Šmjatki po wólbach

srjeda, 13. oktobera 2021 spisane wot:

Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej

Praha. Načolny kandidat wólbneho zwjazka Spolu Petr Fiala, kiž je při wólbach minjeny kónc tydźenja tuchwilneho čěskeho ministerskeho prezidenta Andreja Babiša ze 27,79 procentami přewinył, je so hišće sobotu wječor ze zastupjerjemi wólbneho zwjazka Pirstan (Piraća a měšćanosća) koalicije dla dorěčał. Tež Babiš po swojej poražce hišće móžnosće widźi, susodny kraj znowa nawjedować. Prezident Miloš Zeman bě mjenujcy do wólbow připowědźił, zo dobyćerjej najsylnišeje strony a nic najsylnišeho wólbneho zwjazka nadawk da knježerstwo zestajeć. A jako tajki dobyćer wuńdźe Andrej Babiš.

Andrej Babiš poražku poćerpjeł

póndźela, 11. oktobera 2021 spisane wot:

Štó ma knježerstwo w Čěskej nawjedować, dotal dospołnje njejasne

Praha (dpa/SN). Z tym njejsu slědźerjo za měnjenjemi ličili: Liberalno konserwatiwna opozicija w Čěskej je při wólbach noweho parlamenta wjetšinu hłosow wolerjow (27,8 procentow) dóstała. Populistiski šef knježerstwa Andrej Babiš dožiwi poražku. Hišće krótko do wólbow steješe wón financneje afery dla pod wulkim ćišćom. Nětko je swojemu kontrahentej Petrej ­Fialje k wulkemu wuspěchej gratulował.

Dobyćer wólbow Petr Fiala je ze swojim wolerskim zwjazkom Spolu najwjac hłosow wolerjow nažnjał. „Změna je tu, my smy změna“, wón po wólbach wu­zběhny. 57lětny bywši wysokošulski rektor chce wjetšinowe knježerstwo wutworić a wušo z Europskej uniju w Brüsselu hromadźe dźěłać.

Zrěčenje drěma

póndźela, 11. oktobera 2021 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). W naležnosći Turów stej Čěska a Pólska po rjedźe zasakłych jednanjow ke kompromisnemu dojednanju dóšłoj. Docpěte zrěčenje je pak jenož popisana papjera, dokelž njemóžetej so konfliktnej stronje dojednać, kak dołho ma wone płaćić. Čěska chce, zo płaći ­kontrakt hišće pjeć lět po skónčenju wudobywanja brunicy z Turówskeje jamy, Pólska rěči za dwulětnu płaćiwosć wot dnja podpisanja.

Na Pólsku ćišći werdikt Europskeho sudnistwa. Wone napołoži Waršawje pokutu 500 000 eurow za kóždy dźeń wudobywanja wuhla z Turówskeje jamy. Dotal pak Brüssel njeje ani centa dóstał. Dokelž Pólska po słowach premiera Mateusza Morawieckeho a nětko tež prezidenta Andrzeja Dudy energiju z Turowa w žanym padźe parować njemóže, zaleži jej na tym, Čěsku pohnuć k cofnjenju jeje skóržby. Morawiecki njedawno rjekny, zo je Pólska wulkomyslny poskitk činiła. Rěč je wo naprawje na dobro pomjeznych čěskich sydlišćow, za barjery přećiwo harje a za wobswětowe projekty.

Praha (dpa/SN). Jako bě multimiliardar Andrej Babiš před dźesać lětami do čěskeje politiki přišoł, wón přilubi, korup­ciji w kraju zadźěwać. „Njejsmy kaž ći tamni“, wón tehdy wuzběhny. Krótko do wólbow noweho čěskeho parlamenta dźensa a jutře pak steji šef knježerstwa pod hoberskim ćišćom. A to financneje afery dla, kotruž je tele dny mjezynarodny žurnalistiski konsorcij wotkrył. Swój kónčny wólbny bój drje bě sej Babiš cyle hinaši předstajił. Přiwšěm wón z naprašowanjow přeco hišće jako faworit wuchadźa. Po ličbach agentury Kantar by premier ze swojim hibanjom ANO 24,5 procentow hłosow wolerjow dóstał, konserwatiwna strona SPOLU 23 proc. Zwjazkarstwo Piratow a wjesnjanostow by 20,5 proc. ludźi woliło. Runje na nje wšak ­Andrej Babiš jara wótrje reaguje, twjerdźo, zo chce muslimsku Europu.

Hišće nalěto běchu knježerstwowe strony w naprašowanjach mjez wobydlerjemi hubjeny wothłós žnjeli. Přičina toho běše koronapolitika, sobu zamołwita za 30 000 zemrětych wirusa dla. Šef knježerstwa pak wobhladuje šćěpjensku kampanju jako swój wulki wuspěch.

Tusk namołwja k protestam

pjatk, 08. oktobera 2021 spisane wot:

Waršawa (dpa/SN). Bywši prezident Rady EU a nawoda pólskeje opozicije Donald Tusk je k protestam přećiwo wusudej wustawoweho sudnistwa kraja namołwjał. „Namołwjam wšitkich, kotřiž chcedźa europsku Pólsku zakitować, njedźelu we 18 hodź. na Waršawske Hrodowe naměsto přińć“, wón wčera wječor na socialnej syći Twitter wozjewi. „Jenož zhromadnje móžemy jich stopować.“ Tusk je tuchwilu komisariski nawoda najsylni­šeje opoziciskeje strony, liberalnokonserwatiwnje wusměrjeneje Wobydlerskeje platformy.

Pólske wustawowe sudnistwo je wčera rozsudźiło, zo so wěste elementy prawa EU pólskej wustawje spřećiwjeja. Narodne prawo steji nad prawom EU. W Brüsselu wusud wjele kritiki zbudźa a powjetša nimo toho konflikt mjez komisiju EU a knježerstwom we Waršawje, kotrež chce justicnu reformu w kraju přesadźić.

Pólske narodnokonserwatiwne knježerstwo pod stronu PiS justicny wobłuk hižo něšto lět změnja. Kritikarjo jemu wumjetuja, zo sudnikow pod ćišć staja. Komisija EU je reformow dla Europskemu sudnistwu hižo skóržby zapodała.

Babiš we wuskosćach

srjeda, 06. oktobera 2021 spisane wot:

Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej

Praha. Kaž su wjacore tu- a wukrajne nowiny njedźelu wječor rozprawjeli, bě mjezynarodny zwjazk wotkrywacych žurnalistow w minjenych měsacach „tajne“ zamóženja wšelakich znatych politikarjow přepytował. Wuslědk jeho dokładnych rešeršow wučinja wjace hač 11,9 milionow brizantnych dokumentow, w kotrychž je tež čěski ministerski prezident Andrej Babiš naspomnjeny, kiž bě hižo časćišo korupcije podhladny.

Trěbne su kmane instrumenty

póndźela, 04. oktobera 2021 spisane wot:

Budyšin (SN). Wo zhromadnych problemach w zwisku ze strukturnej změnu wuradźowachu zastupnicy wuběrka čěskeho senata za wonkowne naležnosće a čłonojo wuběrka za wustawu, prawo, demokratiju a Europu Sakskeho krajneho sejma minjeny pjatk w Budyšinje. Na přeprošenje předsydy sakskeho wuběrka Marka Šimana přichwata jeho čěski kolega Mikuláš Bek. Zarjadowanje wotmě so na historiskej stukowej žurli Sakskeho wyšeho krajneho sudnistwa. Přitomnaj běštaj tež prezident sakskeho sejma ­Matthias Rößler a čěska generalna konsulka Markéta Meissnerová.

„Mamy poprawom samsne problemy“, rjekny Mikuláš Bek. Hižo nětko stej němski a čěski pomjezny region hospodarsce słabje nastajenej. To móhło so ­ze strukturnej změnu raznje přiwótřić, njenamakamy-li so nowe a skutkowne instrumenty.“

Hišće raz ANO

póndźela, 04. oktobera 2021 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Bychu-li so w Čěskej kónc septembra wólby sejma wotměli, by drje je znowa Alianca njespokojnych wobydlerjow (ANO) dobyła, ale jenož hišće z cyle snadnym předskokom před koaliciju Spolu. ANO premiera Andreja Babiša by 24,5 procentow dóstała, zhromadźenstwo konserwatiwnych stronow ODS, ČSL-KDU a TOP 09 pak 23. W awgusće bě ANO hišće z 10 dypkami před Spolu stała. Na třeće městno by z 20,5 procentami koalicija Piratow a Starostow přišła. To wuchadźa z najnowšeho naprašowanja agentury Kantar. Do delnjeje komory parlamenta byštej tež hišće populistiska SPD z 11,5 procentami a KSČM z runymi pjeć procentami zaćahnyłoj. Dotal z ANO sobu knježacej ČSSD wěšći naprašowanje jeno hišće štyri procenty, z čimž social­demokratam historiski debakl hrozy – prěni raz z wobstaća Čěskeje republiki bychu zastupnistwo w sejmje misnyli. Štyri procenty móhło tež hibanje Róberta Šlachty Přísaha dóstać, mjeztym zo měła so kopica mjeńšich stron a hibanjow, mjez nimi Zeleni, z jednym abo dwěmaj procentomaj spokojić. Hižo nětko je wěste, zo budźe zestajenje noweho knježerstwa po realnych wólbach 8./9.

Pólska analyzuje wuslědk wólbow němskeho zwjazkoweho sejma

Waršawa. Wólby němskeho zwjazkoweho sejma su w susodnej Pólskej jara dokładnje sćěhowali a chětro nadrobnje analyzowali.

Přezjedni sej su, zo so w Němskej přichodnje tójšto změni. „Nowy swět bjez Angele Merkel“ tituluje dźenik Gazeta Wyborcza. „Elefanty su zahinyli“ analyzuje tydźenik Polityka kónc wulkich ludowych stron. CDU bě runje hišće 24,1 procent hłosow dóstała, SPD z 25,7 jenož něšto wjac. Wosebje wólbna poražka ­Armina Lascheta (CDU), kotruž wón sam přiznać nochce, je Polakam znamjo wulkeho přewróta pola zapadneho susoda.

Fridays for future tež w Čěskej

srjeda, 29. septembera 2021 spisane wot:

Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej

Praha. Wjace hač 1 000 přewažnje młodych ludźi je minjeny pjatk na Praskej Małej stronje za škit klimy demonstrowało. Zazběh protestneho zarjadowanja wotmě so tam z dypkom w 11.55 hodźin. „Ze započatkom našeje demonstracije w pjeć do dwanaćich chcemy na to skedźbnić, zo zbudźe nam jenož hišće mało časa za rozrisanje klimoweje krizy“, podšmórny Klára Bělíčkova, zastupjerka čěskeje wotnožki mjezynarodneho hibanja Fridays for future. Z hesłami kaž „Nětko abo nihdy“ abo „Wuhlo wostanje w zemi“ su młodźi škitarjo klimy mjez druhim tež přećiwo wudobywanju brunicy w pólskej brunicowej jamje Turów protestowali. Po wjacorych raznych narěčach ćehnjechu protestowacy potom do Praskeho Stareho města. Tež w morawskej stolicy Brno zetka so na 200 šulerjow a studentow na namołwjenskej akciji přećiwo klimowej změnje. Po słowach zarjadowarjow matej pjatkownišej demonstraciji přichodnemu nowemu knježerstwu nastork być, so po wólbach w oktobru bóle za klimu a wobswět zasadźić.

nawěšk

nowostki LND