Pólska nadpad raznje prěje

póndźela, 26. junija 2023 spisane wot:
Waršawa (dpa/SN). Pólska je rozprawy nastupajo móžne wobdźělenje na rozbuchnjenju płunowodow Nord stream I a II loni nazymu wotpokazała. „Nimamy žanych pokiwow na wobdźělenje pólskich staćanow na rozbuchnjenju płunowodow“, zdźěli Pomorski regionalny wotrjad statneho rěčnistwa za organizowanu kriminalitu a korupciju w Gdańsku powěsćerni dpa. Přiwšěm zamołwići na to pokazuja, zo je płachtak, kotruž běchu atentatnicy pječa za njeskutk wužiwali, po morju do Pólskeje přijěł. Nowinarjo USA běchu rozprawjeli, zo němske instancy pruwuja, hač njeje sabotažne mustwo Pólsku jako operatiwne zepěranišću wužiwało. Płachtak „Andromeda“ kiž bě policija w zwisku z nadpadom samo přepytowała, bě wospjet w pólskich mórskich kónčinach po puću był. Nimo toho maja pokiwy, zo je Pólska skućićelam w zwisku z rozbuchnjenjom jako logistiski a financny centrum słužiła. Pólske statne rěčnistwo nima za tajke podhlady „žane direktne dopokazy“. Płachtak je drje w pólskich přistawach był, tole pak „wobdźělenje Pólskeje na rozbuchnjenju dawno hišće njedopokazuje“.

Pólska wo migrantow njerodźi

pjatk, 23. junija 2023 spisane wot:

Tragiski dóńt młodeje Wrócławčanki debatu ćěkancow dla pohonja

Waršawa. Jara emocionalnje su předwčerawšim, srjedu, w pólskim sejmje problem rozjimowali, kotryž mjez politikarjemi kraja a wobydlerjemi stajnje zaso wulku rozhorjenosć zbudźa: Je to prašenje, hač dyrbjała Pólska wěstu ličbu ćěkancow přijimać, kaž sej Europska unija to přeje. Na njedawnym wjeršku EU běchu wobzamknyli, zo maja jeje čłonske kraje po principje solidarity kóžde lěto wěstu ličbu ćěkancow přiwzać, chibazo płaća za kóždeho „njepřiwzateho“ 20 000 eurow. Pólskej bychu po tym puću nimale 2 000 migrantow připokazali, štož Waršawa wotpokazuje. Knježaca strona Prawo a sprawnosć (PiS) je to w sejmje hišće raz chětro doraznje potwjerdźiła. Předsyda PiS Jarosław Kaczyński skedźbni wo­spjet na to, zo je kraj „hač do dwaj milionaj“ ukrainskich ćěkancow přijimał. We woprawdźitosći pak je ličba wo tójšto mjeńša. Wot EU připokazanych sto ­eurow na wosobu dawno njedosaha, Kaczyński kritizowaše.

Pavel sto dnjow w zastojnstwje

srjeda, 21. junija 2023 spisane wot:

Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej

Praha. Najlěpše městno za žiwjenje je tež lětsa Praha. Wobwod Hradec Králové je druhe najpřijomniše městno w susodnym kraju a tež wobwod Vysočina je za wjele Čechow jara atraktiwny. Najmjenje woblubowany wobwod Čěskeje pak su Karlovy Vary, wuchadźa ze studije „Městno za žiwjenje“, kotrejež wuslědki wo­zwjewjachu na sławnostnym zarjadowanju minjeny štwórtk w čěskej stolicy. Tam zasłuža ludźo najwjace pjenjez, medicinske a socialne zastaranje stej tohorunja najlěpšej po cyłym kraju. Ale z wobswětom a wěstotu njejsu Praženjo přewšo spokojom. Jara spokojom pak su Čěša ze Petrom Pavelom, kiž bu před 102 dnjomaj do zastojnstwa čěskeho prezidenta zapokazany. Z aktualnych naprašowanjow mjez wobydlerjemi susodneho kraja wuchadźa, zo dowěrja 60 procentow Čechow swojemu prezidentej. Tež połojca njewolerjow a štwórćina wolerjow bywšeho ministerskeho prezidenta Andreja Babiša ničo přećiwo nowemu prezidentej nima. Wjetšina ludźi ma jeho za dobreho reprezentanta Čěskeje.

Wšopólske protesty po smjerći žony zakonja přećiwo wotehnaću dla

Waršawa. Smjerć samodruheje žony při lěkowanju w chorowni pólsku zjawnosć dale rozhorja. Tysacy ludźi su srjedu po wšěm kraju přećiwo jara krutemu zakonjej přećiwo wotehnaću demonstrowało. Organizacija „Wšopólski stawk žonow“ bě k protestam namołwjała. Po informacijach organizatorow su žony a mužojo w cyłkownje 40 wulkich a mjeńšich městach kraja kaž tež w Berlinje na dróhu šli. We Waršawje stejachu wobdźělnicy z wobrazami zemrětych žonow a ze šćipatymi hesłami přećiwo knježacej narodno-konserwatiwnej stronje PiS před strowotniskim ministerstwom. Na plakatach steješe „Přestańće nas morić“ abo „Chcemy porodźić a nic wumrěć“.

Drama wo serbskej temje

štwórtk, 15. junija 2023 spisane wot:

Jako Čechowka sym hižo něšto króć do serbskich medijow přišła – dosahaše, zo běch w prawym wokomiku na prawym městnje. Na přikład na ferialnym kursu serbšćiny, w dźiwadle abo na někajkim swjedźenju. Přeco je so hnydom něchtó z mikrofonom na mnje walił, zo by mje interviewował. „Njeboj so“, běchu prajili, „móžeš čěsce wotmołwjeć, jeli chceš“ – štož sym dźakownje činiła. Tak sym ideju měła, jako w redakciji powěsćownistwa Čěskeje telewizije dźěłać započach, zo bych tola nawopak serbšćinu do čěskich powěsćow w telewiziji zaplesć móhła.

Strona z nowym mjenom

srjeda, 14. junija 2023 spisane wot:

Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej

Praha. Po 30 lětach swojeho wobstaća ma Čěska socialdemokratiska strona (Česká strana sociálně demokratická) nowe mjeno a logo. Wo tutej změnje su delegaća minjenu sobotu na stronskim zjězdźe w zapadočěskim měsće Plzeň wothłosowali. Strona rěka nětko Socialna demokratija (Sociální demokracie). Tež dotalna skrótšenka je so wot ČSSD na SOCDEM změniła.

Dalši wažny dypk na dnjowym porjedźe zjězda bě wuzwolenje noweho předsydy strony. Tak wostanje Michal Šmarda z načolnikom čěskeje socialdemokratije, dokelž je so jasnje přećiwo swojemu wužadarjej Břetislavej Štefanej přesadźić móhł. Šmarda bě načolnu funkciju lěta 2011 po fatalnej wólbnej poražce socialdemokratow přewzał.

Słowacy wola 30. septembra

srjeda, 14. junija 2023 spisane wot:

Bratislava (dpa/SN). Prezident słowakskeho parlamenta Boris Kollár je 30. september jako termin dočasnych wólbow parlamenta doskónčnje postajił. Tole wuchadźa ze zdźělenki parlamenta na internetnej stronje domu. Hač naposledk běchu sej dźěle opozicije zažniši termin wólbow žadali, dokelž nima susodny kraj Ukrainy a čłon EU a NATO hižo wjacore měsacy žane dźěła kmane knježerstwo wjace. Wot 15. meje amtěruje w Bratislavje wot prezidentki Zuzany Čaputoveje zasadźene knježerstwo zastojnikow pod nawodom bjezstronskeho financneho fachowca L’udovíta Ódora.

Wuchadźišćo situacije bě měsacy trajaca nutřkopolitiska kriza. Konserwatiwno-populistiske knježerstwo ministerskeho prezidenta Eduarda Hegera njemóžeše so internych zwadow dla na konkretne naprawy přećiwo jednej z najwyšich inflacijow wšeho europasma w kraju a přiběracej chudobu dojednać. Po najnowšich woprašowanjach hrozy bywšemu knježerstwu hórka wólbna poražka. Heger sam njeby ze swojimi „Demokratami“ ani wjace do parlamenta přišoł. Wón rěči wo „ruskej desinformaciji“.

Ameriski ćah wurubili

wutora, 13. junija 2023 spisane wot:

Zgorzelec (JBR). K njewšědnemu njeskutkej je dóšło njedźelu, 4. smažnika, wječor, na železniskim zastanišću w pólskim Węgliniecu blisko Zgorzeleca. Paduši běchu najprjedy tam stejacemu specialnemu ćahej wšitke wěstotne plomby zwottorhali a na to štyri kisty artilerijowych patronow spakosćili. Transport municije, kotryž ameriscy wojacy přewodźachu, bĕ po puću z Němskeje na wuchod Pólskeje jako wojerska pomoc Ukrainje.

Jednu kistu paduši wočinichu, ale dokelž so jim jeje wobsah njelubješe, zmjetachu jón do štyri kilometry zdaleneho hata. Zgorzelecska policija wšak pakostnikow tři dny pozdźišo lepi a wšě patrony we wodźe namaka – ani jedna njepobrachowaše. Přiwšěm hrozy złóstnikam dźesać lět jastwa. Węgliniec je wažne delnjošleske železniske křižnišćo za transporty najwšelakorišich tworow z Nĕm­skeje do Pólskeje po kolijach. General Waldemar Skrzypczak w nowinje Fakt rozhorjeny zwurazni: „Njelubozny po­dawk je hoberski skandal a kompromitacija we wočach ameriskeho zwjazkarja, zo njejsmy kmani, za trěbny škit transporta municije přez Pólsku rukować.“

Pólska opozicija něhdźe 500 000 ludźi po cyłym kraju mobilizowała

Waršawa. Wulke protesty Polakow minjenu njedźelu přećiwo knježacej narodno-konserwatiwnej stronje PiS su opoziciji kraja wulki wuspěch. Na wšě 500 000 ludźi je so po informacijach organizatorow na pochodach we Waršawje, Krakowje, Szczecinje a druhdźe wobdźěliło. Opoziciska Wobydlerska platforma bě ludnosć namołwjała, 4. junija na dróhu hić. Tónle dźeń je jej wosebje wažny, wšako běchu 4. junija 1989 w kraju prěnje „połswobodne“ wólby parlamenta. Aktiwisća dźěłarnistwa Solidarność běchu so tehdy po tydźenje trajacych stawkach z komunistiskim knježerstwom na wólby dojednali, při kotrychž měješe Solidarność třećinu mandatow, dwě třećinje zabrachu komunisća.

Nowy studijny předmjet

srjeda, 07. junija 2023 spisane wot:

Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej

Praha. Na farmaceutiskej fakulće Masarykoweje uniwersity w Brnje móža so zajimowani na fachowcow kosmetikoweje industrije wukubłać dać. Po słowach Davida Vetcheho, dekana farmaceutiskeje fakulty, je tutón nowy studijny program jónkrótny w Čěskej. Vetchý je přeswědčeny, zo je jeho fakulta mjezotu na wikach wotkryła, dokelž w susodnym kraju pobrachuja fachowcy-kosmetikarjo. Tak maja studowacy wšitko wo zhotowjenju a wužiwanju kosmetiki nawuknyć. Wuknjenske wobsahi z medicinskeje, přirodowědneje a pedagogiskeje fakulty skulojćeja nowy předmjet.

nowostki LND