7 300 km z „jednej nohu“ pućował

pjatk, 09. nowembera 2018 spisane wot:

PUĆOWAĆ móže čłowjek na najwšelakoriše wašnje – z lětadłom, balonom, busom, awtom, motorskim, kolesom a nic naposledk pěši. Čech Marek Jelínek za wonu zaběru wužiwa njewšědny wobchadny srědk „koloběžku“, kaž naši susodźa rolerej rěkaja. A njepućuje snano po blišej wokolinje, ani po swojej krasnej domiznje – z rolerom rozhladuje so Jelínek po swěće.

Po lońšim dyrdomdeju Južna Amerika bě Mareka lětsa Azija wabiła. W aprylu nastaji so 24lětny pachoł na wuprawu do Dalokeho wuchoda, a 190 dnjow pozdźišo po zakrasnych 7 300 kilometrach je nětko swój cil docpěł – Singapur. Powěsćerni čtk je horliwy rolerowak rozprawjał, zo je přeprěčił Indisku, Bangladesh, Laos, Vietnam, Kambodźu, Thailandsku a Malajziju. „Wšudźe bjez wu­wzaća z rolerom a na nim 24 kilo­- gramow wačokow“, wón k tomu zdźěli. Jeničce za pře­stup z Bangladesha do Laosa trjebaše lěta­dło a ćah.

Zeman w Chinje

štwórtk, 08. nowembera 2018 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Čěski prezident Miloš Zeman poby na wopyće w Chinje. Runja nawodnym reprezentantam kopicy krajow, mjez druhim Ru­skeje, Filipinow a Chorwatskeje, wobdźěli so wón na zahajenju wulkowikow China International Import Expo w Shanghaiju z wobdźělenjom 2 800 firmow ze 180 statow. Chinskeho kolegu-hosćićela Xi Jinpinga přewodźeše wón po čěskej ekspoziciji hromadźe z nowym wonkownym minis­trom Tomášom Petříčekom, ministerku za industriju Martu Novákovej a dalšimi wosobinami, při čimž Zeman Jinpingej na klawěrje „Petrof“ štučku zahra.

Z hłowu chinskeho stata je so Zeman w běhu swojeje mjeztym štwórteje wizity „rajcha srjedźizny“ cyłkownje sydom króć zetkał. Předmjet jednanjow z nim bě nimo dalšeho wutwara hospodarskeje kooperacije nowočasny „židźany puć“, kotryž ma Aziju zwjazować z Europu a Afriku z pomocu železnicow, łódźow a dalšimi infrastrukturnymi elementami. Čěskej wulce na tym zaleži, tutomu wulkoprojektej „přiwjazana“ być.

Stipendije roma- skim šulerjam

srjeda, 07. nowembera 2018 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Organizacija Romea ma stipendijowy program, z kotrehož pomocu z pjenjezami a dalšimi podpěrnymi naprawami dźěćom z njezamóžnych romaskich swójbow wjetšu zdźěłanosć zmóžnja. Znowa spožčichu jón 60 młodym Romam. Direktor orga­nizacije­ Zdeněk Ryšavý rjekny, zo njeń­dźe jenož wo pjenjezy, ale wo wobšěrniše móžnosće zdźěłowanja.

Stipendij, lětnje 14 000 krónow (ca. 540 eurow), dóstawaja šulerjo srjedźnych a wyšich šulow. „Wupłaćamy kóžde poł lěta połojcu sumy hladajo za tym, hač přijimar pjenjezy hłownje za swoje zdźěłowanje wužiwa“, Ryšavý praji. Wuraznje wón přispomni, zo wobsahuje stipendij nimo pjenjez dalše aktiwity. Mjez druhim „dźe wo móžnosće dowukubłanja a ewentualnje wo kursy cuzych rěčow“.

Managerka stipendijoweho programa Jitka Votavová widźi hłowny plus w nawjazanju a hajenju kontaktow. Najlěpje wobkedźbować je to po jeje sudźenju w kónctydźenskich zetkanjach raza „baruvas“. Słowo woznamjenja w roma­šćinje „rosćemy“. Na tajkich zarjadowanjach čerpaja wobdźělnicy z nazhonjenjow druhich.

Čěska ma 29. městno

wutora, 06. nowembera 2018 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Swětowy ekonomiski forum (WEF) je konkurencykmanosć 140 krajow zwěsćował. W jeho studiji steji Čěska­ na 29. městnje, z čimž je so wo dwě polěpšiła. Z něhdyšich socialistiskich krajow je wona zdobom najlěpje placěrowana. Čěska docpě 71,1 dypk ze sto móžnych. Najwyše hódnoćenje maja USA z 85,6 dypkami, sćěhujetej Sin­ga­pur z 83,5 a Němska z 82,8 dypkami. Přepytowanje konkurency­kmanosće wotmě so tónkróć po nowej metodźe, reflektowacej bóle digitalnu transformaciju ekonomije. Studija WEF wujewja, zo zawostawa Čěska na polu opti­skeho kontaktowanja z internetom, štož je technologija přichoda. Zakład přirunanja tworješe dwanaće faktorow, wopřijace mjez druhim infrastrukturu, kubłanje, strowotnistwo, efektiwnosć dźěłowych wikow, inowaciju, wulkosć wikow, transparentnosć a wukonliwosć knježerstwa.

Tabulka konkurencykmanosće ma po USA, Singapurje a Němskej slědowacy rjad: 4. Šwicarska, 5. Japanska, 6. Nižozemska, 7. Hongkong, 8. Wulka Brita­niska, 9. Šwedska, 10. Danska, 29. Čěska, 37. Pólska, 41. Słowakska, 48. Madźarska.

Merkel na rozmołwach w Pólskej

pjatk, 02. nowembera 2018 spisane wot:
Waršawa (dpa/SN). Zwjazkowa kanclerka Angela Merkel (CDU) poda so dźensa zhromadnje ze swojim knježerstwom na mjeztym 15. knježerstwowe konsultacije. We Waršawje rěčachu z pólskim narodnokonserwatiwnym knježerstwom pod nawodom ministerskeho prezidenta Mateusza Morawieckeho wo dalšich mjezsobnych poćahach kaž tež wo wěstotnopolitiskich prašenjach w Europje. Poćahi Němskeje k Pólskej su so po nastupje strony Prawo a sprawnosć (PiS) lěta 2015 wochłódnili. Pólska kritizuje němsku politiku ćěkancam napřećo kaž tež nowy płunowód mjez Ruskej a Němskej. Prašenje reparacijow za wójnske škody zawinuje dalše napjatosće.

Tež Słowakska stoćiny wopominała

pjatk, 02. nowembera 2018 spisane wot:

Martin (SŽ/K/SN). Srjedźosłowakske ­město Martin bě kónc oktobra srjedźišćo cyłokrajnych wopominanjow 100. róčnicy wutworjenja Čěskosłowakskeje. Martin tohodla, dokelž bě z njeho wušoł politiski nastork k tomu, zjednoćić so z Čechami w jednym staće. Zeskutkowniła bě to Słowakska narodna rada. Ta wobzamkny dnja 30. oktobra 1918 Deklaraciju słowakskeho naroda, z kotrejž bu přisłušnosć Słowakskeje k Awstrisko-Wuherskej wupowědźena a mysl zhromadneho stata­ Słowakow a Čechow wuprajena.

Po wšěm kraju samsne hesło

pjatk, 02. nowembera 2018 spisane wot:

Pólska hotuje so z wjele zarjadowanjemi na 100 lět njewotwisnosće

Waršawa. Pólska towaršnosć hotuje so z wotmachom na wulki politiski wjeršk: na 100. róčnicu zdobyća njewotwisnosće, kotraž budźe 11. nowembra. Na wšě 123 lět do 1918 Pólska jako stat njeeksistowaše, po tym zo běchu sej Pruska, Rakusko-Wuherska a carska Ruska kraj rozdźělili. Po kóncu Prěnjeje swětoweje wójny su pólscy patrioća z maršalom Józefom Piłsudskim na čole historisku šansu wužili a swójski stat wutworili. Měrowe zrěčenje w lěsu pola Compiègne njedaloko Parisa bě za to politiski zakład.

Za přihot swjatočnosćow zamołwity je wosebity komitej knježerstwa, kotryž planuje 1 300 wšelakich zarjadowanjow w kraju. Medije so tohorunja wulkemu swjatkej wěnuja, a to předewšěm za­słužbam Piłsudskeho. Tón bě runočasnje ze załoženjom stata tež prěnje jednotki pólskeho wójska nastajił.

Stotu róčnicu wopominali

póndźela, 29. oktobera 2018 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Cyły kónc tydźenja steješe Čěska w znamjenju wuznamneho stawizniskeho podawka. W Praze, wšěch wobwodnych metropolach a druhdźe, bu 100. róčnica zrodźenja Čěskosłowakskeje wjelestronsce a dostojnje wopominana, politisce, z kulturnymi zarjadowanjemi a ludowymi swjedźenjemi.

Wčerawša njedźela bě wjeršk wopomnjenskich akcijow. Prezident Miloš Zeman a jeho słowakski kolega Andrej Kiska staj při pomniku na Vítkovje wěncaj połožiłoj. Na Hrodowym naměsće wotmě so po dźesać lětach zaso parada wójska, policije, cłownikow, stražnikow, wuchowarjow a wohnjowych wobornikow. Prezident Zeman wuznamjeni zasłužbne wosobiny a pomjenowa nowych generalow. Swjatočnosće wuklinčachu z wulkim wohnjostrojom.

Polacy hódnoća wuslědki komunalnych wólbow we wojewódstwach

Waršawa. Nimale tydźeń po komunalnych wólbach w Pólskej so tam přeco hišće­ wo tym wadźa, štó je wothłoso­wanje poprawom dobył. Při tym wobě najwjetšej stronje – knježaca narodnokonserwatiwna Prawo a sprawnosć (PiS) kaž tež opoziciska Wobydlerska koali­cija – twjerdźitej, zo stej wothłosowanje za sebje rozsudźiłoj. Wólbne wobdźě­lenje wučinješe 55 procentow, štož je za pólske poměry jara wjele.

Nětko „Sewjerna Makedonska“

póndźela, 22. oktobera 2018 spisane wot:

Skopje (ČŽ/K). Makedonski parlament je tomu přihłosował, po dorěčenju z Grjekskej kraj přemjenować na Republika Sewjerna Makedonska, krótšo Sewjerna Makedonska. Za namjet knježerstwa je dwutřećinowa wjetšina 120 zapósłancow wopřijaceho sejma trěbna była. Tu wšak bjeze wšeho docpěchu, hłosowaše dźě tež wosom zapósłancow opozicije za přemjenowanje. Z „překřćenjom“ kraja drje so dołholětna zwada ze susodnej Grjekskej skónči. Dokelž jeje sewjerna prowinca tohorunja Makedonska rěka, je Athen dotal přistup Makedonskeje do NATO a Europskeje unije zasakle prěkował. Najwjetša opozicionelna strona VMRO-DPMNE ma mjenowu naprawu za kusacu so z wustawu. Po zakonju ma so w běhu dweju njedźelow formalny proces změny wustawy započeć. Tale procedura móže wšak někotre měsacy trać.

W referendumje kónc septembra bě so přemóžaca wjetšina wolerjow za přemjenowanje kraja wuprajiła. Snadneho wobdźělenja dla pak njebě wuslědk woprašowanja płaćiwy.

nawěšk

nowostki LND