Hrožaca bomba

póndźela, 30. septembera 2019 spisane wot:

Waršawa (JBR/SN). W pólskim měsće Świnoujście namakachu nurjacy hobersku lětarsku bombu z časa Druheje swětoweje wójny, a to na dnje kanala za přewoz ludźi. Tajku bombu, kotraž je 6,5 metrow dołha a 5,5 tonow ćežka, mjenowaše britiske wojerske lětarstwo „tallboy“ (wulki kadla) a wužiwaše ju za ničenje hitlerskich wójnskich łódźow. Transportowali běchu bróń jednotliwje ze specialnymi bombowcami Avro Lancaster. Hač do kónca wójny wotćisnychu 854 tajkich „tallboyjow“, tak na přikład na němskej křižakaj „Tirpitz“ a „Lützow“ a na rezidencu Adolfa Hitlera „Berghof“.

Krizowy stab nětko wuradźuje, kak bombu znješkódnić, bjeztoho zo woby­dlerjow a město wohroža. Fachowcy skedźbnjeja na to, zo móže rozbuchnjenje tajkeje brónje na městnje małe zemjerženje zawinić. A Świnoujscie ewakuować woznamjenja 41 000 ludźi do wěstoty přinjesć. Nimo toho nimaja pólscy eksperća za znješkódnjenje bombow z „tallboyjemi“ dotal žane nazhonjenja.

Čěska chce pućrubarka być

štwórtk, 26. septembera 2019 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Čěska republika chce być kraj přichoda a stanje so nastupajo inowaciju tuž z pućrubarku. Tole zwurazni čěski ministerski prezident Andrej Babiš na forumje Concordia Summit, wotměwacym so w New Yorku jako přewodna akcija tuchwilneje Hłowneje zhromadźizny UNO. „Jako jedyn z najbóle zindustrializowanych krajow w Europje dyrbimy so na inowaciju koncentrować, zo bychmy swoju zamóžnosć konkurency zawěsćili“, premier Babiš podšmórny. „Tohodla smy zhromadnje z najlěpšimi wědomostnikami, předewzaćelemi a ma­na­gerami sčasom wiziju sformulowali. A tale wizija je so do narodneje inowaciskeje strategije přeměniła, kotraž wusměrja wuwiće hač do lěta 2050.“ Andrej Babiš k tomu wuswětli, zo złožuje so narodna strategija na dźewjeć stołpow, wot podpěry wuměnjenjow za załožowanje nowych firmow přez spěchowanje zdźěłowanja kaž tež slědźenja hač k digitalizaciji a technologiskemu rozwiću. Kaž premier přispomni, ma inowaciska strategija we wědomosći robustnu bazu.

Zajimawosće z čěskeho šulstwa

štwórtk, 26. septembera 2019 spisane wot:

WOČAKOWANJA, kajkež maja starši wot šule, za tym je so w Čěskej towaršnosć IdeaSense w nadawku zjednoćenstwa School My Projekt wobhonjała. Z teje přičiny předpołožichu awtorojo zwěsćowanja 500 staršim w starobje 24 do 54 lět, kotřiž maja dźěći mjez štyrjomi a sydom lětami. Wotpowědnje wotmołwam rozdźělichu woni staršich do štyrjoch typowych skupin – angažowani, porjadni, komunikatiwni a njenaročni. Skupiny su přibližnje jenak wulke a wobsteja we wšitkich wobwodach kraja kaž tohorunja w městach a na wsach. Njerědko wšak so nahlady překřižuja.

Kaž naprašowanje wujewja, wučinja skupina porjadnych staršich 28 procentow. Woni wobhladuje šulu jako awtoritu a chcedźa jasnosć wo tym, što ma dźěćo wědźeć a kak móhli jemu při tym pomhać. Něhdźe 26 procentow woprašanych kładźe wažnosć na dobru atmosferu w šuli a na přećelske wobchadźenje mjez dźěćimi. Něhdźe 24 procentow ma za to, zo je šula sama zamołwita za wuwučowanje dźěći a njeměła sej wot staršich ničo žadać.

Sylne protesty

wutora, 24. septembera 2019 spisane wot:
Bratislava (SŽ/K/SN). Iniciatiwa „Za přistojnu Słowaksku“ bě po wjacorych měsacach znowa k protestam namołwjała, na čož su minjeny pjatk dźesaćitysacy ludźi na dróhu šli – w dwanaće městach kraja, ale tež syły słowakskich krajanow w Londonje, we Wienje a samo w Melbournje. „Wot wšeho spočatka wustupujemy za dwě žadani – za dokładne wuswětlenje zamordowanja přepytowaceho nowinarja Jána Kuciaka a jeho njewjesty Martiny Kušniroveje a nimo toho za nowe, dowěryhódne knježerstwo“, zwurazni rěčnica iniciatiwy Eva Lavriková. „Dźe wo proces čisćenja, w kotrymž mamy tež my wobydlerjo swoje naroki.“ Na demonstraciji we wuchodosłowakskim Prešovje je so tež Zlatica Kušnirová, mać zamordowaneje Martiny, słowa jimała: „Janko je wo njeporjadnosćach w kraju pisał a to ze swojim žiwjenjom zapłaćił, a moja Mata bě we wopačnym času na wopačnym městnje.“ Słowakske medije publikuja wot njedawna wobsahi komunikowanja Mariana Kočnera, podhladneho naštykanja k mordarstwu, kotrež bě policija na jeho handyju našła.

Nowy termin nětko póndźelu

pjatk, 20. septembera 2019 spisane wot:

Waršawa (dpa/SN). Prezident USA Donald Trump a pólski šef stata Andrzej Duda chcetej w New Yorku zrěčenje wo zesylnjenju wojerskich jednotkow podpisać. Tak su USA namjetowali, so do póndźelu planowaneje połnozhromadźizny UN zetkać. Termin ma so hišće oficialnje wopodstatnić.

Kaž politiski rěčnik za wonkowne naležnosće Pólskeje Krzysztof Szczerski wobkrući, chcedźa so wo to prócować, zrěčenje podpisać. Poprawom bě tole hižo­ na wopyće Trumpa 1. septembra předwidźane. Prezident USA pak je wopyt krótkodobnje wotprajił.

Hižo loni w juniju stej so Trump a Duda na to dojednałoj wjac wojerskich jednotkow w Pólskej zaměstnić. Dotal je tam 4 500 wojakow, ličba měła so na 5 500 rozšěrić. Pólska je zwólniwa, kóšty infrastruktury za ameriske jednotki přewzać. Trump chce wojakow z Němskeje wotćahnyć. Stajnje zaso wumjetuje wón zwjazkowemu knježerstwu, zo zamołwitosće NATO njespjelnja a přemało pjenjez za zakitowanje wudawa. Poćahi mjez USA a Němskej su so pod Trumpom dramatisce wochłódnili.

Čěska nětko na 24. městnje

štwórtk, 19. septembera 2019 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Nastupajo kwalitu žiwjenja bywa Čěska republika lěta 2018 mjez 147 krajemi swěta na 24. městnje. Porno lońšemu je so wona wo dwě poziciji polěpšiła a tak samo USA přesćahnyła. To wuchadźa ze zwěsćowanja, přewjedźene kóžde lěto wot organizacije Social Progress Imperative hromadźe z agenturu Deloitte. W indeksu towaršnostneho rozwića, kiž wobsahuje dźesać wšelakorych kategorijow, docpěwa Čěska ze 100 móžnych 84,66 dypkow. W tabulce steji wona za Južnej Koreju a před Estiskej. Dźiwajo na staty Visegrádskeje štyrki ranžěruje Čěska nahladnje před Pólskej (81,23), Słowakskej (80,34) a Madźarskej (80,11). Najlěpje žiwi su ludźo w nordiskich krajach. Prěnje městno zaběra Norwegska (90,26), druhe Islandska (90,24) a třeće Danska (89,96). Šwicarska (89,87) je štwórta a Němska (89,24) dźewjata. Afriske staty porno tomu hladajcy zawostawaja. Eritreja wupokazuje cyłkownje 33,74 dypkow, Srjedźoafriska republika 32,96 dypkow a Čad jeničce 28,20 dypkow. Čěska je so předewšěm w ekonomiskich kategorijach polěpšiła, ale tež ze zežiwjenjom a strowotnistwom.

Waršawa (dpa/SN). Nimale měsac do wólbow parlamenta w Pólskej je knježaca narodnokonserwatiwna strona Prawo a sprawnosć (PiS) we woprašowanjach dale prědku. Nimale 45 procentow ludźi chce za PiS hłosować. To je přepytowanje slědźenskeho instituta Pollster w nadawku bulewarneje nowiny Super Express wunjesło. Najwjetši opoziciski zwjazk, liberalnokonserwatiwna wobydlerska koalicija KO-PO móže so po tym jenož 26 procentow hłosow nadźijeć. Zwjazkej přisłušeja wjelelětna knježaca Wobydlerska platforma PO a dwě dalšej stronje. Druhe woprašowanja mjez wolerjemi su podobny staw zwěsćili.

Ukrainu wopytała

srjeda, 18. septembera 2019 spisane wot:
Kijew (SŽ/K/SN). Słowakska prezidentka Zuzana Čaputová je wčera swój program wopytow susodnych krajow z wizitu Ukrainy zakónčiła. Při zetkanju z prezidentom Wolodimirom Zelenskim stej hłowje wobeju statow wo konkretnych naležnosćach jednałoj, mjez druhim wo hraničnych přechodach, problemach z pašowanja a wo zhromadnych kontrolach. Na nowinarskej konferency zwurazni słowakska prezidentka, zo je chwalobnje hódnoćiła reformowe skutkowanje prezidenta Zelenskeho a jeho prócowanje wo konstruktiwny dialog nastupajo konflikt na wuchodnej Ukrainje. Popołdnju měješe prezidentka Čaputová zetkanje z ministerskim prezidentom Oleksijom Hončarukom. Za čas swojeho přebytka w ukrainskej stolicy wobdźěli so wysoki hósć tež na pietnym akće kładźenja wěncow na row njeznateho wojaka kaž tež na počesćenju­ woporow hłoda w 30. lětach minjeneho lětstotka. Po swjatočnym złoženju prezidentskeje přisahi srjedź junija je so prěnja žónska hłowa Słowak­skeje republiki tradicionalnje nablaku do bratrowskeje Čěskeje podała a hakle po tym dalše europske kraje wopytała.

Nowy rekordnik hišće dosć nima

póndźela, 16. septembera 2019 spisane wot:

WOTMOŁWA njeje dołho na so čakać dała – wužadany wot rekorda 36lětneho Vrchlabčana Štěpána Domoráda, kiž bě w juliju 170 kilogramow ćežke brěmjo na Sněžku donjesł, je so Zdeněk Pácha z morawskeje Baški na nowy pospyt zwažił. A zamó Domoráda woprawdźe přetrjechić, z wahu 211 kilogramow samo chětro nahladnje. Na samozdźěłanym krosnje stransportowa 51lětny nošer tři sudźiki piwa na najwyšu čěsku horu.

Za 1 888 metrow dołhu čaru, wjeducu po jubilejnej šćežce wot Šleskeho domu na wjeršk ze stupanjom 208 metrow, trjebaše Pácha tři hodźiny a 27 mjeńšin. Po puću, na kotrymž přewodźeše jeho wužadany riwala Domorád, dyrbješe wón po 40, 50 abo 60 kročelach stajnje wodychnyć, tak zo je wšo hromadźe 90 přestawkow zapołožił. Wotpočujo je so z mineralnej wodu a malenowej brěčku wokřewjał a je so tež z palačinkami, pomazanymi z janskojahodowej konfitiru, posylnjał.

Powěsćerni čtk nowy rekordnik wuzna, zo dyrbješe po kóždym nowym nastupje bórze za dychom hrabać, naj­ćešo pak bě „njeposrědnje před wjerškom“. Přiwšěm wón přispomni, zo chce so přichodnje z wahu 230 kilogramow wuspytać.

Serbisku wopytał

póndźela, 16. septembera 2019 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Čěski prezident Miloš Zeman poby na dwaj dnjej trajacym wopyće Serbiskeje. Přewodźała je hłowu stata sylna delegacija, wobstejaca ze štyrjoch ministrow a 50 předewzaćelow. Prěni dźeń jednaše wysoki hósć ze swojim serbiskim kolegu Aleksandrom Vučićom a premierku Anu Brnabićovej. Wječor wopyta wón towaršliwe zarjadowanje čěskich krajanow, kotřiž su w serbiskej stolicy žiwi a swěru swoju narodnu kulturu haja. Hłowna naležnosć druheho dnja bě Zemanej, so wobdźělić na forumje serbiskich a čěskich předewzaćelow, na kotrymž dźěše wo móžnosće spomóžneho kooperowanja a skutkowneho rozšěrjenja ekonomiskich zwiskow.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND