Łužica je moja druha domizna

Mittwoch, 05. August 2026 geschrieben von:

Milan Hrabal powěda, što je kuzło Serbow, kak jeho Łužica puta a čehodla je zaso wo Serbach basnje pisać započinał

Basnik Milan Hrabal předstaji jutře, štwórtk, w Smolerjec kniharni swoju prěnju serbsku zběrku „Dótknjenja“. Lukáš Novosad je so z nim rozmołwjał.

Wěm, kak hnuty sy, hdyž nowa zběrka wuńdźe. To zawěsće hladajo na Twoju prěnju serbsku zběrku hinak njeje, abo?

Na kóždy pad je to něšto druhe, wšako so w Serbach husto zběrki wukrajnikow njewudawaja. Je to njewšědne a pozběhowace, dokelž moje basnje w rěči wuńdu, z kotrejž so wjele lět zaběram. Sym w Smolerjec kniharni tójšto prapremjerow druhich awtorow dožiwił a wěm, kak tajke zarjadowanja wupadaja. Tuž so wjeselu, zo sym to tónraz ja, kohož dla ludźo přińdu. Za mnje je to wulke dožiwjenje, tež hdyž na swojich přełožowarjow myslu, kotřiž su so jara prócowali, moje basnje zeserbšćić – štož zawěsće přelochko njebě.

Čehodla?

Poezija Hrabala wušła

Dienstag, 04. August 2026 geschrieben von:
Čěski basnik Milan Hrabal hori so za dwurěčnu Łužicu, za Serbow, našu kulturu, naše wuměłstwo. Hižo lětdźesatki haji přećelske styki ze serbskimi spisowaćelemi. Je basnje z jich pjera do čěšćiny přenjesł a woni su jeho lyriku do serbšćiny přebasnili. Nětko je w Ludowym nakładnistwje Domowina jeho zběrka „Dótkanja“ wušła. Wona wopřijima 45 přebasnjenjow a šěsć awtorskich wersijow jeho poezije. Zestajiła je ju Róža Domašcyna. Wulki dźěl twórbow so prěni raz wozjewi. Mjez druhim wěnuje so Hrabal ze swojimi tekstami molerce Hance Krawcec, swojim dožiwjenjam we Łužicy a swojemu poćahej k njej. Čěska wuměłča Petra Schwarzer je zběrku ilustrowała.

Stefan Šmit nowy čłon redakcije

Freitag, 31. Juli 2026 geschrieben von:

Mjeno awtora Stefana Šmita jewi so wot spočatka tydźenja pod tekstami a fotami w Serbskich Nowinach. Najwjetši čas potajkim, čitarstwu přeradźić: 40lětny nazhonity žurnalist, kotryž bě w Lipsku sorabistiku a zapadnu slawistiku studował, je nowy přistajeny redaktor a z tym kruty čłon redakcije našeho dźenika. We Worklecach rodźeny a bydlacy wjelelětny swobodny sobudźěłaćer MDR je mnohim ludźom přez swoje přinoški za „Wuhladko“ a jako moderator za sport we wusyłanju „Sachsenspiegel“ znaty.

Wot lěta 2002 skutkowaše Šmit w Serbskim rozhłosu a jeho wusyłanju za młodźinu, Radijo Satkula. Tež w ZDF a na wšelakich městnach ARD je žurnalistiske nazhonjenja nazběrał. K tomu słušachu štyri lěta w Lipšćanskej wotnožce powěsćoweje redakcije ARD-aktuell, kotraž mjez druhim „Tagesschau“ produkuje. Tež přihladowarjo wusyłanjow „Sport im Osten“ a „ARD Wintersport“ jeho znaja.

Budyšin (SN/bn). „East tales“ (stawiznički wuchoda) mjenuje mjezynarodnje renoměrowany serbisko-pólski cyłk Duo Alianda koncertny program, z kotrymž so wčera lětuše Łužiske hudźbne lěćo zahaji. Saksofonist Michał Knot a akordeonist Bogdan Laketic prezentowaštaj na arealu bywšeho Budyskeho Woclo- a sudobjotwarstwa swojorazne swójske wobdźěłanja twórbow přewažnje jendźelskich mištrow baroka, kotrež (zdźěla) z adapcijemi tohorunja jendźelskeho rocka wudospołništaj. Na wysokim rjemjeslniskim niwowje zahorištaj publikum na přikład z kompozicijemi Henryja Purcella abo Johna Dowlanda a klasikarjemi skupinow The Beatles abo Queen. W běhu programa dźakowaštaj so za přeprošenje do Budyšina, hdźež prěni raz zahudźištaj, kaž tež za rjanu překwapjenku: „Smój hižo wjace hač 1 000 króć po wšěm swěće wustupiłoj, ale žonop za to hišće ženje dóstałoj njesmoj.“

Wudworčenjo do Rumunskeje

Donnerstag, 30. Juli 2026 geschrieben von:
Rejowarki a rejowarjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudwor (SFAW) kaž tež někotři hudźbnicy su wčera z busom do Rumunskeje wotjěli. Hač do póndźele přebywaja tam w kónčinje kołowokoło města Cristuru Secuiesc. Jich hosćićeljo su čłonojo madźarskeje mjeńšiny, z kotrymiž Wudworčenjo hižo wjacore lětdźesatki dobre zwiski haja. Nimo wjetšeho wustupa jutře wječor prezentuje serbska delegacija našu kulturu tež na wjacorych mjeńšich wustupach. Skupinu nawjedujetaj Błažij Handrik a Monika Süßowa, kotraž bě wuprawu organizowała. Zwonka Łužicy prezentuje nimo Wudworčanow kónc tydźenja tež Łužičanska rapsodija serbsku kulturu, a to na festiwalu w němskim Schwalenbergu. Foto: Ida Hartrumfec

Na česć Jakuba Barta-Ćišinskeho

Montag, 27. Juli 2026 geschrieben von:
Budyšin (SN/MiR). Swjedźeń poezije na česć 170. posmjertnych narodnin Jakuba Barta-Ćišinskeho zašłu sobotu běše zetkanje přećelow, kotřiž so dlěje widźeli njejsu abo kotřiž běchu so tón wječor zeznali. Benedikt Dyrlich, kotryž je swjatk z někotrymi zwjazkarjemi přihotował, nawjaza ze zarjadowanjom na wjelelětnu tradiciju swjedźenjow. Nade wšěm steješe baseń Ćišinskeho, „Próstwa“, kotruž wšelacy basnicy přitomnym w hornjo- a delnjoserbsce, němsce, pólsce, čěsce a rusce přednjesechu. W kruhu čitacych napadnychu skerje nje­znate mjezwoča, mjez kotrymiž běše Frank Norten. W swojich basnjach, wudatych we wjacorych zběrkach a wšelakich rěčach, rysuje wón swoje wobkedźbowanja čłowjeskich nje- resp. dokonjanosćow. Uwe Kolbe skedźbnješe na wuznam Kita Lorenca za serbsku literaturu a Christoph Kuhn na Elku Erb, kotraž měješe we Wuježku swój literarny refugij. Mjez awtorami běše tež Rusowka Olga Martynova, nošerka myta Ingeborg Bachmann. Serbska awtorka Sara Zellerec čitaše wurězk ze swojeho teksta „Na dwórnišću a wšudźe druhdźe“.

Wotchad na jewišću lěćneho dźiwadła

Montag, 27. Juli 2026 geschrieben von:

Budyšin. (SN/CS) Njedźelu su lětuše lěćne dźiwadło z wupředatym poslednim předstajenjom zakónčili. Z wutrobitym přikleskom je publikum hrajerjow, kaž tež mnoho sobuskutkowacych za a při jewišću do zasłuženeho dowola rozžohnował. Tola z tym njebě nimo. Jara emocionalny intendant Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła (NSLDź) Lutz Hillmann rozžohnowa tohorunja štyrjoch sobuskutkowacych, kotřiž dźiwadło wopušća.

Sönke Schnitzer, kotryž njedawno hišće jako doktor Habermann agěrowaše, wopušći po jenož jednym lěće NSLDź.

Erik Dolata je přirunujo z Schnitzerom hižo stary zajac, kotryž 38 lět na jewišću steješe a na njeličomnych hračkach sobu skutkowaše. Wón so do wuměnka rozžohnuje. Snadź pak hišće jónu jako hosć sobu hraje.

Dołhi puć jako dramaturgowka měješe Eveline Günther. Tež wona so na wuměnk poda. Wona wostanje pak dźiwadłu dale swěrna a budźe swoje „dźěćo“ – Łužiske literarne dopołdnjo dale nawjedować.

Tež wyši hrajny nawoda Stefan Wolfram bě dźesać lět Budyskemu domej swěrny. Wón wěnuje so wot nětka nowym nadawkam.

Dźěłarnička lětsa njebudźe

Montag, 20. Juli 2026 geschrieben von:
Miłoćicy (SN/MiR). Předsyda Njebjelčanskeho towarstwa Kamjenjak z.t. Hubert Lange je čłonam wčera zdźělił, zo lětuša 20. mjezynarodna rězbarska dźěłarnička (BHW) w skale „Při Krabatowym kamjenju“ njebudźe. Kulturna załožba Sakskeje njeje próstwje wo financowanju wotpowědowała. Lange bě wo podpěru we wysokosći 20 000 eurow prosył. Jeli bychu dźěłarničku najebać to přewjedli, by to za towarstwo wysoke financielne riziko był. Tuž su jeho čłonojo hižo 1. julija na zeńdźenju namjetowali, zo přichodnu dźěłarničku klětu zaplanuja. Přiwšěm je Lange z Kulturnym rumom Hornja Łužica-Delnja Šleska telefonisce jednał a mjeńši projekt pod hesłom „Artist in residence“ namjetował. Za to pak by dyrbjał wón nowu próstwu wo spěchowanje formulować – bjez toho, zo je spěchowanje wěste. Kulturny rum njeje namjet podpěrował. „Z tym njeje hinaši rozsud móžny, hač zo lětušu dźěłarničku wotprajimy“, Hubert Lange piše. Na naprašowanje SN za pohłubšacej rozmołwu dotal wotmołwu dóstali njejsmy.

Młodostni so do Harrachova podali

Montag, 20. Juli 2026 geschrieben von:
Dźensa dopołdnja je so 27 młodostnych 8. a 9. lětnika do čěskeho Harrachova po­dało. Prózdninske lěhwo Serbskeho šulskeho towarstwa nawjedujetaj Šołćic mandźelskaj Diana a Tomaš z Róžanta. Tutón tydźeń chcedźa tam pućować a so z profesionelnej fotografiju w přirodźe zaběrać. Zarjadowar je, runja rěčnemu lěhwu we Wodowych Hendrichecach, z mnóstwom přizjewjenjow jara spokojom. Foto: Madlenka Cyžec

Lutki a připołdnica zjednoćene

Donnerstag, 16. Juli 2026 geschrieben von:

Budyšin (SN/MiR). Sakska towaršnosć Carla Gustava Junga přihotuje z podpěru Budyskeje župy „Jan Arnošt Smoler“ mjeztym třeći łužiski powěsćowy sympozij we Stróži. Na naprašowanje Serbskich Nowin psychoanalytikar a předsyda towaršnosće dr. Křesćan Kessner wobkrući: „Haj, planujemy.“ Tuchwilu předleži němskorěčny program, serbski ma přichodnje slědować. Sympozij wotměje so klětu w juniju w Stróžanskim Domje tysac hatow pod hesłom „Lutki a připołdnica – potajnstwo zemskich duchow a připołdnišeho słónca“.

„Bližimy so z wutrobu a rozumom powědkam a zaběramy so z jich psychologiskim wobsahom“, Kessner podšmórny a skonkretizowa: „W powěsćach, w nich zwobraznjenych figurach a jich dožiwjenjach zwěsćamy wuraz a formu, kotruž dźensniši dźeń jako ,energiju‘ woznamjenjamy. Něhdy su to ludźo skerje ,swětło přirody‘ mjenowali.“ Fachowe přednoški, wuměna a zhromadnosć maja „k nowym dopóznaćam wjesć“.

Chróšćan Šulerjo

Neuheiten LND

Nowinkar 2025

Midas Logo