Pavel sto dnjow w zastojnstwje
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Najlěpše městno za žiwjenje je tež lětsa Praha. Wobwod Hradec Králové je druhe najpřijomniše městno w susodnym kraju a tež wobwod Vysočina je za wjele Čechow jara atraktiwny. Najmjenje woblubowany wobwod Čěskeje pak su Karlovy Vary, wuchadźa ze studije „Městno za žiwjenje“, kotrejež wuslědki wozwjewjachu na sławnostnym zarjadowanju minjeny štwórtk w čěskej stolicy. Tam zasłuža ludźo najwjace pjenjez, medicinske a socialne zastaranje stej tohorunja najlěpšej po cyłym kraju. Ale z wobswětom a wěstotu njejsu Praženjo přewšo spokojom. Jara spokojom pak su Čěša ze Petrom Pavelom, kiž bu před 102 dnjomaj do zastojnstwa čěskeho prezidenta zapokazany. Z aktualnych naprašowanjow mjez wobydlerjemi susodneho kraja wuchadźa, zo dowěrja 60 procentow Čechow swojemu prezidentej. Tež połojca njewolerjow a štwórćina wolerjow bywšeho ministerskeho prezidenta Andreja Babiša ničo přećiwo nowemu prezidentej nima. Wjetšina ludźi ma jeho za dobreho reprezentanta Čěskeje.
„Přestańće nas morić“
Wšopólske protesty po smjerći žony zakonja přećiwo wotehnaću dla
Waršawa. Smjerć samodruheje žony při lěkowanju w chorowni pólsku zjawnosć dale rozhorja. Tysacy ludźi su srjedu po wšěm kraju přećiwo jara krutemu zakonjej přećiwo wotehnaću demonstrowało. Organizacija „Wšopólski stawk žonow“ bě k protestam namołwjała. Po informacijach organizatorow su žony a mužojo w cyłkownje 40 wulkich a mjeńšich městach kraja kaž tež w Berlinje na dróhu šli. We Waršawje stejachu wobdźělnicy z wobrazami zemrětych žonow a ze šćipatymi hesłami přećiwo knježacej narodno-konserwatiwnej stronje PiS před strowotniskim ministerstwom. Na plakatach steješe „Přestańće nas morić“ abo „Chcemy porodźić a nic wumrěć“.
Drama wo serbskej temje
Jako Čechowka sym hižo něšto króć do serbskich medijow přišła – dosahaše, zo běch w prawym wokomiku na prawym městnje. Na přikład na ferialnym kursu serbšćiny, w dźiwadle abo na někajkim swjedźenju. Přeco je so hnydom něchtó z mikrofonom na mnje walił, zo by mje interviewował. „Njeboj so“, běchu prajili, „móžeš čěsce wotmołwjeć, jeli chceš“ – štož sym dźakownje činiła. Tak sym ideju měła, jako w redakciji powěsćownistwa Čěskeje telewizije dźěłać započach, zo bych tola nawopak serbšćinu do čěskich powěsćow w telewiziji zaplesć móhła.
Strona z nowym mjenom
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Po 30 lětach swojeho wobstaća ma Čěska socialdemokratiska strona (Česká strana sociálně demokratická) nowe mjeno a logo. Wo tutej změnje su delegaća minjenu sobotu na stronskim zjězdźe w zapadočěskim měsće Plzeň wothłosowali. Strona rěka nětko Socialna demokratija (Sociální demokracie). Tež dotalna skrótšenka je so wot ČSSD na SOCDEM změniła.
Dalši wažny dypk na dnjowym porjedźe zjězda bě wuzwolenje noweho předsydy strony. Tak wostanje Michal Šmarda z načolnikom čěskeje socialdemokratije, dokelž je so jasnje přećiwo swojemu wužadarjej Břetislavej Štefanej přesadźić móhł. Šmarda bě načolnu funkciju lěta 2011 po fatalnej wólbnej poražce socialdemokratow přewzał.
Słowacy wola 30. septembra
Bratislava (dpa/SN). Prezident słowakskeho parlamenta Boris Kollár je 30. september jako termin dočasnych wólbow parlamenta doskónčnje postajił. Tole wuchadźa ze zdźělenki parlamenta na internetnej stronje domu. Hač naposledk běchu sej dźěle opozicije zažniši termin wólbow žadali, dokelž nima susodny kraj Ukrainy a čłon EU a NATO hižo wjacore měsacy žane dźěła kmane knježerstwo wjace. Wot 15. meje amtěruje w Bratislavje wot prezidentki Zuzany Čaputoveje zasadźene knježerstwo zastojnikow pod nawodom bjezstronskeho financneho fachowca L’udovíta Ódora.
Wuchadźišćo situacije bě měsacy trajaca nutřkopolitiska kriza. Konserwatiwno-populistiske knježerstwo ministerskeho prezidenta Eduarda Hegera njemóžeše so internych zwadow dla na konkretne naprawy přećiwo jednej z najwyšich inflacijow wšeho europasma w kraju a přiběracej chudobu dojednać. Po najnowšich woprašowanjach hrozy bywšemu knježerstwu hórka wólbna poražka. Heger sam njeby ze swojimi „Demokratami“ ani wjace do parlamenta přišoł. Wón rěči wo „ruskej desinformaciji“.
Ameriski ćah wurubili
Zgorzelec (JBR). K njewšědnemu njeskutkej je dóšło njedźelu, 4. smažnika, wječor, na železniskim zastanišću w pólskim Węgliniecu blisko Zgorzeleca. Paduši běchu najprjedy tam stejacemu specialnemu ćahej wšitke wěstotne plomby zwottorhali a na to štyri kisty artilerijowych patronow spakosćili. Transport municije, kotryž ameriscy wojacy přewodźachu, bĕ po puću z Němskeje na wuchod Pólskeje jako wojerska pomoc Ukrainje.
Jednu kistu paduši wočinichu, ale dokelž so jim jeje wobsah njelubješe, zmjetachu jón do štyri kilometry zdaleneho hata. Zgorzelecska policija wšak pakostnikow tři dny pozdźišo lepi a wšě patrony we wodźe namaka – ani jedna njepobrachowaše. Přiwšěm hrozy złóstnikam dźesać lět jastwa. Węgliniec je wažne delnjošleske železniske křižnišćo za transporty najwšelakorišich tworow z Nĕmskeje do Pólskeje po kolijach. General Waldemar Skrzypczak w nowinje Fakt rozhorjeny zwurazni: „Njelubozny podawk je hoberski skandal a kompromitacija we wočach ameriskeho zwjazkarja, zo njejsmy kmani, za trěbny škit transporta municije přez Pólsku rukować.“
„Pochod swobody“ wuspěšny
Pólska opozicija něhdźe 500 000 ludźi po cyłym kraju mobilizowała
Waršawa. Wulke protesty Polakow minjenu njedźelu přećiwo knježacej narodno-konserwatiwnej stronje PiS su opoziciji kraja wulki wuspěch. Na wšě 500 000 ludźi je so po informacijach organizatorow na pochodach we Waršawje, Krakowje, Szczecinje a druhdźe wobdźěliło. Opoziciska Wobydlerska platforma bě ludnosć namołwjała, 4. junija na dróhu hić. Tónle dźeń je jej wosebje wažny, wšako běchu 4. junija 1989 w kraju prěnje „połswobodne“ wólby parlamenta. Aktiwisća dźěłarnistwa Solidarność běchu so tehdy po tydźenje trajacych stawkach z komunistiskim knježerstwom na wólby dojednali, při kotrychž měješe Solidarność třećinu mandatow, dwě třećinje zabrachu komunisća.
Nowy studijny předmjet
Marek Krawc rozprawja wo aktualnje rozjimanych temach w Čěskej
Praha. Na farmaceutiskej fakulće Masarykoweje uniwersity w Brnje móža so zajimowani na fachowcow kosmetikoweje industrije wukubłać dać. Po słowach Davida Vetcheho, dekana farmaceutiskeje fakulty, je tutón nowy studijny program jónkrótny w Čěskej. Vetchý je přeswědčeny, zo je jeho fakulta mjezotu na wikach wotkryła, dokelž w susodnym kraju pobrachuja fachowcy-kosmetikarjo. Tak maja studowacy wšitko wo zhotowjenju a wužiwanju kosmetiki nawuknyć. Wuknjenske wobsahi z medicinskeje, přirodowědneje a pedagogiskeje fakulty skulojćeja nowy předmjet.
Zakituje demokratiju w Europje
Prof. dr. habil. Krzysztof Ruchniewicz z 22. mytom Viadriny počesćeny
Europska uniwersita Viadrina w Frankfurće nad Wódru je wuznamneho fachowca za němsko-pólske poćahi prof. dr. habil. Krzysztofa Ruchniewicza jako zmužiteho intelektualneho a angažowaneho pedagogu z 22. mytom Viadriny počesćiła. Ruchniewicz je historikar, publicist a nawoda Centruma Willyja Brandta za studije wo Němskej a Europje Wrócławskeje uniwersity. Wuznamjenjenje je za swoje wusahowace zasłužby wo němsko-pólske dorozumjenje a europsku ideju přijał. Wone je prezident uniwersity prof. dr. Eduard Mühle minjeny štwórtk na swjatočnosći přepodał.
Kruty wusud ludnosć rozhorja
Pólsko-běłoruske poćahi po zasudźenju aktiwista přiběrajcy napjate
Waršawa. Zasudźenje aktiwista pólskeje narodneje mjeńšiny w Běłoruskej Andrzeja Poczobuta k wosom lětam kruteho lěhwoweho jastwa přez sudnistwo w Minsku hižo chětro napjate połoženje mjez Pólskej a Běłoruskej dale přiwótřa. Waršawa so wo swojich krajanow w susodnej Běłoruskej přiběrajcy starosći. Tam bydli něhdźe 400 000 Polakow jako narodna mjeńšina, kotraž režim běłoruskeho mócnarja Aleksandra Lukašenka wotpokazuje. Wotpowědnje raznje Běłoruska z tam bydlacymi Polakami wobchadźa. Tak spyta pólske šule zawrěć a młodźinje znjemóžnić, swoju maćeršćinu nałožować a nałožki pěstować. Wjeršk diskriminacije, tak mjenowany „apogeum“, dožiwichu Polacy loni, jako Běłorusojo tam pohrjebnišća wojakow pólskeje Armije krajoweje zničichu, wutorhujo křiže a narowne kamjenje a zwalcujo rownišća z buldozerami.
