Ruskeje su pólscy hórnicy kolije železnicy blokowali. „Tule přijědźe ze železnicu ruske wuhlo, kotrež nam dźěłowe městna a prawo na zwyšenje mzdow bjerje“, rjekny předsyda dźěłarnistwa Serpień­ 80 Bogusław Ziętek powěsćerni PAP. Nasypy wuhla pólskich podkopkow su połne, wón wuzběhny. Najebać to běchu­ dotal wšitke namołwy hórnikow na pólske knježerstwo podarmotne, import wuhla z wuchoda přetorhnyć.

Hórnicy su mjeztym za 28. februar centralnu demonstraciju we Waršawje připowědźili, zo bychu swoje žadanja za zwy­šenjom mzdow wo dwanaće procentow a za skónčenjom importa wuhla potwjerdźili. Pólska produkuje nimale 80 procentow swojeje miliny z wuhla.

Po informacijach za hórnistwo za­mołwiteho pokładoweho ministerstwa we Waršawje je kraj loni 16,7 milionow tonow kamjentneho wuhla dowožował, z toho 10,8 mio. tonow z Ruskeje. Pólske wuhlowe jamy produkowachu po samsnych žórłach runočasnje 61,6 mio. tonow kamjentneho wuhla, štož pak za zastaranje kraja njedosaha.

„Złote Warnočanske časy“

srjeda, 19. februara 2020 spisane wot:

Lońše poslednje čisło časopisa Česko-lužický věstník wopřijima wobšěrniše informacije wo powójnskim serbskim šul­stwje w sewjernej Čěskej. Z wurazom „złote (zlaté) Warnočanske časy“ su měnjene lěta wot 1945 do 1950 z wukubłanjom młodych Serbow we Varnsdorfje, Českej Lípje a Liberecu. Podate su wjacore ličby wuknjacych: w Českej Lípje wot 2. decembra 1945 hač do kónca lěta 1946 tři rjadownje z 61 šulerjemi, we Varnsdorfje wot spočatka 1947 hač do julija 1949 štyri rjadownje ze 106 gymnaziastami a dalšimi 78 hólcami a holcami w čěskich rjadownjach wot 26. nowembra 1945 w kursach za hospodarstwo a ratarstwo kaž tež wot septembra 1946 kursaj za wučerstwo a wikowanje.

Maja najstaršu studnju swěta

póndźela, 17. februara 2020 spisane wot:

CIGARETY w Čěskej wjetšina wobydlerjow kuri. W přetrjebje tobaka zaběra susod­ny kraj sedme městno na swěće. Kóždy kurjak, starši hač 15 lět, přepacha wob lěto dobre 2 400 cigaretow. To wo­zjewjeja medije, powołace so na projekt Česko v datach. „Najwjace cigaretow pře­trjebuja 65lětni a starši seniorojo. Jědnaće procentow z nich kuri wšědnje znajmjeńša 25 cigaretow“, awtorojo projekta přispomnjeja. Pjećina ludnosće wšědnje pacha, něhdźe sydom procentow składnostnje. Něhdźe 17 procentow ludźi je kurić přestało. Tyzka cigaretow płaći w Čěskej přerěznje 98 krónow (něhdźe 3,80 eurow). Po tym zo je wot meje 2017 ku­rje­nje w hosćencach, barach a na busowych zastanišćach zakazane, je po zwěsćenju Statneho strowotniskeho wustawa sydom procentow ludźi w st­a­robje 25 do 44 lět kurić přestało a něhdźe třećina přetrjebu cigaretow wobmjezowała. Wjetšina ludnosće pak swoju zwučenosć njeje změ­niła. Po dopóznaćach wědomostnikow móže kurjenje cigaretow 14 typow raka a wjele dalšich chorosćow wuskutkować. Wobškodźa na přikład wutrobu a žiły.

Razne hódnoćenje

póndźela, 17. februara 2020 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Pólska a Madźarska stej krjechkej demokratiji. To rjekny wice­pre­zidentka Europskeje komisije Věra Jourová w interviewje, kiž je němski maga­cin Der Spiegel z njej wjedł. Čěsku komisarku, kompetentnu za ressort europske hódnoty a transparenca, znjeměrnja na pólskich reformach justicy předewšěm wobstejnosć, zo skića wone ekstremnje wobšěrne móžnosće pochłostanja sudnikow, z čimž wohrožuje so po jeje hódnoćenju jich njewotwisnosć. Naprawa njeje hižo za to myslena, „přećiwo jednotliwym čornym wowcam zakročić, kaž so to tež w druhich čłonskich statach EU stawa, ale je bombardowanje płoniny. To njeje žana reforma, to je ničenje“, Jourová zwurazni. „Naše reformy justicy ni­maja z ničim ničo zhromadneho“, reago­waše nablaku rěčnik knježaceje strony Prawo a sprawnosć (PiS) Radosław Fogiel. „Hdyž něchtó tajke něšto twjerdźi, bych jeho skerje za šulerja surealizma měł hač za seriozneho politikarja.“ W Madźarskej su po sudźenju Jouroveje změny nastupajo demokratiju skradźne, tola maja zdobom wjetši rozměr. „Tam su tež medije wobškodźene.

Razna debata wo justicnej reformje Waršawy w Europskim parlamenće

Waršawa. Parlament Europskeje unije w Strasbourgu je spočatk tydźenja wo pólskej justicnej reformje a wo najnowšim zakonju k disciplinowanju pólskich sudnikow debatował. Na wuradźowanje w pózdnich wječornych hodźinach bě jenož mało zapósłancow přišło. Najebać to bě debata naležna a emocionalna.

Poziciju pólskeho knježerstwa pod nawodom narodnokonserwatiwneje strony Prawo a sprawnosć (PiS) přednjese wodźaca zapósłanča PiS, bywša ministerska prezidentka Beata Szydło. Wona nowy zakoń z raznymi słowami zakitowaše, pokazujo mjez druhim na demonstraciju na dobro noweho justicneho zakonja dny do toho we Waršawje. Tam bě ně­hdźe 20 000 demonstrantow justicnu refor­mu podpěrowało. Po słowach Szy­dło 80 procentow Polakow noworjadowanje wita. Nimo toho wona twjerdźeše, zo podobne zakonje k disciplinowanju sudnikow tež w druhich europskich krajach eksistuja, mjez druhim w Čěskej.

Žadyn kwěćel na Wawelu

pjatk, 07. februara 2020 spisane wot:

Francoski prezident Emmanuel Macron Waršawu a Krakow wopytał

Waršawa. Pólske medije wuhódnoćeja tele dny wopyt francoskeho prezidenta Emmanuela Macrona, kiž je minjenu póndźelu a wutoru w kraju nad Wisłu přebywał. Při tym zwěsćeja, zo bě wizita najwyšeho reprezentanta Francoskeje tež wotbłyšć tuchwilnych mjezsobnych poćahow, kotrež su hižo dlěši čas zaćěmnjene. Bě to prěni wopyt francoskeho prezidenta w Pólskej po šěsć lětach.

Tak su medije jara dokładnje registrowali, zo je Macron poprawom jenož jedyn oficialny statny termin we Waršawje zwoprawdźił. Na rozmołwje w prezidentskim palasće wobdźělichu so nimo prezidenta Andrzeja Dudy, ministerski prezident Mateusz Morawiecki, předsydka parlamenta Elżbieta Witek a šef senata Tomasz Grodzki. Dalše terminy z knježerstwom njeběchu planowane. Bjezpo­srědnje na to pak zetka so Macron z kandidatku opozicije za zastojnstwo prezidenta Pólskeje Małgorzatu Kidawej-Błońskej, kotraž chce 10. meje k wólbam přećiwo Dudźe nastupić.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND