„Twórba za wšěch Serbow“

Mittwoch, 03. April 2019 geschrieben von:

Sobotu a njedźelu předstaja Serbski ludowy ansambl, chóraj Meja a Lipa, Sinfonietta Drježdźany a štyrjo solisća Korle Awgusta Kocorowy oratorij „Israelowa zrudoba a tróšt“. Bosćan Nawka je so z dirigentku a intendantku SLA Judith Kubicec rozmołwjał.

Knjeni Kubicec, što je najwjetše wužadanje hladajo na tutón wulkoprojekt?

J. Kubicec: Najćešo je terminy koordinować. Cyłkownje dźě 122 spěwarjow a hudźbnikow sobu skutkuje. Tež za kulisami je wjele ludźi zawjazanych. Wu­zběhnyć chcu našich technikarjow a naše šwalče. Cyle wotpohladnje smy so za pisanosć rozsudźili: Kocor, kiž bě ewangelski, je twórbu za wšěch Serbow spisał. Tole wotbłyšćujo wustupitej lajskej chóraj w katolskej drasće a naši spěwarjo w Budyskej ewangelskej drasće. Dalše wužadanje je, zo bu chětro naročna twórba hakle jónu, dokładnje před 25 lětami, předstajena a je tuž skerje mjenje we wušach, hač na přikład „Nalěćo“.

Kak sće oratorij z telko sobuskutkowacymi nazwučowała?

W Płomjenjach třoch dekadow

Mittwoch, 27. März 2019 geschrieben von:

Dźensa swjećimy stote posmjertne na­rod­niny serbskeje spisowaćelki a lawreatki Myta Ći­šinskeho Hańže Bjeńšoweje. Składnost­nje je jeje syn Handrij Bjeńš ilustrowanu čitanku „Nitka witka a dru­he stworjenčka“ wudał. Bosćan Nawka je so z nim rozmołwjał.

Knježe Bjeńšo, knihu k stoćinam Wašeje maćerje mam za jara kmane počesćenje. Sće składnostnu publikaciju zwoprědka w myslach měł?

H. Bjeńš: Zo chcu knihu wudać bě z mojeje strony hižo dlěje jasne. Wo wobsahu sym pak hakle poněčim rozmys­lował. W tym zwisku sym bibliografiju našeje njeboh maćerje přehladał. To po­trjechi lěta wot 1955 hač do 1980. Ćešo wšako bě, so tam njejewjace přinoški w cyłkownje 30 lětnikach Płomjenja přepruwować. Najwjetši dźěl nětko w zběrce wozjewjenych nastawkow sym tak našoł.

Sće w běhu rešerše na Wam dotal dospołnje njeznate teksty storčił?

Ideje spěšnišo zeskutkownjeć

Montag, 25. März 2019 geschrieben von:

Prawje wjele Serbow měło so na Sakskim fondsu Čiń sobu we wšitkich ka­te­go­rijach, nic jenož w serbskej, wobdźěleć, přeje sej Domowina. Z Christo­phom Bielu, nawodu projektoweje skupiny za Łužiski rewěr z towaršnosće Łužiski hospodarski region, je Axel Arlt wo móžnych njejasnosćach rěčał.

Što chowa so za zapřijećom „městne hospodarstwo“ jako skupina wobdźělnikow na Sakskim fondsu Čiń sobu?

Ch. Biele: Městne hospodarstwo mjenu­je wšitke předewzaća, starace so ze swojimi posłužbami a wudźěłkami wo hospodarske wuwiće we Łužicy.

Na čo měli projektowe próstwy z měst­neho hospodarstwa wusměrjene być?

Ch. Biele: W fondsu Čiń sobu płaća samsne prawidła za wšěch. Wažne je, zo so­ projektowe ideje na wuwołanych kategorijach orientuja. Mytować maja so ideje, kotrež naše zhromadne žiwjenje a naš region spěchuja. Hospodarske skutkowanje spěchowanskich prawidłow dla k tomu njesłuša.

Zaměr je potajkim socialny angažement předewzaćow za ludźi w komunje?

Ch. Biele: Na kóždy pad! Fonds Čiń sobu­ ma k tomu přinošować, zo budu ideje spěšnišo zeskutkownjene.

„Tu knježi prawe nastajenje“

Donnerstag, 07. März 2019 geschrieben von:

Orchester Serbskeho ludoweho an­sam­bla wuhotuje njedźelu, 10. měrca, wo­sebity koncert „Stysk a wysk“. Bosćan Nawka je so z Peterom Biloenom rozmołwjał, kiž wuměłcow jako hóstny dirigent­ nawjeduje.

Knježe Biloeno, kak je k tomu dóšło, zo w Budyšinje dirigujeće?

P. Biloen: Swět klasiskeje hudźby je chětro mały. Intendantka SLA Judith Kubi­cec – wona dźě je sama wustojna diri­gentka – bě w Amsterdamje operu Georga Friedricha Händela dirigowała. Zhromadny hudźbny přećel so w tym zwisku wo to postara, zo smój so zeznałoj. Jako mi intendantka wo Budyšinje a SLA powědaše, běch jara wćipny. Nětko sym zbožowny, zo móžach přeprošenje přiwzać a z orchestrom dźěłać.

Kak mamy sej tele dźěło předstajić? Kajki maće zaćišć wo „našich“ hudźbnikach?

Na rybowe lěto derje nastajeni

Dienstag, 05. März 2019 geschrieben von:

Nalěćo so bliži a do nawróta zymy, kaž lo­ni w tym času, nichtó wjac prawje njewěri, tež jednaćel Chrjebjanskeje rybo­weje tzwr Dietmar Mühle nic. Jost Schmidtchen je so z nim wo lońšich wunoškach, wo aktualnym stawje a wo nowych wužadanjach rozmołwjał.

2018 bě ćežke a njezwučene lěto. Kak je wróćo zhladujo hódnoćiće?

D. Mühle: Mějachmy so na mnohe nje­wšědne situacije nastajić. Dołho tra­ja­ca suchota a njewšědna horcota stej přirodny přiliw hatow pomjeńšiłoj, tak zo staw wody chětro woteběraše. Ryby mějachu tuž mjenje kislika. Zdźěla njemóžachmy je wjace z čołma picować. Hižo kónc julija dyrbjachmy prěnje nuzowe wułójenja přewjesć, štož woznamjenješe straty. Nic pak mortwych, ale jara wosłabjenych rybow dla, kotrež trěbny přirost hižo njedocpěchu. Skónčnje tež cyłkowny wunošk jědźnych karpow wjace docpěli njejsmy. Kupcy pak wo tym njejsu wjele pytnyli, wšako běchu to skerje straty we waze, nic w ličbje rybow.

Kajke je aktualne połoženje?

„Čumpate sćěny“ tež bjez metala

Donnerstag, 28. Februar 2019 geschrieben von:

Towarstwo barakka wobdźěli so jako wuhotowar Chróšćanskeho Kilankec stato­ka na lětušim folklornym festi­walu. Bosćan Nawka je so z předsydu Tobiasom Bulankom rozmołwjał.

Knježe Bulanko, prěni raz chce towarstwo barakka folklorny festiwal sobu wuhotować. Kak je k tomu dóšło?

T. Bulank: Swjedźeń planowacy wuběrk je nas časćišo narěčał, hač nochcyli so na někajke wašnje za festiwal anga­žować. Hižo před lětomaj dóstachmy konkretny namjet, sobotu w Chrósćicach statok wobhospodarić. Smy internje rozmyslowali, diskutowali a so naposledk rozsudźili poskitk njepřiwzać. Hłowna přičina toho bě, zo njeje tehdy prosće dosć našich čłonow chwile měło. Nětko to hinak wupada, tež dokelž je dalše napra­šowanje loni dočasnje dóšło. Tak móžachmy wšelake koncepty rozjimać. Skónčnje smy wothłosowali a budźemy so tuž wo Kilankec statok, kotryž je to­horunja prěni raz pódla, starać.

Před lětomaj sće hižo wosebite delikatesy w Chrósćicach spřihotował a předawał. Změjeće tež lětsa tajki kulinariski poskitk?

Ze sadźenjom hišće čakać

Mittwoch, 27. Februar 2019 geschrieben von:

Susanne Leppersowa je inžernjerka za za­hrodnistwo a ma swójsku firmu.

Měrćin Weclich je so z njej rozmołwjał.

Jako fachowča wuhotujeće za mnohich priwatnych ludźi zahrody. Sadźeće jim rostliny, wurězujeće kerki a tuchwilu tež sadowcy. Móžemy kwětki a druhe rostliny hižo sadźeć?

S. Leppersowa: Problem poprawom je, zo zdawa so zyma hižo nimo być. Mamy­ tuchwilu hižo temperatury hač do 15 stopnjow a njewěmy, hač tomu tež přichodne dny tak wostanje. Bych tuž ze sa­dźenjom a druhimi nalětnimi dźěłami w zahrodce kaž tež na kěrchowje hišće­ tróšku čakała. Wšako je wšitko hišće kusk jara mokre. Móžeš wězo­ něšto přihotować, zrunać a hrabać, chceš-li něhdźe nowu hrjadku zwosadźeć.

Hdy ze sadźenjom tak daloko je?

S. Leppersowa: Póda je tuchwilu hišće­ cyle zymna. Sadźiš-li tam rostlinu, kotraž ćopłotu trjeba, so ničo nječini. Hakle hdyž budźe temperatura w zemi dźesać do dwanaće stopnjow, móžeš sadźeć.

Što pak je nětko wažne?

„Wobšěrny a wulki wjeršk“

Dienstag, 26. Februar 2019 geschrieben von:

Klětu chce Młodźinske dźiwadło Serbske­ho gymnazija Budyšin w NSLDź we wobłuku projekta Pop2go z towarstwom Kamjentny dom zhromadnu produkciju „Prěki – durich – loborka“ předstajić. Bosćan Nawka je so z nawodu šulerskeje skupiny Měrkom Brankačkom rozmołwjał.

Knježe Brankačko, kaž rěka, sće tule ko­operaciju nastorčił. Kak je k tomu dóšło?

M. Brankačk: Po premjerje lońšeje insce­nacije młodźinskeho dźiwadła „Kupa fantazije“ je mje intendant Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła Lutz Hillmann narěčał a měnił, zo dyrbjał přichodny projekt hišće wjetši a wobšěr­niši być – něšto prawje wulke a „fecich“. W tym zwisku mi rjekny, zo móhli so snano w Budyskim Kamjentnym domje wobhonić, hdźež tohorunja wo tajkim wjeršku rozmysluja. Tuž sym so tam napra­šował. Po pozitiwnej wotmołwje započach sej trochu hłowu łamać ...

A što bě wuslědk toho?

Hosćo samo z Himalaje

Donnerstag, 14. Februar 2019 geschrieben von:

Po posedźenju přihotowanskeho wuběr­ka za 13. mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica“ su kontury swjedźenja zaso kusk jasniše. Bosćan Nawka je so z Katha­rinu Jurkowej, za zjawnostne dźěło zamołwitej, rozmołwjał.

Knjeni Jurkowa, što móžeće nam wo aktualnym stawje přihotow přeradźić?

K. Jurkowa: Smy wjace hač 15 wukrajnych skupin přeprosyli. Připrajiłoj stej dotal mjez druhim folklornej ansamblej z Peruwa a Boliwiskeje. Tež cyłk z Nepala chce so z programom imaterielneho kultur­neho herbstwa na festiwalu wobdźělić a budźe tuž prěni raz zastupjeny. Dale ličimy z tohorunja premjernymaj přinoškomaj z Algeriskeje a Japanskeje. Nastupajo europske kraje je tuchwilu wěste, zo přijědu kulturne skupiny na přikład z Madźarskeje a Pólskeje. Dohromady budźe najskerje dźesać wukrajnych ćělesow programy wuhotować, jednanja pak njejsu hišće wotzamknjene.

Kaž z wčerawšeje zdźělenki wuchadźa, je za­jim dorostowych cyłkow njewšědnje wulki. Sće wšitkim naprašowanjam wotpowědować móhli?

Kóčki radyna ptaki łakaja

Donnerstag, 14. Februar 2019 geschrieben von:

Dr. Winfried Nachtigall je jednaćel spě­cho­wanskeho towarstwa Njeswačanskeje ptakoškitneje stacije. Měrćin Weclich­ je so z nim rozmołwjał.

Tójšto družin ptakow steji w Němskej na tak­ mjenowanej čerwjenej lisćinje. Što je z tym měnjene?

W. Nachtigall: W 1970tych lětach su po cyłym kraju lisćinu wohroženych ptačich­ družin zestajeli. Tuchwilu su tež po­la­ nas ptaki agrarneho ruma, ratarstwa dla bohužel najbóle wohrožene. Hospo­darski staw ratarstwa z jara wul­kimi pło­ni­nami, bjez strukturow a nje­pře­widnym zasadźenjom chemikalijow je za wšitkich wobydlerjow, kotrymž tež ptaki słušeja, problematiske.

Što móžemy přećiwo tomu činić?

W. Nachtigall: Móžemy wjele činić, ale za to su wulke změny w Europje, Němskej a Sakskej trěbne. Jednotliwc wšak njemóže wjele wuskutkować, štož ški­tarja družin ptakow chětro wostrózbja. Jara derje dźě wěmy, kotre naprawy bychu trěbne byli. Te pak njehodźa so tuchwilu politisce rozrisać.

Móžemy sej žiwjenje bjez ptakow přichodnje scyła předstajić?

Anzeige