Stanisław M. Nawka

Montag, 15. Mai 2017 geschrieben von:
13. meje 1992 zemrě zasłužbny narodnonabožny prócowar a Zdźěrjanski farar na wuměnku, pater Stanisław Marija Nawka SJ, we Worklečanskej chorowni. 8. hodownika 1911 bě so wón swójbje Radworskeho wučerja, spisowaćela a rěčespytnika Michała Nawki narodźił. Studowaše teologiju a bu 27. awgusta 1939 w Berlinje na měšnika wuswjećeny. Pater Nawka přisłušeše zhromadnosći jezuitow a je na wjele městnach w Němskej jako měšnik słužił. Jeho wulke přeće pak bě, doma mjez Serbami skutkować. Jeho kuzenk, Budyski kanonik Jan Andricki, zapokaza patra Naw­ku 5. januara 1964 skónčnje za fararja Zdźěrjanskeje wosady. Tam měješe so nimo dušepastyrstwa wo jara wobćežny twar noweho Božeho domu swojeje wosady starać. Cyrkej bu 27. awgusta 1968 poswjećena. Jara sylnje angažowaše so pater Nawka wo křesćanske a narodne kubłanje dźěćiny a wo zachowanje serbstwa we wosadźe. Wulce zasłužbnje je so zhromadnje ze serbskim superintendentom Gerhardom Wir­thom wot 1966 za ekumenu w Serbach zasadźał­ a so wo to starał ekumeniske bohosłužby­ swjećić. Manfred Laduš

Bajki do němčiny přenjesła

Freitag, 12. Mai 2017 geschrieben von:

Budyšin (SN). W Ludowym nakładni­stwje Domowina je nowa bajkowa kniha w němskej rěči wušła.

Basnica Róža Domašcyna je 60 serbskich bajkow wupytała a do němčiny přenjesła. Wjele z nich znaje wot swojeje wowki, znateje bajkarki Hany Chěžcyneje. Nětko su w knize „Das goldene Gut“ z krasnymi barbnymi ilustracijemi Jutty Mirtschin wozjewjene. Za powabne wobrazy su ju wjacekróć wuznamjenili.

Festiwal wobohaćacy serbski koncert

Freitag, 12. Mai 2017 geschrieben von:

We wobłuku 52. Wojerowskich hudźbnych dnjow wotmě so wčera tradicionalny serbski koncert – tónraz pod hesłom „Són nalětnjeje nocy“.

Wojerecy (DGe/SN). Poslednje słónčne pruhi tohole krasneho nalětnjeho dnja zadobychu so do wobsadźeneje žurle foruma Wojerowskeje Łužiskeje hale, a rjany dźeń wuwjercholi z hołdowacym programom we wjele fasetach. Liana Bertók (klawěr), Romy Petrick (spěwanje), Kazumi Hashimoto (harfa), Sabine Jordan (reja) a Christoph Uschner (violoncello) wjedźechu publikum z twórbami wot 19. lětstotka hač do přitomnosće. Wšelakorosć zaćišćow bu wosebje dožiwjomna, dokelž su wuměłcy twórbam wotpowědnje hudźili a tak wosebitosće kompozicijow připosłucharjam přeswědčiwje zbližili.

Wo serbskich stawiznach Hodźija

Donnerstag, 11. Mai 2017 geschrieben von:

Budyšin (SN/CoR). Jeho wuswjećenje na diakona dla dyrbjachu planowany přednošk w Budyskim Serbskim muzeju dr. Jensa Buliša wo tydźeń přesunyć. Tuž zahaji muzejowa direktorka Christina Boguszowa wčerawši wječor z gratulaciju a dobrymi přećemi jemu za nowy žiwjenski puć. Kak su nadawki diakona serbske kulturne stawizny wobwliwowali, to rozłoži pilnje publikowacy teologa a historikar z Chrósćic něhdźe 30 připosłucharjam na to w referaće „Trotz Warichius und Wendenpapst – Die verblassenden Bilder des sorbischen Göda“.

Ze skutkowanjom fararjow Wjacława Warichiusa (1589–1618) a Jaroměra Hendricha Imiša (1858–1897) wopisowaše referent wažnej cezurje w serbskich stawi­znach Hodźijskeje wosady. Warichius bě prěnju ćišćanu hornjoserbsku knihu spisał a steji na započatku serbskich lite­rarnych stawiznow a runje tak cyrkwinskeho porjada w Hodźiju. Z Imišom, kotrehož „Wendenpapst“ mjenowachu, je serbske žiwjenje w Hodźiju hišće raz rozkćěło, prjedy hač tam nimale zańdźe.

Stało je so to runje na Žitnych wikach

Donnerstag, 11. Mai 2017 geschrieben von:

Njebě lochko, dóstać na dnju po dźiwa­dłowym festiwalu „Witajće druhdźe III“ stejišćo Theresy Henning, nawodnicy młodźinskeho kluba Akcionist*ki w Berlinskim Maxima Gorkowym dźiwadle. Chcych dźě wědźeć, što běchu młodostni ze stolicy minjenu sobotu wječor w Budyšinje dožiwili, zo bych jich reakciju na zakónčacej podijowej diskusiji lěpje rozumił. Na naprašowanje je wotmołwa nětko e-mailnje došła.

Čłonojo Akcionist*kow běchu wot Dźiwadła na hrodźe po puću na party w Kamjentnym domje. Skupina přeprěči Žitne wiki, kotrež su wot rozestajenjow loni nazymu po wšej Němskej dalši zahubny synonym Budyšina. A runje tam so to sta: „Na ławkach sedźachu někotři młodźi ludźo. Wot nich běchu zwuki wopicow słyšeć kaž ,uga-uga‘, a nimo toho ,ih, phi, wohidne, wukrajnicy won‘ a dalše hanjenja“, wopisuje Theresa Henning wone ranjace wokomiki. „Smy so rozsudźili, to policiji njepřizjewić. Werbalne ranjenja běchu nam přiležnosć, wuchadźejo z toho na zakónčacym zarjadowanju dźiwadłoweho festiwala rozprawjeć wo rasizmje w našej towaršnosći, ke kotrejž tež dźiwadło słuša.“

Originale maja w juniju wróćić

Donnerstag, 11. Mai 2017 geschrieben von:

Budyšin (SN/CoR). Wosebita přehladka Budyskeho Serbskeho muzeja „Pjeć lětstotkow – Serbja a reformacija“ ma połčas při wustajenju najdrohotnišich požčonkow. Po předpisach Statneje biblioteki w Berlinje ma so titulna strona rukopisa prěnjeho přełožka Noweho zakonja Mikławša Jakubicy wobroćić. Wotnětka skići so wšěm znaty pohlad na poslednju stronu z podpisom Mikławša Jakubicy a z lětoličbu 1548, kaž muzej zdźěli.

Byrnjež wustajeńca hišće hač do 27. awgusta trała, maja so wupožčowarjam z Berlina (Statna biblioteka), Zwickauwa (Radna šulska biblioteka) a Budyšina (Serbska centralna biblioteka) originale z konserwatoriskich přičin kónc junija wróćić. Su to mjenowany rukopis Mikławša Jakubicy, prěnja ćišćana serbska kniha – Albina Mollerowe delnjoserbske spěwarske z lěta 1574 –, prěnja hornjoserbska kniha – Wjacława Warichiusowy katechizm z lěta 1597 – a prěnja hornjoserbska biblija z lěta 1728. Potom­ połoža faksimile resp. bibliju z priwatneho wobsydstwa do witrinow.

Kajki wulkotny ramik Budyska Röhrscheidtowa bašta Serbskeho ludoweho ansambla hudźbno-literarnym programam małeho formata skići, to dopokaza 26. jutrownika Trio con moto. Třo hudźbnicy Helfried Knopsmeier (cello), Bettina Witke (husle) a Hanka Tiedemann (prěčna fleta) spřihotowachu program, kotryž hudźbu wjacorych lětstotkow a komponistow – mjez druhim tež Jana Cyža – z tekstami Jurja Brězana (1916–2006) na najrjeńše wašnje zwjazuje.

Kniha „Bruder Baum und Schwester Lerche“, serbsce „Moja archa Horni Hajnk“, wěnuje so wobkedźbowanjam přirody, kotrež pak na žadyn pad tak njepolitiske njejsu, kaž so być zdadźa. Přeco zaso zabłyskujetej za poetiskimi pohladnjenjemi warnowanje a napominanje. Tak wujewjatej so chójna a młody kołp słabej a zranitej, přiwšěm matej krutu přežiwjensku wolu. „Wobchowamy-li zwěrinu a rostliny, wobchowamy sebje samych“, da Brězan k rozmyslowanju. Jara lyrisce wón tež wopisuje, kak měrnje a mócnje w paslach tčace šeršenje wo žiwjenje wojuja.

Helena Nawcyna

Donnerstag, 11. Mai 2017 geschrieben von:
Helena Nawcyna bě so 8. meje 1917 w Berlinje-Steglitzu pólskej swójbje Ju­raszek narodźiła. Nan bě krawski mišter a wobchodnik. Dźowka nawukny powołanje sekretarki. Na zeńdźenju Zwjazka Polakow w Němskej zezna wona 1934 serbskeho studenta žurnalistiki Antona Nawku z Radworja a wonaj so zalubowaštaj. Nalěto 1939 wuhnachu nacije Juraszekec­ swójbu do Pólskeje, dokelž njebě so jako němska zapisała. W Beskidach je dźowka Helena tež za čas němskeho wobsadnistwa w komunalnym zarjedźe dźěłała a tajnje pólskich spjećowarjow z informacijemi zastarała. Nazymu 1945 poda so młoda Pólka do Łužicy, wuda­ so na Antona Nawku a přiswoji sej perfektnu serbšćinu. Helena Nawcyna porodźi­ a kubłaše štyri dźěći a bě přistajena pra­wiznika Jurja Rjenča. Za serbske institu­cije wotpisowaše wona tohorunja lite­rarne twórby a přełožki mandźelskeho Antona. Sama je tež pisała, kaž powědku „Slawina – dźowka Wjeletow“ w antologiji LND „Zabyte hrodźišća“. 23. septembra 2010 zemrě Helena Nawcyna w Bu­dyšinje. Manfred Laduš

Zhromadnje ze Stübnerec swójbnymi je Němsko-Serbske ludowe dźiwadło wčera na wopomnjensku swjatočnosć za njedawno zemrěteho nakładnika dr. Franka Stübnera přeprosyło.

Budyšin (SN/CoR). Jenož někotre městna wostachu wčera na žurli Budyskeho NSLDź njewobsadźene. Wulka bě ličba přećelow a sobupućowarjow, kotřiž chcychu nakładnika, kulturnika, politikarja a zahorjeneho podpěraćela dźiwadła česćić. „Wón zawostaji wulku dźěru w kulturnym žiwjenju Hornjeje Łužicy, to je bolostnje pytnyć. Nochcemy pak jeno žarować, ale so tež na lóštne wokomiki z Frankom Stübnerom dopomnić“, zahaji intendant NSLDź Lutz Hillmann zarjadowanje, wobrubjene z fotami Stübnerowych žiwjenskich stacijow a z hudźbu. Budyski krajna rada Michael Harig (CDU) dopomni na kulturneho politikarja, kiž bě wot lěta 1990 wokrjesny radźićel a „je so w mnohich gremijach angažował. Wón bě runje tak lóštny kaž intelektualny, bě mudry čłowjek z wulkej porciju žiwjenskeje radosće.“

Jurij Arnošt Wanak

Dienstag, 09. Mai 2017 geschrieben von:
Narodny prócowar a farar Jurij Arnošt Wanak je so 7. meje 1817 wučerskej swójbje w Njeswačidle narodźił. Po studiju teologije w Lipsku wuwučowaše wón pjeć lět na Budyskej měšćanskej šuli. 1848 bu za fararja w Ko­tecach zapokazany, ale hižo 1850 za naměstnika direktora Budyskeho wučerskeho seminara powołany. Wanak wuwučowaše tam nabožinu a serbskich seminaristow w maćeršćinje. Zdobom bu generalny inspektor za serbske šule a cyrkwje wokrjesneje direkcije. Wot 1859 bě 28 lět farar we Wóslinku. Wanak podpěrowaše Handrija Zejlerja jako dopisowar a korektor při wudaću Tydźenskich Nowin. 1845 zeserbšći Domaša Kempenskeho „Štwore knihi wot chodźenja za Chrystusom“. Dwójce postara so wo nowowudaće serbskeje biblije, spisa dwurěčnu „Prěnju čitanku za serbske a němske šule“ a „Pjeć listow z časa noweho Serbstwa“. Swojemu swakej prof. Křesćanej B. Pfuhlej pomhaše při wudaću jeho słow­nika. Wanak je Maćicu Serbsku sobu załožił, bě jeje prěni pismawjedźer a wot lěta 1854 jeje městopředsyda. 27. meje 1887 wón zemrě. Manfred Laduš

Anzeige