Serbisku wopytał

póndźela, 16. septembera 2019 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Čěski prezident Miloš Zeman poby na dwaj dnjej trajacym wopyće Serbiskeje. Přewodźała je hłowu stata sylna delegacija, wobstejaca ze štyrjoch ministrow a 50 předewzaćelow. Prěni dźeń jednaše wysoki hósć ze swojim serbiskim kolegu Aleksandrom Vučićom a premierku Anu Brnabićovej. Wječor wopyta wón towaršliwe zarjadowanje čěskich krajanow, kotřiž su w serbiskej stolicy žiwi a swěru swoju narodnu kulturu haja. Hłowna naležnosć druheho dnja bě Zemanej, so wobdźělić na forumje serbiskich a čěskich předewzaćelow, na kotrymž dźěše wo móžnosće spomóžneho kooperowanja a skutkowneho rozšěrjenja ekonomiskich zwiskow.

Nowy rekordnik hišće dosć nima

póndźela, 16. septembera 2019 spisane wot:

WOTMOŁWA njeje dołho na so čakać dała – wužadany wot rekorda 36lětneho Vrchlabčana Štěpána Domoráda, kiž bě w juliju 170 kilogramow ćežke brěmjo na Sněžku donjesł, je so Zdeněk Pácha z morawskeje Baški na nowy pospyt zwažił. A zamó Domoráda woprawdźe přetrjechić, z wahu 211 kilogramow samo chětro nahladnje. Na samozdźěłanym krosnje stransportowa 51lětny nošer tři sudźiki piwa na najwyšu čěsku horu.

Za 1 888 metrow dołhu čaru, wjeducu po jubilejnej šćežce wot Šleskeho domu na wjeršk ze stupanjom 208 metrow, trjebaše Pácha tři hodźiny a 27 mjeńšin. Po puću, na kotrymž přewodźeše jeho wužadany riwala Domorád, dyrbješe wón po 40, 50 abo 60 kročelach stajnje wodychnyć, tak zo je wšo hromadźe 90 přestawkow zapołožił. Wotpočujo je so z mineralnej wodu a malenowej brěčku wokřewjał a je so tež z palačinkami, pomazanymi z janskojahodowej konfitiru, posylnjał.

Powěsćerni čtk nowy rekordnik wuzna, zo dyrbješe po kóždym nowym nastupje bórze za dychom hrabać, naj­ćešo pak bě „njeposrědnje před wjerškom“. Přiwšěm wón přispomni, zo chce so přichodnje z wahu 230 kilogramow wuspytać.

Karel Gott na raka kreje schorjeł

pjatk, 13. septembera 2019 spisane wot:

Praha (dpa/SN). Sławny čěski šlagrowy spěwar Karel Gott je na akutneho raka kreje schorjeł. To rjekny spěwar, kiž bě w juliju 80. narodniny woswjećił, nowinje Blesk. „Nochcych was ze swojimi problemami wobćežować“, piše Gott swojim přiwisnikam na Facebooku. Mustwo wodźacych fachowcow uniwersitneje chorownje so wo Gotta stara a jeho ambulantnje lěkuje. „Jězdźu prawidłownje na přepytowanje do chorownje.“ We wobłuku kontrolow tež nad cyłkownym strowotnym stawom Gotta stražuja.

Zo by spekulacijam zadźěwał, bě so Gott rozsudźił, zjawnosć wo swojim strowotnym stawje informować. Spěwar zdobom na bulwarne medije apeluje, priwatnu sferu jeho swójby respektować. „Wjeselu so, zo směm doma w kruhu swójby być“, Gott potwjerdźi. Wón bydli zhromadnje z mandźelskej Ivanu a młódšimaj dźowkomaj Charlottu Ellu a Nelly Sofie. Tuchwilu dźěła na swojej awtobiografiji, kotraž ma klětu wuńć.

Kónc julija je Gott dołho planowany koncert zahorjenja płucow dla wotprajić dyrbjał. Hižo před třomi lětami bě wuspěšny spěwar schorjenje raka přetrał.

Hinaši wid na „čorne złoto“

pjatk, 13. septembera 2019 spisane wot:

Greenpeace sej wot Pólskeje žada zmilinjenje brunicy skónčić

Waršawa. Njewšědna spektakularna akcija wobswětoškitneje organizacije Green­peace spočatk tydźenja w Gdańšćanskim přistawje je po cyłej Pólskej kaž tež mjezynarodnje wulku kedźbnosć zbudźiła. Zdobom je wona ludźom hladajo na wobchadźenje z wuhlom woči wotewrěła.

Wjace hač dwaceći aktiwistow Greenpeace bě wulku nakładnu łódź před přistawom ze swojimi čołmami blokowało, žadajo sej kónc zmilinjenja brunicy w Pólskej. Łódź transportowaše wuhlo z dalokeho Mosambika do Pólskeje. Policija je akciju namócnje skónčiła a aktiwistow zajała. Po tym zo běchu woni po něšto času zaso swobodni, zalězechu na krany přistawa a tomu zadźěwachu, zo dźěłaćerjo wuhlo z łódźe wukładuja.

Pólska zjawnosć so nětko praša, čehodla dyrbi kraj wuhlo z 15 000 kilometrow zdaleneho afriskeho kraja dowožować. Najwjetši dźěl ludźi bě sej dotal wěsty, zo kraj za milinarnje a tepjenje trěbne „čorne złoto“ sam wudobywa.

Wjeršk krajow V4 rozšěrjeny

pjatk, 13. septembera 2019 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). W stolicy Čěskeje republiki wotmě so wčera prawidłowny wjeršk statow Visegrádskeje štyrki (V 4). Wurjadny bě wón tónkróć z teje přičiny, zo su so po wuradźowanjach premierow krajow V 4 ministerscy prezidenća šěsć zapadobalkanskich statow na nim wobdźělili.

Čěski ministerski prezident Andrej Babiš jako hosćićel zarjadowanja wuradźowaše z pólskim kolegu Mateuszom Morawieckim, słowakskim kolegu Peterom Pelegrinijom a madźarskim kolegu Viktorom Orbánom. Na jednanjach dźěše hłownje wo europske naležnosće, wo přichodny budget Europskeje unije a nic naposledk wo migraciske prašenja.

Dźěłowe mocy za Čěsku trěbne

štwórtk, 12. septembera 2019 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Wot septembra ma Čěska republika město dotalnych šěsć jenož hišće dwaj specialnej programaj za to, zdobywać wukrajne dźěłowe mocy. Wusměrjenej stej wonej na hišće zaměrniše zwěsćowanje wědomostnych a klučowych fachowcow, wysokokwalifikowanych sobudźěłaćerjow kaž tohorunja kwalifikowanych dźěławych. Wotpowědne programy ma Čěska wot lěta 2012. Loni bě sej wona na te wašnje něšto wjac hač 25 000 sobudźě­łaćerjow z wukraja za 1 100 firmow zawěsćiła.

Po najnowšim móhło do Čěskeje wob lěto přibližnje 50 000 dźěłowych migrantow přińć. Ze sameje Ukrainy wočakuja 40 000 zajimcow město dotalnych 19 500. Přede­wzaćelam su zdźěłani sobudźěłaćerjo z Ukrainy najbóle witani, rěčneje a kulturneje bliskosće dla. Ze Serbiskeje a Montenegra móhli firmy po 2 000 ludźoch přiwzać, z Filipinow, Mongolskeje a Moldawskeje po 1 000, z Indiskeje 600 a z Kazachstana 500.

Po trochowanju hospodarskich ekspertow pobrachuje čěskim předewzaćam něhdźe štwórć miliona fachowych dźěławych, štož róst produkcije chětro haći.

Waršawa (dpa/SN). W pólskej stolicy Waršawje su po informacijach medijow skupinu israelskich studentow brutalnje nadpadnyli a zranili. Kaž nowina Times of Israel w Tel Avivje rozprawja, bě skupina „arabsce rěčacych muži“ studentow juristiki w klubje narěčała a so prašała, hač su z Israela. Jako woni to přiznachu, so njeznaći bjez wahanja z wotmachom do nich dachu, rozprawja Israelčan Barak Kashpizky. Toho bratr Yotam bu při nadpadźe zranjeny. Młody muž bě krótko do womory padnył, po tym zo běchu jemu nadpadnicy wóčnicu (Augenhöhle) a nós złamali. Pólscy pasanća njeběchu so do rozestajenja měšeli. Ataka sta so minjenu sobotu rano­ wokoło štyrjoch.

Israelske wonkowne ministerstwo zdźěla, zo je wo podawku informowane a so wo naležnosć stara. Pólski wulkopósłanc w Israelu Marek Magierowski rěčeše­ po informacijach pólskeje powěsćernje PAP wo „surowym barbarskim podawku“. Za namóc njeje žanoho woprawnjenja. „Wěrju do toho, zo budu skućićeljo bórze zajeći. Přeju Yotamej a tamnym woporam bórzomne wustrowjenje“, Magierowski twitterowaše.

Přerězna mzda chětro přibyła

pjatk, 06. septembera 2019 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). W Čěskej je přerězna mzda w 2. kwartalu hladajcy přibyła. Zrostła je wo 7,2 procentaj, tak zo wučinja nětko 34 105 krónow (něhdźe 1 340 eurow). Realnje, potajkim na inflaciju dźiwajo, je so mzda wot apryla do junija wo 4,3 procenty zwyšiła. Powšitkownje je sylny róst mzdow po hódnoćenju analytikarja Raiffeisenbanki Víta Hradila wuslědk situacije na dźěłowych wikach – njedostatka dźěłowych mocow dla hladaja předewzaća z „dale lěpšim płaćenjom“ sobudźěłaćerjow sej dźeržeć. Tež tón politiku stata wotbłyšćuje, kiž je lětsa minimalnu mzdu zwyšił a sobudźěłaćerjam zjawneho sektora šwarnje přidał.

Přistajeni bankow a zawěsćernjow najwjace­ zasłužeja, dóstawajo přerěznje 63 852 krónow (ně­hdźe 2 500 eurow), mjeztym zo maja dźěławi w posłužbowym sektorje a gastronomiji přerěznje runje 19 947 krónow (přibližnje 780 eurow). Regionalnje je přerězna mzda najbóle w Morawsko-šleskim kraju přibyła, a to wo 7,8 procentow na 30 818 krónow. W Praze měješe wona porno tomu najniši přirost, mjenujcy 6,3 procenty, wučinjaca tak přerěznje 42 292 krónow.

Lecha Wałęsa znowa „wojuje“

pjatk, 06. septembera 2019 spisane wot:

Gdańsk (JBR/SN). Bywši prezident Pólskeje a legendarny nawoda hibanja Solidarność, 76lětny Lech Wałęsa, ma problem – 1,70 metrow wulki waži wón 97 kilogramow. Nadwahi dla bě wón hižo na třitydźenskej kurje w delnjošleskim Świeradowje Zdroju. Z pomocu dietistow a lěkarjow wotby tam nimale štyri kilogramy. Předołho bohužel předźeržał njeje, dokelž znowa přewjele waži. Swojim přiwisnikam pak přilubja, zo chce dale přećiwo nadwaze wojować.

Wałęsa je mjeztym 50 lĕt woženjeny a ma z mandźelskej Danutu wosom dźěći. Jeju 43lětny syn Jarosław je do politiki šoł a sta so ze zapósłancom tuchwilneje opoziciskeje strony Wobydlerska platforma. Při wólbach Europskeho parlamenta wšak žane zbožo njemĕješe a tak njeje so hač do Brüssela dóstał.

Wot njedawna eksistujetaj dwaj Lechaj Wałęsaj: Dźowka bywšeho pólskeho prezidenta Magda wuda so na Lecha Kaźmier­czyka, kiž je rady jeje holče mjeno Wałęsa přiwzał. „Nowy“ Lech Wałęsa je mějićel třoch hosćencow, ale tak drje so šansy Lecha-seniora na to, wotbyć, dźeń a dale pomjeńšeja.

Wólbne wuhlady

štwórtk, 05. septembera 2019 spisane wot:

Bratislava (SŽ/K/SN). Za poł lěta změja w Słowakskej parlament wolić. Zajim nastupajo prašenje, kajke wuhlady maja jednotliwe strony, tuž rosće.

Za aktualnymi nahladami wolerjow je so zwěsćowarnja zjawneho měnjenja FOCUS­ wobhonjała a slědowacy wuslědk zhoniła: Jako najsylniša by so znowa wopokazała strona Smer – sociálna demokracia prjedawšeho premiera Roberta Fica­ z 21,8 procentami hłosow. Druhe městno wobsadźi hibanje Progresívne Slovensko/Spolu (Zhromadnje) ze 14 procentami. Na třećej poziciji slěduje z 12,1 procentom ultraprawicarska Ľudová strana Naše Slovensko zlě wuwołaneho neofašista Mariana Kotleby.

Do Narodneje rady bychu hišće zaćahnyli strona Sloboda a Solidarita (SaS), Kresťanskodemokratické hnutie (KDH) a Słowakska narodna strona (SNS) – wšitke z něhdźe sydom procentami –, strona Sme Rodina (swójba) a hibanje OLANO ze šěsć procentami kaž njenadźicy tež hakle njedawno wot něhdyšeho prezidenta Andreja Kiski załožena strona Za ľudí, kotraž ma zrazom pjeć procentow.

nawěšk

nowostki LND